T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/704 Esas
KARAR NO : 2025/1590
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 12/10/2023
NUMARASI : 2020/56 Esas, 2023/220 Karar
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
KARAR TARİHİ: 11/12/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı şirketin 27.05.1992 tarihli Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanmak suretiyle kurulduğunu, perakende satışlar, ticari ve endüstriyel yakıtlar, madeni yağlar, depolama ve uluslararası ticaret konularında faaliyet gösterdiğini, Türkiye'de akaryakıt dağıtım sektöründe son on yılın en hızlı ve tutarlı büyüyen petrol şirketi haline geldiğini, ölçülmeye başlandığı 2006 yılından itibaren KalDer Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi'ne göre dokuz yıldır aralıksız müşterinin en çok memnun kaldığı marka seçilen ..., KalDer'in Türkiye Müşterinin Sesi - TMS araştırmasına göre de 3 yıl üst üste “Müşteri Bağlılığı En Yüksek Marka' seçilerek başarısını 12'inci yıla taşıdınığı, ..., 2004 yılında ISO 9001:2000 Kalite Belgesini almaya hak kazandığını, 98 oktan kurşunsuz benzini Türkiye'ye ilk kez getiren ve Ultra Euro Diesel motorini Avrupa'dan önce Türk tüketicisinin kullanımına sunan bir marka olduğunu, yeni ürün ve hizmetleri, hızla gelişen istasyon ağı, Temiz Tuvalet, Yeşil Yol, Örnek Köy, Tarihe Saygı, Trafik Dedektifleri ve Kadın Gücü Projeleri ile sosyal sorumluluk yaklaşımıyla da sektörün farklılık yaratan bir kuruluşu olduğunu, ...'in 9650 ortağı olduğu ... ... Yağ San. Ve Ticaret A.Ş. İzmir'de bulunan fabrikalarında madeni yağ üretimi ve satışı yaptığını, Türkiye'nin 2. büyük akaryakıt dağıtım şirketi olan ...'in 1500'e yakın istasyonu bulunduğunu, pekçok ödül aldığını, ... ibareli markanın T/02426 numarası ile Türk Patent ve Marka Kurumu tanınmış marka siciline kayıtlı olduğunu, davacının tüm faaliyetleri, usulünce tescil ettirilmiş markalar ve tasarımlar ile sürdürüldüğünü, davacının ... markalarının yanı sıra, akaryakıt istasyonlarının görünümlerini sarı-mavi renkten oluşan kurumsal kimliğini korumak amacıyla tasarım tescili başvurusunda bulunduğunu, tasarımların ... nezdinde ... sayı ile davacının şirket adına tescilli olduğunu, davacının önceki tarihlerden beri tescilli “...” markası ve bu markayla özdeşleşmiş sarı-mavi renklerden oluşan akaryakıt istasyonları ile piyasada tanınıp, yurt içinde ve yurt dışında bilinir hale geldiğini, Somut uyuşmazlıkta, davalı şirketlerin davacı adına tescilli tasarımları taklit etmek suretiyle, tüketiciler nezdinde iltibasa sebebiyet vermekte, haksız rekabete neden olduklarını, davacıya ait istasyonlarda, sarı-mavi renkler kanopi, kanopi alınları, akaryakıt pompaları, ışıklı levhalar, satış ofisi cephesi, giriş-çıkış yönlendirme ürünlerinde, yağ ve katkı maddesi ambalajları, variller, çalışan üniformaları ve tankerler üzerinde kullanılmak zorunda olup, akaryakıt istasyonlarında görünüm standartları geliştiren davacının, sarı-mavi renklerdeki görsel kimliğiyle tanındığını, davalılardan birinin dağıtıcı, diğerinin ise bayi olarak akaryakıt sektöründe faaliyette bulunduğu ve akaryakıt satış istasyonunuzda davacıya ait sarı mavi renkleri ... istasyonu imajını uyandıracak şekilde kullandığı, davacıya ait tescilli tasarımları taklit ederek kanopi, akaryakıt pompaları, giriş fiyat panosu, ışıklı levhalar, satış ofisi cephesi üzerinde kullanarak genel görünüm itibariyle ... istasyonu imajı uyandırdığı ve bu haksız kullanım ile davacının tasarımdan doğan haklarını ihlal etti bi aynı zamanda haksız rekabete de yol açtığının tespit edildiğini, işbu tespit akabinde, davacı tarafından, kullanıma son verilmesi talebini içeren Ankara 38. Noterliği'nden 07 Ekim 2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edilmiş olup, söz konusu ihtarname, davalıların daimi çalışanına tebliğ edilmesine karşın, davalı şirketler, söz konusu ihtarnameye herhangi bir şekilde cevap vermediklerini, davacı şirket işine geçmediklerini, davacıya ait tasarımların tüketici zihninde refleks olarak hatırlanmakta ve tüm Türkiye genelinde bilindiğini, davalıların mevcut kullanımlarının tasarım hakkına tecavüz niteliği taşıdığı gibi, Türk Ticaret Kanunu'nda yer alan haksız rekabet hükümlerine de aykırılık taşıdığını tasarım sahibinin uğradığı maddi zararın , SMK'nın 151. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde belirtilen “b)Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç.” üzerinden hesaplanacak maddi tazminat miktarının davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, maddi tazminat miktarının tam olarak belirlenmesi mümkün olmadığından, ileride kesin olarak belirlendiği takdirde talep artırım dilekçesi ile artırmak üzere, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak davası olarak açtıklarını, delil tespiti talebinin kabulü ile davalıların “... MERSİN” adresinde Tespit ve Keşif yapılmasına; davacının mağduriyetinin artmasının önlenmesini teminen, yargılama süresince davalı şirketlerin tasarım hakkına tecavüz/haksız rekabet yaratan eylemlerinin ihtiyati tedbir kararı ile önlenmesine, davacı şirketin tescilli tasarımlarına vaki tecavüzünün tespiti ile ref ve men'ine, davacıya ait tescilli tasarımı kullanmak suretiyle yaratılan haksız rekabetin tespiti ile ref ve men'ine, davacıya ait tasarımı ihtiva eden görsellerin, sarı ve mavi renk kullanımının akaryakıt istasyonundan sökülmesini, kaldırılmasını, engellenmesini davacının şirkete ait tasarımlar ile iltibas yaratan her türlü kullanımın (davalının bayilerini de kapsayacak şekilde) bulunduğu her yerden kaldırılmasına, davalı ... şirketinin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet yaratan kurumsal kimlik görsellerini, bayilerine kullandırmaktan men edilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şu an için maddi tazminat miktarının tam olarak belirlenmesi mümkün olmadığından, belirsiz alacak davasına konu edilen asgari 5.000,00 TL maddi tazminat talebinin ileride kesin olarak belirlendiğinde talep artırım dilekçesi ile artırılacak tutar açısından- haksız fiilin başladığı tarihten itibaren işleyecek ticari (avans) faizleri ile beraber olmak üzere davalılardan tahsiline, 25.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiilin başladığı tarihten itibaren işleyecek ticari (avans) faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi talep ettiği anlaşıldı.
CEVAP:
Davalı ... Petrol'ün beyan dilekçesinde özetle; taraf sıfatı yokluğundan reddine karar vermesi gerektiğini, dosyada bulunan diğer davalı ... Akaryakıt Şirketi ile davalı ... Petrol arasında bayilik sözleşmesi mevcut olduğunu, davalı ile diğer davalı ... Akaryakıt Şirketi arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin Tanıtma ve Reklam Hizmetleri başlıklı bölümün 33. Maddesinde müvekkile diğer davalı şirket tarafından verilecek ve münhasıran şirkete ait olacak ilan ve reklam malzemeleri davalı ... 'İn belirleyeceği yerlerde teşhir edileceğini, davalının reklam ve ilan panolarının yerlerini değiştirmesi bile bu madde kapsamında yasaklandığını, davanın muhatabı davalı değil davalıya bayilik veren ve reklam panolarını belirleyen diğer davalı ... olması gerektiğini, davalı şirket ile ... arasında LPG satışı için Otogaz Bayilik sözleşmesi mevcut olduğunu, davalıya bayilik sözleşmesi imzalayan ... ile davacı ... arasında ticari ortaklık bulunduğunu, davacı ... kendi ortağı olan şirketin müvekkile dayatmış olduğu bayilik sözleşmesine davalının uygun davranmış olması sebebi ile dava açtığını, davalının istasyonda bulunan kanopi dahil diğer reklam ve ilan panolarının tasarımında serbest tasarrufta bulunma yetkisi bulunmadığını, bayilik sözleşmelerinde bayilik veren şirketlerin tasarımları kullanılmak zorunluluğu bulunduğunu, ihtilaf konusu olan kanopilerin renginin belirlenmesinde bayilik veren ... ın ve ... 'in renkleri kullanıldığını, davacı dahi dava dilekçesinde dağıtıcının ... olduğuna davacının ise bayi olduğuna değindiğini, davacı bayi olup dağıtıcı olmadığından tasarımları belirlemede tasarruf yetkisine sahip olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 12.10.2023 Tarih 2020/56 Esas, 2023/220 Kararı;"... İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketin ... markası ile akaryakıt sektöründe tanınmış marka olarak faaliyette bulunduğu TPMK nezdinde 2018/01549, 2018/00240 ve 2018/00239 tescilli tasarımların sahibi olduğu ve davalılarca işletilen petrol istasyonlarında davacıya ait tasarımlar ile davacının kullanmış olduğu sarı ve mavi kullanımlar ile tecavüz ve haksız rekabette bulunulduğu, bu durumun tespiti ve meni ile maddi manevi tazminat talebinde bulunduğu, davalı ... vekili tarafından beyan dilekçesi ile davanın reddinin talep edildiği, Tarsus 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/76 Değişik İş sayılı dosyası ile delil tespiti talep edildiği fakat talebin reddedildiği bunun üzerine mahkememizce talimat yoluyla Tarsus 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/9 talimat sayılı dosyası ile davalı ... Petrol tarafından işletilen işyerinde tespit yaptırıldığı, tespit neticesi aldırılan 05/06/2020 tarihli bilirkişi raporunda davalı işyerindeki kullanımların benzer olduğu, bir kısım yönler bakımından ise benzer olmadığı yönünde görüş bildirildiği, mahkememizce aldırılan 09/07/2021 tarihli bilirkişi raporunda ise davalı kullanımlarının davacının 2018/00239-1 numaralı tasarımın ihlal niteliğinde oldğu yönünde görüş bildirildiği, daha sonra aynı heyetten aldırılan ek raporda davacıya ait .... numaralı tasarımın ihlal edildiği fakat diğer tasarımlar yönünden ihlal olmadığı yönünde görüş bildirildiği, aldırılan raporlar arasında çelişki olması hüküm kurmaya elverişli olmaması sebebiyle yeni bir heyetten rapor aldırıldığı, davalı tarafından kullanılan Kanopi giydirme uygulamasının davalının 2018/00239 numaralı tasarımını ihlal ettiği, yine davalı işyerinde sarı-mavi renk kullanımında benzer olarak değerlendirildiği, maddi tazminat yönünden toplam 158.879,00 TL tazminat hesaplandığı, tazminat talebinin dosya kapsamına uygun olmaması sebebiyle aldırılan ek raporda bu defa 91.366,41 TL davalının elde ettiği net kazanç üzerinden maddi tazminat hesabı yapıldığı, buna göre tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacının ... tasarımların tescilli sahibi olduğu, tasarımların akaryakıt istasyonlarındaki Kanopi kullanımlarına ilişkin olduğu yine davacı tarafından İstasyonların genel görünümü ile ilgili olarak özellikle kullanılan renk bakımından da talepte bulunulduğu, davacının ... ibareli tanınmış markanın ve ... ibareli marka ile çok sayıda tasarımın akaryakıt sektöründe tescilli sahibi olduğu gibi çok sayıda ... esas unsurlu markanın tescilli sahibi olduğu yine sarı mavi renk kullanımı ile uzun yıllardır akaryakıt sektöründe faaliyette bulunduğu, bu renk kullanımlarının ... markası ile birlikte uzun süredir kullanılıyor olması sebebiyle akaryakıt sektörü bakımından davacı markası ile neredeyse özdeşleştiği, davalı ... Petrolün diğer davalı ...'den lisans sözleşmesi ile iş bu petrol istasyonunu işlettiği, petrol istasyonunda bilirkişi heyetlerince yapılan incelemede özellikle kullanılan Kanopi tasarımı ve sarı-mavi renk kullanımı ayrıca Petrol istasyonunun genel komposizyonu bakımından benzerlik olduğu, davalıların bu şekildeki kanopi giydirme kullanımlarının davacının 2018/00239 1 numaralı tasarımına aykırılık teşkil ettiği buna göre bu tasarım yönüyle SMK nun 81/1 a maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz oluştuğu, haksız rekabet iddiası yönünden ise tarafların ortak olarak akaryakıt sektöründe faaliyette bulunması davalı tarafından davacı petrol istasyonlarına benzer şekilde genel bir kompozisyon kullanması yine davacının tescilli markalarında bulunan sarı-mavi renklerini kullanıyor olmasının ortalama tüketici nezdinde davalılarca kullanılan petrol istasyonlarının davacıya ait veya yine ... markası ile işletilen petrol istasyonunun olduğu kanısını uyandırabileceği bu durumun karışıklığa sebebiyet verebileceği davalıların seçenek özgürlüğü kapsamında farklı renk kombinasyonu ve farklı kanopi tasarımları kullanma imkanı varken benzer şekil kullanımlarının haksız rekabet hükümlerini düzenleyen ticari dürüstlüğe aykırı olduğu gibi TTK nun 55/1A-4 uyarınca haksız rekabet teşkil ettiği, her ne kadar ... tarafından petrol istasyonuna ilişkin kullanımların diğer davalı şirket ile aralarındaki bayilik sözleşmesi kapsamında zorunlu olduğu bu sebeple sorumlu olmadıkları yönünde savunmada bulunulmuş ise de mahkememizce haksız fiil olarak nitelendirilen petrol istasyonundaki kullanımların davalı ... Petrol tarafından işletilen istasyonda kullanılması sebebiyle davalılar arasındaki bayilik sözleşmesinin davacıyı bağlamayacağı, bu durumun davalıyı sorumluluktan kurtarmayacağı bu sebepli bu yöndeki savunmaların reddine, neticeten davacının tasarımlarına yönelik tecavüz ve haksız rekabetin tespitine, refine karar vermek gerekmiş, maddi tazminat yönünden davalı şirketin ticari defterleri incelendiğinde ihlale konu dönem içerisinde elde edilen gelirin 91.366,41 TL olarak hesaplandığı, davacının SMK 149. Maddesi uyarınca ve haksız rekabet hükümleri gereğince maddi manevi tazminat talebinde bulunma hakkı olduğundan bu bedel yönünden maddi tazminat yönünden davanın kabulüne karar vermek gerektiği, manevi tazminat yönünden de davalının incelenen ticari defterleri davacının piyasadaki tanınmışlığı ihlalin niteliği ve büyüklüğü de dikkate alınarak tüm dosya kapsamındaki delillerde değerlendirilerek takdiren 15.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
HÜKÜM:
Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,A-Davalılar tarafından davacının tasarımlarına yönelik tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, refine ve menine, davalılarca davacıya ait tasarıma benzer şekildeki görsellerin sarı ve mavi renk kullanımlarının yasaklanmasına, bulundukları yerden sökülmesine, davalı ... AŞ tarafından tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet yaratan davacıya ait kurumsal kimlik görsellerinin bayilerine kullandırmaktan men edilmesine, bu şekilde kullanılan tasarımların davalıların bayilerinide kapsayacak şekilde bulunduğu heryerden kaldırılmasına,B- Maddi tazminat yönünden davanın kabulü ile toplam 91.366,41 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,C- Manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,D-Gideri davalılardan alınmak üzere hükmün Türkiye'de yayın yapan gazetelerden birinde ilanına,..." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı vekili istinaf isteminde özetle; Müvekkiline ait ... ibareli markanın, T/02426 numarası ile Türk Patent ve Marka Kurumu tanınmış marka siciline kayıtlıdır. Müvekkile ait ... ibareli markanın tanınmışlığı, mahkeme kararları ve Türk Patent ve Marka Kurumunun kararları ile de sabit olduğunu, tüm faaliyetleri, usulünce tescil ettirilmiş markalar ve tasarımlar ile sürdürüldüğünü, müvekkili şirketin ... markalarının yanı sıra, akaryakıt istasyonlarının görünümlerini, sarı-mavi renkten oluşan kurumsal kimliğini korumak amacıyla tasarım tescili başvurusunda bulunduğunu ve bahsi geçen tasarımların, ... nezdinde 2018/01549, 2018/00240 ve 2018/00239 sayı ile müvekkil şirket adına tescilli olduğunu, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespit edildiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının oldukça düşük olduğunu, manevi tazminatın amacına hizmet etmekte yetersiz olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kısmen red kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, Tescilli Tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkindir.İlk derece mahkemesi tarafından yukarıda özetlendiği şekilde tasarıma yönelik tecavüz ve haksız rekabete ilişkin talepler ile maddi tazminat talebinin kabulüne, manevi tazminat talebinin ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.Karara karşı, davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarının olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu, istinafa gelen taraf sıfatı ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; Tasarımın haksız kullanımı gerekçesi ile tasarım hakkı sahibi davacı lehine takdir edilen manevi tazminat miktarının, mahkemece tespit edilen ve ispat edilen eylemin ağırlığı dikkate alındığında hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin manevi tazminata yönelik istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.11/12/2025