T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/957 Esas
KARAR NO: 2025/1706
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/01/2024
NUMARASI: 2021/467 Esas, 2024/73 Karar
ASIL DOSYADA VE İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET
MAHKEMESİNİN 2021/535 ESAS SAYILI BİRLEŞEN DOSYASINDA
ASIL DAVANIN KONUSU: MENFİ TESPİT/ÇEK İSTİRDADI
BİRLEŞEN DAVANIN KONUSU: ÇEK İSTİRDADI
KARAR TARİHİ: 25/12/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:
ASIL DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafın ilgili çekin kaybolması nedeniyle İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/332 Esas dosyasına ihbarda bulunan 3.şahıs olarak müdahale talebinde bulunduğunu, alacaklısı ve hamili olduğunu iddia ettiği ... Patnos/Ağrı şubesi, 17/07/2021 keşide tarihli ... seri numaralı 75.000,00TL bedelli çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini ve belirtilen çekte 6.ciranta olarak hak sahibi iyi niyetli meşru hamil olduğunu iddia ettiğini, çek hakkında ödemeden men ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını mahkemeden talep ettiğini, müvekkili şirket ile ... Dağıtım ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti. arasında bayilik sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin bayisi olan ... Dağıtım'ın açık hesabına istinaden düzenlenen faturalar kapsamında bir kısım ödemeyi iş bu anılan çek vasıtasıyla yapıldığını, müvekkili şirketin çekleri almasından sonra merkez adresine göndermek için kargo şubesine teslim ettiğini, ancak söz konusu çekin olduğu kargonun müvekkili şirkete teslim edilmediğini, ... Kargo tarafından çekin kaybedildiğini ve ilgili kargo şirketi hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, davaya konu çekin davalının elinde bulunduğu ve kendisinin hak sahibi olduğu iddiası ile karşı karşıya kalındığını, iş bu çek üzerindeki silsilenin bozuk olduğunu, kayıp çekin 3.kişiler eline nasıl ve ne şekilde geçtiğini bilmediğini, 3.kişi üzerinde çekin bedelsiz sayılmasını, davalının çek üzerinde alacaklı olmadığının tespitini, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 03.08.2021 tarihli dilekçesinde; "Sayın Mahkemeniz nezdinde 28.07.2021 tarihinde menfi tespit davası açılmıştır; aynı tarihte ilgili çek için ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. İlgili çekin kaybolması sebebiyle derdest 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/332 E. Sayısı ile görülen çek iptali davamızda kaybolan çekin ortaya çıkması sebebiyle, Mahkeme tarafından çekin tarafımıza istirdadı(iadesi) için 2 haftalık kesin süre verilmiştir. Çek iptali dosyasında istirdat davası açmamız için tarafımıza verilen kesin süre işlemektedir; bu sebeple hak kaybı ve daha fazla zaman kaybı yaşanmaması ve Usul ekonomisi açısından iş bu Mahkemeniz nezdinde açılan menfi tespit davamızın çek istirdadı davasına dönüşmesine karar verilmesini saygılarımızla vekaleten arz ve talep ederiz." şeklinde beyanda bulunarak 18.01.2022 tarihinde ıslah harçlarını yatırmıştır.
CEVAP:
Davalı süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır. Davalı beyan dilekçesinde özetle; arabuluculuk yoluna başvurmadan işbu davayı açtığını, dava şartı yokluğundan davanın reddini, müvekkilinin dava konusu çeki kötüniyetle veya ağır kusur ile iktisap ettiği ispat edilmediğini, çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, çekin illetten mücerret olma özelliği olduğundan, müvekkilinin şahıs olduğu için ticari defter tutma yükümlülüğü olmadığını, tanık dinlenmesine muvafakatının olmadığını, davacının iddiaları gerçeği yansıtmadığından davanın esastan reddini, davacıya alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatı hükmedilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA
Davacı vekili birleşen dosyaya sunduğu dava dilekçesinde özetle;
Davalının, çek iptali davasının görüldüğü 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/332 esas sayılı dosyasına 26.07.2021 tarih dilekçesi ile kayıp çekin kendisinin elinde bulunduğunu, iyiniyetli meşru hamili olduğu iddiası ile dilekçe sunduğunu, Mahkemenin TTK 763. Maddesine göre; davalı aleyhine çek istirdat davası açmak üzere kesin süre verdiğini, davacının çekin tek yetkili hamili olduğunu, davalının kötü niyetle hukuka aykırı olarak eline geçirdiği iş bu çekin iadesi gerektiğini, Müvekkili şirket ile ... Dağıtım ve Pazarlama Tic. Ltd. Şti arasında bayilik sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşme kapsamında, düzenlenen faturalar kapsamında bir kısım ödemeyi işbu talebe konu olan ; Halk bankası Ağrı Patnos Şubesi 3520672 seri numaralı 75.000,00 TL tutarlı çek vasıtasıyla yaptığını, çeklerin 02.04.2021 tarihinde müvekkili şirketin Ankara Bayi Sorumlusu ...'ye teslim edildiğini ve aynı şekilde, müvekkilinden önceki hamil olan ... Gıda'nın bu çeklerin kendileri lehine cirolanmasını müteakip düzenledikleri tahsilat makbuzlarını da ekte Mahkeme bilgilerine sunduklarını, fazlaya ilişkin talepler saklı kalmak kaydıyla; Davanın kabulü ile dava konusu edilen ... bankası Ağrı Patnos Şubesi 3520672 seri numaralı 75.000,00 TL tutarlı çekin DAVALI' dan istirdadına ve müvekkile iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili birleşen davadaki cevap dilekçesinde özetle; dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurmadığını, müvekkilinin çekin iyiniyetli meşru hamili olduğunu, çeki para alacağına karşılık çekin arkasında cirosu olan İnfa ... İnş. Otom. Giyim Orman Ür. San. Ve Tic.ltd.şti.’den ciroyla aldığını, çekte, ilk cironun ...Toptan Ve Marketçilik Tic.ltd.şti. sonraki cironun... .. Nak. Bes. İnş. Mob. Orm. Ürn. San. Taah. İth. İhr. Ltd. Şti. Sonraki...Gıda Dağıtım Ve Paz. Tic. Ltd. Şti, sonraki cironun ...sonraki cironun İnfa ... İnş. Otom. Giyim Orman Ür. San. Ve Tic.ltd.şti. Olduğunu, sonrasında müvekkilinin cirosu olduğunu, müvekkilinin çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, müvekkilinin ticari defter tutma yükümlülüğü de olmadığını, müvekkilinin çeki kötüniyetle veya ağır kusur ile iktisap ettiği ispat edilmediğini, tanık dinlenmesine muvafakati olmadığını, davanın reddine, %20’sinden az olmamak üzere icra inkar/kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:
"Birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/535 Esas Sayılı Dosyası Bakımından Yapılan İncelemede; ... davacı vekili tarafından mahkememizin asıl dosyasına sunulan ıslah dilekçesi ile birlikte asıl davanın çek istirdadı davasına dönüştürülmüş olmasına rağmen sonraki bir tarihte (11.08.2021 tarihinde) işbu İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/535 Esas sayılı dosyasından mükerrer olarak çek istirdadı davasının açılmış olduğu görülmekle birleşen davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve asıl dosyadan çek istirdadı talepleri bakımından yargılama yapılmıştır."Asıl Dosya Bakımından Yapılan İncelemede;...Yargılama esnasında her ne kadar 11.03.2022 tarihinde mali müşavir bilirkişinden alınan raporda davacının ticari defterlerinde dava konusu çeke ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı belirtilmiş ise de Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/556 Esas sayılı dosyasının davacılarından ... Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan dava dilekçesinde açıkça çekin aralarındaki ticari ilişki kapsamında işbu asıl dosyanın davacısı ... Kozmetik San ve Tic. Ltd. Şti'ne gönderildiği esnada kaybolduğunun beyan edilmiş olması, dosya kapsamında alınan 24.10.2023 tarihli bilirkişi raporunda dava dışı ... Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Limited Şirketi tarafından çek bedeli olan 75.000,00 TL kadar ... Kozmetik San ve Tic. Ltd. Şti'ne ödeme yapıldığının da beyan edilmiş olması karşısında davacının aktif husumetinin bulunduğu kabul edilmekle yargılamaya devam olunmuştur.....Dosya kapsamında davacı tarafça sunulmuş olan deliller ve çek incelendiğinde çekteki ciro silsilesinin şeklen düzgün olduğu davalının çekin çalınmasından sonraki - ... Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Limited Şirketi'nden sonraki- 3. Hamil olduğu, çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığını bilebilecek durumda olmadığı, nitekim davalının defter tutmakla yükümlü olmaması sebebiyle bu kapsamda da inceleme yapılamadığı, davacı tarafça davalının kötüniyetli olduğunun ispat edilemediği kanaatine varılmakla davasının reddine karar vermek gerekmiştir. Davalı vekili tarafından cevap dilekçesinin süresinden sonra verilmiş olması hususu ve davacının davasını açmakta kötüniyetli olduğunun ispatlanamamış olması hususu birlikte değerlendirildiğinde davalının davacı aleyhine tazminata hükmedilmesi isteminin reddine karar vermek gerekmiş;-Mahkememizin Asıl Dosyası Bakımından;-Davacının davasının REDDİNE,-Davalının davacı aleyhine tazminata hükmedilmesi isteminin reddine, Mahkememizin İşbu Dosyası İle Birleşen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/535 Esas Sayılı Dosyası Bakımından;-Davacının davasının derdestlik nedeniyle usulden reddine,-İşbu dosyaya Ankara 7. İcra Müdürlüğü 2021/10042 Esas sayılı dosyasından gönderilen çek aslının karar kesinleştiğince icra müdürlüğüne iadesine," Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı vekili istinaf isteminde özetle;müvekkili şirketin bayisi olan "... Dağıtım" açık hesabına istinaden düzenlenen faturalar kapsamında bir kısım ödemeyi dava konusu ... Patnos/Ağrı şubesi, 17/07/2021 keşide tarihli 3520672 seri numaralı 75.000,00TL bedelli çek vasıtasıyla yaptığını, çekin 02.04.2021 tarihinde müvekkili şirket ... Kozmetik'in Ankara Bayi Sorumlusu ...'ye teslim edildiğini, çekin şirketin merkez adresine göndermek amacıyla, 02.04.2021 tarihinde ... Kargonun Ümitköy/Ankara şubesine teslim edilmiş ise de kargoda kaybolduğunu, ciro silsilesinin ... Gıda şirketinin cirosundan sonra bozulduğunu, çekin davalı ... ...'ın eline nasıl ve ne şekilde geçtiği belirsiz olduğunu, Müvekkilinin önceki cirantasının tahsilat makbuzları mevcut olup, çek iptali dosyasına da sunulduğunu, Çekin yeni hamil tarafından kötü niyet ve ağır kusur ile iktisap edildiğinin "tanık delili" ispatını talep ettiklerini ancak mahkemenin tanık ...'yi dinlenemediğini,
Bilirkişi raporuna göre dava konusu çekte yer alan ciro silsilesinin bozulduğunu, çekin davalı ... ... tarafından kesinlikle kötü niyetle iktisap edildiğini, ... Gıda'nın cirosundan sonra gelen cirantalar arasında danışıklılık olduğunu kanaatinde olduklarını, İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/332 Esas sayılı çek iptali davası açıldığını,her ne kadar birleşen dosya İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/535 E. Sayılı dosya her ne kadar yerel mahkemece derdestlikten usulden reddedilmiş ise de somut olayda konusu, tarafları ve sebebi aynı olan dava bulunmadığından yerel mahkeme kararı bu yönüyle de hatalı olduğunu belirterek, asıl ve birleşen dosya bakımından kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Asıl dava menfi tespit istemi ile açılmıştır. Davacı vekili, davasını ıslah ederek davayı çek istirdadı istemine dönüştürmüştür.Birleşen dava, çek istirdadı istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu kararda asıl ve birleşen dava yönünden davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davacı, çekte ciranta konumunda olan ... Dağıtım Şti'nin bayisi olduğunu, faturaya konu ödemenin çek ile yapıldığını, çekin kargoda kaybolduğunu, davalının çeki iktisapta kötüniyetli olduğunu ileri sürmüş ise de, davalının çeki iktisapta kötüniyetli olduğuna ilişkin iddianın ispatlanamadığı, dava konusu çekte davacı ile davalı arasında ciro ilişkisi olmadığı, davacının kendi cirantası ile davalı arasında iki ayrı ciranta daha olduğu, çeki kargoya teslim ettiği belirtilen Ankara bayi sorumlusu ...'nin tanık olarak dinlenilmemesinin mevcut delil durumuna göre esasa etkili olmadığı, kambiyo senedi illetten mücerret olup hamilin çeki iktisap sebebini ispat yükümlülüğünün da olmadığı dikkate alındığında ilk derece mahkemesince asıl davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.Asıl davanın menfi tespit istemi ile açıldığı; ancak, davacı vekilinin 03.08.2021 Tarihli dilekçesi ile davasını çek istirdadına dönüştürerek ıslah harcı yatırdığı, birleşen davada da dava tarafların aynı olduğu, davacının aynı çek hakkında istirdat isteminde bulunduğu dikkate alındığında mahkemece birleşen davanın derdestlik nedeni ile usulden reddine karar verilmesi de yerinde görülmüş, davacı vekilinin istinaf istemlerinin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;
1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davacı vekilinin asıl ve birleşen dava yönünden yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
2-Asıl dava yönünden alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, -Birleşen dava yönünden alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Asıl ve birleşen davada davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.25/12/2025