T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/244 Esas
KARAR NO2024/1267
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/10/2023
NUMARASI: 2023/353 Esas, 2023/750 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 12/07/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... markasının ve firmasının sahibi olduğunu, davalıya dükkanda satması için ... ve malzemelerini teslim ettiğini, müvekkilince yapılan denetimler sonucunda davalıya cezai müeyyideler uygulandığını, davalının taraflar arasındaki sözleşme gereği her yıl franchise ücret bedeli ve reklam katılım bedeli ödemesi gerektiğini, davalı tarafça bu bedellerin ödenmediğini, bunun üzerine müvekkilince İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ödeme emrine davalı tarafça itiraz edildiğini ve takibin durduğunu beyan ederek, itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yapmış olduğu ödemeyi haciz baskısı altında yaptığını, davanın Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılması gerektiğini, görülen dosyanın İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/672 Esas sayılı dosyası ile derdest olduğunu, davacı tarafça müvekkili aleyhine marka hakkının haksız kullanılmasına ilişkin Bakırköy 1. Ve 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde davalar açıldığını, müvekkilinin davalıya mal alımına bağlı hiç bir borcu olmadığını, davacı tarafın cezai şart taleplerinin usulüne uygun olmadığını, davacı tarafça düzenlenen faturaların gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkilince işletilen iş yerlerinin temizlik ve hijyen kurallarına uyularak işletildiğini, buna dair Erzincan İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden denetim raporu alındığını, müvekkilince üçüncü kişilerden mal almadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin geçersiz olduğunu, kararlaştırılan cezai şart bedellerinin ekonomik yıkıma yol açacak nitelikte olduğunu, cezai şart talep şartlarının oluşmadığını, taraflar arasındaki sözleşmelerin haklı nedenle müvekkilince feshedildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin haksız rekabete yol açtığını, çalışma hürriyetini kısıtladığını, genel işlem koşulları niteliğinde olduğunu beyan ederek davanın reddine ve davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI:"...1-Davacının Davasının KISMEN KABULÜ İLE,Davalının İstanbul ... İcra Dairesi' nin ... Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile, takibin 10.464,30TL asıl alacak üzerinden devamına,Asıl alacak miktarı tamamen ödeninceye kadar asıl alacağa 07/08/2015 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına,Asıl alacağın % 20 si olan 2.092,86TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin şartlar oluşmadığından reddine" şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 22/02/2023 tarih ve 2021/1000 Esas, 2023/260 karar sayılı ilamı ile; "Dava, İİK'nın 67. Maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davasıdır.Davacı taraf davalıdan sözleşme gereğince alacaklı olduğunu iddia etmiş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur.Dosyanın incelenmesinde taraflar arasında franchise sözleşmelerinin imzalandığı, davacı tarafından sözleşmenin feshedildiği, icra takibinde ise reklam katılım bedeli, franchise bedeli ile cezai şart alacağının istenildiği görülmüştür.Davalı taraf savunmasında iş bu davaya dayanak yapılan icra takibinde istenilen alacaktan 155.348,27 TL'lik cezai şart alacağına ilişkin taraflar arasında İstanbul 1. FSHHM'nin 2016/38E. Sayılı dosyasında yargılamanın yapıldığını ve bu açıdan derdestlik itirazında bulunulmuş olup, dosya içeriğinde bulunan bahsi geçen mahkemece verilen 2016/38E.-2020/46K. Sayılı kararın incelenmesinde davacı tarafından davalı aleyhine sözleşmeye dayalı tazminat davası açıldığı, yargılama sonunda taraflar arasındaki sözleşmenin TBK'nın 27. Maddesi uyarınca hükümsüz olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf edildiği ve dosyanın İstanbul BAM 44. HD'nin 2020/35Esas sırasına kaydının yapıldığı henüz istinaf incelemesinin sona ermediği anlaşılmıştır.Dosyanın incelenmesinde mahkemece davalının derdestlik itirazında bulunduğu ancak bu itiraz ile davacı tarafın sözleşmeyi feshinde haklı olup olmadığı hususunun karar yerinde tartışılmadığı anlaşılmıştır. Bu yönlerden yargılama eksik yapılmıştır. Mahkemece yapılacak iş davalının derdestlik itirazının değerlendirilmesi ile ayrıca davacının sözleşmeyi feshetmekle haklı olup olmadığı hususunun karar yerinde tartışıp tüm deliler birlikte değerlendirildikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar vermekten ibarettir. Kabul şekli itibariyle de icra takibinden sonra ancak dava açılmadan önce yapılan ödemeler ile ilgili dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığı gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması da usule aykırıdır.Açıklanan bu hususlar gözetildiğinde davalı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, davacı vekilinin istinaf talebinin ise bu aşamada incelenmesine yer olmadığına" şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:İlk derece mahkemesinin istinafa konu 2023/353E, 2023/750 Karar sayılı, 24/10/2023 tarihli ilamında; "Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile;1-Davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine vaki itirazının KISMEN İPTALİ ile takibin 11.684,36 TL asıl alacak üzerinden kaldığı yerden devamına, -Asıl alacak miktarına tamamen ödeninceye kadar asıl alacağa 07/08/2015 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına,-Takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 21.682,36 TL alacak isteminde bulunabilecek olması sebebiyle işbu asıl alacak miktarına tahsil tarihine kadar avans faizi uygulanmasına, takip tarihinden sonra iş bu davadan önce 04.08.2015 Tarihinde 9.004,00 TL ve 07.08.2015 Tarihinde 994,00 TL olmak üzere haricen asıl alacak kalemi olarak yapılan toplam 9.998,00 TL ödemenin icra müdürlüğünce infaz aşamasında değerlendirilmesine,-Davacının takip öncesi işlemiş faiz ve fazlaya dair isteminin reddine, 2-Davacının icra takibine dayanak yapmış olduğu 192754 nolu faturanın ( 130.090,00 TL - 12.13. Madde uyarınca cezai şart bedeli + 23.414,20 TL KDV = ) 153.506,20 TL'sinin derdestlik nedeniyle usulden reddine,3-İcra takibinden sonra ancak işbu dava açılmadan davalı tarafından yapılan 9.998,00 TL haricen ödeme bakımından davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine,4-Davalının haksız itirazları nedeniyle işbu davada mahkememizce kabulüne karar verilen asıl alacak tutarı olan 11.684,36 TL'nin %20'si oranında olan 2.336,87 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalının davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi talebinin REDDİNE" şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Derdestlik yönünden verilen red kararının yerinde olmadığını, mahkemenin 24.04.2017 tarihli duruşmanın 1 numaralı ara kararı ile gerekçesi de açıklanmak sureti ile davalının derdestlik itirazı reddedildiğini, İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’ nin 2016/138 E. sayılı dosyasının konusu huzurdaki davadan tamamen farklı olduğunu, Somut davada, davalı tarafın 05.06.2015 tarihinde sözleşme ilişkisini fesh etmeden önceki dönemde, davalının sözleşme ihlali eylemleri sebebi ile faturalar kesilmiş, davalıya tebliğ edilmiş, 05.06.2015 tarihinden önceki davalı eylemleri sebebi ile tahakkuk eden müvekkili alacağı(21.05.2015 tarihli cari hesap ekstresinde yer alan) ödenmediğinden davalı aleyhine İstanbul 14.İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış ve davalının itirazı ile takibin durması üzerine de huzurdaki itirazın iptali davası açılmış olduğunu; Huzurdaki davanın konusu davalının 05.06.2015 tarihinde sözleşme ilişkisini fesh etmeden önceki eylemleri ve borçları olduğunu, İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’ nin 2016/138 E. sayılı dosyası ile görülen davanın konusu ise Davalının 05.06.2015 tarihinde sözleşme ilişkisini fesih etmesinden sonra, davalı tarafın, taraflar arasındaki 17.12.2009 tarihli sözleşmeleri ihlal etmesi, bu sebeple 17.12.2009 tarihli sözleşmeleri 19.3, 19.4, 14.6, 12.3 maddeleri uyarınca tahakkuk eden müvekkile ait cezai şart-tazminat alacaklarının tahsiline ilişkin olduğunu, kararın çelişkili olduğunu, derdestlik itirazının huzurdaki davada değil, İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’ nin 2016/138 E. Dosyasında incelenebileceğini, ... nolu fatura yönünden esastan yargılama yapılarak davanın kabulü gerekirken rapor alınmadan yargılama yapılmadan davanın reddinin yerinde olmadığını, Davalının itiraz ettiği 20.05.2015 tarihli 192754 numaralı 155.348,27TL bedelli fatura incelendiğinde; Davalının 07.12.2009 tarihli franchise sözleşmesinin 14.13. maddesini 2 kez ihlal etmesi sebebi ile KDV hariç toplam 1.040,72TL tutarında cezai şart tahakkuku bulunduğu, Davalının 07.12.2009 tarihli franchise sözleşmesinin 14.14. maddesini 2 kez ihlal etmesi sebebi ile KDV hariç toplam 520,36TL tutarında cezai şart tahakkuku bulunduğu, Davalının 07.12.2009 tarihli franchise sözleşmesinin 12.3. maddesini 1 kez ihlal etmesi sebebi ile KDV hariç toplam 130.090TL tutarında cezai şart tahakkuku bulunduğu görüleceğini, tarafların ticari defterleri ve belgeleri uzman bir muhasip bilirkişi ile çiğ köfte üretimi konusunda uzman bir sektör bilirkişisi tarafından karşılaştırmalı olarak incelendiğinde, davalının hangi tarihte müvekkilinden ne kadar mal aldığı, bunun karşılığında ne kadar mal üretip sattığı, son dönemlerde müvekkilinden mal almamasına rağmen mal satışlarının devam edip etmediği görüleceğini, faturalara itiraz da edilmediğini, davalının korsan çiğköfte dükkanı açtığının resmi kayıtlar ile sabit olduğunu, 20.05.2015 tarihli ... numaralı 155.348,27TL bedelli faturadaki temel cezai şart alacağı dayanağı olan sözleşmesinin 12.1,12.3. maddelerine göre davalının ... markasının gerektirdiği malzeme ve ürün alımı, formülün kullanılmayarak, başka formül ve hammadde ile üretim yapması sebebi ile tahakkuk eden 50.000USD cezai şart alacağı tahakkuk edeceği kararlaştırıldığını, sözleşmesini feshetmeden önce faaliyet gösterdiği aynı işyerinde, müvekkili ile olan sözleşmeyi feshettikten sonra da faaliyetine aynı sektörde devam ettiğini, delil tespiti ve savcılık dosyası olduğunu, İncelemenin eksik ve yüzeysel olduğunu, Üretici bayi olan davalının, daha evvel mal verdiği perakende satış yapan(üretici olmayan) alt bayisinden daha az hammadde alışı yapıyor oluşu dahi, dışarıdan hammadde alarak üretim yaptığının fiili karine olduğunu,davalıya 2009-2015 dönemine ait defterlerini ve mal alış fatura asıllarını sunmak için hmk 219,220 ihtaratlı davetiye tebliğine” müteakip, davalı ticari defterleri ve avrakları üzerinde tekrar inceleme yapılması muhasip bilirkişi yanı sıra heyete "çiğköfte konusunda uzman bir sektör bilirkişisi" ilave edilerek bilirkişi incelemesi yapılmadı gerektiğini, 9.998,00 TL yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddi hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafın haricen yaptığı ödeme tarafımızca dava öncesinde davacının haricen yaptığı ödeme icra dosyasına beyan edilmiş olduğunu, bu hali ile itirazın iptaline karar verilmesi durumunda, ilamın sunularak takibin devamının istenmesi durumunda, icra müdürlüğünün zaten borçlunun ödediği 9.998,00 TL yönünden icra işlemlerine devam etmeyeceğini Davalının sözleşmede belirlenen temizlik kurallarının ihlali sebebi ile kdv dahil toplam 1.841,99 TL'lik alacak talebi bakımından davanın reddi hukuka aykırı olduğunu, tutanaklarda bizatihi davalı personelinin imzası bulunduğunu, bilirkişinin görüşüne itibar edilerek hüküm tesis edildiğini, Mahkemenin de kabul ettiği üzere, sözleşmedeki cezai şart düzenlemesi TL değil USD cinsinden olduğunu, cezai şart borcu USD cinsinden doğduğunu, Müvekkilinim keşide ettiği ihtarnamede, seçimlik hakkını usd cinsinden kullandığını, mahkemenin davalının temerrüde düşmediğini kabul etmesi ve buna bağlı olarak takip öncesi faiz talep edilemeyeceğine hükmetmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, 3 faturadan 2 tanesinin zaten davalı tarafça itiraz uğramadığını, Mahkemenin davacının 9.998TL ödeme yaptığını, borcu kabul ettiğini tespit ettiği halde, davalı kabulünü yok sayması, çekişmesiz ve tartışmasız kabul edilmesi gereken hususların tartışmalı ve çekişmeli hale getirip davanın reddi usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacı takip alacaklısına yapılan ödeme haciz tehdidi altında olup borç ikrarı mahiyetinde olmadığını, davacı tarafından talep edilen ceza, ifaya eklenen ceza koşulu mahiyetinde olduğundan cezai şart talep şartları oluşmadığını, Franchısıng sözleşmesi haklı sebeplerle davalı müvekkili tarafından ihtarname ile feshedilmiş olduğundan ceza talepleri haklı olmadığını, dava konusu franchising sözleşmeleri haksız rekabete sebebiyet verdiğinden geçersiz olduğunu, davanın tümden reddi gerektiğini, Bilirkişi raporunda mükerrer talepte bulunulduğu değerlendirildiğini, Franchising sözleşmelerinin tümüyle hükümsüz olduğu mahkeme ilamı ile tespit edilmiş olup 3. bilirkişi heyeti franchise ve reklam bedeli adı altında doğmayan bir alacağı hesaplanmış, bu konuda bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olmasına rağmen mahkeme hükümde usul ve yasaya aykırı olarak raporu esas almış olduğunu, İstanbul 1.Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2016/138E 2020/46K sayılı ilamı ile dava konusu franchising sözleşmesinin hükümsüz olduğu belirlendiğini, sözleşmelerin davalının ticari faaliyetini ipotek altına alan kelepçeleme niteliğinde bir akit olduğu, ve 6098 sayılı Yasanın 27.maddesi gereği hükümsüz olduğu, 6098 sayılı TBK’nun 20/I.maddesi kapsamında genel işlem koşulları içerdiği, 6098 sayılı TBK’nun 26.maddesi kapsamında sözleşme özgürlüğüne uygun olarak düzenlenmediği, aynı yasanın 27.maddesi de dahil olmak üzere yasanın emredici hükümlerine aykırı olarak düzenlenen sözleşme hükümlerine itibar edilerek franchise bedeli hesaplanması mümkün olmadığını, Erzincan 1.Noterliği'nin 27.05.2015 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile ilgili bedellere itiraz edilmiş olup, davacı yanın 6 yıl bekledikten sonra toplam 6 yıla ilişkin reklam katılım bedeli talep etmesi haksız ve kötüniyetli olduğunu, Davanın tümden reddi gerektiğini, icra tehdidi ile 9.998,00 TL haricen tahsil edilmiş ise de müvekkilinin davacıya hiçbir borcu olmamakla açılan davanın reddi ile 9.998,00 TL'nin iadesine karar verilmesi gerektiğini, 192754 sayılı fatura ile mükerrer talepte bulunulduğu bilirkişi heyeti 3. ek raporu ile ispatlandığını, Hükümsüz olduğu mahkeme kararı ile tespit edilen sözleşme gereği franchise bedeli ve reklam bedeli talep edilmesi mümkün olmadığını, Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/76 Talimat sayılı 30.09.2017 tarihli bilirkişi raporu ile davacıya hiçbir borcun bulunmadığı, 3. şahıslardan ürün alınmadığı tespit edildiğini, davacının %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkumiyetine ve cebri icra yoluyla davacıya ödenen 9.998 TL nın avans faiziyle birlikte istirdadı gerekirken; müvekkil aleyhine davanın kısmen kabul kararı verilmesini kabul etmediklerini belirterek kararın kaldırılmasını davanın tümden reddini talep etmiştir.
İNCELEME: İstanbul 1.FSHHM 2016/138 E, 2020/46 Karar sayılı kararında; davacının ... davalının ... olduğu, dava konusunun franchise sözleşmesinin 12.3 maddesinin ihlali nedeni ile beher şube için 50.000USD den toplam 100.000USD nin şimdilik 40.000TL cezai şartın tahsili istemine ilişkin olduğu davanın 30.06.2015' te açıldığı, davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf incelemesinde HMK 353.1.a.6 maddesi gereğince kaldırıldığı anlaşılmaktadır.Davaya konu İstanbul 14 İcra Müdürlüğü'nün... E sayılı dosyasında davacı yanca davalı aleyhine177.030,63TL asıl alacak ile 1.731,51TL faiz ki toplam 178.762,14TL nin tahsili talebi ile 25.06.2015'te ilamsız takip başlatıldığı, takip sebebinin cari hesap borcu olarak gösterildiği, davalının şikayeti üzerine ödeme emrinin tebliğinini 31.07.2015 olarak düzeltilmesine dair İCra HUkuk Mahkemesi kararı bulunduğu, davalı yanca 03.08.2015 te takibe itiraz edildiği, 14.09.2015 tarihli dilekçede ise 04.08.2015'te 9.004 TL ve 07.08.2015 te 994TL haricen ödeme yapıldığına dair alacaklı vekilince beyanda bulunulduğu görülmektedir.Taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin hükümleri incelendiğinde ;"TANITIM VE REKLAM" başlığını taşıyan 9. maddesinin 9.3. "FRANCHİSE ALAN her yıl bir defa 400 USD reklam katılım bedelini FRANCHİSE VEREN'e ödemekle yükümlüdür." "İLAVE YÜKÜMLÜLÜKLER" başlığını taşıyan 12. maddesinin;12.1. "ÜRETİCİ FRANCHISEE; çiğköfte üretimi esnasında, çiğköfte yapımında kullanılan bütün ürünleri (bulgur, her nevi baharat, salça, yağ, gıda katkı maddeleri vs.) FRANCHİSE VEREN 'den almak ve FRANCHİSE VEREN'in verdiği reçete ve yöntemlerle (know-how) üretmek zorundadır. FRANCHİSE VEREN'in izni olmadan çiğköfte üretimine konu olan hiçbir malzemeyi ve ara malı alamaz, satamaz, stoklayamaz ve çiğköfte yapımında kullanamaz. Bu amaçla bütün ticari kayıtlarını, depo ve stok tuttuğu yerleri, üretim ve satış tesislerini FRANCHİSE VEREN'in istediği gün ve saat, tatil günleri de dahil olmak üzere denetleme hakkını saklı tutar."12.2. "Ancak FRANCHİSE VEREN'in izin verdiği ölçüde ve izin verdiği markalarla salça, yağ, su, yeşillik gibi çiğköfte üretimine konu olan malzemeleri kendisi temin edebilir. "12.3. "FRANCHİSE ALAN, bu maddede belirtilen yasaklara uyulmadığı takdirde FRANCHİSE VEREN'e 50.000 USD cezai şart olarak tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder." "CEZA GEREKTİREN DURUMLAR" başlığını taşıyan 14. Maddesinin ; 14.13. "FRANCHİSE ALAN genel temizlik ve genel hijyen kurallarına uymakla yükümlüdür. Satış ve üretim yerinde tezgah, tezgah iç ve dolapları, tezgah altı, görseller, camlar, duvar, tabanlar vs. hergün hijyen sağlayan Malzemelerle temizlenir. Günün hiçbir saatinde genel temizlik ve hijyen kurallarına aykırı kir, leke olmaz, iş dışı malzemeler satış yada üretim yerinde yer alamaz. Kapalı dolaplara kadar düzensizlikten kaçınılır. Bu maddedeki kuralların ihlali halinde 200 USD, her seferinde olmak üzere ceza kesilir. "14.14. "FRANCHİSE ALAN ve tüm elemanları FRANCHİSE VEREN tarafından yazılı ve sözlü bildirilen kılık kıyafet yönetmeliğine uygun çalışır. Kılık ve kıyafet her ütülü, lekesiz ve kirsiz olur. Bunun dışında FRANCHİSE ALAN'ın personeli her gün yüz tıraşı olmak zorundadır. Saç, ense tıraşı her zaman kabul edilebilir uygunlukta olmalıdır. Pantolon ütüsü ile ayakkabı temizliğine gerekli hassasiyet ve özeni Bu maddedeki kuralların ihlali halinde 100 USD, her seferinde olmak üzere ceza kesilir." "SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİNİN NETİCELERİ" başlığını taşıyan 19. Maddesinin ;19.1. "İşbu sözleşmenin herhangi bir sebeple sona ermesi veya feshi, tarafların önceki hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sözleşme bitiminden sonra dahi sözleşme sırasında yapılan bir işleme mebni yükümlülüklerinin devam ettiğini FRANCHİSE ALAN kabul ve taahhüt eder."19.5. "FRANCHİSE ALAN işbu sözleşmenin herhangi bir sebeple feshi veya yenilenmemesi halinde, Çiğköftem konseptindeki hiçbir ürünü aynı veya farklı bir işyerinde imal edemez, satamaz, sattıramaz, bu şartı işin başında kabul ve taahhüt eder. Bu maddenin ihlal edilmesi halinde 50.000 Euro tazminat ödemeyi hiçbir ihtara gerek kalmaksızın kabul ve taahhüt eder." "ÜCRET VE ÖDEMELER" başlığını taşıyan 24. Maddesinin; 24.1. "24.1. Franchise Alan, FRANCHİSE VEREN Franchise Sistemi kapsamında kendisine tanınan hakların karşılığı olarak FRANCHİSE VEREN'e her yıl için 500 TL + KDV (beş yüz TL + KDV.) “Franchise Ücreti" (Initial Fee) ödeyecektir."Şeklinde olduğu görülmektedir.-İşbu davaya konu edilen icra takibine dayanak yapıldığı beyan edilen ve bilirkişiler tarafından tespit edilmiş olan 192752, 192743 ve 192754 numaralı faturalar incelendiğinde;... Nolu Faturanın; ... Caddesi, ... Karşısı Erzincan Şubesi - Franchise Sözleşmesinin 9.3. Maddesi ( 6 adet) 6.167,44 TL + Franchise Sözleşmesinin 24.1. Maddesi (6 adet) 3.000,00 TL + %18 KDV olmak üzere toplam 10.841, 18 TL tutarında düzenlenmiş olduğu, ... Nolu Faturanın; ... Erzincan Şubesi - Franchise Sözleşmesinin 9.3. Maddesi ( 6 adet) 6.167,44 TL + Franchise Sözleşmesinin 24.1. Maddesi (6 adet) 3.000,00 TL + %18 KDV olmak üzere toplam 10.841, 18 TL tutarında düzenlenmiş olduğu, 192754 Nolu Faturanın; Franchise Sözleşmesinin 14.13. Mad. (2 adet) 1.040,72 TL + Franchise Sözleşmesinin 14.14. Mad. (2 adet) 520,36 TL + Franchise Sözleşmesinin 12.13. Mad. 130.090,00 TL + KDV olmak üzere toplam 155.348,27 TL üzerinden düzenlenmiş olduğu görülmüştür. Dairemiz kararından önce alınan kök ve 3 ek rapor mevcut olup neticeten; son raporda iş bu davaya konu takibin 192574 sayılı fatura yönünden sözleşmenin 12.3 maddesi gereğince cezai şart tahakkuk ettirildiği, İstanbul 1.FSHHM karaında ise akde aykırılık nednei ile sözleşmenin 12.1. Ve 12.3 maddeleri dahil muhtelif nedenlere dayalı cezai şart talep edildiği, gerek tazminat davasında gerek itirazın iptaali davasında 21.05.2015 Tarihli fatura kapsamında sözleşmenin 12.1., 12.3 maddelerine göre mükerrer talepte bulunulduğunu, davacı tarafından 13.060,94TL franchise bedeli olarak KDV dahil 10.448,87TL reklam katılım bedeli olmak üzere toplam 23.509,81Tl talep edilebileceği, haricen yapıldığı belirtilen 9.998 TL 'nin davacı yandan sorulmasının mahkemenin takdirinde olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.
GEREKÇE Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ve davalı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekili karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuş ise de; mahkemenin neticeten davanın kısmen kabulüne, itirazın kısmen iptal ile takibin 11.684,36TL asıl alacak ve asıl alacağa 07.08.2015 ten itibaren uygulanacak yasal faiz üzerinden devamına karar verildiği, karar tarihinin 24.10.2023 olduğu, karar tarihi itibarı ile konusu 17.830TL 'nin altında kalan kararlar yönünden istinaf yasa yolunun kapalı olduğu, davalı yönünden istinaf sınırının davanın kısmen kabul edilen değeri olan 11.684,36TL olduğu dikkate alındığında davalı vekilinin istinaf isteminin usulden reddine karar vermek gerekmiştir.Dairemiz kararında değinildiği üzere; mahkemece İstanbul 1.FSHHM 2016/138 Esas sayılı dosyası incelenmiş ve takibe konu cari hesap alacağında yer alan ... numaralı faturanın ilgili davada dava konusu olmakla derdestlik nedeni ile reddine karar verilmiştir. Davacı vekili, bu yöndeki kararın yerinde olmadığını ileri sürmüş ise de; davaya esas takibin cari hesaba dayalı başlatıldığı, cari hesap borcunun ise ... numaralı faturalardan kaynaklandığı, 192754 numaralı faturada alacağın "franchise sözleşmesinin 14.13., 14.14 ve 12. 3 maddelerine istinaden" düzenlendiğine yer verildiği, sözleşmenin ilgili maddelerinin cezai şarta yönelik olduğu, İstanbul 1.FSHHM'nin dosyasında sözleşmenin 12.3, 19.4, 14.6 maddesine dayalı cezai şart alacağının talep edildiği, neticeten 12.3 maddesine dayalı (firma haricindeki yerlerden ürün alımı) cezai şart talebinin hangi tarihler arası olduğunun sınırlandırılmadığı, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak talepte bulunulduğu da dikkate alındığında mahkemece 192754 numaralı sözleşmenin 12.3 maddesine dayalı 130.090TL+KDV 'lik kısmı yönünden 3.ek rapor gereğince derdestlik nedeni ile red kararı verilmesi yerindedir. ... numaralı faturanın KDV dahil 1841,99TL lik kısmı yönünden ise cezai şart koşullarının oluşup oluşmadığı denetlenebilir nitelikte deliller ile desteklenmemiş olmakla bu yöndeki istemin de reddine karar verilmesi yerinde görülmüştür.Davacı vekili 9.998TL yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddinin yerinde olmadığını istinaf sebebi olarak ileri sürmüş ise de; davadan önce yapılan haricen ödeme yönünden davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından bu yöndeki istinaf yerinde görülmemiştir. Davacı vekili, ihtarnamede ve sözleşmede cezai şartın USD olarak düzenlendiğini, işlemiş faiz isteminin yerinde olmadığını ileri sürmüş ise de; takibin TL üzerinden başlatıldığı, mahkemenin kararının gerekçesinde cari hesaba konu faturalardan sadece 192754 numaralı faturanın davalıya tebliğ edildiği, bu fatura yönünden ise talebin reddedildiğine de değinilerek işlemiş faiz isteminin reddedildiğinin belirtildiği, diğer faturalar yönünden ise temerrüt koşullarının oluşmadığı dikkate alındığında işlemiş faiz isteminin reddi de yerindedir. Davalı yanca takibe itirazdan sonra davadan önce yapılan ödemeler borç ikrarı mahiyetinde kabul edilemeyeceğinden bu yöndeki davacı yanın istinaf isteminin de reddi gerekmiştir.Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine, davalı vekilinin istinaf isteminin ise usulden reddine karar vermek gerekmiştir ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, -Davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 346.maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,2-Davacı ve davalıdan alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 12/07/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.