T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1678 Esas
KARAR NO: 2025/104 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/06/2024
NUMARASI: 2023/658 E. - 2024/360 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 29/01/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; 11/03/2014 günü müvekkiline ait iş yerinde meydana gelen hırsızlık sonucu bir kısım senet ve çeklerin çalındığını, çalınan çeklere ilişkin müvekkilinin şikayette bulunduğunu, ödeme yasağı talepli davalar açtığını, davalının 2 adet çeki takasa vererek iptal davasının görüldüğü Bakırköy 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/75 Esas sayılı dosyasında müdahil olduğunu, ayrıca çekleri alan davalı çalışanı ... hakkında Denizli Cumhuriyet Başsavcılığınca 2014/15823 soruşturma numarası ile tahkikat başlatıldığını, dava konusu çeklerin davacı şirketin elinden rızası dışında çıktığını, davalının bu hususu bilmekle iktisabında ağır kusurlu olduğunu ileri sürerek, ... Bankası A.Ş. Yenibosna Çarşı Şubesine ait, ... numaralı, 30/04/2014 vadeli, 2.000,00 TL bedelli ve ... Bankası A.Ş. Şemikler İzmir Şubesine ait ... numaralı, 30/04/2014 vadeli 10.900,00-TL bedelli çeklerin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerin faktoring sözleşmesi kapsamında yasal düzenlemelere uygun olarak müvekkili şirketin müşterisi ... Ticaret-... arasında yasal düzenlemelere uygun olarak akdedilen Faktoring Sözleşmesi gereğince verildiğini, çekin çalıntı olup olmadığının müvekkili tarafından bilinmediğini, müvekkili şirketin iyiniyetli ve kusursuz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
MAHKEMENİN İLK KARARI: İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/03/2020 tarihli 2014/788E. - 2020/154 K.sayılı kararıyla; ''...6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunun 9/2 maddesinin " Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez" hükmünü havi olduğu; dolayısıyla davacının davasının kabulü ile, -1 adet ... Yenibosna Çarşı Şubesine ait ... Nolu 30/04/2014 vadeli 2.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... Yapı olan -1 adet ... Bankası Şemikler İzmir Şubesine ait ... Nolu 30/04/2014 vadeli 10.900,00-TL bedelli Keşidecisi ... İnşaat olan İki adet çekin davalıdan istirdadına..." karar verilmiştir.
KALDIRMA KARARI: Dairemizin 25.09.2023 tarihli 2021/2200 E. - 2023/1288 K. sayılı kararıyla; "...Davalının çek karşılığında, çekleri aldığı dava dışı ... Ticarete yapmış olduğu ödeme belgesi, komisyon ya da gider faturalarının dosyada bulunmadığı belirtilmişse de, dosyanın incelenmesinde; temlik eden davalı ... şirketi tarafından dava dışı ...'a yapılan ödemeyi gösteren 12/04/2014 tarihli banka dekontu, 12/03/2014 tarihli çek teslimat bordrosu ve 2 adet faturanın ibraz edilmiş olduğu anlaşılmakta olup, dosyadaki mübrez belgelerin incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, söz konusu belgelerin dosyada bulunmadığı gerekçesiyle eksik inceleme," nedeniyle kaldırıldığı anlaşılmaktadır. " karar verilmiştir.
KALDIRMA SONRASI MAHKEME KARARI: İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/06/2024 tarihli 2023/658E. - 2024/360 K.sayılı kararıyla;''...Tüm dosya kapsamı ve Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere davalı dava konusu çekleri iktisap ederken 6361 sayılı yasa ve bu yasa kapsamında çıkarılan yönetmeliğin 5/1 maddesi kapsamında öngörülen istihbarat yükümlülüklerini ifa etmediği dolayısıyla davalı ... şirketinin dava dışı dava dışı ... Ticaret ...'un mali durumuna ilişkin istihbarat ve değerlendirme çalışması yapmadan çeki iktisap etmiş olduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile çeklerin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre; 1-Davanın KABULÜNE, ... Yenibosna Çarşı Şubesine ait keşidecisi ... San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... – ... olan ... Nolu 30/04/2014 vadeli 2.000,00 TL bedelli çek ile... Bankası Şemikler İzmir Şubesine ait keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. ve lehtarı ... olan ... Nolu 30/04/2014 vadeli 10.900,00 TL bedelli çeklerin istirdadı ile davacıya verilmesine, çekin istirdadının mümkün olmaması halinde çek bedellerinin dava tarihi olan 18/09/2014 tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemenin gerekçeli kararında davalının dava konusu çekleri iktisap ederken 6361 sayılı yasa ve bu yasa kapsamında çıkarılan yönetmeliğin 5/1. maddesi kapsamında öngörülen istihbarat yükümlülüklerini ifa etmediği, dolayısıyla davalı ... şirketinin dava dışı ... Ticaret ...'un mali durumuna ilişkin istihbarat ve değerlendirme çalışması yapmadan çeki iktisap etmiş olduğu gerekçesiyle davanın kabulünün hatalı olduğunu, Temlik eden ...’nin davaya konu çekin yasal ve iyiniyetli meşru hamili olduğunu, Evvelce mahkeme dosyasına sunulan davaya konu faturalar, çek teslimat bordrosu ve dava dışı 3. kişiye yapılan ödemeye dair ödeme dekontunun alacağı ispat ettiğini ve yapılan iş ve işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığını açıkça gösterdiğini, Mahkeme tarafından bu konuda verilmiş emsal Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının hiç dikkate alınmadan aleyhe sonuca varıldığını,Davalı temlik eden ...’nin, BDDK ve Hazine Müsteşarlığı denetiminde ve Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet gösteren, mal ve hizmet satışlarından doğmuş veya doğacak alacakları temellük ederek tahsilini üstlenen, bu alacaklara karşılık ödemelerde bulunarak finansman sağlayan bir faktoring şirketi olduğunu, Temlik işlemine istinaden temlik eden şirkete verilen çekin dayanağı faturanın, ticari ilişkinin varlığını teyit ettiğini ve temlik eden ...’nin iyiniyetli hamil olduğu, faktoring hükümleri çerçevesinde fatura ile tevsik edilmiş alacağın temlik alınmış olduğu, temlik eden şirketin hizmetin verildiğine ilişkin belge ve hizmeti tevsik etme ve ilişkilendirme yükümlülüğünün bulunduğu ve bu yükümlülüğün de yerine getirildiği ve iyiniyetli olduğu hususlarının mahkeme tarafından gözetilmediğini, Davaya konu çekin meşru hamili temlik eden factoring şirketi olup, hamiline yazılı çekte ciro silsilesinin görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğunu, temlik eden faktoring şirketine başkaca bir sorumluluk yüklenmesinin beklenemeyeceğini, 14.03.2014 tarihinde verilen ödemeden men yasağı kararının Faktoring sözleşmesinin yapıldığı 12.03.2014 tarihinde bilinmesinin mümkün olmadığını, ayrıca 04.02.2015 tarihli Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 29257 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2015 tarihinde yürürlüğe girdiğini, bu tarihten önce alınan kambiyo senetlerinin şeklen kontrol edilmesi yeterli olup, ilgili yönetmeliğin somut olaya uygulanamayacağını, Kaldı ki; temlik eden ...’nin davaya konu çekin bankaya ibrazından önce teslim alınmasında kötüniyetli olduğu veya ilgililerin bilerek ve isteyerek zararına davrandığı ve hırsızlık iddialarının davacı yan tarafından ispat edilemediğini, Gerek 03.05.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda, gerekse de yerel mahkeme kararında bu konuda kesinleşmiş bir ceza hükmü bulunmamasına rağmen davacı tarafın tüm beyan ve iddialarının esas alınmasının son derece sübjektif ve hatalı bir tutum olduğunu, Ayrıca hükme esas alınan eksik ve yetersiz inceleme ile tanzim olunan bilirkişi raporunda ".... temlik eden faktoring firmasının basiretli bir tacir olarak davranmadığı, gerekli dikkat ve özeni göstermediği.." ve bu nedenle raporun sonuç kısmında " davacının 2 çek ile ilgili talebinin yerinde olduğu..." yönündeki tespitinin HMK. 279 maddesi hükmüne açıkça aykırı olduğunu, temlik eden faktoring şirketi tarafından dava konusu çeklerin iktisabına ilişkin olarak sunulan belgeler yeterince incelenmeksizin, dava dışı ... - ... Ticaret iş ve işlemleri üzerinden aleyhe sonuca varılmasının da son derece hatalı olduğunu, yeterli inceleme yapılmaksızın davanın kabulüne karar verildiğini, kararın bu yönü ile de eksik ve hatalı olduğunu, Mahkemenin müvekkili temlik alan şirket aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti takdirinin de hukuka aykırı olup, kararın bu yönden de kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiklerini beyan ederek, açıklanan ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle; tehiri İcra taleplerinin kabul edilerek istinaf incelemesi sonuçlanıncaya kadar İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilmiş olan kararın icrasının geriye bırakılmasına, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasının 2023/658 Esas, 2024/360 Karar nolu davanın kabulüne ilişkin usul ve yasaya aykırı olarak verilen kararın istinaf incelemesi ile kaldırılarak, yeniden yapılacak yargılama neticesinde davanın reddi yönünde hüküm kurulmasına ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: İlk derece mahkemesince alınan 13.09.2017 tarihli Bilirkişi Heyet Raporunda; "...1.Dava dışı şirketler tarafından davacıya verilen çeklerin, davacı şirket adresinde 13.03.2014 tarihinde 19.45'den sonra gerçekleşen hırsızlık olayı sonucu çalınmış olduğu, davacı şirketin hırsızlık olayını 12.03.2014 tarihinde karakola bildirdiği, 14.03.2014 tarihinde Bakırköy Ticaret mahkemesine başvurarak ödemeden men yasağı aldırdığı, 2.Davacı şirketin adresinden hırsızlık yapılarak elde edilen çeklerin en son dava dışı ... Ticaret -...'a ciro edildiği, dava dışı şahıs şirketinin ise 12.03.2014 tarihinde davalı şirket ile 100.000-TL tutarında faktoring sözleşmesi yapmış olduğu, 3.Davalı şirket cevap dilekçesinde, dava konusu iki çeki dava dışı şahıs firması ile yaptığı sözleşme çerçevesinde teslim aldığım beyan ettiği, ancak dava dosyasına sunulmuş temlik edilmiş çek ve fatura teslim belgesi sunulmadığı gibi, davalı tarafından dava dışı firmaya ne zaman ne kadar ödeme yapıldığına ilişkin belgelerin de dosyaya ibraz edilmediği, bu durumda dosyadaki mevcut belge ve bilgilere ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunun 9/2. maddesine göre dava konusu iki çeki davalıda şirket tarafından usulüne uygun temlik almadığının anlaşıldığı, 4. Davalının çekleri iade etmesi gerekmesine rağmen, bu çeklerin Bakırköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/539 sayılı dosyasına ibraz edilmiş olması sebebiyle huzurdaki dava konusuz kaldığı...'' sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Dairemiz kaldırma kararı sonrası ilk derece mahkemesince bilirkişi heyetinden alınan 03.05.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; "...Dava dışı şirketler tarafından davacıya verilen çeklerin, davacı şirket adresinde 11.03.2014 tarihinde 17:45'den sonra gerçekleşen hırsızlık olayı sonucu çalınmış olduğu, davacı şirketin hırsızlık olayını 12.03.2014 tarihinde saat 15:12'de karakola bildirdiği, 14.03.2014 tarihinde Bakırköy Ticaret mahkemesine başvurarak ödemeden men yasağı aldırdığı, davacı şirketin adresinden hırsızlık yapılarak elde edilen çeklerden işbu davanın konusu olan 2 adet çek, dava dışı şirketlerin borçlarına mahsuben davacıya ciro edildiği, işbu çeklerde son ciranta olan dava dışı ... Ticaret ... ile davacı arasında 2013 ve 2014 yılında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı, dava dışı ... Ticaret ... tarafından davacı adına düzenlenmiş ve tahrif edilmiş 05.03.2014 tarih, 12246 sayılı ve 21.900 TL tutarlı satış faturasının davacı şirketin usulüne göre tutulmuş ve lehe delil olabilecek ticari defterlerine kayıtlı olmadığı ve bu fatura ile ilgili vergi müdürlüğüne davacı tarafından verilmiş BA formunun beyan edilmediği, ayıraca dava dışı dava dışı ... Ticaret ... Basit Usulde vergi mükellefi olduğundan 21.900 TL tutarlı satış faturası için BS formu verme zorunluluğu bulunmadığı, davacının dava konusu yaptığı 2 adet çekin tacir olan davalı tarafından TİK hükümlerine göre temlik alındığı, ancak basiretli tacir olan davalının temlik aldığı çek, satış faturası ve dava dışı ... Ticaret ...'un ticari geçmişi ve diğer hususların istihbaratında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, davacının 2 çek ile ilgili talebinin yerinde olduğu..." rapor edilmiştir.
G E R E K Ç E: Dava, çalındığı iddia edilen çeklerin istirdatı davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosya incelendiğinde; dava değerinin 12.900,00 TL olduğu, ilk derece mahkemesince kararın verildiği 04/06/2024 tarihinde HMK’nun 341/2. maddesi uyarınca parasal değeri 28.250,00 TL’nin altında kalan davalarla ilgili istinaf kanun yoluna başvurulamayacağı, her ne kadar 07/11/2024 tarihli, 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanununun 22/3. maddesi ile 6100 sayılı HMK’nun Ek 1/1. maddesinde "İstinaf ve temyiz kanun yoluna başvuruda esas alınan parasal sınırda yeniden değerleme nedeniyle meydana gelen artış, bölge adliye mahkemesinin kaldırma veya Yargıtay’ın bozma kararları üzerine yeniden verilen kararlar hakkında uygulanmaz, ilk karar tarihinde geçerli olan parasal sınırlar esas alınır." şeklinde değişiklik yapılmışsa da, aynı Kanunun Geçici 6. maddesinde; bu değişikliğin, bölge adliye mahkemesinin kaldırma veya Yargıtay bozma kararları üzerine bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yeniden verilen kararlar hakkında uygulanacağının düzenlendiği, incelemeye konu kararın ise bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte verildiği, bu nedenle kesin nitelikte olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf talebinin HMK’nun 341/2 ve 352/1. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 341/2 ve 352/1. maddeleri gereğince davalı (temlik alan) vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin USULDEN REDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL eksik harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 40,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 29/01/2025 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.