T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1640 Esas
KARAR NO: 2024/877
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 30/06/2022
NUMARASI: 2017/341 Esas, 2022/99 Karar
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi ve Manevi Tazminat İstemli)|
KARAR TARİHİ: 15/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu ... numaralı aydınlatma armatürlerinden çok sayıda ürettiğini ve satışını gerçekleştirdiğini, müvekkilinin piyasadan edindiği duyumlara göre davalı firmanın ... numaralı tasarıma konu aydınlatma armatürünün ayırt edilemeyecek derecede benzerleri üretmeye başlandığını ve daha düşük fiyat verilerek Türkmenistan'a çok sayıda ürün sattığını, davalı firmanın müvekkilinin tasarımına ayırt edilemeyecek derecede benzer ürünlerin satışı için dava dışı üçüncü kişiye vermiş olduğu proforma faturada "..." başlığı altında 3000 adet ürün için teklif verdiğinin, faturanın üçüncü kişi tarafından onaylandığının görüldüğünü ileri sürerek, davalının eyleminin davacının tasarım haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün durdurulmasına, haksız tecavüzün önlenmesine ve bu suretle tecavüzün giderilmesine, davalı firma tarafından üretilen ürünlere ve bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara el konulmasına ve toplanmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000-TL maddi ve 10.000-TL manevi tazminatın ticari reeskonta faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA Davalı vekili cevap ve karşı dilekçesinde özetle; davacı-karşı davalı adına tescil edilen ... sıra numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığından hükümsüz kılınması gerektiğini, dosyada mübrez deliller ile de aşikar olduğu üzere işbu dava konusu tasarımların Türkmenistan Hükümeti'nin 2013 yılında kamu binalarında, aydınlatma projesi olarak kullanılmak üzere açmış olduğu ihalede müvekkili tarafından sunulduğunu, davacı firmanın ise 2014 yılının Şubat ayında Türkmenistan Hükümeti'nin aynı tasarımı aydınlatma projesinde kullanmak istemesi üzerine tekrar ihale açmasına binaen, işbu tasarımlara ait olan çizimleri çok az detay içerecek şekilde gönderip diğer firmalar ile paylaştığını, bu sebeplerle açılan asıl davanın reddine, davacı-karşı davalı adına tescilli ... tescil numaralı (1) nolu tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; karşı davayla ilgili yapılan incelemede, davacı-karşı davalı adına tescilli ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın aydınlatma direği tasarımı olduğu, her ne kadar davalı-karşı davacı tarafça bu ürünlerin tasarımın tescil başvuru tarihinden önce Türkmenistan devletinin Aşkaabat Belediyesi tarafından açılan ihalede kamuya sunulduğu ve kendileri tarafından üretildiği savunulmuşsa da, bu konuda fotokopi belgeler dışında bir delil sunuladığı, bu belgelerin gerçek olduğu da Aşkaabat Belediyesi'ne doğrulatılamadığı, alınan bilirkişi raporları ile de Dünyada veya Türkiye'de bu tasarımın tescil tarihinden önce kamuya sunulduğuna dair bir tespit yapılamadığından, davacı-karşı davalının tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin mevcut olduğu kanaatine varıldığı; asıl davayla ilgili yapılan incelemede ise; alınan tüm bilirkişi raporları ile davalı-karşı davacı tarafça üretimi ve satışı yapılan ürünün davacı-karşı davalı adına tescilli tasarım ile benzer olduğunun tespit edildiği, davacı tarafa ait 01/10/2014 başvuru tarıhlı ... numaralı tasarım tescili Dış Mekan Aydınlatma Armatürü tasarımı olduğu, yapılan değerlendirme sonucunda davacı-karşı davalı tarafa ait ... numaralı tasarım ile davalı-karşı davacı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmdığı, davalı-karşı davacının, davacı-karşı davalının tescilli tasarımının koruma kapsamında kalan ürünleri üretip satması davacı-karşı davalının tasarımdan kaynaklanan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinden, davacı-karşı davalının maddi ve manevi tazminat talep etme hakkına sahip olduğu, davalı-karşı davacı tarafa ait ticari kayıtlar üzerinde yapılan incelemede 1720 adet yurt içi satışı ve 196 adet yurt dışı ürün satışı tespit edildiğinden ve kesilen faturalardaki ürün fiyatları teklif formları ile açıkça çelişkili olduğundan, davalı-karşı davacının ticari kayıtlarının gerçeği yansıtmadığı, bu nedenle buna göre hesaplama yapılan 21/09/2017 tarihli ve 27/07/2020 tarihli bilirkişi raporlarına itibar edilemeyeceği, davacı-karşı davalının karlılık oranına göre hesaplama yapılması gerektiği kanaatine varıldığı, buna göre yapılan hesaplama sonucunda ise 946.637,20-TL gelir elde ettiğinin tespit edildiği, bu hesaplamayı içeren raporların teklif formlarına ve denetime uygun olduğundan, davalı-karşı davacının kusur derecesi, davaya konu ürünün niteliği, tarafların ciroları dikkate alındığında talep edilen 10.000,00 TL manevi tazminatın da hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle, asıl davanın kabulüne, davalının davacıya ait ... tescil numarası ile tescilli aydınlatma direği ürününe ait endüstriyel tasarımının koruma kapsamında kalan ürünlerin üretimini ve satışını yapmak suretiyle davacıya ait tasarım hakkına tecavüz ettiğinin tespitine, tasarım hakkına tecavüzün durdurulmasına, önlenmesine ve giderilmesine, davalı firma tarafından üretilen ürünlere ve münhasıran bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara el konulmasına ve toplanmasına, karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle imhasına, 946.637,20-TL maddi tazminatın 5.000-TL'sinin dava tarihinden itibaren, 941.637,20-TL sinin 22/03/2022 ıslah tarihinden itibaren ticari reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 10.000-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; karşı davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı-karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde, davaya cevap ve karşı dava dilekçesindeki savunma beyanlarını tekrar ederek; dava konusu ... tescil numaralı tasarımın, tescil başvuru tarihinden 1,5 yıl önce Türkmenistan'da, Türkmenistan Hükümeti’nin kamu binalarında aydınlatma projesi olarak kullanılmak üzere açmış olduğu ihalede kamuya sunulduğunu, dolayısıyla yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini haiz olmadığını ispat eder nitelikteki belgelerin, dosyaya delil olarak sunulduğunu, ilk derece mahkemesince dosyaya sunulmuş olan belgelerin sıhhatine ilişkin Türkmenistan Hükümeti’ne dosyaya sunulmuş belgelerin asıllarının talep edilmesine karar verildiğini, yazının Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü aracılığı ile Türkmenistan’daki makamlara gönderilmiş olmakla beraber, yazının gönderildiğini, Aşkabat Büyükelçiliği’nden “tahkim konularında yardımlaşma öngörülmediğinden söz konusu talebin yerine getirilemediği” şeklinde cevap alındığını, istinaf dilekçesi ekinde sunulacak olan evrakın, Türkmenistan Hükümeti ilgili kurumlarından temin edildiğini ve dosyaya daha önce sunulmuş olan ve Türkmenistan Hükümeti tarafından onaylı belge suretlerinin, Türkmenistan Türkiye Büyükelçiliği 2 Nolu Konsolosluğu tarafından görüldüğü ve aslı gibi olduğuna ilişkin onaylandığını ve mühürlendiğini, bu evrak üzerindeki tarihler incelendiğinde dava konusu tasarımın uygulamaya konulması ile ilgili işbu resmi evraktaki ilk resmi karar tarihinin 15/04/2013 olduğunun görüldüğünü, halbuki dava konusu tasarım müracaat tarihinin 01/10/2014 olduğunu, işbu dava konusu tasarımların, Türkmenistan Hükümeti’nin 15/04/2013 tarihinde kamu binalarında, aydınlatma projesi olarak kullanılmak üzere açmış olduğu ihalede müvekkil tarafından sunulduğunu, e-mailler incelendiğinde 2013 yılının Ekim- Kasım aylarında müvekkil tarafından tasarıma ilişkin çizimlerin de ihalede yer aldığının görüleceğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Asıl dava davacıya ait ... numaralı tasarım hakkına tecavüzün tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi zararların tazminine ilişkindir. Karşı dava ise, davacı-karşı davalı adına tescilli ... numaralı endüstriyel tasarımın 1 numaralı tasarımının hükümsüzlüğü talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir. Karar davalı-karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, alınan bilirkişi raporlarında, davalı-karşı davacı tarafça üretimi ve satışı yapılan ürünün davacı-karşı davalı adına tescilli ... numaralı tasarım ile benzer olduğunun tespit edildiği, yine bilirkişi incelemesi sonucu ... numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin mevcut olduğu kanaatine varıldığı, davalı-karşı davacı tarafça davaya konu davacı-karşı davalıya ait tasarımının tasarımın tescil başvuru tarihinden önce Türkmenistan devletinin Aşkaabat Belediyesi tarafından açılan ihalede kamuya sunulduğu ve kendileri tarafından üretildiği savunulduğu, ancak, bu hususu ispat için sadece fotokopi belgeler ibraz edildiği, fotokopi belge asıllarının 6 yıldan fazla süren ilk derece yargılaması sırasında sunulmadığı, bu belgelerin gerçek olduğunun da Aşkaabat Belediyesi'ne doğrulatılamadığı, davalı-karşı davacı vekilinin 16/06/2020 tarihli duruşmada "Türkmenistan'dan belge istenmesine de bu aşamada artık gerek kalmamıştır." şeklinde beyanda bulunduğu, dolayısıyla davaya konu tasarımın davacı-karşı davalıdan önce davalı-karşı davacı tarafından üretilip kamuya sunulduğu iddiasının ispatlanamadığı, davalı-karşı davacının istinaf dilekçesi ekinde, ilgili belgelerin Türkmenistan Hükümeti ilgili kurumlarından temin edilerek Türkmenistan Türkiye Büyükelçiliği Konsolosluğu tarafından onatyandığını ileri sürerek davalı-karşı davalı ile; İnvesment şirketi şirket ile yapılan sözleşmenin tercümesi, ... şirketi ile fiyat teklifi yazışmalarının tercümesini ve lamba tasarımına ilişkin bir kısım çizimleri içeren fotokopi belgeler ibraz ettiği, yargılama sırasında ibraz edilmeyen belgelerin istinaf aşamasında incelenmesi mümkün olmadığı gibi, ibraz edilen belgelerin Türkmenistan resmi makamları ve Aşkaabat Belediyesi ile bir ilgisinin bulunmadığı, anlaşılmakla, davalı-karşı davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalı-karşı davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Ana davada davalı-karşı davacıdan alınması gereken 65.347,88-TL harçtan peşin alınan (16.337,00 TL nispi + 80,70 maktu ) toplam 16.417,7 TL harcın mahsubu ile bakiye TL harcın 48.930,18 TL harcın davalı-karşı davacı ...nden tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 3-Karşı davada davalı-karşı davacıdan alınması gereken 427,60 TL den peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 346,9-TL nin davalı-karşı davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 4-Davalı-karşı davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.15/05/2024