T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1677 Esas
KARAR NO: 2024/942 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/03/2022
NUMARASI: 2021/331 E. - 2022/45 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım ( Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 16/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde; davalı şirketin dava konusu hükümsüzlüğü talep ettikleri ... tescil numaralı termos tasarımı ile müvekkiline ait ürünlerin benzer olduğunu iddia ederek Bakırköy 1. FSHHM'nin 2020/82 Değişik iş sayılı dosyasında delil tespiti yaptırdığını, davalı şirketin ihtiyati tedbir kararı alarak müvekkiline ait ürünlerin toplatılarak yediemine tevdi edildiğini, dava konusu ... tescil numaralı termos tasarımının yenilik vasfına haiz olmadığı gibi başkasına ait bir tasarım olduğunu, bit tasarımın dünyanın herhangi bir yerinde daha önce üretilmiş veya piyasaya sunulmuş ise tasarım sahibi ürünün yeni olduğunu ileri sürerek tescil talebinde bulunamayacağını, dava konusu ... sayılı tasarımın çok daha önce Çin'de üretilerek piyasaya arz edilmiş bir ürün olduğunu, bu nedenle davalının dava konusu ürünü kendi adına tescil ettirmesinin hukuki olmadığını ve davalının yenilik vasfına haiz olmayan ... numara tescilinin hükümsüz kılınarak TPE sicilinden terkinini talep ve dava etmiştir.
YETKİSİZLİK KARARI: Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince 30/03/2021 tarihli, 2020/252 Esas, 2021/91 Karar sayılı kararı ile yetkili mahkemenin İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine, süresinde talep halinde dosyanın İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin 13/08/2020 tarihinde adresinin değiştiğini, bu hususun 14/08/2020 tarihinde ticaret sicil gazetesinde yayınlandığını, müvekkil şirketin yeni adresinin İstanbul ilinin Şişli ilçesinde olduğunu, bu adresin TPMK kayıtlarında da güncel olduğunu, bu nedenle huzurdaki bu davanın yetkili mahkemesinin İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğunu, davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, hükümsüzlük davasını yalnızca menfaati olanların açabileceğini, davacı hakkında yalnızca delil tespiti yaptırıldığını, ihtiyati tedbir talebinden feragat edildiğini, davaya konu tasarımın termos tasarımı olması nedeniyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün çok dar olduğunu, bu hususun da dikkate alınması gerektiğini belirterek, yetkisizlik kararı verilmesini, davanın husumet nedeniyle reddine, aksi takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 29/03/2022 tarihli 2021/331 E. - 2022/45K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı sunulan bilirkişi heyet raporu ve izahı yapılan mevzuat kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; sübut bulan davanın kabulü ile, davalı adına TPMK nezdinde ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine" karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF BAŞVURUSU:Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, hükümsüzlük davasını yalnızca menfaati olanların açabileceğini, davacı hakkında yalnızca delil tespiti yaptırıldığını, ihtiyati tedbir talebinden feragat edildiğini, Davaya konu tasarımın termos tasarımı olması nedeniyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün çok dar olduğunu, tasarımlar arasında benzerlik incelemesi yapılırken bu hususun da dikkate alınması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tasarımcının seçenek özgürlüğünün dar olduğu hususunda herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediğini, mahkemece de dikkate alınmadığını belirterek, istinaf incelemesi sonucunda yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, mahkeme aksi kanaatteyse itirazları doğrultusunda davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya arasında bulunan TPMK kayıtlarının incelenmesinde; dava konusu ... (2) numaralı "termos" tasarımının başvuru ve tescil tarihinin 24/02/2016 olduğu ve halen koruma süresi içerisinde olduğu görülmüştür. İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı ...'dan alınan 01/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda; "Dava konusu yenilik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarımlar “Termos” tasarımıdır. Tasarımlar kapak ve gövde olmak üzere iki ana bileşenden oluşmakta olup, bu bileşenlerin biçimleri, oranları, yüzey özellikleri ve birbirleri ile ilişkileri sayesinde farklılaşmakta ve ayırt edici nitelik kazanmaktadır. Karşılaştırılan tasarımlarda yer alan kapakların üst yüzeyleri yan görünüşte yarım elipsoid olacak biçimde yukarı doğru bir harekete sahiptir (A). Bu elipsoid ögeden dışa doğru çıkan bir mandal yer almaktadır (B). Termos kapağının diğer kısmında yer alan ağız her iki tasarımda da benzer biçim oran ve yerleşimdedir (C). Termosta yer alan tutma sapı kapağın alt bölgesinden dışa doğru çıkmakta olup, her iki tasarımda da benzer biçim oran ve yerleşimdedir (D). Termos gövdeleri her iki tasarımda da kapağın altından dışa doğru kavisli bir çizgi ile bir miktar açılmakta, düz bir çizgi halinde aşağı inmektedir (E). Gövde üzerlerinde her hangi bir yüzey desen uygulaması yer almamaktadır.Karşılaştırılan tasarımların kapak üst yüzeylerinden yer alan elipsoid elemanın iç yüzeylerinin benzer içbükey kaviste (A), ağızların benzer kontur çizgisinde (B) ve mandal üzerinde yer alan elips içbükey yüzeylerin benzer biçim ve yerleşimde olduğu görülmüştür. Karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün ögeler benzer biçim, oran ve yerleşimdedir. Tasarımlar arasında bulunan farklar küçük ayrıntılarda olup tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmamaktadır.Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda Davalı tarafa ait 24.02.2016 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan Çin Halk Cumhuriyeti Ulusal Fikri Mülkiyet Ofisine ait 27.07.2015 tarih ve ... no'lu tasarım başvurusu arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmıştır." şeklinde görüş bildirilmiştir.
G E R E K Ç E: Dava; davalı adına TPMK nezdinde ... (2) numara ile tescilli tasarımın başvuru tarihi itibari ile yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olmadığı iddiasına dayalı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekilinin husumete ilişkin istinaf talebi incelendiğinde; SMK’nun 78/1. maddesi uyarınca tasarımın hükümsüzlüğünün menfaati olanlar tarafından istenebileceği düzenlenmiştir. Aynı sektörde faaliyet gösterdiği anlaşılan ve davalı tarafından tasarım hakkına tecavüz ettiği iddiasıyla hakkında delil tespiti yaptırılan ve ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilen davacının, ihtiyati tedbir talebinden vazgeçilmiş olsa dahi hükümsüzlük davası açmakta menfaati mevcut olup, husumet itirazı kabul edilmemiştir.Davalı vekilinin tasarımcının seçenek özgürlüğünün dar olduğu hususunun bilirkişi ve Mahkemece dikkate alınmadığına dair istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; tasarım uzmanı bilirkişiden alınan bilirkişi raporunun 6. sayfasında tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında da değerlendirme yapıldığının belirtildiği, termos ürünüyle ilgili zorunlu unsurların yer aldığı pek çok farklı tasarımın piyasada mevcut olduğu, davalıya ait tasarım ile yenilik kırıcı olarak incelenen Çin Halk Cumhuriyeti Ulusal Fikri Mülkiyet Ofisine ait 27.07.2015 tarih ve ... numaralı tasarım başvurusu arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, benzer olarak algılandıklarının tespit edildiği, bu nedenle Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 16/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.