T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/768 Esas
KARAR NO: 2025/1569
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/01/2023
NUMARASI: 2021/191 Esas, 2023/75 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 10/12/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında mevcut 10/11/2017 tarih 01/12/2017 yürürlülük tarili 5 yıl süreli Franchise Sözleşmesi ve ek protokolden kaynaklı ödenmemiş fatura alacağının bulunduğunu ve yine sözleşme kapsamında ödenen görselleştirme ve demirbaş yatırım masraflarının yani entegrasyon yatırım destek bedelinin davalı tarafça yatırılması gerektiğini, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini beyan ederek; ödenmeyen 21.323,97 TL franchise ücreti fatura bedeli, 39.085,20 TL entegrasyon yatırım desteği bedeli ve 44.836,02 TL sözleşmenin feshi ile birlikte kalan sözleşme dönemine ilişkin talep edilen franchise bedeli olmak üzere toplam 105.245,19-TL alacağın davalılardan müştereken müteselsilen dava dilekçesinde belirtilen tarihlerden itibaren işleyecek avans faizleri ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu sözleşmenin davacı tarafından dürüstlük kurallarına aykırı şekilde eylemli ve haksız şekilde feshedildiğini, müvekkili ...'nın sorumluluğunun bulunmadığını, davacının müvekkile 500 metre uzaklıkta bulunan dava dışı şirkete verdiği franchise sebebiyle, müvekkilinin ticari açıdan geri dönülemez zararlar içerisine girmesine, özel olarak yetiştirdiği elemanlarının dahi dava dışı ikinci francihise alan firmaya kaymış olmasına sebebiyet verdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davalı ...'nın 25/01/2019 tarihinde imzaladığı Ek Protokol ile, Franchise Sözleşmesi’ni “Franchise Alan” sıfatıyla imzalayan ... Grup Ltd. Şti. ve “İmza Sahibi” sıfatına haiz ...'nın, herhangi bir süre kısıtlamasına tabi olmaksızın birbirlerinin, sözleşme tahtındaki yükümlülüklerini karşılıklı olarak garanti ettiklerini beyan ve taahhüt ettikleri, dolayısıyla, davalılar ... Grup Ltd. Şti. ve ...'nın, gerek Franchise Sözleşmesi, gerekse Ek Protokol nezdinde yer alan hükümler uyarınca davacı Şirket’e karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, davaya konu sözleşmenin 19.1.1 no'lu maddesi değerlendirildiğinde; taraflardan birinin yükümlülüklerinden herhangi birini ihlal ettiği takdirde diğer tarafın yükümlülük ihlalini kaldırması için bildirimde bulunabileceği, 1 ay içinde ihlalin ortadan kaldırılmaması halinde sözleşmeyi derhal etki doğurmak üzere feshedebileceğinin yazılı olduğu, davacı tarafça franchise ücret alacakları vade farkı alacaklarını içeren gönderilen ihtarnamelere rağmen faturaların süresinde ödenmediği ve dolayısıyla borçlarını önemli derecede davalı tarafın ihlal ettiği, akdin bu hali ile devamının davacı yönünden çekilmez hale geldiği, davacının sözleşmeyi feshetmesi haklı nedene dayandığı, bu hususun dosya kapsamına alınan kök ve ek raporlar ile de net bir şekilde saptandığı, alınan bilirkişi raporunda franchise ücreti fatura bedelinin 20.786,24 TL olarak tespit edildiği, dosya kapsamı ve mali kayıtlar incelendiğinde, davacı şirketin davalı şirket ile arasındaki Franchise Sözleşmesini haklı sebeple feshettiği, bu sebeple entegrasyon yatırım desteği ödemesi ve sözleşmenin kalan dönemine ilişkin tutarın ödenmesi taleplerinde haklı olduğu, bilirkişilerce yapılan kıstelyevm usulüne göre hesaplamada davacının hak sahibi olduğu entegrasyon yatırım desteği bedelinin 33.186,88-TL olduğu tespit edildiği, cevaba cevap dilekçesinden franchise veren davacı şirketin aynı bölgede başka bir franchise sözleşmesi akdettiği anlaşıldığından, davacının, davalılardan kar mahrumiyeti talep etme hakkının oluşmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; 20.786,24-TL fatura alacağının 9.071,92-TL olan kısmına 24/06/2020 tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihinden 3 gün sonraki tarih olan 03/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, 9.968,93-TL olan kısmına 02/11/2020 tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihinden 3 gün sonraki tarih olan 08/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, 1.745,39-TL olan kısmına dava tarihi olan 16/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, 33.186,88-TL entegrasyon yatırım desteği bedelinin 02/11/2020 tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihinden 15 gün sonraki tarih olan 20/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, sözleşmenin feshi ile birlikte kalan sözleşme dönemine ilişkin toplam 44.836,02-TL üzerinden talep edilen franchise bedeline yönelik talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme tarafından taraflar arasındaki sözleşmenin haklı mı yahut haksız mı feshedildiğinin gerekçeli kararda açıklanmadığını, bir hukuki dayanağa dayandırılmadığını ve tamamen davacı lehine haklı feshedildiğinin kararda esas alındığını, davacının haksız rekabet kurallarının ihlal ettiği cevap dilekçesinde açıkça belirtilmesine rağmen, müvekkilinin düşürüldüğü bu güç durumdan adeta faydalanan ve eylemli olarak sözleşmeyi fesheden davacının, bu eylemlerinin haklı fesih olarak değerlendirilmesi mümkün değilken, mahkeme tarafından haklı fesih olarak hiçbir gerekçe göstermeksizin davacı lehine entegrasyon bedelinin kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırılık içerdiğini, davacının rekabet kurallarını ihlal ettiği davacı tarafından kabul edildiğini, bu kapsamda feshin hukuka aykırı olduğu ortada olup, feshi haksız yere gerçekleştiren davacının entegrasyon bedeline katlanması gerektiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davacı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde; davalıların sözleşme’nin 19.1. maddesi uyarınca, kalan döneme ilişkin franchise ücretini de “cezai şart” olarak müvekkili şirkete tazminle yükümlü olduğunu, tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi ve sözleşme hükümleri çerçevesinde, kendi kusuru ile sözleşmenin feshine neden olan davalıların, müvekkili şirkete sözleşmenin kalan süresi için 46.703-TL franchise ücreti ödemesi gerektiği hesaplandığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, franchise sözleşmesine dayalı alacak talebine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar davalılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, ilk derece mahkemesince gerekçeli kararda; "Davaya konu sözleşmenin 19.1.1 nolu maddesi değerlendirildiğinde; taraflardan birinin yükümlülüklerinden herhangi birini ihlal ettiği takdirde diğer taraf yükümlülük ihlalini kaldırması için bildirimde bulunabilecek, 1 ay içinde ihlalin ortadan kaldırılmaması halinde sözleşmeyi derhal etki doğurmak üzere feshedebileceğinin yazılı olduğu, davacı tarafça franchise ücret alacakları vade farkı alacaklarını içeren gönderilen ihtarnamelere rağmen faturaların süresinde ödenmediği ve dolayısı ile borçlarını önemli derecede davalı tarafın ihlal ettiği, akdin bu hali ile devamının davacı yönünden çekilmez hale geldiği sabit olup anılan sebeplerle davacının sözleşmeyi feshetmesi haklı nedene dayanmakta olup, bu husus dosya kapsamına alınan kök ve ek raporlar ile de net bir şekilde saptanmıştır." şeklindeki gerekçe ile feshin haklı olup olmadığının değerlendirildiği, davacı tarafça franchise ücret alacakları vade farkı alacaklarını içeren gönderilen ihtarnamelere rağmen faturaların süresinde ödenmediği, borçlarını önemli derecede davalı tarafın ihlal ettiği, akdin bu hali ile devamının davacı yönünden çekilmez hale geldiği, sözleşmenin 19.1.1 nolu maddesinde yer alan hükme istinaden, davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı nedene dayandığı, Franchise Sözleşmesinin 11.1.2 no'lu maddesinde yer alan hüküm uyarınca davacının entegrasyon bedeli talep edebileceği, ilk derece mahkemesince bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu, davacı şirketin aynı bölgede başka bir franchise sözleşmesi akdettiği davacı tarafın kabulünde olup, davacının kalan sözleşme süresi için davalılardan kar mahrumiyeti talep etme hakkın olmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE2-Davalılar vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE3-Davacıdan alınması gereken 615,40 TL harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 4-Davalılardan alınması gereken 3.686,90 TL harçtan, peşin alınan 925,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.761,90 TL harcın davalılardan alınarak hazineye irat kaydına, 5-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına,6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.10/12/2025