T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2024/1568 Esas
KARAR NO:2025/143
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:23/05/2024
NUMARASI:2023/120 Esas, 2024/531 Karar
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
KARAR TARİHİ:30/01/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... Tekstil arasında 23/06/2008 tarihli sözleşmenin akdedildiğini, sözleşme edimleri uyarınca 10/10/2008'de teslim edilecek malların teslim edilmediğini, sözleşme uyarınca 648.520 TL tutarındaki tabloda gösterildiği şekilde verilen çeklerin aşağıda bildirilen kişi ve kuruluşlara temlik edildiğini, ... Bankası A.Ş., ... Şubesi'den verilme, ... nolu hesaptan keşideli,09/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 40.175,00 TL bedelli, temlik edilen ....A.Ş., 19/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 41.295,00 TL bedelli, temlik edilen ...A.Ş., 21/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 39.685,00 TL bedelli, temlik edilen...A.Ş., 28/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 51.975,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 29/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 38.845,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 05/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 32.345,00 TL bedelli, temlik edilen ... ,08/12/2008 keşide tarihli, ...çek nolu, 33.425,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 19/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 44.840,00 TL bedelli, temlik edilen ...A.Ş.,22/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 34.600,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 23/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 31.855,00 TL bedelli, temlik edilen ... , 26/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 32.225,00 TL bedelli, temlik edilen ...., 29/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 43.360,00 TL bedelli, temlik edilen ....,31/12/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 33.950,00 TL bedelli, temlik edilen ...,13/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 19.375,00 TL bedelli, temlik edilen ...,19/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 18.745,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 19/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 18.025,00 TL bedelli temlik edilen ..., 20/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 19.865,00 TL bedelli, temlik edilen ... ,28/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 35.445,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 30/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 18.975,00 TL bedelli, temlik edilen ..., 31/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 19.515,00 TL bedelli, temlik edilen ...olan toplam 648.520,00 TL tutarlı ; müvekkili ile ... Tekstil arasında 23/06/2008 tarihli sözleşmenin akdedildiğini, sözleşme edimleri uyarınca 10/10/2008'de teslim edilecek malların teslim edilmediğini, sözleşme uyarınca 537.955,00 TL tutarındaki verilen tabloda gösterilen çeklerin aşağıda bildirilen kişi ve kuruluşlara temlik edildiğini, ... Bankası A.Ş., ... Şubesi'den verilme, ... nolu hesaptan keşideli; 07/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 35.250,00 TL bedelli, 10/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 52.150,00 TL bedelli, 12/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 39.350,00 TL bedelli, 14/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 40.050,00 TL bedelli, 17/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 33.825,00 TL bedelli, 08/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 40.450,00 TL bedelli, 21/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 35.325,00 TL bedelli, 25/11/2008 keşide tarihli, ...çek nolu, 49.495,00 TL bedelli, 27/11/2008 keşide tarihli, ... çek nolu, 49.200,00 TL bedelli, 09/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 33.850,00 TL bedelli, 12/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 47.840,00 TL bedelli, 16/01/2009 keşide tarihli, ...çek nolu, 34.650,00 TL bedelli, 23/01/2009 keşide tarihli, ... çek nolu, 46.520,00 TL bedelli, toplam 537.955,00 TL bedelli davaya konu çeklerden dolayı müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitini, davaya konu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından menfi tespit davasına konu yapılmış olan 30/01/2009 keşide tarihli 18.975 YTL'lik çek; diğer davalı ... Tekstil San.ve Tic.Ltd.Şti.firmasının müvekkili firma ile imzalamış olduğu 28/03/2008 tarihli faktoring sözleşmesine istinaden davacı adına düzenlenmiş 10/09/2008 tarih ve ... numaralı 56.028,27 YTL tutarındaki mal satışından dolayı düzenlenen fatura alacağının 18.975 YTL'lik kısmının temlik alınması ve sonucunda temlik alınan tutarın ödeme aracı olarak müvekkili firma tarafından kabul edildiğini, müvekkili aleyhine açılan davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, açılan menfi tespit davasının reddine karar verilmesini savunmuştur.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; dava konusu .. Bankası ... Şubesine ait ... numaralı 12/01/2008 tarihli 47.840,00 YTL çek ... Tekstil San.ve Tic.Ltd.Şti.tarafından müvekkili şirket ile yapılmış ... sözleşmesine binaen müvekkiline kullanıldığını, müvekkilinin davalılardan ... Tekstil San.Tic.Ltd.Şti'nin, ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd.Şti'nden olan alacağını temlik aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu olan çeklerden ... Bankası ... Şubesinin 18/11/2008 tarihli 40.450 YTL'lik keşidecisi ...A.Ş.olan çeki 14/12/2004 tarihli factoring ve temlik sözleşmesine istinaden diğer davalı ... Tekstil San.ve Tic. Ltd.Şti.'nden aldığını, yapılan kısmi ödemeden sonra 2009 yılı başında müvekkili şirketinin ... sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davalılardan ... Tekstil San. Ve Tic.Ltd.Şti.ile aralarında 23/06/2008 tarihli sözleşme imzalandığını, müvckkilinin dava konusu çeklerin iyiniyetli hamili olduğunu, 90 sayılı KHK uyarınca faktoring şirketlerinin iki türlü finansman sağladığını, davacının ödeme güçlüğüne düşerek kötüniyetli olarak bu davayı açtığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Davalılar ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.ile ....Şti.vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinin kumaş ve konfeksiyon ve tekstil boyama imalatlarının yapıldığı entegre tesislere sahip , bünyelerinde yaklaşık 600'den fazla çalışanı istihdam eden sanayi kuruluşları olduklarını, 23/06/2008 tarihli sözleşmeye bir itirazlarının bulunmadığnıı, mal teslimlerinde gecikmeler yaşanacağı anlaşıldığından müvekkili şirketlerin yetkililerince ek süre talebinde bulunulduğunu, siparişlerin hazırlandığı dönemlerde yaşanan işçi ayaklanması ve fabrika işgali, sadece mal teslimini engellemekle kalmayarak tesislerin tamamen durmasına ve hatta şirketlerin gayri faal pozisyona gelmesine yol açtığını, müvekkillerinin kötüniyetli olarak davacıdan aldığı çekleri ... firmalarına sözleşme konusu malları teslim etmeksizin sadece tahsilat amacı ile vermediğini belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davacının factoring şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları hakkında yönetmelik gereğince müvekkilinin bir alacak temlik aldığını ve bu nedenle BK 167.maddesine göre bedelsizlik def'inin üçüncü şahıslara da ileri sürülebileceğine ilişkin gerekçesi ve bu gerekçesine dayanak yaptığı Yargıtay 19 HD.'sinin 2003/11068 Esas-2004/8248 Karar ve 09/07/2004 tarihli kararının bu davada uygulanması şartlarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde;28/01/2009 keşide tarihli 34.445 YTL bedelli çekin davacı tarafından keşide edildiğinin ihtilafsız olduğunu, çeklerin fatura ile ilişkilendirildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde;müvekkili firma ... şirketi olduğundan davacının keşide ettiği çeki facktoring sözleşmesi kapsamında çekte ciranta olan diğer ... Tekstil şirketinden aldığını, müvekkilinin kanun ve Yönetmeliğe uygun olarak müşterisi diğer davalı ... Tekstil ile faktoring sözleşmesi imzaladığını, müşterisi tarafından sunulan ve çekin alımına sebep olan ticari ilişkiyi gösterir fatura ile birlikte çeki ciro yolu ile devraldığını, karşılık olarak çek bedelini müşterisine peşin olarak ödediğini belirterek davanın reddini istemiştir.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davacının ... Tekstil San.ve Ticaret Ltd.Şti.ile ticari ilişki nedeni ile ..., ..., ... seri nolu toplam 116.055,00 YTL bedelli çekleri verdiklerini, ancak üstlenilen işin yapılmadığını, faturasının bulunmadığını, davalılar arasındaki ilişkinin temlik ilişkisi olduğunu belirterek haksız ve mennetsiz davanın reddini savunmuştur. Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin faktoring hizmeti veren bir şirket olduğunu, müvekkilinin diğer davalılardan ... Tekstil şirketi ile genel ... sözleşmesini akdederek davaya konu çeklerin hamili olduğunu, ...işleminin yasalara uygun olarak düzenlendiğini, çeklere ilişkin yapılan işlemlerde ... işlemi sırasında faturaların ibraz edildiğini, müvekkilinin üzerine düşen edimini yerine getirdiğini belirtilerek davanın reddini savunmuştur.Davalı ...-... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 545 sayılı KHK'ye istinaden Hazine Müsteşarlığından resmi izinle kurulmuş faaliyet gösteren ikrazatçı olduğunu, ödünç para veren bir firma olduğunu, alacağın temlikinin söz konusu olamayacağını, müvekkilinin maliki olduğu ... Bankası A.Ş.... Şubesine ait, ... nolu hesaptan keşideli,..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri nolu çekler için itiraz ederek bu çekler açısından davanın reddini istemiştir.Davalı...vekili cevap dilekçesinde;iyiniyetli müvekkili aleyhine açılan davanın reddine, müvekkilinin maliki olduğu keşidecisi ...A.ş.olan, ... Bankası A.Ş.... Şubesindeki ... nolu hesaptan keşideli ... seri nolu 19/12/2008 tarihli 44.840 YTL'lik çekler açısından davanın reddine, müvekkilinin maliki olduğu çekler için tedbir talebinin reddine, karar verilecekse çek miktarları ve zararı karşılayacak oranda teminat yatırılmasına karar verilmesini savunmuştur.Davalı... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın iddialarının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilin yönetmelikte üstlendiği tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, dava açıldıktan sonra yapılan ödemeler ile çek bedelinin tahsil edildiğini, bu nedenle konusuz kalan davanın reddini istemiştir.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin iyi niyetli olduğunu, icra dosya borcunu borçlu vekilinin kabul ettiğini, borcunu ödediğini, davanın müvekkili açısından konusuz kaldığını, davacının %40'dan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.Davalı ... A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davacının davaya konu 07/11/2008 keşide tarihli 35.250,00 YTL bedelli çeki hiçbir yasal işleme başlanmadan ve herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin ödediğini, davacının borcunu kabul ederek ödemesi ve çeki iade almış olması karşısında müvekkili şirket açısından davanın konusuz kaldığını belirterek dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, davacının %40'tan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilen ilk kararın davalılar tarafından istinaf edilmesi üzerine verilen bu karar; Dairemizin 2020/1571 E. - 2022/2263 K. sayılı ilamı ile kaldırılmıştır.İlk derece mahkemesince Dairemizin kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda; somut olayda ticari defter kayıtlan taraf iddialarının kanıtlanması için kullanılamayacağı, davacı ... ile davalı ... Tekstil arasında geçerli bir cari hesap hesap sözleşmesi olduğunu kanıtlayacak dosyada bir bilgi belge veya iddia da yer almadığı, Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/911 E.sayılı dosyasında davacı ... Tekstil'in davalı Müflis ... Tekstil'e açtığı menfi tespit davasında sözü edilen çeklerin işbu davanın konusu çeklerle bir ilişkisi tespit edilemediği, dolayısıyla anılan kararda söz konusu edilen borç/alacak ilişkisinin bu davadaki hesaba mehsup edilemeyeceği, davacı ile ... Tekstil arasında 23/06/2008 tarihli sözleşmenin konusu olan toplam 648.520,-TL tutarındaki 20 adet çekin bedelsiz kaldığı, dolayısıyla dava konusu çeklerden dolayı davacı şirketin davalılardan ... Tekstil'e borçlu olmadığı anlaşıldığı; davacı ile... Tekstil arasında 23/06/2008 tarihli sözleşmenin akdedildiği, sözleşme uyarınca 10/10/2008'de teslim edilmesi gereken malların teslim edilmediği, malların teslim edildiğine ilişkin davalının herhangi bir iddiasının da bulunmadığı, davalı tarafından çeklerin çeşitli... firmalarına temlik edildiği, ... işleminin tarafları olan müşteri (firma), ... şirketi (faktor) ve borçlu arasındaki ilişkiler açısından 6361 sayılı Kanun'un 9/2 ve buna bağlı olarak TBK'nın 188/1. maddeleri hükmünün uygulanması gerektiği, somut olayda davacının davalılara vermiş olduğu olduğu çekler karşılığında mal teslim edilmediğinin sabit olduğu, dolayısıyla somut uyuşmazlıkta davacının temel ilişkideki def’ileri davalı ... şirketine karşı da ileri sürebileceği, ... işlemlerinin yapıladığı tarihteki faktoring mevzuatı dikkate alınarak faktorign şirketlerinin bedelsiz kalan çeklerin kaynağı olan faturalarının gerçek alacak olup olmadığını tevsik edici belgeleri araştırmadan çekleri almaları karşısınında davacıya karşı sorumlu olduklarının sabit olduğu, ikinci bilirkişi raporunun bu sebeple hükme esas alındığı, davacının davasının dava dilekçesi ve 25.04.2018 tarihli dilekçesinde sunduğu beyanlar çerçevesinde feragat ettiği çekler bakımından HMK 307.madde vd. feragatin, tek taraflı ve davayı sona erdiren kesin bir hükmün hukuki sonuçlarını doğuran işlem olduğu, feragatin usule uygun olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü, feragat nedeniyle kısmen reddi ile: a)Dava konusu olan aşağıda dökümü yazılı; ... Bankası ... Şubesine ait ... nolu hesaptan verilme ... A.Ş. olan; -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 19.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 41.295,00 - TL tutarlı çekten dolayı ... A.Ş.'ye -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 28.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 51.975,00 - TL tutarlı çek'in 10.000 TL'lik kısmından ... A.Ş.'ye,-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 10.12.2008 keşide tarihli ... çek nolu 44.840,00 - TL tutarlı çekten dolayı ... ( ...) TEREKESİNE, - Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 18.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 40.450,00- TL tutarlı çekin 34.000 TL'lik kısmından ... A.Ş.'ye -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 31.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 19.515,00- TL tutarlı çekten dolayı ... A.Ş.'ye borçlu olmadığının tespitine,-...Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu 23.01.2009 tarihli ... çek nolu ve 46.520 bedelli, ... A.Ş. çek yönünden talebin REDDİNE, B)Dava sırasında aşağıdaki çeklerin bedeli davacı keşideci tarafından ödenmiş olmakla, dava İSTİRDATA DÖNÜŞTÜĞÜNDEN ÖDENEN: 1-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 28.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 35.445,00- TL tutarlı çekden dolayı ödenen 35.445,00 TL'nin ... A.Ş'den 2-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 07.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 35.250,00 TL tutarlı çekden dolayı ödenen 35.250,00 TL'nin ... A.Ş'den 3-a)... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 10.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 52.150,00- TL tutarlı çekten dolayı
b)... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 10.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 49.495,00- TL tutarlı çekden dolayı ödenen toplam 101.645,00 TL'nin ... A.Ş'den 4-a) ... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 10.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 49.200,00- TL tutarlı çekden dolayı b)... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 14.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 40.050,00- TL tutarlı çekden dolayı ödenen toplam 89.250,00 TL'nin ... A.Ş'den 5-a)... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 17.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 33.825,00- TL tutarlı çek, b)... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 30.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 18.975,00 - TL tutarlı çekten dolayı ödenen 52.800,00 TL'nin ... A.Ş'den 6-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 18.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 40.450,00- TL tutarlı çekden dolayı ödenen 6.450,00 TL'nin ... A.Ş'den 7-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 12.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 47.840,00- TL tutarlı çekden dolayı ödenen 47.840,00 TL'nin ... A.Ş'den 8-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 09.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 40.175,00- TL tutarlı çekten dolayı ödenen toplam 40.175,00 TL'nin... A.Ş'den 9-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 21.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 39.685,00 - TL tutarlı çekden dolayı ödenen 39.685,00 TL'nin ... (...) ... A.Ş'den 10-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 28.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 51.975,00 - TL tutarlı çekden dolayı ödenen 41.975,00 TL'nin ... A.Ş'den istirdatı ile davacıya ödenmesine ve söz konusu iş bu bentte sayılan ve ödenen çeklerden dolayı ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek şekilde avans faizi yürütülmesine,C)Davaya konu ;-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 08.12.2008 keşide tarihli ... çek nolu 33.425,00-TL tutarlı çek, ..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 05.12.2008 keşide tarihli ... çek nolu 32.345,00-TL tutarlı çek, ..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu 13.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 19.375,00-TL tutarlı çek,..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu 19.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 18.745,00-TL tutarlı çek, ..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 13.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 18.025,00-TL tutarlı çek,..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 20.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 19.865.00-TL tutarlı çek,...,-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu 23.12.2008 keşide tarihli... çek nolu 31.855,00-TL tutarlı çek, ..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 31.12.2008 keşide tarihli 219979 çek nolu 33.950,00-TL tutarlı çek, ..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 12,11,.2008 tarihli ... çek nolu 39,350,00 tutarlı çek, ..., -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 22.12.2008 keşide tarihli ... çek nolu 34.600,00-TL tutarlı çek ile, ... A.Ş.-... Bankası ... Şubesine ait ...hesap nolu 26.12.2008 keşide tarihli ... çek nolu 32.225,00-TL tutarlı çek, ... A.Ş.-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 09.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 33.850,00-TL tutarlı çek,... A.Ş.-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu 29.11.2008 keşide tarihli ... çek nolu 38.845,00- TL tutarlı çek, ... A.Ş.-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 29.12.2008 keşide tarihli ... çek nolu 43.360,00-TL tutarlı çek, ... A.Ş.-... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu, 21.11,2008 keşide tarihli ... çek nolu 35.325,00-TL tutarlı çek ile, ... A.Ş. -... Bankası ... Şubesine ait ... hesap nolu 16.01.2009 keşide tarihli ... çek nolu 34.650,00-TL tutarlı çek ... A.Ş. yönünden feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı... Av.... istinaf dilekçesinde; ... terekesi ile ilgili menfi tespite konu miktar 44.840,00 TL miktar iken, yerel mahkemenin gerekçeli kararı ile 14,00 TL başvurma harcı, 16.017,50-TL peşin harç, 4.493,38 -TL yargılama gideri ile 39.556,60-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verildiğini, hangi davalılardan, hangi miktarlar ile alınacağının belirtilmemiş olmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... Şirketi vekili istinaf dilekçesinde; 6361 sayılı yasanın 9/3' maddesine göre, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri müvekkile karşı ileri süremeyeceğini, bu yasa hükmü gereğince davacı tarafça "borçlunun zararına hareket edilmiş olunması" hususunun mevcut olmadığını, faktoring şirketlerinin işleyişini düzenleyen işbu mevzuat uyarınca dava konusu olayda müvekkil şirket yetkililerinin, faktoring sözleşmesi ile uhdelerine geçen çeklerin tüm faturalarını da aldığını ve mevzuatın kendilerine zorunlu kıldığı tüm prosedüre uygun hareket ettiklerini, ciro silsilesi incelendiğinde müvekkilinin ciranta olup, çekin bedelsiz kaldığını bilme yükümlülüğü bulunmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme tarafından, sundukları faturalar ve belgeler ile temel borç ilişkisi ve faktoring işlemlerinin dayanağı incelenmeden davacının talebi gibi karar verildiğini, müvekkili tarafından alınan çeklerin davacı tarafından lehdar ... şirketi adına keşide edildiğini, lehdarın da ... Tekstile ciro ettiğini, müvekkilinin de ciranta ... Tekstil'den davaya konu edilmiş olan çekleri ilgili yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun şekilde temlik aldığını, iyiniyetli hamil olan müvekkilinin davacı ile davalı ... Tekstil arasındaki ilişkiyi bilmesinin beklenemeyeceğini, icra dosya borcunu borçlu vekilinin kabul ettiğini, davanın müvekkilimiz açısından konusuz kaldığını, icra dosya borcunun ödenmesi nedeniyle davanın tarafımız bakımından konusuz kaldığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; müvekkil şirkete cirolanan çekin, faktoring kanunun muhtelif hükümleri gereği fatura ile tevsik edilip edilerek keşideci-davacı şirketten teyit alınarak cirolandığını, davacı şirketin, kendilerine teyit için ulaşıldığında ilgili çekin, kullandırılan krediler karşılığında cirolandığını öğrendiğini ve kabul ettiğini, davacı ile müvekkili arasında borcun ödenmesi amacıyla protokol imzalandığını,salt bu protokolün dahi davacının borçlu olduğunun kabulünü gösterdiğini, bu protokol kapsamında yapılan görüşmede protokolden dolaylı feragat edecekleri konusunda görüşülmüş olmasına rağmen, feragat edilmeyerek kötü niyetli davranıldığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; hükme esas alınan 25/09/2019 tarihli bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı gibi gerçeği yansıtmadığını, objektif olmadığını, bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilmesine rağmen müvekkilinin defterlerinin incelenmediğini, raporda soyut şekilde müvekkili şirketin işlem zamanında yürürlikte bulunan faktoring yönetmelik hükümlerine aykırı davrandığı beyan ve tesbitinde bulunularak, buna göre hesaplama yapıldığını, hükme esas alınan raporunun kendi içinde çelişkiler içerdiğini, mahkeme tarafından raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, 19/12/2019 tarihli dilekçe ile yaptıkları zamanaşımı itirazlarının mahkeme tarafından değerlendirilmediğini, müvekkilinin yasaya uygun olarak devir ve temlik aldığını, müvekkili aleyhine global şekilde yasal avukatlık ücreti ve mahkeme masrafı kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; mahkemenin davalı ... şirketlerinin temel ilişkiye ilişkin tevsik edici gerçek anlamda herhangi bir fatura ibraz etmedikleri yönündeki tesbitinin tamamen yanlış olduğunu, kanun gereğince alacağı tevsik edici ilişkin tüm belgeleri dosyaya sunduklarını, müvekkilinin faktoring sözleşmesi gereğince üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiğini ve senet üzerinde iyiniyetli 3. kişi hamil konumunda olduğunu, hükme esas alınan raporun eksik ve çelişkili olduğunu, kök rapor ve ek rapor arasında çelişkiler bulunmasına rağmen çelişki giderilmeden karar verildiğini, asıl borç ilişkisinde meydana geldiği iddia edilen sebeplerin, asıl borç ilişkisi tarafı olmayan müvekkil şirkete karşı kambiyo ilişkisinde ileri sürüleyeceğini, gerekçeli kararda davalıların başvurma harcı, peşin harç, davacı lehine hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden hangi oranda, hangi miktarda, ne şekilde sorumlu olacağının belirtilmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme tarafından müvekkili aleyhine ... Bankası ... Şubesine ait 12/01/2009 keşide tarihli 47.840-TL tutarlı çek ten dolayı verilen istirdat kararının hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin faktoring sözleşmesi öncesinde de tüm yasal prosedürleri yerine getirdiğini, alacağın temlikini tüm hukuki usulleri yerine getirerek tamamladığını, kambiyo senetlerinin soyut ve mücerret olduğunu, müvekkilinin faktoring mevzuatındaki yasal prosedürlere uygun davrandığını, davacı ve diğer davalılar arasındaki defilerin TTK. gereği müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece yapılan eksik inceleme ve bütün davalılar yönünden yapılan aynı değerlendirme hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin davalı faktoring şirketlerinin temel ilişkiye ilişkin tevsik edici gerçek anlamda herhangi bir fatura ibraz etmedikleri yönündeki tesbitinin tamamen yanlış olduğunu, davalı ... Tekstil firması ile yapılan faktoring işleminde dava konusu çekin müvekkiline ciro ederek verildiğini, yapılan faktoring sözleşmesi tamamen hukuka ve mevzuata uygun bir işlem olduğunu, sundukları fatura ve belgeler dosyada mübrez olup, bu hususun önceki bilirkişi raporlarında da mevcut olduğunu, kaldırma sonrası yapılan yargılamada da mahkeme yine gerekçeli kararda yer alan başvurma harcı, peşin harç, davacı lehine hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderinin hangi davalılar tarafından ne oranda ödeneceğine hükmetmediğini, açıklık getirmediğini ve hukuka aykırı karar verdiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, menfi tespit ve istirdat talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar davalılar ..., ... Şirketi, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, Ak... A.Ş ve ... A.Ş vekili tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.Dairemizin kaldırma kararında, hükmün 6.bendinde davacı yararına takdir edilen vekalet ücretinin davalılardan tahsiline denilmiş olup bunun hangi davalı ya da davalılar olduğu ve sorumlu oldukları miktarların açıkça gösterilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğununa karar verilmiştir. İlk derece mahkemesince kaldırma sonrası verilen kararın hüküm fıkrasının 14.bendinde, "Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davanın kabul edilen miktarı dikkate alınarak davacı yararına tayin ve takdir olunan 39.556,60 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine" karar verilerek, HMK'nın 297.maddesine aykırı şekilde, üstelik davada bir kısım davalılar yönünden davadan feragat edildiği halde hükmedilen bu vekalet ücretinden hangi davalının hangi oranda sorumlu olduğu belirtilmemiş, dolayısıyla kaldırma kararının gereği yerine getirilmemiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının re'sen kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.Davaya konu çekler, 6361 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği 13/12/2012 tarihinden önceki tarih olan 2008 yılında keşide edilmiştir. 6163 yasadan önceki tarihte meydana gelen bir uyuşmazlık hakkında YHGK'nın 2017/19/900 E-2019/ 591 K.sayılı kararı; "... şirketlerinin yapamayacakları iş ve işlemler ...,... ve ... Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde ve 22/2.maddesinde düzenlenmiş; 19. madde ile; “Bu Yönetmelik hükümlerine göre kendilerine faaliyet izni verilen şirketlerin, müşterileri ile yapacakları işlemler için yazılı sözleşme düzenlemeleri zorunludur.” şeklinde düzenleme yapılarak yazılı sözleşme yapma zorunluluğu getirilmiş, 22. maddenin 2. fıkrasında ise; “... şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler” hükmüne yer verilmiştir. Kaldırılan 1994 tarihli yönetmeliğin 8/d maddesinde de bu maddeye paralel bir düzenleme bulunmaktaydı. Şu anda yürürlükte bulunan FKFFŞK m. 9/f.II’de ve FKFFŞK'ya dayanılarak çıkarılan Yönetmelik m. 8/f.I'de de aynı yönde bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemelerin, uygulamada bir kısım boş ve hileli kambiyo senetlerinin, ... şirketlerince ciro yolu ile devralınmasının engellenmesi amacıyla sevkedildiği anlaşılmaktadır. Kanun hükmünde belirtilen koşullara uygun bir... işlemi gerçekleştirilmediğinde, ... şirketi kambiyo senedinin yetkili hamili olmamaktadır. FKFFŞK m. 9/f.II, kamu düzenine ilişkin emredici bir hüküm olduğundan, mahkeme tarafından resen dikkate alınmalıdır. Kanun ve Yönetmelikte açıkça, ... şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır. Buna göre ... şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, ... işleminden haberdar olduğu andan itibaren, ... müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir. Şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile ... şirketi arasında ... sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, ... şirketine karşı ileri sürebilmektedir. Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki nedeniyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile faktoring şirketi arasında ... sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan ... şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri ... şirketine karşı ileri sürebilmektedir. Şahsi defilerin ileri sürülebilirliğiyle ilgili olmamakla birlikte, uygulamada çeklerin çalındığı ya da kaybolduğu iddiasıyla, ... şirketleri aleyhine çek istirdadı davalarının da açıldığı görülmektedir. Aleyhine bu iddialarla dava açılan... şirketinin, dava konusu çek ya da çekleri, FKFFŞK m. 9/f. II’ye (2006 sayılı Yönetmelik m. 22/2) uygun olarak devraldığını ispat etmesi gerekmektedir. Bu hususun ispatından sonra davacı, faktoring şirketinin TTK m.792 ( 6762 sayılı TTK m.704) uyarınca çeki ya da çekleri kötüniyetle veya ağır kusurla iktisap ettiğini ispatlamalıdır ( Yücesoy Yılmaz, s. 218,219 vd).Az önce bahsedildiği üzere; uyuşmazlık çıkaran kambiyo borçlusunun, faktoring işleminin köşelerinden biri olup olmadığının Yönetmelik'in 22/2 ve yürürlük tarihine göre sayılı FKFFŞK'nın 9/2 maddesi hükmünün değerlendirilmesi yönünden bir önemi yoktur. Yani menfi tespit davası açan kambiyo borçlusu, ... işleminin dışında kalan keşideci veya cirantalardan biri olsa bile son ciranta tarafından faktoring sözleşmesi çerçevesinde ... şirketine ciro yoluyla devredilmiş olan bir senetten dolayı da mutlaka Yönetmelik'in 22/2 ve yürürlük tarihine göre FKFFŞK'nun 9/2 maddesinde aranan koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir. Şahsi defilerin... şirketine karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği sorunu ise belirtilen bu ön sorun aşıldıktan sonra gündeme gelebilecektir.Yani bono veya çekin faktoring şirketine ciro yoluyla temliki işleminin Yönetmelik'in 22/2 ve yürürlük tarihine göre 6361 sayılı FKFFŞK'nun 9/2 maddesinde aranan koşullara uygun olduğunun saptanması hâlinde kambiyo borçlusunun kendi akidine karşı ileri sürebileceği şahsi defileri... şirketine karşı da ileri sürüp süremeyeceği tartışılıp değerlendirilebilecektir. Özetlemek gerekirse; factoring işlemi içinde yer alan kambiyo borçlusu, 818 sayılı BK'nın 167/1 (TBK, md. 188/1) maddesi uyarınca temlik eden durumundaki önceki alacaklısına yani satıcı firmaya (müşteriye) karşı ileri sürebileceği defi ve itirazları ... şirketine karşı da ileri sürebilir. Burada Yönetmeliğin 22/2 ve yürürlük tarihine göre 6361 sayılı FKFFŞK'nun 9/2 maddesi uyarınca kambiyo senedi sebebe bağlandığından kambiyo senetlerinin soyutluk ve kamu güvenliği ilkesi ortadan kalkacak ve bunun sonucu olarak şahsi defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için 6762 sayılı TTK'nın 599. (6102 sayılı TTK ,md.687) maddesinde öngörülen "hamilin senedi kötüniyetle iktisap etmesi gerektiği" koşulu aranmayacaktır. Zira, Yönetmeliğin 22/2. ve yürürlük tarihine göre FKFFŞK'nın 9/2. maddesi uyarınca kambiyo senedindeki alacağın mutlaka bir mal veya hizmet satışından kaynaklanması gerekmekte ve senetteki alacak sebebe bağlanmaktadır.Sebebe bağlanan bu alacağın faktoring şirketine devri ciro yoluyla olmakla birlikte işlemin temelinde alacağın temliki hükümleri yatmaktadır. Çek/senette ciro zinciri içinde yer almakla birlikte factoring işlemi içinde yer almayan kambiyo borçlusunun durumunun 818 sayılı BK'nın 167/1. (TBK md 188/1) maddesine göre değil 6762 sayılı TTK'nın 599.(6102 sayılı TTK md 687) maddesi hükmüne göre değerlendirilmesi gerekmektedir (Saraç , s.268, 273, 274vd).Yukarıdaki bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; Davacılar dava konusu çekin keşidecisi ve lehdarı olup, davalı ... A.Ş. çekin hamili durumundadır. Çekin davalıya... Ltd. Şti. tarafından ciro yolu ile intikal ettiği ve bu ciranta ile davalı arasında faktoring sözleşmesi bulunduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Çekteki alacağın ... Şti. ile bir önceki ciranta...Ltd. Şti. arasındaki mal satış bedelini içeren faturadan kaynaklandığı ve böylece çekteki alacağın önceki alacaklı ile borçlu arasındaki mal satışından kaynaklandığının sunulan fatura, iskonto ön ödeme belgesi ve alacak bildirim formu ile belgelenmiş olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Zira, 08.04.2011 tarihli ... sözleşmesine istinaden, 08.09.2011 tarihli alacak bildirim formu düzenlenmiş ve 08.09.2011 tarihinde de kayıt davalının defterlerine işlenmiştir.Davacı tarafça senedin çalındığı iddiasıyla 07.09.2011 tarihinde dava açılmış 09.09.2011 tarihinde ödemeden men yasağı kararı alınmış, anılan çek 13.09.2011 tarihli Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilmiştir. Bu durumda davalı ... Şirketinin üzerine düşen araştırmayı yaptığı kabul edilmelidir. Mevcut bu durumda mahkemece; ... işleminin Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalının yetkili hamil olduğu, ... sözleşmesinin ve devir işleminin ödeme yasağı kararı alınmadan önce yapıldığı, ... şirketinin çek hakkında ödeme yasağı konulduğunu bilebilecek durumda olmadığı, davalının kötüniyetli olduğuna dair iddiaları teyit eder tarzda bir delil bulunmadığı kabul edilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında uyuşmazlıkta Kambiyo Hukukunun genel ilkelerinin uygulanması gerektiği, davacı ile faktoring şirketi arasında akdi bir ilişki bulunmasa bile davacının çeki elinde bulunduran davalı şirkete karşı Yönetmeliğin 22/2. maddesinden kaynaklanan defileri ileri sürebileceği, sunulan faturada teslim alan hanesinde herhangi bir imzanın bulunmadığı, faturanın gerçek bir akdi ilişkiye dayanılarak düzenlendiğinin kanıtlanamadığından yerel mahkeme direnme kararının onanması gerektiği ileri sürülmüş ise de; bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğu tarafından kabul edilmemiştir." şeklindedir. İlk derece mahkemesince gerekçeli kararda, davacı şirket ile davalılar ... Tekstil.. Ltd.Şti ve ... Tekstil..Ltd.Şti.ile imzaladığı sözleşmeler ile davacı tarafından davaya konu çeklerin verildiği, adı geçen iki davalı şirketin sözleşme konusu malları davacıya teslim etmediği, çeklerin doğrudan bu iki davalı firma tarafından devri sonrasında oluşan durum ve buna ilişkin ödemezlik def'inin BK 188/1 maddesi uyarınca davalı ... şirketlerine karşı da ileri sürülebileceği, davalı ... şirketinin müşterisinden temliken aldığı bir alacağı takip edebilmesi için alacak bir kambiyo senedinden kaynaklansa bile ... sözleşmesiyle beraber alacağı doğuran temel satım ilişkisini araştırmak ve senedin gerçek bir mal veya hizmet karşılığı edinilmiş olup olmadığını incelemek zorunda olduğu, davalı faktoring şirketleri temel ilişkiye ilişkin tevsik edici gerçek anlamda herhangi bir fatura ibraz edemedikleri, dolayısıyla somut uyuşmazlıkta davacının temel ilişkideki def’ileri davalı ... şirketine karşı da ileri sürebileceği sonucuna ulaşıldığı, bu sebeple faktoring işlemlerinin yapıladığı tarihteki ... mevzuatı dikkate alınarak faktorign şirketlerinin bedelsiz kalan çeklerin kaynağı olan faturalarının gerçek alacak olup olmadığını tevsik edici belgeleri araştırmadan çekleri almaları karşısınında davacıya karşı sorumlu olduklarının sabit olduğu, ikinci bilirkişi raporu bu sebeple hükme esas alındığı şeklindeki davanın kabul gerekçesi, aleyhine kabul kararı verilen tüm davalılar yönünden ortak olarak yazılmış, her bir davalı yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılmamıştır.Tüm davalılar yönünden ortak değerlendirme yapılması için, vakıaların ve hukuki ilişkilerin ortak olması gerekmektedir.Somut uyuşmazlıkta, hükme esas alınan 25/09/2019 tarihli bilirkişi raporunda, davalı faktoring şirketlerinin faturalara konu alacağın gerçekleştiğini araştırmadığı, özen yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle alınan çek ve ... işleminin geçersiz olduğu belirtilmiştir. Yukarıda bahsi geçen YHGK'da, önceki alacaklı ile borçlu arasında düzenlenen faturanın ve alacak bildirim formunun bulunması yeterli görülmüş, malın teslim alınmadığının ispatına ilişkin azınlık görüşü çoğunluk tarafından kabul edilmemiş, ancak tevsik edici faturaya konusu alacağın mutlaka bir mal veya hizmet satışından kaynaklanması şartı aranmıştır. Bu nedenle hükme esas alınan bilirkişi raporundaki salt ... şirketlerinin tevsik edici faturalara konu satışın gerçekliğinin araştırılmadığı gerekçesiyle, ... işleminin geçersiz olduğu yönündeki değerlendirme tek başına doğru görülmemiştir. Bu noktada davaya konu faktoring işlemlerine ilişkin faturaların çoğunda mal satışı olmakla birlikte, bazı faturalarda fatura konusunun, mal ve hizmet dışında "..." şeklinde olduğu görülmekte olup, bu durum tüm davalılar yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.Yukarıda bahsi geçen YHGK'da belirtildiği üzere, menfi tespit davası açan kambiyo borçlusu, ... işleminin dışında kalan keşideci veya cirantalardan biri olsa bile son ciranta tarafından faktoring sözleşmesi çerçevesinde fâctoring şirketine ciro yoluyla devredilmiş olan bir senetten dolayı da mutlaka Yönetmelik'in 22/2 ve yürürlük tarihine göre FKFFŞK'nun 9/2 maddesinde aranan koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir. Zira faktoring sözleşmesi ... Tekstil.. Ltd.Şti tarafından imzalandığı halde, bazı çeklerin dava dışı ... tarafından faktoring şirketine ciro edildiği, tevsik edici faturanın ise çeki temlik eden ciranta ... tarafından değil, bir önceki ciranta ... Tekstil.. Ltd.Şti tarafından düzenlenmiş olup, faktoring şirketinin meşru hamil olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Yine yukarıda bahsi geçen YHGK'da belirtildiği üzere, şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır.Çek keşidecisi olan davacının, lehdara karşı şahsi def'ilerini ... şirketine ileri sürebilmesi için, faktoring ilişkisinin lehdar ile ... şirketi arasında gerçekleşmesi gerekmektedir.Somut olayda bir kısım çeklerde lehdarın ... Tekstil..Ltd.Şti.olduğu, adı geçen lehdar tarafından davalı... Tekstil.. Ltd.Şti'ye daha sonra da ... şirketlerine ciro ve temlik edildiği, dolayısıyla davacının bir kısım çekler yönünden faktoring şirketlerine şahsi def'ileri ileri sürme imkanı olmadığı, bu nedenle de şahsi def'iler yönünden de herbir çek için ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, kararı istinaf etmeyen davalılar yönünden davacının kazanılmış hakları korunmak ve davalılar ... A.Ş ve ... vekilinin ilk kararı istinaf etmediği de dikkate alınarak; ... Şirketi, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş yönünden; yukarıda bahsi geçen YHGK kararı doğrultusunda, ... sözleşmeleri, faturalar ve her bir çekin ön ve arka yüzü tek tek incelenerek, herbir davalı yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılarak, sonucuna göre karar verilmesi ve HMK'nın 297.maddesi uyarınca hüküm kurulması gerekirken,yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden, davalılar ..., ... Şirketi, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş ve ... A.Ş vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, sair istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davalılar..., ... Şirketi, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş ve... A.Ş vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, 2-Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/05/2024 gün ve 2023/120 E-2024/531 K. sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya devam edilerek karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf peşin haçlarının talepleri halinde istinafa gelen Davalılar ... , ... Şirketi, ... A.Ş,... A.Ş,... A.Ş, ... A.Ş, ... A.Ş ve... A.Ş'ye iadesine, 5- İstinaf aşamasında davalı ... tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalı ...'ya verilmesine,6- İstinaf aşamasında davalı ... Şirketi tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalı ... Şirketi'ne verilmesine, 7- İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 38,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.207,40 TL'nin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine, 8- İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine, 9- İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine, 10- İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 500,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.669,40 TL'nin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine, 11-İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 205,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.374,40 TL'nin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine, 12- İstinaf aşamasında davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 380,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.549,40 TL'nin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş'ye verilmesine,13-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.30/01/2025