T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/17 Esas
KARAR NO : 2025/1085
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 12/09/2023
NUMARASI : 2021/640 Esas, 2023/448 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28/09/2021
KARAR TARİHİ: 24/09/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil Şirket ile ...Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ile satış vaadi sözleşmesi akdedildiğini, teslim bordrosunda belirtilen 2.700.000,00 TL bedelli 16 adet nama yazılı senedi müşterisinden aldığını, alınan nama yazılı senetlerin 19.11.2020 tarihinde vadesinde tahsil edilmek üzere ... Ataşehir Kurumsal Şubesine tahsil amacıyla teslim edildiğini, ...'ın bu senetleri keşidecisi ...'nin adresine en yakın olan Zeytinburnu şubesine gönderdiğini, ancak senetlerin Zeytinburnu şubesine ulaştırılırken kaybolduğunu, kaybolan senetlerden 30.11.2020 vadeli 50.000,00 TL senedin müvekkili şirket ile herhangi bir ticari ilişkisi olmayan ... adlı kişi tarafından İstanbul 27. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu yapıldığını, İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/658 Esas sayılı dosyası ile menfi tespit ve istirdat davası açıldığını ve İstanbul 27. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ilgili ihtiyati tedbir kararı alındığını ve diğer senetler ile ilgili yine davalar açıldığını, hukuki süreç devam ederken 30.09.2021 vadeli 50.000,00 TL bedelli, 31.10.2021 vadeli 50.000,00TL bedelli, 30.11.2021 vadeli 50.000,00 TL bedelli senetlerin de davalı ... tarafından tahsili için ... Zeytinburnu Şubesine verildiğini ve bu hususun ihbarname ile bildirildiğini, müvekkili şirketin sözde hamil görünen kişiye, diğer cirantaya herhangi bir borcunun bulunmadığını, davaya konu senetlerin müvekkili şirket tarafından tahsil cirosu ile bankaya teslim edildiğini, dava konusu senetlerin müvekkili şirket ile müşteri arasında akdedilen Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi eki ödeme planı tahtında düzenlenmiş nama yazılı senetler olduğunu ileri sürerek dava konusu 30.09.2021 vadeli 50.000,00 TL bedelli, 31.10.2021 vadeli 50.000,00 TL bedelli, 30.11.2021 vadeli 50.000,00 TL bedelli senetler hakkında ödememe kararı ve davalı tarafça icra takibine koyulmaması, takibe koyulması halinde icra takibinin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesine, dava konusu edilen senetlerin iptaline, müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve konu senedin müvekkili şirkete istirdadına, yargılama giderleri ve avukatlık masraflarının karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Usulüne uygun davetiyeye rağmen davalının cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür. İhbar olunan ... Bankası vekili dilekçesinde: ''Müvekkil banka Ataşehir Kurumsal/İstanbul Şubesi kredili müşterisi ... ... Ortaklığı A.Ş. tarafından Ataşehir Kurumsal/İstanbul şubesine tahsil amacıyla verilen on altı adet bononun tahsil edilmek üzere yine müvekkili bankanın Zeytinburnu/İstanbul şubesine iletilmek üzere 23.11.2020 tarihinde ... Kargo Şirket personeline teslim edildiğini, söz konusu kargonun şubeye ulaşmadığını, senetlerin kargo firması uhdesi iken kaybolduğunun anlaşıldığını, bonoların kargoda kaybolduğuna ilişkin şube personeli tarafından tutanak tutulduğunu, TTK. Madde 563 vd. maddeleri gereğince İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/678 Esas sayılı dosyadan senet iptali davası açıldığını, bonolar hakkında ödemekten men kararı alındığını, ...'nun davaya konu senetler hakkında ödemeden men kararı olduğunu ve bunun hakkında ilanlar yapıldığını bilmesine rağmen 30.09.2021 vadeli 50.000,00-TL bedelli, 31.10.2021 vadeli, 50.000,00-TL bedelli, 30.11.2021 vadeli, 50.000,00-TL bedelli üç adet senedi ...Bankası A.Ş.'ye tahsil için teslim ettiğini, banka tarafından senet borçlusuna 17.09.2021 tarihinde 15.09.2021 tarihli senet ihbarnameleri gönderildiğini, kaybolan senetlerin ortaya çıkması nedeniyle İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/678 Esas sayılı dosyadan görülen davada mahkemece ara karar oluşturulduğunu, senedi elinde bulunduran ...'na karşı iade davası açıp ihtiyati tedbir kararı almak üzere taraflarına süre verildiğini, karar gereği Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/721 Esas sayılı dosyadan senet istirdadı davası açılmış ve bonolar hakkında tedbir kararı alınmış olduğunu, davaya konu bonolar ... ... Ortaklığı A.Ş. tarafından müvekkili banka Ataşehir Kurumsal Şubesine tahsil amacıyla 19/11/2020 tarihinde teslim edildiğini, teslim esnasında şubeye dilekçe sunulduğunu, şube tarafından dilekçeye kaşe vurularak bonoların teslim alındığını, müvekkili banka ve banka müşterisi ... ... Ortaklığı telafisi mümkün olmayan zararlar ile karşı karşıya kalmış olduğunu beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda;"...Davaya konu her biri 50.000-TL değerinde olan 30/09/2021, 31/10/2021 ve 30/11/2021 tarihli senetler incelendiğinde keşidecisinin dava dışı ... ...Ltd.Şti., lehtarının ve ilk cirantanın davacı şirket, sonraki cirantanın ...... Ltd .Şti. ... ve hamilin davalı olduğu anlaşılmıştır. Yine senetlerin hem nama yazılı hem de bono ifadelerini içerdiği, İstanbul Bam 22.H.D'nin 2022/1057 Esas, 2023/1684 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, bono üzerinde emre yazılı olmadığı ya da ciro edilemeyeceği kaydının bulunmadığı, bononun kanun gereği emre düzenlenen senet olması nedeniyle "nama yazılı senet" ibaresinin bonoyu nama yazılı hale getiremeyeceği, bononun kambiyo vasfını taşıdığı, davalının ciro yoluyla bonoyu iktisap etmesi nedeniyle yetkili hamil olduğu anlaşılmıştır. TTK'nın 710/3 c. 2 hükmüne göre ödeyen kişinin, cirolar arasında düzenli bir silsile bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda olmadığı açıklanmıştır. Kanuni düzenlemeler gereğince şeklen yetkili hamil ,cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmekte olup bu ilkelere göre kopma yapmayan muntazam bir ciro zincirine göre hamil olduğu anlaşılan kişi şeklen yetkili hamili sayılmaktadır. Somut olaya bakıldığında senet üzerindeki ciro silsilesinin muntazam bir ciro zincirine göre devam ettiği görülmüş olup davalının şeklen yetkili hamil olduğu saptanmıştır...Tüm bu gerekçeler ışığında; davacının kendi imzasını inkar etmediği, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalının yetkili hamil olduğu, davalının senedi kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır bir kusur bulunduğu hususlarının ispatlanamadığı, zira davacı ile davalı arasında başka cirantaların da bulunduğu ve bu nedenle zaten taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmasının beklenemeyeceği, davalının ceza yargılaması dosyasında şüpheli olarak da yer almadığı anlaşılmakla; sübut bulmayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE,..." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Dava konusu senetlerin tahsil cirosu ile bankaya teslim etmesi akabinde banka yedinde iken çalınması nedeniyle davalının yetkili ve meşru hamil olamayacağını, senetlerin İhbar olunan...Bank yedinde ve sorumluluğunda iken senetlerin başka bir şubeye nakli sırasında çalınarak zayi olduklarını ve haklarında hukuki ve cezai süreç başlatıldığını, toplam 16 adet sıralı senedin çalınması sonrası, iptali ve ödemeden men kararı verilmesi için İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/696 E. sayılı dosyası ile taraflarınca dava açıldığını, ... Bankasının söz konusu kaybolan/çalınan senetlerin iptali için İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/678 E. sayılı dosyası ile dava açtığını, müvekkili şirketin sözde hamil görünen kişiye, diğer cirantaya herhangi bir borcu olmadığı, sözde hamil görünen kişiyle veya cirantaya müvekkili şirket arasında herhangi hukuki veya ekonomik ticari bir ilişki dahi söz konusu olmadığının dava kapsamında edinilen 30.03.2022 tarihli bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, Senetlerin bağlı olduğu hukuki ilişki gereği tedavül kabiliyeti sınırlı olduğu, bunu temin için senetlerin nama yazılı tanzim edildiği, buna aykırı şekilde müvekkili şirketi yetkili hamil olduğu iddiasında olan davalı şirkete karşı mesul kabul eden kararın hatalı olduğunu, Nama yazılı senetlerin tedavülüne ve tasarrufuna ilişkin sınırlama yalnız sözleşmeye göre değil yasal olarak da söz konusu olduğunui T.T.K.nın, nama yazılı bonoların devrini düzenleyen 647. Maddesinin 2. Fıkrasına göre, nama yazılı senetlerde mündemiç olan hakkın devri için ciro yeterli olmamakta, ayrıca ister senet üzerine, isterse senetten ayrı bir belge üzerine, senetlerin alacağın temliki hükümlerine göre temlik ettiğine ilişkin özel bir beyanın bulunması gerekli olduğunu, senetlerin bankaya verirken tahsil amacı ile verdiğinden temlike yönelik bir irade bulunmadığını, Müvekkili firmaya ait ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin usule uygun olarak yaptırıldığı, kayıtların birbirini teyit ettiği, defterlerin lehlerine delil olarak kabul edilebileceği, Davaya konu senedin müvekkili firmaya ait ticari kayıtlarda yer aldığı keşideci ...firması ile ticari ilişkisinin bulunduğu, Davalı ile müvekkili firma arasında herhangi bir muhasebesel kayda rastlanılmadığı, çalınan dava konusu senedi bir şekilde ele geçirmiş olan davalının yetkili ve meşru hamil olmaması ve kötü niyetli olması itirazımızlarının yargılama süresince yeterli derecede tetkik edilmediğini, ilk derece mahkemesinin dava konusu senedin davalılarca ağır kusurlu/kötü niyetli şekilde iktisap edilip edilmediğini araştırma gereği duymadan ve dosyadaki delilleri değerlendirmeden hatalı gerekçe ile karar verdiğini, Dava konusu çekin de yer aldığı kayıp çeklere ilişkin açılan davaların büyük bir kısmının lehlerine karara çıkıp kesinleştikleri, bir kısmının ise istinaf aşamasında olduğunu ileri sürerek istinaf başvurularının kabulü ile İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/640 E. 2022/448 K. sayılı 12.09.2023 tarihli kararının kaldırılmasını, Mahkemenizce yargılama yapılması mümkün ise, eksik incelemeler tamamlanarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı tarafından; davacı ile dava dışı ...Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen 15/10/2020 tarihli satış vaadi sözleşmesi gereği teslim bordrosunda belirtilen toplam bedeli 2.700.000,00 TL olan 16 adet nama yazılı sıralı senedi müşterisinden aldığını, alınan nama yazılı senetlerin 19/11/2020 tarihinde vadesinde tahsil edilmek üzere ... Ataşehir Kurumsal Şubesine tahsil amacıyla teslim edildiğini, senetlerin banka uhdesinde iken kaybolduğunu, senetleri ibraz eden davalının yetkili hamil olmadığını ileri sürerek huzurdaki davanın açıldığı, teslim bodrosunda yer alan bir kısım senetler yönünden başkaca davalar açıldığı, aynı teslim bodrosunda yer alan bir diğer senedin konu edildiği uyuşmazlıkta Dairemizin 2022/247 Esas 2023/1619 sayılı kararı ile inceleme yapıldığı, dairemiz kararının yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.Huzurdaki davaya konu 30/09/2021- 31/10/2021 -30/11/2021 vade tarihli her biri 50.000,00-TL bedelli senetlerin dava dışı ...Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ... ... Ortaklığı Anonim Şirketi namına düzenlendiği, dayanak 15/10/2020 tarihli Beşiktaş 5. Noterliği ... yevmiye numaralı Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesine ekli ödeme planında huzurdaki davaya konu senetlerin yer aldığı anlaşılmıştır.Tüm bunlardan; Somut uyuşmazlıkta dava konusu senetler nama yazılı olarak düzenlenmiştir. Buna rağmen senette lehtar tarafından kaşe basılıp imzalanmak suretiyle yapılan ciro beyaz ciro niteliğinde ve alacağın temliki olarak kabul edileceği gibi dosyaya yansıyan ... AŞ'nın yazı cevaplarına göre senedin davacı tarafça tahsil amacı ile cirolanarak bankaya verildiği, bankaya teslim edildikten sonra kargoda çalındığı anlaşılmaktadır. Nama yazılı senetler alacağın temliki yolu ile devredilebilir. Alacağın temlikinin geçerli olabilmesi için ise yazılı şekilde yapılması gerekmektedir. Davalı davaya cevap vermemiş, süresinde delil ibraz etmemiştir. Bu durumda, uyuşmazlığa konu bonoların nama yazılı olduğu, alacağın temlikinin ispatlanamadığı, davalı ...'nun yetkili hamil kabul edilemeyeceği dikkate alınarak ilk derece mahkemesince bu gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ve gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş, eksikliğin yeniden yargılamayı gerektirmediği dikkate alınarak HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE, 2-İstanbul 16.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/09/2023 tarih, 2021/640 Esas, 2023/448 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3- Davanın kabulü ile; Davacının 30/09/2021 vade tarihli 50.000,00 TL bedelli, 31/10/2021vade tarihli 50.000,00 TL bedelli, 30/11/2021 vade tarihli 50.000,00-TL bedelli olarak dava dışı ...Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından ... ... Ortaklığı Anonim Şirketi namına düzenlenen senetlerden dolayı davalı ...'na BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE ve senetlerin davalıdan alınarak davacıya iadesine,4-İlk derece yargılaması yönünden;a)Alınması gereken 10.246,50 TL harçtan, peşin alınan 2.561,63 TL harcın mahsubu ile bakiye 7.684,87 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, b)Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 59,30 TL başvurma harcı, 2.561,63 TL peşin harç, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 278,85 TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 3.899,78 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,c)Davacı lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-İstinaf yargılaması yönünden; a)İstinaf peşin harcının talebi halinde davacıya iadesine, b)İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 738,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 254,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 992,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, c)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Gerek ilk derecede gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.24/09/2025