T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2023/1650 Esas
KARAR NO:2025/719 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:25/04/2023
NUMARASI:2022/105 E. - 2023/369 K.
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:27/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafın, 30.11.2006 tarihli 27.000,00 YTL bedelli, 31.01.2007 tarihli 10.000,00 YTL bedelli, 31.12.2006 tarihli 25.000,00 YTL bedelli çekleri konu ettiği ... (Eski ...) sayılı dasya ile 31.07.2006 tarihli 15.000,00 YTL çek için ise ... (Eski...) sayılı dosya ile müvekkili aleyhine kambiyo takibi başlattığını, takibe dayanak kambiyo senetlerinin üzerindeki imzaların müvekkiline ait olmadığını, imzaya itiraz ettiklerini, müvekkilinin davalı alacaklıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, borcun tamamına itiraz ettiklerini, söz konusu icra dosyalarında davalı alacaklının zamanaşımı kesen işlem yapmaması nedeniyle taraflarınca İstanbul 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2010/857 Esas sayılı dosya ile icranın geri bırakılması davası ikame edildiğini, ilgili mahkemenin müvekkili yönünden İİK'nın 71 ve 33. maddeleri gereğince zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verdiğini, davalı tarafın kötü niyetli bir şekilde, daha evvel hakkında icranın geri bırakılması kararı olduğunu bilmesine rağmen çeşitli usulsüz işlemler neticesinde müvekkili hakkında borçlular ile alakası olmayan 3. kişinin mahalline giderek 09.01.2020 tarihinde haciz yaptırdığını, müvekkilinin davalı alacaklının yaptığı usulsüzlükler ve zamanaşımı nedeniyle İstanbul 3.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/14 ve 2020/16 Esas sayılı dosyaları ile icranın geri bırakılması davası açmak zorunda kaldığını, davalının kötü niyetli hareketlerinin bununla sınırlı kalmadığını, devam ettiğini, davalı alacaklının iddia ettiği şekilde müvekkilinden herhangi bir alacağı olmadığını, alacak iddiasının da zamanaşımına uğradığını, davalı alacaklının müvekkilinin borçlu olmadığını bilmesine rağmen kötü niyetli bir şekilde zamanaşımına uğrayarak kambiyo vasfını yitiren çekleri dayanak gösterdiği mükerrer ... sayılı dosyası ile müvekkiline karşı bu defa ilamsız icra takibi başlattığını, söz konusu takibe müvekkilinin alacaklıya borcunun bulunmaması sebebiyle taraflarınca itiraz edildiğini, icra baskısı devam ettiği için menfi tespit davası açmada hukuki yararlarının bulunduğunu, müvekkilinin borcu olmadığının tespiti istemiyle dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, ancak anlaşma sağlanamadığını belirterek, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; müvekkilinin davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile davanın kabulüne, ... ve ... numaralı takip dosyalarından kaynaklı müvekkilinin herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, davalının takibe konu alacak miktarının %100'ü oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapıldığı halde davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.
MAHKEME KARARI: İstanbul 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/04/2023 tarihli 2022/105 E. - 2023/369K. sayılı kararıyla; "...Somut olayda, TTK'nun 818. maddesi delaletiyle çeklerde de uygulama imkanı bulunan TTK'nun 732. Maddesinde ise, hamilin, zamanaşımı süreleri geçtikten sonra 1 yıl içinde keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak talep hakkı yönünden yapılan değerlendirmede de davacı keşideci yönünden ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğrayan takibe dayanak çekler yönünden, davalının TTK m.732 kapsamında sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı bir davası da uyuşmazlık konusu olmadığından ispat külfetinin davalı alacaklıda olduğu sabittir.Bu haliyle davanın dava konusu çeklerin konu edildiği kambiyo takibi niteliğindeki ... sayılı takip dosyası yönünden ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçmiş olduğundan ve ilamsız takip yoluyla yine aynı çeklerin dayanak yapıldığı ... dosyasında takibe konu çeklerin zamanaşımına uğradıktan sonra ilamsız icra takibine konu edildiği, zamanaşımına uğramış çekin kambiyo vasfını yitirdiği, zamanaşımına uğramış çeklerin adi senet niteliği taşımadığı, davalının takip konusu çeklerin yazılı delil başlangıcı sayılacağına ilişkin iddiası bulunmadığı, çeklerin asıl borç ilişkisine dayanak yapıldığına dair iddiası veya dosyaya sunmuş olduğu bir delili bulunmadığı, zamanaşımına uğrayan bu çeklerin tek başına ilamsız icra takibine konu edinilemeyeceği (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 2019/1627 Esas, 2022/1492 Karar sayılı ilamı) de gözetilerek davacının davalıya İİK 72. Maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafın kötüniyetli olduğu dosya kapsamındaki delillerle sabit olmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Ancak dava konusu ... takip dosyası hakkında ise İstanbul 3. İcra Hukuk Mahkemesi tarafından 2020/14 esas 2020/506 karar sayılı ilamı ile zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiği ilgili kararın İstanbul BAM 21. HD. 2021/951 Esas 2021/3448 sayılı karar ilamı ile kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu takdirde bu takip yönünden menfi tespit davası açılmasında hukuki yarar olup olmadığının ayrıca tetkiki gerekir. ... dosyası hakkında İstanbul 3. İcra Hukuk Mahkemesi tarafından 2020/14 esas 2020/506 karar sayılı ilamı ile zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verilip, bu karar kesinleştiğinden artık davacının iddiasına konu takip zaten geri bırakılmış olduğundan, bu takip nedeniyle menfi tespit iddiasında bulunmasında bu aşamada hukuki yararı bulunmamaktadır. (Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 2021/153 Esas, 2020/368 Karar sayılı ilamı) Yukarıda izah edilen gerekçeler ve tüm dosya kapsam uyarında davanın kısmen kabulü ile, ... Sayılı ve ... sayılı icra dosyalarından dolayı davacının davalıya İİK 72. Maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespitine, ...Sayılı icra dosyası hakkında daha önce kesinleşmiş icranın geri bırakılması kararı bulunduğundan bu icra dosyası yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, dair hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi Yukarıda Açıklanan nedenlerle;1-Davanın kısmen KABULÜ ile,... Sayılı ve ... sayılı icra dosyalarından dolayı davacının davalıya İİK 72. Maddesi uyarınca BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,'' 2-... Sayılı icra dosyası hakkında daha önce kesinleşmiş icranın geri bırakılması kararı bulunduğundan bu icra dosyası yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine,3-Koşulları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine," karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, Mahkemece müvekkilinin hukuki yararı bulunmadığından... sayılı icra takibiyle ilgili açılan menfi tespit davasının usulden reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2014/7645 Esas, 2014/12117 Karar sayılı, 01/07/2014 tarihli kararında da belirtildiği gibi, davalının haciz işlemlerine devam etmesi nedeniyle dava açmakta hukuki yararlarının mevcut olduğunu,Davalının icranın geri bırakılmasına karar verildiğini bildiği halde takip işlemlerine devam etmesi nedeniyle kötüniyetli olduğunu, bu nedenle kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesinin de hukuka aykırı olduğunu belirterek, arz ve izah edilen nedenlerle tehir-i icra talepli istinaf taleplerinin kabulüne, içtihatlara, hukuka ve usule aykırı İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/04/2023 tarihli, 2022/105 Esas, 2023/369 Karar sayılı kararının ... sayılı dosyası yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın reddine yönünde verilen kararın kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:... sayılı takip dosyası incelendiğinde; ... sayılı takip dosyasının yenilenmesi ile bu esası aldığı, alacaklının ..., borçluların ..., ... Şti.,... ve ... olduğu, 62.000,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 65.421,00 TL alacak için 11/05/2006 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 31/12/2006 tarihli, 25.000,00 YTL bedelli, 31/01/2007 tarihli, 10.000, 00 YTL bedelli ve 30/11/Z2006 tarihli, 27.000,00 TL bedelli çekler olduğu tespit edilmiştir.... sayılı takip dosyası incelendiğinde; ... sayılı takip dosyasının 09/01/2020 tarihinde yenilenmesi ile bu esası aldığı, alacaklının ..., borçluların ..., ..Şti. ve ... olduğu, 15.000,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 15.825,82 TL alacak için 03/08/2006 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 31/07/2006 tarihli, 15.000,00 TL bedelli çek olduğu tespit edilmiştir. Şişli 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2010/857 Esas, 2010/1198 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacının ..., davalının... olduğu, alacaklı tarafından ... sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapıldığı, dosyada 6 aylık zaman aşımı süresi boyunca alacaklı tarafından hiçbir işlem yapılmadığı, bu nedenle takip zaman aşımına uğradığından icranın geri bırakılmasına, davacı borçluya ait menkul ve hacizlerin fekkine karar verilmesi talebiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda, davacının davasının kabulü ile ... sayılı dosyasındaki takibin davacı borçlu yönünden İİK’nın 71 ve 33. maddeleri gereğince zaman aşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.İstanbul 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/14 Esas, 2020/506 Karar sayılı kararı incelendiğinde; asıl ve birleşen davalarda davacıların ... ve ... Şti., davalının ise ... olduğu, ... (yenileme sonucu ...) sayılı dosyası ile davacılar hakkında icra takibi başlatıldığını, Şişli 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2010/857 Esas 2010/1198 Karar sayılı kararıyla İİK’nın 71 ve 33/a maddeleri gereğince zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, bu karar yok sayılarak haciz kararı verildiğini belirterek, bu nedenlerle takibin iptaline, 09/01/2020 tarihli haciz kararının kaldırılmasına, davalının %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ettiği, birleşen davada ise; davacılar hakkında... sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, icra takibinin eski Şişli 5. İcra Dairesinin ... sayılı dosyasının yenilenmesi suretiyle başlatıldığını, dosyanın kayıp olduğunu ve 14 yıl sonra zaman aşımına uğradığını, bu nedenle dosyanın yenilenmesinin ve icra takibinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, 09/01/2020 tarihli haciz kararının kaldırılmasına ve takibin iptaline karar verilmesini talep ettikleri, yapılan yargılama sonucunda; birleşen dava yönünden; davanın kabulü ile, ... sayılı icra takip dosyasındaki takibin davacılar yönünden İİK 71. md. ve İİK 33. md. gereğince zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına, asıl dava yönünden; dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, kararın istinaf denetiminden geçerek 28/12/2021 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.Şişli 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2010/856 Esas, 2010/1197 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacının ..., davalının ... olduğu, davacı hakkında alacaklı tarafından ... sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapıldığını, dosyada 6 aylık zaman aşımı süresi boyunca alacaklı tarafından hiçbir işlem yapılmadığı, bu nedenle takibin zaman aşımına uğradığı iddiasıyla, icranın geri bırakılmasına, davacıya ait menkul ve hacizlerin fekkine karar verilmesi talebiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda, davacının davasının kabulü ile ... sayılı dosyasındaki takibin davacı borçlu yönünden İİK.m.71 ve İİK.33. maddesi gereğince zaman aşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.İstanbul 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/16 Esas, 2020/509 Karar sayılı kararı incelendiğinde; asıl ve birleşen davalarda davacıların ... ve ... Ltd. Şti., davalının ise ... olduğu, ... (Eski No:...) sayılı dosyası ile davacılar hakkında icra takibi başlatıldığını, Şişli 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2010/857 esas 2010/1198 Karar sayılı kararıyla İİK’nın 71 ve 33/a maddeleri gereğince zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, bu karar yok sayılarak haciz kararı verildiğini belirterek, bu nedenlerle takibin iptaline, 09/01/2020 tarihli haciz kararının kaldırılmasına, davalının %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ettiği, birleşen davada ise; davacılar hakkında ... sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, icra takibinin eski Şişli 5. İcra Dairesinin ... sayılı dosyasının yenilenmesi suretiyle başlatıldığını, dosyanın kayıp olduğunu ve 14 yıl sonra zaman aşımına uğradığını, bu nedenle dosyanın yenilenmesinin ve icra takibinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, 09/01/2020 tarihli haciz kararının kaldırılmasına ve takibin iptaline karar verilmesini talep ettikleri, yapılan yargılama sonucunda; asıl dava yönünden; şikayetin kısmen kabulü kısmen reddi ile, ... sayılı icra takip dosyasındaki takibin davacı ... Şti. yönünden İİK’nın 71. ve 33. Maddeleri gereğince zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına, davacı ... yönünden şikayetin derdestlik sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, birleşen dava yönünden; şikayet konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 15/02/2022 tarihli, 2021/1113 Esas, 2022/333 Karar sayılı kararı ile; "1-Davalının istinaf talebinin KISMEN KABULÜ ile, İSTANBUL 3. İCRA HUKUK MAHKEMESİ'nin 12/03/2021 tarih 2020/16 Esas ve 2020/509 Karar sayılı ek kararının ve 18/12/2020 tarih, 2020/16 Esas ve 2020/509 Karar sayılı asıl kararının KALDIRILMASINA;
2-Asıl dava olan İSTANBUL 3. İCRA HUKUK MAHKEMESİ'nin 2020/16 Esas 2020/509 Karar sayılı dosyası yönünden ... sayılı dosyasında ... Şti. hakkında İİK 71. Md. ve İİK 33. Md gereğince zamanaşımı nedeniyle İCRANIN GERİ BIRAKILMASINA, 3-Davacı ... yönünden şikayetin derdestlik sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE, 4- Birleşen dava olan İSTANBUL 3. İCRA HUKUK MAHKEMESİ'nin 2020/19 Esas, 2020/235 Karar sayılı dosyası yönünden şikayet konusuz kalmakla karar verilmesine YER OLMADIĞINA…" karar verildiği, kararın bu şekilde 22/03/2022 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.... sayılı takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ..., borçluların ... ve ... Şti. oldukları, takip dayanaklarının İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2006/621 E. dosyasında kayıtlı 15.000,00 TL, 27.000,00 TL, 25.000,00 TL ve 10.000,00 TL bedelli çekler olduğu, toplam 268.333,14 TL alacak için İstanbul 23.İcra Dairesinin ...ve ... sayılı dosyaları ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, her iki borçlu tarafından borca itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu tespit edilmiştir.
G E R E K Ç E:Dava; davalı tarafından davacı aleyhine başlatılan ..., ... ve .... Sayılı icra dosyalarından dolayı borçlu olmadığının tespiti davasıdır.Mahkemece ... sayılı dosyası ile ilgili açılan davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, diğer icra dosyalarıyla ilgili açılan davanın kabulüne, koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya incelendiğinde; usulden reddedilen menfi tespit davasına konu borcun 15.825,82 TL olduğu, karar tarihinde kesinlik sınırının 17.830,00 TL olması nedeniyle HMK’nun 341/2. maddesi uyarınca reddedilen kısımla ilgili karara karşı istinaf yargı yoluna başvurulamayacağı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin usulden reddine karar verilmiştir.Davacı vekilinin kötüniyet tazminatıyla ilgili istinaf talebi incelendiğinde; davalının davaya konu edilen icra takiplerini kötüniyetle başlattığının davacı tarafça ispatlanması gerektiği, buna dair dosyada delil bulunmadığı, bu nedenle mahkemece kötüniyet tazminatına hükmedilmemesi hukuka aykırı olmadığından, davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M:Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 341/2. maddesi uyarınca davacı vekilinin ... sayılı dosyası ile ilgili açılan davanın usulden reddine dair kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun USULDEN REDDİNE, 6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin kötüniyet tazminatına ilişkin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına4-İstinaf yargılama giderleri olarak; davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 27/05/2025 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.