T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1715 Esas
KARAR NO: 2025/854
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/07/2023
NUMARASI: 2022/72 Esas, 2023/208 Karar
ASIL DAVA KONUSU: Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan
KARŞI DAVA KONUSU: Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan
KARAR TARİHİ: 19/06/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; 1977 yılında İstanbul'da kurulan müvekkili şirketin, 40 yıllık tecrübesiyle çelik eşya ve mobilya, çekmeceli dolap, CNC takım dolapları, malzeme dolapları, personel dolapları, çalışma masaları, takım arabaları, depolama ve yedek parça rafları gibi ürünlerle turizmden otomotive, beyaz eşyadan tekstile, elektronikten eğitime, sağlıktan savunmaya kadar birçok farklı sektöre hizmet vermekte olduğunu, müvekkili şirketin yetkilisi ...'un, TPMK tarafından verilen ... numaralı, ... numaralı ve ... numaralı Tasarım Tescil Belgeleri uyarınca dilekçe karşılaşmalı kodlar çerçevesinde yer alan ve davalı tarafça haksız yere kullanılan; CNC Tutucu, Askı panosu, Çekmece, Sabit raf, CNC takım dolapları, malzeme dolapları, personel dolapları, cnc mors tutuculu dolaplar, takım arabaları, atölye çalışma masalarına ait tasarımlarını sahibi olduğunu, davalı tarafın, müvekkili şirket ile aynı sektörde faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketin yetkilisi ...'un tasarımcısı olduğu müvekkili şirket adına tescil edilmiş tasarım ürünlerinin, müvekkilinin herhangi bir rızası ve onayı olmaksızın davalı tarafa ait http://www...com/ linkindeki internet sitesindeki ürün kategorileri başlıklı ürün gruplarına ait tüm görsellerde ve kataloglarında haksız bir biçimde karşı tarafça kullanıldığını, haksız rekabetin işlendiğinin taraflarınca tespit edildiğini, Bakırköy 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/94 değişik iş sayılı delil tespiti dosyası ile bilişim uzmanı tarafından tanzim edilen raporda, müvekkilinin tasarım hakkına davalı tarafından tecavüz edildiğinin detaylı bir şekilde belirtildiğini, tespite konu benzer bulunan 2 adet tasarımın (Müvekkiline ait 4440 ve 7435 kodlu tasarımlar) dışında kalan diğer tasarımların hepsi açısından bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattıkları genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığını bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığını, açıklanan nedenlerle, davalının, davacıya ait tasarımdan doğan haklarına tecavüzünün tespiti, men ve ref'ine, davalıya ait ürünlere el konularak hüküm kesinleştiğinde imhasına, hükmün ilanına, belirsiz alacak davası kapsamında şimdilik müvekkilinin uğramış olduğu zarara karşılık olmak üzere 100,00 TL maddi tazminatın işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ve KARŞI DAVA: Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesi ile; Bakırköy 12. Sulh Hukuk Mahkemesi 2021/94 değişik iş dosyası ile hazırlanmış olan bilirkişi raporunun, gözle görülür hatalar içeren hukuki yeterlilikten yoksun bir rapor olduğunu, bilirkişinin raporunda endüstriyel tasarımlar arasındaki incelemenin yalnızca internet sitesi üzerinden yapılmış bir inceleme olduğunu, ürünlerin fiziksel görüntüsü ile ilgili bir incelenme yapılmadığını, ürünlerin malzemesi, kalınlığı boyutu, rengi, fiziki özellikleri, hangi ihtiyaç için üretildiği hususlarının incelenmediğini, gerek bilirkişi raporu, gerekse müvekkili şirketin internet sitesindeki ürün kataloğu incelendiğinde bir adet bile ürün kodunun aynı olmadığının görüldüğünü, yine bilirkişi raporunda ve dosyaya sunulan diğer evraklar incelendiğinde davacının ürün görsellerinin müvekkili şirket tarafından kullanılmadığının saptandığını, davacının tasarım tescil belgesi aldığı ürünlerin hiçbirisinin alışılagelmiş takım arabaları, atölye çalışma masaları, dolaplar, çekmeceler ve diğer sektörel üretimin dışına çıkmadığını, aksine sektör devi yerli ve yabancı firmaların yıllardan beri satışa sunduğu, fuarlarda, internet sitelerinde, kataloglarında ve vitrinlerinde sergilediği ürünleri taklit ederek tescillendirildiğini, dünyada ve ülkemizde davacının tescili öncesinde binlerce benzeri olan ürünlerin, araştırma yapılmadan, tamamen başvurucunun beyanları baz alınarak sahip olabileceği tasarım tescil belgesi ile korunmasının mümkün olmayacağını, sektörde yabancı piyasada faaliyetleri sürdüren ..., ..., ..., Fami Srl, Kaiser+Kraft, Bott gibi birçok firma bulunduğunu ve bu firmaların 1800'lü yılların sonundan beri sektörde dünya çapında öncü firmalar olduğunu, örnek olarak sunacakları ve yine mahkemeye uzman bilirkişilerce incelenmesi için fiziki olarak sunacakları 2007-2017 aralığındaki binlerce sayfalık kataloglar incelendiğinde davacının kendi tasarımı olarak ..., ... ve ... numaralı Tasarım Tescil Belgesi'nde bulunan tüm endüstriyel tasarımların istisnasız hepsinin aslında uzun yıllardır sektör devleri tarafından üretilerek kamuya sunulduğunun görüleceğini, örneklerin başvuru numaralarının; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... şeklinde olduğunu, açıklanan nedenlerle, davacının haksız ve hukuki mesnetten yoksun yoksun davanın reddini, haklı karşı davalarının kabulü ile, davacı karşı davalının Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde kayıtlı ..., ..., ... başvurulu numaralı Endüstriyel Tasarım Tescil Belgelerinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
KARŞI DAVADA CEVAP: Davacı-karşı davalı vekili, karşı davaya cevap dilekçesi ile; hükümsüzlük davası açılabilmesinin SMK ilgili maddeleri uyarınca hükümsüzlüğü talep eden tarafın bunu bildiği ya da bilmesi gerektiği tarihten itibaren 5 yıllık sürenin geçmesi ile zamanaşımına uğradığını, mevcut tescil belgeleri, kuruluş tarihi ve fiili kullanımlardan da anlaşılacağı üzere bu sürenin çoktan geçmiş olduğunu, davanın usulden reddine karar verilmesini, müvekkilinin söz konusu tasarımlarının tescilinde mevzuatın aradığı kriterleri ya da koşulları karşılayıp karşılamadığını sorgulayan resmi kurumun karşı taraf olmadığını, hükümsüzlük davasının, menfaati olan kişilerce, kendilerine bir tecavüz davası açılmamış olması şartıyla açılabileceğini, davalı-karşı davacının huzurdaki davayı açmasında hukuken korunacak bir menfaati bulunmadığını, açıklanan nedenlerle, davalı-karşı davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "...Somut olayda yukarıda anılı kriterler doğrultusunda yapılan incelemede, karşı davaya konu tasarımlardan ..., 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 ve 28 numaralı, 2020/02771-1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 29, 30, 31 ve 32 numaralı, ..., 2, 3 ve 4 tescil numaralı tasarımlar ile geçmiş tarihli ürün görsellerinin kıyaslanmasında, tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yarattığı genel izleminde belirgin farklılıklar bulunmadığı ve bu nedenle benzer olarak algılandıkları, bu tasarımlar yönünden hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, ...-23, 24, 25, 26 ve 27 tescil numaralı tasarımların ise yenilik kırıcı olarak sunulan görsellerden farklı algılandığı, resen yapılan araştırma neticesinde ise bu tasarımların yenilik niteliğini bu tasarımların yenilik niteliğini ortadan kaldırır ürün görseli bulunamadığı, bu nedenle söz konusu tasarımlar bakımından davanın ispatlanamadığı anlaşılmıştır. Yenilik ve ayırdedicilik kriterini karşılayamayan davacı-karşı davalı tasarımlarının hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiş ve söz konusu hükümsüzlük kararının geçmişe etkili mahiyeti nazara alınarak asıl davadaki aynı tasarımlardan doğan haklara tecavüzün tespiti talebine yönelik davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Her ne kadar karşı davaya konu 2020/23, 24, 25, 26 ve 27 tescil numaralı tasarımların hükümsüzlük talebi reddedilmiş ise de, asıl davada söz konusu tasarımlara benzer ürünün davalı yan nezdinde tespit edilemediği, bu tasarımlara tecavüz iddiasının ispatlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesi ile neticeten;
"ASIL DAVADA; 1-Davacının davasının REDDİNE,
KARŞI DAVADA; 1-Karşı davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; -Karşı davalıya ait, -...-1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 ve 28 numaralı, -...-1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 29, 30, 31 ve 32 numaralı, -...-1, 2, 3 ve 4 tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine,-Karşı davacının davasının ...-23, 24, 25, 26 ve 27 tescil numaralı tasarımlar yönünden REDDİNE," Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı / karşı davalı vekili istinaf isteminde; Müvekkiline ait tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterini karşılamadığı gerekçesi ile hükümsüzlüğüne karar verilmesinin yerinde olmadığını, TPMK tarafından tescil edilen tasarımların tüm kontrollere tabi tutulduğunu, Delil tespit dosyasında alınan raporda tecavüzün açıkça ortaya koyulduğunu, Raporlar arasındaki çelişki giderilmeksizin hatalı rapora göre karar verildiğini,Davalının müvekkilinin tasarımlarına tecavüz eder mahiyetteki tasarımları üretip satmakta olduğunu,Davalı-karşı davacının hükümsüzlük davası açmakta hukuken korunacak menfaati olmadığını,Müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz eden davalı tarafından kullanılan ürünlerin kodlarının dahi birebir aynı olduğunu, internet sayfasındaki görüntülerin yanındaki kodların müvekkiline ait kodlar olduğunu, davalının internet sitesinin müvekkilinden 8 yıl sonra kurulduğunu, Müvekkilinin başkaca birçok tasarımı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü, Karşı davanın reddini talep etmiştir.Davalı/karşı davacı vekili süresi içinde sunduğu istinafa cevap dilekçesindeki istinaf isteminde; Mahkemenin kararında ...- 23, 24, 25 ,26 ,27 numaralı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olduğu belirtilmiş ise de bu hususa itirazları olduğunu, sunulan deliller incelendiği takdirde tasarımların tescil öncesinde sektörde satışa sunulan tasarımları olduğunun görüleceğini belirterek davaı-karşı davalının istinaf başvurusunun reddine, karşı davanın kabulü ile tüm dava konusu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE Asıl dava, tasarıma tecavüzün tespiti, meni refi ile tazminat istemlerine ilişkindir.Karşı dava ise; asıl davaya konu çoklu tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu kararda davacı-karşı davalı vekili her iki dava yönünden; karşı davacı vekili ise katılma yolu ile karşı dava yönünden yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı-karşı davalı vekili istinafında, karşı davacının hükümsüzlük davası açmakta hukuki yararı olmadığını ileri sürmüş ise de, davacı yanca davalı aleyhine delil tespiti yaptırıldığı ve tasarıma tecavüz iddiası ile dava açıldığı, davalının hükümsüzlük davası açmakta hukuki yararı olduğu dikkate alınarak bu yönden usule ilişkin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.Somut uyuşmazlıkta; mahkemece alınan bilirkişi raporu yeterli, denetime ve hükme elverişli olup karşı davaya konu çoklu tasarımlardan ...-1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 ve 28 numaralı, ..., 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 29, 30, 31 ve 32 numaralı ve ..., 2, 3 ve 4 tescil numaralı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığı tespit edilmiş olmakla karşı davada bu tasarımlar yönünden hükümsüzlük kararı verilmesi ve hükümsüzlük kararı geçmiş etkili sonuç doğuracağından bu tasarımlara tecavüz iddiasına dayalı asıl davadaki istemlerin reddine karar verilmesi yerindedir. Karşı davaya konu ...-23, 24, 25, 26 ve 27 tescil numaralı tasarımlar yönünden yapılan bilirkişi incelemesinde ise belirtilen tasarımlar yönünden yenilik kırıcı bir delil tespit edilemediği, tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olduğu tespit edilmiş olmakla karşı davanın kısmen reddine karar verilmesi yerindedir. Hükümsüzlük istemi reddedilen tasarımlar yönünden ise asıl davada davacının tecavüz iddiası ispatlanamadığından asıl davanın tümden reddi yerindedir.Davacı-karşı davalı vekili raporlar arasında çelişki olduğunu, delil tespit dosyasındaki raporun esas alınması gerektiğini ileri sürmüş ise de; iş bu uyuşmazlıkta hükümsüzlük davası yönünden de inceleme yapıldığı, delil tespit dosyasında ise sadece tecavüz iddiası ile ilgili inceleme yapıldığı ve tarafların ürün görsellerinin karşılaştırıldığı dikkate alındığında raporlar arasında çelişkiden bahsedilemeyecek olup mahkemece alınan rapor yeterli nitelikte olmakla hükme esas alınmasında usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı-karşı davalı vekilinin istinaf istemi ile karşı davacı vekilinin istinaf isteminin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-Davacı-karşı davalı vekilinin asıl ve karşı davaya yönelik istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-Karşı davacı vekilinin karşı davaya yönelik istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,A.Davacı-karşı davalı vekilinin asıl davaya yönelik istinaf istemi reddedildiğinden alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 269,85TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, B.Davacı-karşı davalı vekilinin karşı davaya yönelik istinaf istemi reddedildiğinden alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 269,85TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55TL harcın davacı-karşı davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, C.Davalı-karşı davacı vekilinin karşı davaya yönelik istinaf istemi reddedildiğinden alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 269,85TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55TL harcın davalı-karşı davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere 19/06/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.