T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1009 Esas
KARAR NO: 2025/683
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/04/2024
NUMARASI: 2023/139 Esas, 2024/82 Karar
ASIL DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarıma Tecavüzden Kaynaklanan
BİRLEŞEN DAVA KONUSU: Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü
KARAR TARİHİ: 15/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1973 yılından bu yana Türkiye'de ve Avrupa'da faaliyet gösteren, resmi internet sitesi üzerinden satışlar yapan, ülke çapında birçok bayisi ve mağazası bulunan, TPE nezdinde tescilli yüzlerce tasarımı, markası ve faydalı model belgesi olan kurumsal bir firma olduğunu, müvekkilinin ... (7), ... (8) ve ... (1) nolu TPE nezdinde "ÇATAL KAŞIK BIÇAK SAP" tasarımları bulunduğunu, müvekkilinin bu tasarımları uzun yıllardan bu yana piyasaya arz ettiğini, davalının müvekkilinin yukarıda başvuru numaralına yer verilen tescilli tasarımlarının benzerini ürettiğini, piyasaya arz ettiğini ve satışını gerçekleştirdiğini, bu durumun Mahkememizin 2019/103 D.İş dosyasından alınan bilirkişi raporu ile de tespit edildiğini ve davalı yan fiillerinin müvekkilinin tescilli tasarımından doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek, yapılan tecavüzün tespitini, durdurulmasını, men'ini, ref'ini, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 500,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini ve hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 500,00 TL olan maddi tazminat talebini 83.251,00 TL olarak ıslah etmiş ve harcını yatırmıştır.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın iddialarının aksine müvekkiline ait ürünlerin, karşı tarafa ait ürünler ile iltibasa neden olacak şekilde benzememekle birlikte karşı tarafa ait ürünlerin, başvuru tarihinden çok öncesinde piyasaya sunulması nedeniyle yeni ve ayırt edici niteliğinin olmadığını, davacı tarafın dayanak Mahkememizin 2019/103 değişik iş sayılı dosyasında alınan tespit raporundan da anlaşılacağı üzere müvekkiline ait işyerinde bir ürün bulunmadığını, taraf tasarımlarda ortak özellik olarak belirtilen hususların zaten sektörde başka firmalar tarafından kullanılan bir yapı olduğunun görülebileceğini, müvekkilinin faaliyette bulunduğu züccaciye sektöründe üretilen ürünlere ilişkin tasarımların kendilerinden öncekilerden esinlenerek ortaya çıkarılış olmalarının mümkün olduğunu, önemli olan hususun, ortaya çıkarılan tasarımın kendinden öncekilerden genel görünüm açısından bir farklılık olup olmadığı olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin davacının ürünlerine yönelik herhangi bir tecavüzü olmadığını savunarak müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA; Birleşen Mahkememizin 2020/139 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dilekçesi ile, davalı adına tescilli 2012/04939-7, 2012/04939-8 ve 2013/02003-1 numaralı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olmadığından hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, davalı tarafından Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2019/176 esas sayılı dosyası ile ..., ... ve ... sayılı tasarımlardan doğan hakların ihlali iddiası ile müvekkili aleyhine tecavüz davası açıldığını, söz konusu davada davalı adına tescilli tasarımların kendinden önceki tasarımlar karşısında yenilik ve ayırt edici niteliğe haiz olmadığı bildirilmişse de bu beyanlarının dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda dikkate alınmadığını, bu açıdan davaya konu edilen tasarımların yeni ve ayırt edici niteliğe haiz olmaması nedeniyle huzurdaki davanın açıldığını, aralarında bağlantı bulunuyor olması nedeni ile 2019/176 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN CEVAP Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının davayı ikame etme sebebinin aleyhine açılan bahse davaya konu tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı tazminat davasını sürüncemede bırakmaktan ibaret olduğunu, davacının huzurdaki davayı kötüniyetli olarak ikame ettiğini, birleştirme talebinin reddine karar verilmesini, davacının dava dışı .. firmasına ait olduğunu belirttiği 2010/04142 nolu tasarımla dilekçesine eklediği görsellerin farklı olduğunu, dava dışı ... Ltd. Şti'ye ait 2010/06052-2 nolu tasarım incelendiğinde müvekkilinden tamamen farklı olup müvekkilinin ürünü yeni ve ayırt edici vasıflara sahip olduğunu, davacının müvekkilinin davaya dayanak tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilikten yoksun olduğu yönündeki iddialarının dikkate alınmaması gerektiğini, davacının benzer olduğunu iddia ettiği bahse konu firmaların da sektörde öncü TPE nezdinde tescilli yüzlerce tasarımı bulunan kurumsal firmalar olmasına rağmen hiçbirinin müvekkilinin tasarımlarına TPE tescil sürecinde itiraz etmediği gibi bu konuda müvekkili ile tasarımları hükümsüzlüğü gerekçe gösterilen dava dışı ilgili firmalar arasında hiçbir ihtilafın da doğmadığını, davanın reddini talep ettiği görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI:
A-ASIL DOSYA YÖNÜNDEN: -Davacının davasının KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli ... (8) nolu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzeri olan "..." ismini verdiği ürün; davacı adına tescilli ... (7) nolu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzeri olan "..." ismini verdiği ürün, davacı adına tescilli ... (1) nolu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzeri olan "..." ismini verdiği ürünleri piyasaya sunmak şeklindeki eyleminin davacının bu tasarımlardan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, men'ine ve ref'ine, -83.251,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, -Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin günlük yayınlanan trajı en yüksek gazetenin birinde ilanına,
B-BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN 2020/139 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının REDDİNE, " şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 07/06/2023 tarih ve 2021/1336 Esas, 2023/875 karar sayılı ilamı ile; "...İlk derece mahkemesinin 15/12/2020 tarihli ara karar ile; davalı vekilinin itirazlarının karşılanması ve özellikle internet ortamında araştırma yapılarak birleşen hükümsüzlük davası yönünden, dava konusu tasarımların yeni ve ayırt edici nitelikte olup olmadığı konusunda ek rapor alınmasına karar verildiği, bilirkişi heyetince düzenlenen ek raporda, internet üzerinden resen araştırma yapılarak farklı firmalara ait ürün görsellerine ulaşıldığı, ürün görsellerinin internete yüklenme tarihinin tespit edildiği anlaşılmışsa da, birleşen davaya yönelik olarak, internet üzerinde araştırma yapılarak farklı firmalara ait çatal, bıçak, kaşık ürün görsellerine ulaşıldığı ancak bu ürün tasarımlarının davacı tarafa ait tasarım tescilleri ile benzer olup olmadığı, tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliğini ortadan kaldırıp kaldırmadığı konusunda karşılaştırma ve inceleme yapılmadığı, doğrudan kök rapordaki sonucun tekrar edildiği anlaşılmıştır. Davalı-birleşen davacı vekilinin ek raporda eksik değerlendirme yapıldığına dair itirazı ise mahkemece "teknik inceleme yönünden eksiklik bulunmadığı, hukuki değerlendirmenin mahkemece yapılacağı" gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Tasarımların benzerlik karşılaştırması ve hükümsüzlük davası yönünden yenilik ve ayırt edicilik niteliğinin bulunup bulunmadığının tespiti, tasarım konusunda uzmanlık gerektiren teknik inceleme mahiyetinde bulunduğundan mahkemece bilirkişilerden, resen araştırma ile tespit edilen görsellerle usulüne uygun karşılaştırma yapılarak denetime elverişli ek rapor alınması gerekirken, eksik inceleme ile sonuca gidilmesi yerinde görülmediğinden, davalı-birleşen davada davacı vekilinin sair istinaf sebepleri bu aşamada incelenmeksizin istinaf başvurusunun kabulüne, -Asıl davada davalı - birleşen davada davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin 13/04/2021 tarihli 2019/176 E. - 2021/101 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, " şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: İlk derece mahkemesinin istinafa konu 2023/139, 2024/82 Karar sayılı, 18/04/2024 tarihli ilamında; "...Dosya kapsamı deliller ve birbirini doğrulayan bilirkişi rapor ve ek raporlarına göre; öncelikle birleşen dava yönünden yapılan değerlendirmede, davacı-davalı adına kayıtlı tasarım tescillerinin tescil başvuru tarihi itibarıyla koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik nitelikleri taşıdıkları anlaşılmakla hükümsüzlüğe dair birleşen davada davanın reddi gerekmiştir. Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede ise; davacı tarafa ait ... (7) numaralı endüstriyel tasarım ile davalı tarafa ait "clove" isimli ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (8) numaralı endüstriyel tasarım ile davalı tarafa ait "frezya" isimli ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ... (1) numaralı endüstriyel tasarım ile davalı tarafa ait "..." isimli ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, aynı sektörde faaliyette bulunan davalının davacı adına tescilli tasarımlarla bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ayırt edilemeyecek kadar benzerinin üretilip satışa arz edilmesi sebebiyle davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzde bulunduğu sabit olmakla, davacının tecavüze dair talebi yönünden davanın kabulü gerekmiştir. Davacının tazminat tercihi doğrultusunda SMK 151/2-a kapsamında davalının TPMK’ya ... (7) nolu tasarımı için dava tarihine kadar 28.390,00 TL , ... (8) nolu tasarımı için dava tarihine kadar 26.970,00 TL ... (1) nolu tasarımı için dava tarihine kadar 27.891,00 TL, olmak üzere davalının rekabeti olmasaydı elde edebileceği ve muhtemel gelirin toplamda 83.251,00 TL olduğu anlaşılmakla, davacının maddi tazminat talebi de kabul edilmiştir. Davalının eylemi aynı zamanda davacının tasarım tescilinden doğan manevi haklarını da ihlal ettiğinden, ihlalin niteliği ve süresi, tarafların ekonomik durumu ve manevi tazminatın amacı gözetilerek davacı yararına 10.000,00 TL manevi tazminat takdir edilmiştir." gerekçesi ile neticeten;
A-ASIL DOSYA YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli ... (8) nolu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzeri olan "..." ismini verdiği ürün; davacı adına tescilli .. (7) nolu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzeri olan "..." ismini verdiği ürün, davacı adına tescilli ... (1) nolu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzeri olan "..." ismini verdiği ürünleri piyasaya sunmak şeklindeki eyleminin davacının bu tasarımlardan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, men'ine ve ref'ine, 2-83.251,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin günlük yayınlanan trajı en yüksek gazetenin birinde ilanına,
B-BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN 2020/139 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının REDDİNE," şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı-birleşen dosyada davacı vekili istinaf isteminde özetle; Birleşen dava yönünden; kararın eksik incelemeye dayandığını, bilirkişiler ek raporda hükümsüzlüğe dayanak gösterilen tasarımların farklı olduğunu belirtmişlerse de, bu tespitin doğru olmadığını, tasarımların sadece küçük ayrıntılarda farklı olup genel izlenimde benzer olduklarını, Raporun 8.sayfasından itibaren resen araştırma kısmına geçildiğini, bilirkişilerin hükümsüzlüğe tabi tasarımın tarihsel bazlı aratılarak tescilden önce internete yüklenip yüklenmediğinin araştırıldığının belirtildiğini, ... nolu tasarımın tescil tarihinden önce 10.04.2012'de yüklendiğine yer verildiğini, bu tasarımın hangisi olduğuna ya da dava konusu tasarım ile benzer olup olmadığının belirtilmediğini, bu tasarımlar kendilerinin delil olarak gösterdikleri tasarımlar ile resen araştırma yapılmadığını, ek raporun amacının resen araştırma yapılmasına ilişkin olduğunu, Karşılaştırması yapılan tasarımların ise davalının tasarımlarına benzediğinden hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiğini, 26.10.2023 Tarihli dilekçe ve ekinde sunulan tasarımların ise bilirkişilerce incelenmediğini, bilişimci bilirkişinin görsellerde yer alan ibareler ile araştırma yapması ve kamuya sunulma tarihin incelenmesi gerektiğini, tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasfına haiz olmadığını, -Asıl dava yönünden, tasarımlar benzer olmadığı gibi, tazminat açısından kusur şartının dikkate alınmadığını, müvekkilinin davaya konu edilen ürünleri Çin'den getirdiğini, tespit işlemi neticesinde internet ortamında da satışını durdurduğunu, müvekkilinin yurt dışından ithal ettiği ürünlerin karşı tarafın tasarımından doğan haklarını ihlal ettiğinden habersiz olduğundan kusurlu olduğundan bahsedilemeyeceğini, tazminat hesaplanırken bilirkişilerce davacının karlılık ortalamasının %47,38-56,07 ve %57,40 olarak bulunduğunu, brüt kar mı yoksa net karın mı hesaplandığının anlaşılamadığını, raporun denetime elverişli olmadığını, Ürünlerin satışında müvekkilinin markasının da çok fazla etkili olduğunun dikkate alınmadığını beyanla, mahkeme kararının kaldırılarak asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE Asıl dava, endüstriyel tasarımlara tecavüzün tespiti, meni, refi ile SMK 151/2-a maddesi gereğince maddi tazminat ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Birleşen dava ise; asıl davaya konu tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı-birleşen dosyada davacı ...Ltd şti vekili süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dairemizin kaldırma kararına istinaden alınan ek bilirkişi raporunda; önceki raporda benzerlik karşılaştırması yapılmayan görsellerin dava konusu tasarım ile usulüne uygun karşılaştırmasının yapılarak tasarımların başvuru tarihi itibarı ile yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğunun tespit edildiği, birleşen davacı vekilinin 26/10/2023 Tarihli dilekçesinde sunulan internet sayfaları görsellerinin ise görsel arama motorunda tarih bazlı sıralandığında, dava konusu tasarımların başvuru tarihlerinden sonra olduğunun tespit edildiğine yer verildiği, bu durumda raporda teknik olarak tespit edilen kamuya sunulma tarihleri, tasarımların başvuru tarihlerinden sonra olduğundan ilgili görsellerin benzerlik karşılaştırmasının yapılmamasında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı dikkate alınarak Dairemizin kaldırma kararı ve mevcut delil durumu ve yeterli nitelikteki bilirkişi raporuna göre birleşen davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, birleşen davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.Asıl davaya ilişkin istinaf istemine gelince; dosyada mevcut bilirkişi raporunda davacının tescilli tasarımları ile davalı ürünlerinin usulüne uygun karşılaştırılması yapılarak benzer olarak algılandıklarının tespit edildiği, raporun yeterli ve hükme elverişli olduğu, endüstri ürünleri tasarım uzmanı bilirkişinin de heyette yer aldığı görülmekle tasarımların benzer olmadığında ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir. Tasarıma tecavüz sabit olup davacının tasarımlarının tescilli olduğu, tarafların aynı sektörde olduğu, kusur şartının gerçekleştiği, davacının SMK 151/2-a maddesine göre maddi tazminat talebinde bulunduğu, mahkemece her iki tarafın ticari defter incelemesine göre hazırlanan rapora göre maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmakla davalı vekilinin asıl davaya ilişkin istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.Açıklanan nedenler ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekilinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, asıl dosyada davalı-birleşen dosyada davacı vekilinin asıl ve birleşen dava yönünden yerinde görülmeyen istinaf isteminin ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-Asıl davaya yönelik istinaf istemi reddedildiğinden alınması gereken 5.686,88TL harçtan, peşin alınan 1.422,00TL harcın mahsubu ile bakiye 4.264,88TL harcın asıl dosyada davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, -Birleşen davaya yönelik istinaf istemi reddedildiğinden alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80TL harcın birleşen dosyada davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin asıl davada davalı-birleşen dosyada davacı üzerinde bırakılmasına, -Asıl dosyada davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 10TL istinaf masrafının asıl dosyada davalıdan alınarak asıl dosyada davacıya verilmesine, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.15/05/2025