T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2023/1554 Esas
KARAR NO:2025/730 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 1. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ:04/05/2023
NUMARASI:2021/368 E. - 2023/116 K.
DAVANIN KONUSU:Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini
KARAR TARİHİ:27/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, 1960 yılından beri resim sanatıyla profesyonel olarak ilgilenen, sanat ve resim camiasında adı iyi bilinen yaşayan önemli ressamlarımızdan biri olduğunu, bu davaya konu olan kartpostalların müvekkilinin sanat kitaplarına olan merakı neticesinde bir sahafta görülüp satın alındığını, söz konusu ihlalin varlığı ile karşılaşmasının bu şekilde tesadüf eseri olduğunu, bu konuda davalı ...'ça kaç adet tablonun müvekkilinin onayı dışında kartpostal olarak basıldığı/ kullanıldığı yahut kaçar adet üretildiği konusunda bilgilerinin bulunmadığını, davacının üzerinde hak sahibi olduğu eser niteliğindeki ürünlerinin davalı tarafından izinsiz olarak kullanıldığı iddiasıyla tecavüzün refi, muhtemel tecavüzün meni, FSEK'in 68. maddesi kapsamında şimdilik 3. katı olarak tahsil edilmek üzere 1.000,00 TL maddi tazmina, FSEK'in 70. maddesi kapsamında davalının söz konusu ürünlerin satışı neticesinde elde ettiği karın şimdilik 100,00 TL'sinin maddi tazminat olarak her bir ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, ayrıca FSEK'in 70. maddesi uyarınca 3.000,00 TL manevi tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, dava konusu kartpostal ürünlerinin yeniden basılmasının, çoğaltılmasının, yayılmasının, satılmasının durdurulması ve piyasadan toplatılması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava edilmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iddia ve taleplerinin gerçeklere ve açıkça hukuka aykırı olduğunu, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, dava dilekçesinin usulüne uygun olarak müvekkili ... tebliğ edilmediğini, ... son 20 yıllık döneminde davacıya ait her hangi bir resim, bir yazı veya başka bir basılı evrakta kullanılmadığını, bu nedenle satılmamış olduğunu, ... yöneticilerinin ve çalışanlarının son 20 yıllık dönemi bildiklerini ve kayıtlarına ulaşıldığını, bu nedenle bu süreçte müvekkili ... tarafından davaya konu edilen kartpostalların müvekkili tarafından bastırılmadığını, çoğaltılmadığını ve hiç bir şekilde ticari bir amaç ile kullanılmadığını, müvekkili ... bir okul olup, öğrenci eğitim ve öğretimi dışında başkaca bir faaliyetinin bulunmadığını, hiç bir şekilde kartpostal gibi bir basılı ürün yaptırıp, bu ürünleri satmak sureti ile gelir de elde etmediklerini, böyle bir gelir kaynağı ve gelir şeklinin de olmadığını, bu hususun ... muhasebe kayıtları ile de çok açık ve net olarak ispat edileceğini, davacı tarafın taleplerine konu kartpostallar incelendiğinde, müvekkili Vakfın adresinin "..." yazılı olduğunun görüleceğini, müvekkili Okulun güncel adresinin ise "... /Beykoz-İstanbul" olduğunu, davaya konu edilen kartpostalların kim tarafından bastırıldığı veya hangi amaç için kullanıldığının bilinemeyeceğini, davacının resminin izinsiz kullanıldığı iddiası için bastırılmış olmasının da bir ihtimal olduğunu savunarak, tüm taleplerin reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
BEDEL ARTIRIMI:Davacı vekili dosyaya sunduğu 07/04/2023 tarihli bedel artırım dilekçesi ile; dava değerinin 13.900,00 TL daha arttırılarak, toplam 15.000,00 TL maddi tazminat taleplerinin hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI:İstanbul 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 04/05/2023 tarihli 2021/368E. - 2023/116 K. sayılı kararıyla; "...Somut olayda da davalı baştan beri Vakfın son 20 yıllık döneminde davacıya ait her hangi bir resim, bir yazıda veya başka bir basılı evrakta kullanılmadığı , BU NEDENLE SATILMAMIŞ OLDUĞU, ... yönetim ve çalışanlarının - son 20 yıllık dönemi bilmekte ve kayıtlarına ulaşılmakta olduğu ,bu nedenle bu süreçte müvekkil ... tarafından davaya konu edilen kartpostalların müvekkili tarafından bastırılmamış, çoğaltılmamış ve HİÇ BİR ŞEKİLDE TİCARİ BİR AMAÇ İLE KULLANILMAMAMIŞ OLDUĞU, Müvekkili vakfın bir okul olup öğrenci eğitim ve öğretimi dışında başkaca bir faaliyetinin bulunmadığı ,hiç bir şekilde kartpostal gibi bir basılı ürün yaptırıp bu ürünleri satmak sureti ile gelir de elde etmedikleri, böyle bir GELİR KAYNAĞI, GELİR ŞEKLİNİN de OLMADIĞI , bu hususun ... muhasebe kayıtları ile de çok açık ve net olarak ispat edileceği, Davacı tarafça taleplerine konu kartpostallar incelendiğinde müvekkil vakfın adresinin " ..." yazılı olduğu görüleceği , müvekkil Okulun güncel adresinin ise “.../Beykoz-İstanbul " olduğu ,davaya konu edilen kartpostalların kim tarafından bastırıldığı veya hangi amaç için kullanıldığının bilinemeyeceği, davacının resminin izinsiz kullanıldığı iddiası için dahi bastırılmış olmasının da bir ihtimal olduğunu ileri sürmüştür. Kartpostal basımı için bir mali veri olup olmadığı yönünde mali inceleme yapılmış olup, davalının kartpostal çoğaltımı yada basımı yaptığı yönünde bir delil bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda, ispat yükü davacı taraftadır. Davacı ise kartpostalın davacı eline tesadüf eseri geçtiğini ileri sürmüş olup, kim tarafından hangi amaçla basıldığı hususu tespit edilmemiştir. Öte yandan kartpostalın matbaacılarca emsal olarak adres vb bulundurulması amaçlı (tıpkı düğün davetiyelerinde olduğu gibi önceden isim/adres yazılması suretiyle) örnek amaçlı basılmış olabileceği, çok eski tarihli kartpostalın bir yüzünde davalı ... okulun adının olmasının bizatihi davalıyı sorumlu tutmasına yeterli olmadığı keza bilirkişi raporları bir bütün olarak incelendiğinde davacı iddiasını kanıtlayamadığı..." gerekçesiyle sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; taraflarınca dosyaya sunulan iki kartpostaldan birinde müvekkilinin "..." isimli eseri, diğerinde ise "..." isimli eserine yer verildiğini, dosyaya sunulan 06/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda müvekkilinin haklarının ihlal edildiği tespit edilmekle birlikte, yalnızca bu kartpostallardan "..." isimli eseri içerene ilişkin inceleme yapıldığını, diğer eserle ilgili ek rapor alınması taleplerinin Mahkemece reddedildiğini, ek bilirkişi raporu alınmaksızın eksik inceleme ile karar verildiğini,Mahkemece davalı tarafça ticari kar elde edilmemesi gerekçesine yer verilmişse de, FSEK kapsamında bir ihlal gerçekleşmesinin koşulunu ticari kâr unsurunun oluşturmadığını, Mahkemenin diğer ret gerekçesinin davayla ilgisi bulunmadığını, söz konusu vakfın, ülke genelinde bilinen, duyulan bir ... sıfatını taşıdığını, söz konusu güzel sanat eserlerinin ilgili ... herhangi bir illiyet ve organik bağı bulunmadığını, ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu düğün davetiyesi örneğinin olaya uygun olmadığını, ülkenin en bilindik vakıflarından birinin isminin nerelerde ve nasıl kullanıldığının takibinin bizzat vakfın yükümlülüğünü oluşturduğunu, 3. kişilerce ve sanatçı müvekkilince kartpostalın üzerinde ... adının yazılı olmasının, bu kartpostalın ... tarafından yahut bilgisi ve onayı olarak basıldığı kanaatini oluşturduğunu, sanatçı müvekkilinin eserlerine yönelik olarak gerçekleştirilmiş bir ihlalin mevcudiyeti ve davalı tarafın isminin olduğu 2 adet kartpostalın bulunmasına rağmen haklı davalarının ilk derece mahkemesi tarafından reddolunduğunu, hak arayışlarının devamı adına zaten zor şartlarda hayat mücadelesi veren sanatçı müvekkilinin 50.000,00 TL tazminat daha yatırarak bu yargılamayı devam ettirdiğini, müvekkilinin mağduriyetinin daha da artmaması adına davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek, belirtilen sebeplerle ve HMK m. 355 gereğince re’sen gözetilecek nedenlerle, Mahkemenizce istinaf incelemesi yapılarak İlk Derece Mahkemesinin eksik inceleme temelinde verdiği ve hukuka aykırı nitelikteki kararının kaldırılmasına, esas hakkında talepleri doğrultusunda davanın ve tehir-i icra taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:İlk derece mahkemesince Bilirkişiler..., Doç.Dr. ... ve ...'dan oluşan bilirkişi heyetinden alınan 06/11/2022 tarihli raporda; "...Davaya konu olan ” eserler ile ilgili davacı sanatçının kendi ismini taşıyan ...” web sitesi incelenerek kartpostal üzerindeki eserlerin görselleri ile kıyaslama yapılmış, benzer eserler incelenmiş, belirtilen web sitesinde kartpostal üzerindeki eserin aynısına rastlanılmamış olmakla birlikte aynı isim ve benzer görsellere sahip eserler bulunduğunu, davaya konu edilen kartpostallar üzerindeki eserler kıyaslandığında tekniksel olarak ve eserler üzerindeki imzaların benzerliğinden ötürü aynı kişiye Davacı ...'na ait olduklarının anlaşılmış olduğunu, Şikâyete konu yağlıboya resim incelendiğinde, sahibinin hususiyetini taşıdığı ve güzel sanat eserleri arasında sayılan yağlıboya tablo ve her türlü resimler kategorisine dahil olduğu, ve güzel sanat eseri niteliğinde olduğu ,Yapılan teknik incelemeler neticesinde davacının aynı isimli tüm eserleri ile davaya konu olan eserler kıyaslandığında tekniksel olarak benzer oldukları ve eserler üzerindeki imzaların da benzer olduğundan ve dava konusu kartpostalda eser sahibi adı olarak “...” ismi yazılı olduğundan hareketle davacının dava konusu resimlerin eser sahibi olduğunu, Dosyada, davacı izni olmaksızın dava konusu eserlerin kopyasını kartpostal ürünü olarak basmak, çoğaltmak ve satışa sunmak eyleminin FSEK m.22 ve 23 te düzenlenen çoğaltma ve yayma haklarının ihlali olduğu, davacıdan izin alınmaksızın, dava konusu eserin kartpostal üzerinde basılarak satışa sunulması fiilinin davacının eser sahipliğinden doğan manevi haklarından biri olan FSEK md. 14.'teki umuma arz yetkisinin ihlali niteliğinde olduğu, Kartpostalların üzerinde Davalı ... adı yazmasından hareketle bu kartpostal ürünlerinin davalı tarafından basıldığı çoğaltıldığı ve satışa sunulduğu iddia edilse de , kartpostalda ... olan eski adres ya da ...Beykoz-İstanbul olan yeni adres yazmadığı, yazan adresi ..." şeklinde olduğunu, Davacının FSEK md. 68 ve 70 kapsamında tazminat talebi olduğunu ancak davalının belgeleri üzerinde 2012 yılından 2021 yılına kadar yapılan incelemede gelir muavin detaylarında ve Yıllık ... Genel Müdürlüğü ne sunulan Kesin Bütçelerde, ...-Yayın Gelirleri içerisinde yer alması gereken dava konusu iddia ile ilgili gelir kaydına rastlanılmamış olduğunu, dava konusu eylemin davalı tarafından gerçekleştirildiğinin kabulü halinde; tazminat talebinin mahkemenin takdirinin de olduğunu..." bildirmişlerdir.
G E R E K Ç E:Dava, davacı ressama ait resim eserlerinin davalı tarafça izinsiz olarak kartpostal şeklinde basıldığı iddiasıyla açılan FSEK’ten kaynaklanan mali ve manevi haklara tecavüzün tespiti önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davasıdır.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının tesadüfen görüp satın aldığı kartpostallarda kendisine ait yağlı boya resimlerin izinsiz kullanıldığı ve bu kartpostalları davalı vakfın bastırdığı iddia edilmiş, davalı taraf ise bu kartpostalları kendilerinin bastırmadığını savunmuştur.Dosyaya sunulan iki adet kartpostal incelendiğinde, arkalarında davalı Vakfın adı yazılıysa da, hangi matbaada ve ne zaman basıldıklarına dair bir bilginin bulunmadığı, adresinin de güncel adresi olmadığı görülmüştür.Bilirkişi raporu ile eserlerin davacıya ait olduğu tespit edilmişse de, davalının ticari kayıtlarında bu kartpostalların bastırıldığına ve satıldığına dair bir kayda rastlanmamıştır.HMK’nun 190/1. maddesi uyarınca ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Bu maddeye göre davada ispat yükü davacı taraf üzerinde olup, dosyada mevcut delillerle kartpostalların davalı tarafından bastırıldığı, yani davacıya ait eserlerin davalı tarafça izinsiz olarak çoğaltıldığına dair hiçbir delil bulunmadığından, bilirkişiden diğer kartpostalla ilgili ek rapor alınmasının da sonuca etkili olmayacağı, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M:Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 27/05/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.