T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/989 Esas
KARAR NO: 2025/1678
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 02/05/2023
NUMARASI: 2017/488 Esas, 2023/91 Karar
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
KARAR TARİHİ: 25/12/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2017/00110, 2017/00111, 2011/05545, 2015/03034, 2012/03104, 2012/01361, 2010/05379 başvuru numaralı tasarım belgelerinin; bunun yanı sıra 2011/113623, 2011/113624, 2010/54960 numaralı marka belgelerinin; 2016/16063, 2015/08843, 2015/02938, 2015/02570, 2014/13209 patent ve faydalı model belgelerinin sahibi olduğunu, davalının bir süre davacı şirkette çalışarak kendi isteği ile ayrıldığını, ...'ın ise davacı şirketin ürünlerinin satışı için fuarlara katıldığını, bu konuda kendisine yetki verildiğini, ancak daha sonra davalıların davacıya ait tasarımları taklit ederek "..." isimli ürünü piyasaya sürdüklerini ileri sürerek, davalıların 2017/00110, 2017/00111 ve 2011/05545 numaralı tasarım haklarına tecavüz ettiklerinin tespitine, menine ve 5.000-TL maddi ve 15.000-TL manevi zararının karşılanmasına, davalıların haksız rekabette bulunduğunun tespitine, 5.000-TL maddi ve 17.000,-TL manevi zararın karşılanmasına, davalılar adına alınan ....com.tr ve ....net alan adlarında davacıya ait ürünleri gösterir içeriklere erişimin engellenmesine, hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA:
Davalılar vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkili ...’nın halen ...'ın yanında sigortalı olarak çalıştığından kendisine husumet yöneltilemeyeceğini, davacı tarafın kendi ürünleri hakkında gerçeğe aykırı bilgi verdiğini, davacı tarafça TPE nezdinde 2017/00110 numaralı ambalaj (kulak tıkaçları için) konu başlıklı tasarım başvurusunun ilan aşamasındayken müvekkili ... adına bültene karşı müvekkilinin ilk hak sahibi ve tasarımcı olması nedeniyle yapılan itirazın henüz sonuçlanmadığını, davacının ... isimli ürünleri ile müvekkilinin ... isimli ürünleri ile karşılaştırıldığında iddiaların haksız ve yersiz olduğunun görüldüğünü, müvekkilini diğer firma sahipleri ve müşterilerine karşı zan altına bıraktıklarını, davalı-karşı davacının çalıştığı ecza depolarına asılsız mektuplar yazdıklarını, mail gönderdiklerini, bu karalama kampanyası nedeniyle zarar gördüklerini savunarak, asıl davanın reddini, karşı davanın kabulü ile 20.000-TL manevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.
KARŞI DAVAYA CEVAP:
Davacı-karşı davalı vekili karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; SMK 150. maddesi uyarınca delil tespiti yaptırdıklarını, davalı tarafından satışı yapılan ürünlerin tespite konu fuarda tespitinin yapıldığını, kaldı ki bu bir tespit işlemi olduğundan ürünlerin davalı-karşı davacıya bırakıldığını, ilgili fuarın 3 gün sürdüğünü ve kendilerinin kalan günlerde de standlarında aktif satış yapmaya devam ettiklerini, ürünlerine el konulmadığını, tespit esnasında 3. kişilerle irtibata da geçilmediğini, bunun davalının ifade ettiği zarara yol açmasının teknik olarak mümkün olmadığını, müvekkilinin de usule uygun bir şekilde bu bilgileri ilettiğini savunarak, karşı davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davacı-karşı davalı ...'ın davada taraf ehliyetinin bulunmadığı, her ne kadar davalı ...'nın davacı-karşı davalı şirkette ve davalı-karşı davacı şirkette sigortalı çalıştığı iddia edilerek husumet itirazında bulunulmuşsa da, davalı-karşı davacı şirkete ait ürünlerin "..." markasıyla satışa sunuldukları, "....net" alan adının davalı ...'ya ait olduğu, bu nedenle ... ile birlikte hareket ettikleri kanaatine varıldığı, davacı-karşı davalı şirkete ait tasarım tescil belgeleri, davalı-karşı davacıya ait internet sitelerinde tespit edilen ve Mahkemeye sunulan ürünler, birbirini doğrulayan iki adet bilirkişi raporu ile, davacı-karşı davalı şirket adına tescilli 2017 00111-2 numaralı stant tasarımı ile davalı-karşı davacıya ait ürünün kulak tıkaçlarına ait bir stant ürünü oldukları, davalılara ait stantın alınlıklı beş raftan oluştuğu, tasarım tescilinde ise 4 raf bulunduğu, davalı-karşı davacının ürününde rafların tescilli tasarımdaki gibi yan yüzeylerdeki yuvalara girdikleri, standın ayak kısımları incelendiğinde yan yüzeylere göre öne doğru çıkıntı yaptığı, tescilli tasarım ile benzer şekilde olduğu, davalı-karşı davacıya ait tasarım ile 2017 00111-2 numaralı tasarımın genel izlenim itibariyle bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer olarak algılandıkları, raf sayısının genel görünümü ve tasarım karakterini değiştiren bir fark olarak algılanmadığı, tasarımcının seçenek özgürlüğünün mevcut olduğu tespit edildiği, davalı-karşı davacıya ait ürün ambalaj tasarımının ise davacı-karşı davalı şirket adına tescilli 2017 00110-2 numaralı tasarım ile zorunlu olarak ambalajda bulunması gereken genel form itibariyle aynı olsa da, üst bölümünde belirli işlevlerde kullanılabilen delikli bir yapıya sahip olması, kullanıldığı ürünün formunda kesilmiş ve içine yerleştirilen beyaz tutucu parça ve ambalajı saran ürün bilgileri, marka ve çeşitli grafik unsurların bulunduğu karton ambalaj bakımından kendine has nitelikler taşıdığı, davalı-karşı davacı şirketin tasarımı ile farklı olarak algılandıklarının tespit edildiği, davacı-karşı davalıya ait 2011 05545 tescil numaralı tasarım ile davalı-karşı davacıya ait kulak tıkacı tasarımının da bilgilenmiş kullanıcı tarafından farklı olarak algılanacak derecede birbirlerinden farklı olduklarının tespit edildiği, ayrıca davacı-karşı davalı şirkete ait bu tasarımın 07/09/2016 tarihinden itibaren hükümsüz kalması nedeniyle davacı-karşı davalı şirketin bu tasarımdan kaynaklan hakkının kalmadığı, davalı-karşı davacı şirkete ait ürünlerin "..." markası ile satışa sunulması ve davacı-karşı davalı şirketin ürününden farklı olması nedeniyle haksız rekabetten de söz edilemeyeceği, asıl davada davalı olan ... ve ...'ın davacı-karşı davalıya ait 2017 00111-2 numaralı tasarım haklarına tecavüz ettikleri kanaatine varıldığından, yalnızca bu tasarımla ilgili maddi ve manevi tazminat taleplerinin değerlendirildiği, alınan bilirkişi raporu ile davaya konu stantların ürünlerin sergilenmesi için müşterilere ücretsiz olarak kulak tıkacı ürünlerinin yanında verildiği, davalıların bu stantların satışından ayrıca bir gelir elde etmedikleri tespit edilmişse de, tasarım hakkına tecavüz eden ürünlerin üretiminin ve satışının davalılara az da olsa bir maddi katkı sağlayacağı, bu nedenle TBK'nun 50. maddesi uyarınca maddi tazminatın belirlenmesi gerektiği, tarafların cirolarına ve tecavüze konu ürünün ücretsiz olmasına göre 3.000-TL maddi tazminat 3.000-TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olacağı, gerekçesiyle, davacı-karşı davalı ...Tasarım ve Endütriyel Ürünler Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davasının kısmen kabulüne, kısmen reddine; her ne kadar davalılara ait stant ürününün davacı-karşı davalıya ait tescilli tasarımın 2017 00111-2 numaralı tasarımının koruma kapsamında kaldığı tespit edilmişse de, tasarım hakları SMK tarafından korunmakta olduğundan, bu eylem ayrıca haksız rekabet olarak nitelendirilemeyeceğinden, haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve haksız rekabet nedeniyle maddi ve manevi tazminat davalarının reddine; karşı dava ile ilgili yapılan incelemede, davacı-karşı davalıların ilgili firmalara gönderdikleri açıklamada davalı-karşı davacı ... İlaç-...'ın kendilerine ait ürünlerin benzerlerini ürettiği, kendilerinin davalı-karşı davacıya ait "..." markası ile bir ilişkilerinin mevcut olmadığı, bu konuda dava açıldığı ve davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini bildirdikleri, davalı-karşı davacıya ait ürünlerin davacı-karşı davalı tarafa ait ürünler ile ilk bakışta benzerliklerinin mevcut olması, hatta 2017 00111-2 numaralı tescilli tasarım ile aynı olması karşısında bu açıklamanın haksız rekabet teşkil etmeyeceği, aynı nedenle davalı-karşı davacı aleyhine ... Ecza Fuarı'nda delil tespiti yaptırmalarının da yasadan kaynaklanan tasarım haklarının korunması amacıyla gerçekleştirilen hukuki bir işlem olduğu, haksız rekabet teşkil etmediği, davalı-karşı davacının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmadığı, bu nedenle manevi tazminat talep edemeyeceği gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; yargılama sırasındaki beyanlarını tekrar ederek, mahkemenin kararının hak ve nesafet kurallarına açıkça aykırı olduğunu, davada önemli olanın kulak tıkacı tasarımının ve satışa sunulduğu ambalaj tasarımının benzer olup olmadığı olduğunu, hangi marka ile satılmış olup olmadığının davanın asli değil tali bir konusu olduğunu, müvekkilimin ürün ve ambalaj tasarımı ile birebir aynı tasarımları kullandığı halde farklı marka ile satış yapan davalını, burada tasarım tesciline tecavüzü söz konusu olacağını, bu itibarla reddedilen tasarımlar yönünden gerekçe ve sonuç yönüyle kararın isabetsiz olduğunu, davalıların müvekkili şirket ile haksız rekabet içerisinde bulundukları çok açık olduğu halde, haksız rekabet teşkil etmediği yönündeki kararı da son derece isabetsiz olduğunu, mahkemenin davalılar ...'ya ...’a yönelik delillerin taktirinde hataya düştüğünü, dava konusu tasarımları oğlu ... ile birlikte tasarladıkları gerçeği karşısında, söz konusu tasarımların korunması sebebi ile taraf ehliyetinin olmadığı kanaati ile usul yönünden davanın reddinin kabul edilemez olduğunu, karşı dava sebebi ile karşı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, eksik değerlendirme ile müvekkili ... lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı-karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde, yargılama sırasındaki beyanlarını tekrar ederek, asıl dava yönünden; davacı ...'ya ait 2017 00111-2 numara ile tescilli tasarım ile ilgili olarak, davaya konu stantların ücretsiz olması ve ayrıca bir gelir elde edilmediği tespit edilmişse de az da olsa maddi bir katkı sağlayacağı yönünde kanaatle davanın kısmen kabulü tecavüzün tespiti, önlenmesi ve 3.000-TL maddi ve 3.000-TL manevi tazminata hükmedilmesinin yasaya, usule ve hakkaniyete aykırı olduğunu, karara gerekçe alınan bilirkişi raporunda çoklu tasarımlardan adeta hepsine ilişkin benzerlik tespitinde bulunulmasının hatalı olduğunu, yerel mahkemec somut bir zararın bulunmadığı kabul olunmasına rağmen tazminata hükmedildiğini, bu nedenle şartları oluşmayan maddi ve manevi tazminat talebinin de reddi ile davanın tümden reddi gerektiğini, davacı tarafın müvekkillerin ticaretini engellemek için iş bu davayı açtığı açıkça ortada olmasına rağmen, hakkaniyet gereği tazminat talebinin kabulüne karar verilmesinin yasaya ve usule aykırı olduğunu, davacı ... tarafından açılan "tasarım haklarına tecavüzün önlenmesi ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davaları yönünden taraf ehliyeti bulunmadığından usulden reddine ilişkin karar nedeniyle 15.000,00-TL vekalet ücretinin davacı ...'dan tahsili ile davalılara ödenmesine karar verildiğini, objektif dava birleşmesi nedeniyle tasarım hakkına tecavüzün önlenmesi ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve maddi ve manevi tazminattan oluşan talepler yönünden ayrı ayrı usulden reddine karar verilerek her biri için ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, tek bir vekalet ücretine hükmedilmesi açıkça yasaya, usule aykırı olduğunu, karşı dava yönünden; davacının taleplerinin hepsi somut davada reddedildiğini, haklı olmadığı ortaya çıktığını, hak arama hürriyeti kapsamında kalmayacak şekilde sadece dava açılmış olmasının müvekkilinin anayasal düzende koruma alt ... Ecza Fuarında yapılan tespit işleminin hukuki bir işlem olduğu belirtilmişse de tanık beyanları hiç esas alınmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:
Asıl dava; tasarım haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat; karşı dava ticari itibara zarar verildiği iddiasına dayalı manevi tazminat davasıdır. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde asıl davanın reddine kısmen kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir. Karar taraf vekilleri tarafından istinaf edilmiştir.İlk derece mahkemesince 14/03/2024 tarihli ek karar ile; istinaf isteminden feragat nedeniyle, davacı- karşı davalı ... yönünden istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, asıl davada; alınan iki bilirkişi raporunda da, davacı tarafa ait 2017/00111 numaralı tasarım tescili ile, davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait 2011/05545 numaralı ve 2017/00110 – 2 numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürünün farklı olduğunun tespit edildiği, bu nedenle asıl davada benzer tasarım yönünden tecavüz oluştuğundan, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde davanın kısmen kabulü ne karar verilmesinde ve somut olayın özelliğine göre TBK'nın 50.maddesi uyarınca hükmedilen maddi tazminat ile manevi tazminat miktarında bir isabetsizlik bulunmadığı, ... yönünden verilen usulden red kararı nedeniyle davalılar lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesinde karşı davada; davalı-karşı davacıya ait ürünlerin, davacı-karşı davalı tarafa ait ürünler ile ilk bakışta benzerliklerinin mevcut olması, 2017 00111-2 numaralı tescilli tasarım ile aynı olması nedeniyle açıklamanın haksız rekabet teşkil etmeyeceği, aynı nedenle davalı-karşı davacı aleyhine ... Ecza Fuarı'nda delil tespiti yaptırmalarının da yasadan kaynaklanan tasarım haklarının korunması amacıyla gerçekleştirilen hukuki bir işlem olduğundan, haksız rekabet teşkil etmediği, davalı-karşı davacının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmadığı, bu nedenle karşı davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı-karşı davalılar vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı-karşı davacılar vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE3-Davacı - karşı davalılardan alınması gereken 615,40 TL harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacı- karşı davalılardan alınarak hazineye irat kaydına, 4-Asıl ve karşı dava yönünden davalı-karşı davacılardan alınması gereken toplam 1.230,80 TL (615,40 x 2) harcın, peşin alınan toplam 1.282,80 TL (427,60 x 3) harçtan mahsubu ile artan 52,00 TL harcın talep halinde ilk derece mahkemesince davalı - karşı davacılara iadesine,
5-Davalı - karşı davacılar tarafından sehven yatırıldığı anlaşılan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davalı - karşı davacılara iadesine, 6-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına,7-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, karşı dava yönünden kesin, asıl dava yönünden HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.25/12/2025