T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1527 Esas
KARAR NO: 2025/676
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/03/2023
NUMARASI: 2020/144 Esas, 2023/281 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 15/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'in, ... adına kayıtlı olan ... Plakalı 2006 model ... ekte sunulan adi sözleşme ile 110.000,00 TL bedelle 26.07.2017 tarihinde satın aldıklarını, müvekkili İsmail, anlaşmanın yapıldığı tarih olan 26.07.2017 tarihinde, 26.07.2017 düzenleme tarihli 50.000 TL ve 60.000TL olmak üzere 110.000TL bedelli 2 adet senedi araç teminat bedeli olarak davalı ...'e verdiğini ve oğlu ...'un da senetlere kefil olduğunu, müvekkili daha sonra aracın bedelini banka kanalıyla ödediğini, senetlerin bedelsiz kaldığını, ödemelerin hangi bankaya yapıldığı ile ilgili dekontları sunduklarını, müvekkili İsmail tarafından teminat senedi olarak verilen 50.000-TL'lik senedin ödeme günü olan 27.09.2017 tarihinde, "araç alım bedeli " açıklaması ile ödemesini yapmış olduğunu, diğer 60.000-TL'lik senedin ise, borçlunun da kabulü ile parça parça ödemesini yapmış olup, senetlerin tüm karşılığını ödenmiş ve davalının elindeki senetler bedelsiz kaldığını, müvekkiline davalı tarafından aracın teslimi 2017'nin 9'uncu ayında gerçekleşmiş olup, müvekkili ödemeyi yaptığı sırada aynı zamanda aracın zilyetliğini de aldığını, müvekkili İsmail, tüm ödemeleri yaptıktan sonra ve ...ın aracı teslim edip ruhsat devir işlemini yapması gereken zaman geldiğinde, müvekkiline ruhsat devri verilmediğini, müvekkiline satışı yapılan ancak ruhsat devri verilmeyen tır, muvazaalı takip sonrası müvekkilinin elinden alınarak, başka kişilere satıldığını, davalı ... tırı yediemin deposundan kendisinin aldığını, bu tırın bedelinin müvekkili İsmail tarafından ödendiğini ve tırı başkasına sattığını mahkeme ve savcılıktaki ifadesinde bizzat ikrar ettiğini, müvekkili ... araç bedelini ödemesine rağmen hem satın almış olduğu tırın devri verilmemiş, hem de bedelsiz senetler karşı taraf olan ...in elinde kaldığını, müvekkili, bedelsiz kalan senetler ve dolandırıcılık sebebi ile İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunduğunu, davalının bu senetlere dayalı olarak müvekkili ... ve oğlu ... hakkında icra takibine giriştiğini, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... E sayılı icra takibinin iptaline, davalı tarafından bedelsiz kalan senetlere dayalı açılan İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... E sayılı dosyasında, müvekkillerinin herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla, davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ...'ın alacaklı olduğu, 05.08.2017 vade tarihli ve 60.000.-TL bedelli ve 27.09.2017 tarihli ve 50.000.-TLbedelli 2 adet senet alacağı vadesinde ödenmediğini ve İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası ile usulüne uygun olarak yasal takip işlemleri başlatıldığını, senetlerin teminat senedi olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte teminat senetleri olsaydı dahi kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe konulması halinde, borçlu tarafından icra mahkemesine başvurularak takibe konu senedin teminat senedi olup kambiyo vasfını haiz olmaması nedeniyle takibin iptali talep edilmesi gerektiğini ve söz konusu itirazın süresi ise ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün olduğunu, İstanbul Anadolu 19.İcra Hukuk Mahkemesinin verilen 23.03.2020 tarih 2020/345 E. Sy. Kararla davacının talebinin reddedildiğini, dava konusu senetlerin araçların çalışma bedeli ve hasar bedeli olarak alındığını, araç satışı için taraflar arasında ayrı bir sözleşme yapıldığını ve satış sözleşmesinde ilgili senetlere ve miktara ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığını, bunun yanında satış sözleşmesinde satış bedelinin 01.10.2017 tarihinde ödeneceği düzenlenmiştir ancak dava konusu senetlerin vade tarihleri farklı olduğunu, davanın reddine ve takibin devamına, davacıların kötüniyetle hareket ederek takibe itiraz ettikleri sabit olduğunda alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla müvekkil lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "....Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, taraf iddia ve savunmaları ile bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; İstanbul BAM 3. HD. 2021/1525 Esas 2022/632 Karar sayılı ilamı ile kesinleşen İAA 6. ASHM 2018/534 Esas 2021/60 Karar sayılı ilamı gereğince davacı ... ile davalı arasında ... plakalı 2006 model ... marka tırın haricen satımı sebebiyle adi sözeleşme imzalandığı, araç satım sözleşmesinin şekil şartına aykırı olması sebebiyle geçersiz olduğu ve davacı ...'in davalıya ödemiş olduğu araç satım bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında iadesini talep edebileceği, İAA 6. ASHM 2018/534 Esas 2021/60 Karar sayılı dosyası ile davalı ...'ın İAA CBS 2018/211848 soruşturma sayılı dosyasında 21/03/2019 tarihinde vermiş olduğu ifadesi dikkate alındığında dava konusu senetlerin davacılar tarafından davalıya ... plakalı 2006 model ... marka tırın haricen satımı sebebiyle teminat olarak verildiği, dava konusu aracın davalı tarafından devrinin yapılmaması sebebiyle senetlerin bedelsiz kaldığı ve davacıların menfi tespit taleplerinin yerinde olduğu anlaşılmış, davanın kabulüne, davacıların, davalıya İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine ve anılan icra takibinin iptaline karar verilmiştir. Eldeki dosya bakımından İAA 6. ASHM 2018/534 Esas 2021/60 Karar sayılı dosyası ile davalı ...'ın İAA CBS 2018/211848 soruşturma sayılı dosyası 21/03/2019 tarihinde vermiş olduğu ifadesi dikkate alındığında davalının kötüniyetli olduğu, İAA ... İcra Dairesinin ... müzekkere cevabında tedbir kararının uygulandığı anlaşılmakla davacının tazminat talebinin yerinde olduğu anlaşılmış, davacıların tazminat talebinin kabulü ile menfi tespite konu asıl alacağın %20'si oranında kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiş; DAVANIN KABULÜNE, 1-Davacıların, davalıya İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE ve anılan icra takibinin iptaline, 2-Davacıların tazminat talebinin kabulü ile menfi tespite konu asıl alacağın %20'si oranında kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine," Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf isteminde özetle; Mahkemece senetlerin teminat senedi niteliği taşıyıp taşımadığının irdelenmediğini, senetlerin teminat senedi olmadığını, araç satım sözleşmesinde bu senetlere dair bir ibare olmadığını, senetlerin ortak iş için davacıya teslim edilen araçların çalışma bedeli, ortak işten elde edilen kar bedeli ve hasar bedeli olarak alındığını, Mahkemece, müvekkilinin soruşturmadaki beyanlarının ikrar olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin ifadesinde aralarındaki ticari ilişkiyi açıklamaya çalıştığını, fakat senetlerin araçların karşılığı olarak verildiğini ikrar etmediğini, ifadesinde; "benim ...'un nalbur dükkanımdan dolayı 110.000,00-TL alacağım vardı, İsmail bana bu alacaklarım için biri 50.000,00-TL biri 60.000,00-TL iki bono verdi" denildiğini, Bonoların bedelinin davalıya banka kanalıyla ödendiği, bu ödeme ile bonoların bedelsiz kaldığı iddiaları haksız ve mesnetsiz olup, işbu dava konusu senetlere istinaden davacılar tarafından müvekkiline yapılan ödemelerin iadesi için müvekkili aleyhine başlatılan icra takibine itiraz üzerine İstanbul Anadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/534 esas sayılı dosyası ile verilen karar uyarınca bu senet bedelleri davacılara geri ödendiğini, mahkemece bu hususun değerlendirilmediğini, Davacı tarafça dava konusu senetlere ilişkin olarak yapıldığı iddia edilen ödemeler için davalı müvekkiline İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sy dosyasıyla icra takibi yapılmış ve müvekkilinin takibe itirazı üzerine İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/534 E.sy. Dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, mahkemece 27.01.2021 tarihinde davanın kısmen kabulü ile 80.000.-TL asıl alacak yönünden itirazın iptaline karar verilmiş ve bu karar istinaf mahkemesince onanarak bu tutar davalı müvekkil tarafından davacılara ödendiğini, Davacıya teslim edilen ... plakalı araç 2017 yılının 9. Ayında teslim edilmiş olup, bu husus 2018/534 E. Sy. Dosyada davacı ikrarıyla sabit olduğunu, bir ay sonra araç davacının kullanım ve zilyetliğinde iken kaza yapmış ve aracı müvekkilinin tamir ettirmiş olduğunu, senetlerin araçların çalışma bedeli ve hasar bedeli olarak alındığını, Araç satışı için taraflar arasında ayrı bir sözleşme yapıldığını, satış sözleşmesinde ilgili senetlere ve miktara ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığını, bedelinin 01.10.2017 tarihinde ödeneceği düzenlendiğini, senet vadelerinin farklı olduğunu, müvekkilinin araçları kullanıldığını ödeme yapılmadığını, Kabul etmemekle birlikte itiraz süresinin beş gün olduğunu, davacının başvurusunun İstanbul Anadolu 19. İcra Hukuk Mahkemesinin verilen 23.03.2020 tarih 2020/345 E. sayılı kararla reddedildiğini, Müvekkili tarafından davacı aleyhine açılan davanın derdest olduğunu, kötüniyet tazminatının şartlarının oluşmadığını, müvekkilinin alacaklı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacılar dava konusu bonoların tır satışı nedeni ile verildiğini, bedelinin ödendiğini, aracın fiilen teslim edildiğini ancak resmi devir yapılmadığını ileri sürmüş; davalı vekili iş bu davaya cevap dilekçesinde ve soruşturmadaki beyanında senetlerin tır satış bedeli karşılığı düzenlendiğini kabul etmemiş ise de, davalı asil İstanbul Anadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/534 Esas sayılı dosyasında sunduğu 31.12.2018 Tarihli cevap dilekçesinde; "... İşe başladığımızda ortak olduğumuz konuşulmuş ise de hesap görülürken ortak olmadığımız bütün araçların çalışması ve yaşanan kazalardan dolayı oluşan masraflarımı ödeyeceklerini söylemişlerdir. Bunun üzerine bende bürüm araçlarımı davacı yandan almak istedim. Davacı yan dava konusu tırı benden satın almak istemiştir. Araçlarımın çalışma bedeli, hasar bedeli ve tırın satış bedeli (120.000,00TL) olarak tarafıma toplam 250.000,00TL ödeyecekleri hususunda anlaşmaya vardık. Bu anlaşma neticesinde hesabı gördük ve tırın satışına ilişkin sözleşme yaptık. Görmüş olduğumuz hesaba karşılık yani araçların çalışma bedeli, kaza nedeniyle yapmış olduğum masraflar ve tır bedeline ilişkin senet tarafıma düzenleyip verdiler." şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda dava konusu senetlerin toplam bedelinin 110.000TL olup ihdas kaydında malen yer alması, davalının İstanbul Anadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/534 Esas sayılı dosyasındaki 31.12.2018 Tarihli cevap dilekçesindeki savunması, taraflar arasında harici şekilde yapılan satışa konu tırın sonrasında 3.kişiye satışının yapıldığına dair bilgi ve davalı asilin soruşturma beyanı birlikte değerlendirildiğinde mahkemece neticeten harici satışı yapılan tırın resmi devrinin yapılmaması nedeni ile davanın kabulüne karar verilerek davalının önceki beyanına göre kötüniyet tazminatına hükmetmesi yerinde görülmüş, davalı vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 9.222,51TL harçtan, peşin alınan 2.305,63TL harcın mahsubu ile bakiye 6.916,52TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, -Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 20TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.15/05/2025