T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2024/184 Esas
KARAR NO:2025/979
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ:07/11/2023
NUMARASI:2023/38 Esas, 2023/258 Karar
DAVANIN KONUSU:Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü
KARAR TARİHİ:14/07/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın 2017 yılı ihtiyacı olan 43.217 ...Tepsisi alımına ilişkin olarak ... ihale kayıt numarası ile ihale gerçekleştirildiğini ve 26/05/2017 tarihinde ...Şti ile sözleşme imzalandığını, bahsi geçen ihaleye katılan davalı ...A.Ş tarafından, sözleşmesi imzalanmış malzeme hakkında tasarım haklarının kendilerine ait olduğu iddiasıyla Adana Tedarik Bölge Başkanlığı'na ihtarda bulunulduğunu, davalı şirketin ihtarı üzerine Tedarik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından başvuru sahibi firmanın fiyat verdiği, ihale dokümanını satın aldığı, ihaleye teklif verdiği ihale öncesi ve sonrası ihale dokümanına, teknik şartnameye veya tasarıma yönelik herhangi bir itirazda bulunulmadığı, ancak itiraz için yasal sürenin bitmesini müteakip, noter ihbarnamesi ile malzemenin tasarım hakkına sahip olduklarını iddia ederek ihalenin iptalinin istendiğinin tespit edildiğini, ancak ihalenin iptaline yönelik başvurunun haksız ve kötü niyetli olması dışında, davalı şirketin ilgili malzemeye yönelik tasarım tescilinin 18/12/2015 tarihinde yapıldığı, ancak Jandarma Genel Komutanlığı tarafından bu ürünün 2013 yılından itibaren piyasadan tedarik edilmesi sebebiyle, davalıya ait bu tescilin yenilik şartlarına haiz olmadığını ve şartnamenin yayım tarihinden itibaren idarenin düzenlediği ihalelere katılarak, mal teslimi yaptığının tespit edildiğini iddia ederek, davalı adına ... sayı ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davalının süresinde cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI:İlk derece mahkemesinin 01/12/2020 tarihli 2019/112 E- 2020/323 K sayılı kararıyla;".. Davacının davasının KABULÜNE, davalı adına tescilli ... tescil nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine," şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF KARARI:Dairemizin 23/12/2022 tarih ve 2021/399Esas, 2022/2194 karar sayılı ilamı ile; "... Bakırköy 1. FSHHM'nin 2019/8 E sayılı, 2019/287 K sayılı, 10/09/2019 tarihli ilam örneğinin incelenmesinde, davacının ...Şti., davalının bu davanın davalısı ...A.Ş. Olduğu, her iki davada davalıya ait ... numaralı "..." tasarımının hükümsüzlüğünün talep edildiği anlaşılıyorsa da, farklı davacı tarafından dava açıldığından, davalı vekilinin derdestlik itirazının yerinde olmadığı, davalı tarafından, davacı Milli Savunma Bakanlığı tarafından açılan tepsi alım ihalesinin iptalinin istenildiği ileri sürülmekle ve davalı tarafça bu beyana karşı çıkılmadığından, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu kanaatine varılarak, davalı vekilinin usuli itirazlarının reddine karar verilmiştir.Dosya kapsamına mahkemece hükümsüzlüğü istenen ...numaralı "..." tasarım tescil belgesinin celp edildiği, ihale belgeleri ve teknik şartname örneğinin sunulduğu, aynı tasarım ile ilgili mahkemenin 2019/8 Esas sayılı dosyada alınan bilirkişi raporunun dosyaya konulduğu anlaşılıyorsa da, tasarımının tescil başvuru tarihi itibarıyla yenilik ve ayırt edicilik unsurunun bulunup bulunmadığının tespitinin, tasarım konusunda uzman bilirkişiler tarafından teknik inceleme gerektirdiğinden, mahkeme hakiminin mesleki bilgi ve tecrübesi ile çözümlenecek hususlardan olmadığından, bekletici mesele ara kararından rücu edilen mahkeme kararının da kesinleşmediği anlaşıldığından, mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmaksızın karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmemiş, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın tasarım uzmanı bilirkişiden rapor alınarak, hasıl olacak sonuca göre karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine" şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:İlk derece mahkemesinin istinafa konu 2023/38, 2023/258 Karar sayılı, 07/11/2023 tarihli ilamında; "... somut uyuşmazlığa konu tasarım tescilinin tescil başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığı, davacının ilgili sıfatıyla dava açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılmakla,Davacının davasının KABULÜNE, davalı adına tescilli ... tescil nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine," şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;İlk derece mahkemesinde konusu aynı tasarımın hükümsüzlüğü ve iptali olan bir başka dava daha mevcut olup bu dava 2019/ 8 esasına kayıtlı olduğunu, davanın derdestlik nedeni ile reddi gerektiğini,Her ne kadar dava tarafları farklı olsa da, 2019/8 esasına kayıtlı davanın tarafının ... tarafından açılan ... ihale kayıt numaralı ihalede yüklenici olması ve her iki davanın da tespit davası olması hasebiyle davacının hukuki menfaatinin bulunmadığını, Bir an için davaların taraflarının farklı olması sebebiyle derdestlik şartı yerine gelmediğini düşünüldüğünde dahi; davacının açmış olduğu ... ihale kayıt numaralı ihalenin yüklenicisi ... ŞİRKETİ tasarımın hükümsüzlüğü ve terkini yönünde aynı konuyla bir dava ikame ettiği açık olduğunu, Bakırköy 1.Fikri Sınai Hukuk Mahkemesi 2019/8 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile dosyadaki bilirkişi raporu çeliştiğini, Bakırköy 1.Fikri Sınai Hukuk Mahkemesi 2019/8 E. Kayıtlı dosya için alınan bilirkişi raporunun sonuç bölümünün 2.kısımında tasarımın hükümsüzlük bakımından şartlarının oluşmadığı belirtilmesine rağmen, huzurdaki davada aynı tasarımı inceleyen bilirkişi raporunda ise taban tabana zıt bir sonuca ulaşılmakta ve tasarımın hükümsüzlüğü sonucuna ulaşılmış olduğunu, davacı tarafından kamuya sunulmuş bir şartname olmadığından, hükümsüzlük koşullarının oluştuğundan bahsedilemeyeceğini,Bekletici mesele yapılmasının işbu uyuşmazlık için zorunlu hale geldiğini, davacının açtığı ihalede yüklenici olan firmaca , aynı olay sebebiyle ve aynı hukuki gerekçe ile daha önce bir dava açılmış olup işbu dava 2020/1642 esası işe İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.Hukuk Dairesinde olduğunu, müvekkilinin 18.12.2015 tarihinde yaptığı tasarım başvurusu ile gerekli incelemelerin yapılmış ve tasarım yayınlanmış olduğunu, tasarıma ilişkin yapılan itirazların reddi ile birlikte müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşıdığının tespiti ile 17.01.2017 tarihinde Tasarım Tescil Belgesi düzenlendiğini, servis tepsisinin 8 gözü bulunmakta servis ve muhafaza kolaylığı bakımından yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olduğunu, ihalelerdeki teknik şartnamelerde yer alan basit çizimlerin tasarım olarak kabulü mümkün olmadığını, ürün ortaya çıkmadan ve somutlaşmadan sadece çizimlerin bir tasarım niteliği taşıdığının düşünülemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekili usule ilişkin istinaf sebeplerinde; derdestlik ve hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın reddini talep etmiştir. Davalının bu husustaki istinaf sebepleri Dairemizin önceki kararında incelenmiş olup tarafları aynı olmayan dosyalar arasında derdestlik olmadığı, kendisine ihtar yapılan davacı yanın dava açmakta hukuki yararı olduğu dikkate alınarak bu yöndeki istinaf istemlerinin yeniden reddi gerekmiştir. Somut uyuşmazlıkta; Dairemiz kararına istinaden alınan bilirkişi raporunda hükümsüzlük istemine konu ... numaralı 18.12.2015 başvuru tarihli tasarımın dava dışı üçüncü kişi adına TPMK nezdinde tescilli 30.12.2011 başvuru tarihli ... numaralı tasarım ile usulüne uygun karşılaştırmasının yapıldığı, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip olmadığının tespit edildiği, raporun yeterli ve denetime uygun nitelikte olduğu, dava konusu tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin Bakırköy 1.FSHHM'nin 2019/8 Esas sayılı dosyasında da tasarımın hükümsüzlüğüne karar verildiği, kararın istinaf ve temyiz incelemesinden geçerek 05/11/2024 Tarihinde kesinleştiği dikkate alındığında ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir. Açıklanan nedenle davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.14/07/2025