T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2023/1513 Esas
KARAR NO:2025/688
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ:23/06/2023
NUMARASI:2021/579 Esas, 2023/188 Karar
DAVANIN KONUSU:Faydalı Model Belgesinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün ve Haksız rekabetin tespiti, meni refi, Tazminat
KARAR TARİHİ:15/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; ... tescil numaralı faydalı model belgesinin müvekkili adına tescilli olduğunu, davalı şirketin dava konusu faydalı model belgesine konu ürünlerin müvekkili tarafından daha önce satışı yapılmış ürünler olduğunu, davalının müvekkilinden satın aldığı ürünleri ... no ile tasarım tescili yaptırdığını ve kendi ürünü olduğu iddiası ile satış yaptığının tespit edildiğini, davalı tarafından tasarım gaspı yapıldığından Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/136 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını ve işbu dosyada tüm taleplerinin kabulü ile, davalı adına ... no ile tasarım tescilinin gaspı nedeniyle davacı Mesan adına tesciline ve 5.000,00 TL tazminata karar verildiğini, işbu karara rağmen davalının, davacıya ait ürünlerin üretimine, tanıtımına ve satışına devam ettiğini, yaptıkları araştırmada ... firması "..." markası altında ürünleri üreterek piyasaya sürdüğünü ve e-ticaret sitelerinde satışın gerçekleştirdiğini, davalının ... markası ile davacı müvekkiline ait ürünlerin satışına devam etmesi nedeniyle Kadıköy ... Noterliği'nin 07/06/2021 tarihli ... yevmiye no ile e-tespit tutanakları ile tespitler yapıldığını, Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/136 esas sayılı dosyasında aleyhine karar çıkması üzerine davalının ısrarla aynı ürün için TPMK nezdinde ... numaralı ile tasarım tesciline başvurduğunu, bu tescile itiraz edildiğini, davalı adına tescilli ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verildiğini, davalı yanın Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/136 esas sayılı dosyasına rağmen ısrarla tasarım tesciline başvurması ve satışını internet dahil her kanalda sürdürmesinin davalı yanın kötüniyetli olduğunu açıkça gösterdiğini, müvekkilinin zararının her geçen gün büyüdüğünü, müvekkilinin müşterileri ile dava konusu ürünle ilgili davalı ticaretini ısrarla sürdürmek istediğini, ürün üzerindeki haksız iddiasını devam ettirdiğini ve müvekkilinin ticari itibarına zarar verdiği gibi maddi zararına da sebep olduğunu, ... markasının TPMK nezdinde davalılar ..., ..., ... ve ... adına tescilli olduğunu, bu nedenle davaya dahil edildiklerini, tüm davalıların hüküm altına alınacak olan tazminat miktarından ortaklaşa ve zincirleme sorumlu olduklarını, açıklanan nedenlerle, davalının, haksız rekabetinin ve faydalı model belgesine tecavüzünün tespiti, men'i, ref'ine, davalı ürünlerine el konularak imhasına, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100,00 TL maddi tazminata ve faydalı model belgesi ürünün satışını artırdığı için hakkaniyet oranında tazminatın artırılmasına ve belirlenecek tazminata en yüksek ticari avans faizi işletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
ISLAH:Davacı vekili 24/05/2023 tarihli dilekçesi ile, bilirkişi raporu doğrultusunda talep arttırımı ile davanın açılışında 100,00 TL olan talep miktarlarını 35.890,00 TL artırarak 35.990,00 TL tazminata en yüksek ticari avans faizi işletilmesine, davalıların tazminat miktarından ortaklaşa ve zincirleme sorumlu olmasına karar verilmesini talep etmiş, ıslah harcını yatırmıştır.
CEVAP:Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile; dava konusu faydalı model belgesine konu ürünlere tasarım gaspı iddiasıyla açılan Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/136 esas, 2021/106 karar sayılı dosyasının istinaf sürecinin devam ettiğini, kesinleşmediğini, müvekkili şirket adına ... numaralı tasarım tesciline yönelik davacı adına lehe karar verilmiş olsa da kararın kesinleşmemiş olması sebebiyle icra edilemeyeceğini, işbu davada tazminat talep edilemeyeceğini, davacı şirket vekilinin tazminat talepli açtığı bu davanın 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 76 ve 162.maddeleri hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini, açıklanan nedenlerle, haksız, kötüniyetli ve hukuki dayanaktan yoksun olan işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"...Faydalı modele tecavüz iddiası yönünden öncelikle faydalı modeldeki hakkın kapsamının belirlenmesi gerekir. Koruma konusunun kapsamını istem ve istemler oluşturur. İstemler esas olup, çizim, resim ve tarifname yardımcı unsurlardır. Buna göre davacının davaya dayanak faydalı model belgesinin 1 no'lu bağımsız isteminin unsurları ile davalıya ait ürünün tüm unsurlarının bilirkişiler vasıtasıyla yapılan kıyaslamasında ... tescil numaralı faydalı modelin 1 no'lu bağımsız istemini oluşturan tüm unsurların davalı yana ait çamaşır sepeti ürününde aynen bulunduğu, faydalı modele tecavüzün hukuki koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır.Davalı yanca mahkememize ait 2021/136 esas sayılı dosyanın bekletici mesele yapılması talep edilmiş ise de söz konusu dosyaya ve uyuşmazlığa konu sınai mülkiyet hakkının tasarım olması, işbu davaya konu uyuşmazlığın ise faydalı model olması, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkilemeyecek olması karşısında ilgili dosya bekletici mesele yapılmamıştır. Hesap uzmanı bilirkişi tarafından tarafların ticari kayıt ve defterleri ile tüm deliller ışığında tespit olunan 35.990,00 TL maddi tazminatın, toplanan deliller, ihlal edilen hakkın boyutu ve davalının ticari hacmi ile uyumlu ve usulüne uygun olduğu kanaatine varılmıştır.Davacının haksız rekabete ilişkin iddiaları yönünden ise Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 14/03/2022 tarih, 2019/5189 esas ve 2022/1852 karar sayılı içtihadı nazara alınarak TTK'nun 55/1-a-4 bendinin somut olayda uygulama yeri olmayacağı, özel kanun olan SMK'nun uygulanması ve özel kanun hükümlerinin korumasının yeterli olduğu kanaatiyle haksız rekabetten kaynaklanan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Tüm bu nedenlerle;-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; -Davalıların, davacıya ait ... tescil numaralı faydalı modelden doğan haklarına tecavüzlerinin tespiti ile bu tecavüzün men ve ref'ine, tecavüz oluşturan ürünlere ve bunların üretiminde münhasıran kullanılmaları kayıt ve koşuluyla üretim vasıtalarına, söz konusu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge alanları dahil bulundukları yerde el konularak hüküm kesinleştiğinde imhasına, -35.990,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, -Davacının haksız rekabet davasının REDDİNE," Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı...vekili istinaf isteminde özetle;Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/136 E., 2021/106 K. Sayılı dosyası kesinleşmediğini tescil kararı kesinleşmediğinden bu hakların gasbı sebepli tazminat davası da talep edilemeyeceğini, Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk mahkemesinin 2021/136 E. 2021/106 K. Dosyasında verilen tescil devri kararı gerçek olsa dahi 6769 Sınai Mülkiyet kanunu 76. Maddesinin 2. Fıkrasının dikkate alınması gerektiğini, Hükümsüzlüğe karar verilmiş olması halinde doğan tazminat taleplerinin sorumluluk davasına dayanak olan mahkeme kararının kesinleşmesi tarihinden itibaren başlayacağını, tazminat talebinin Sınai Mülkiyet Kanunu 76. maddesine aykırı olduğunu,Tanık ...'ın tanıklık yapacağı sırada davacının tanık üzerinde yaratmış olduğu korku ve yeni iş bulamayacağı yönündeki tehditli cümlelerinden ötürü korku ile tanıklık yapmak için mahkemeye gelemediğini ancak artık başka sektörde çalıştığını, tanığın beyanının davanın aydınlatılmasını sağlayacağını davacı tanığı ...'ın ise o dönem içerisinde davacı yan uhdesinde çalıştığı için davacı tarafça baskı ve tehdit ile iradesi sakatlanarak tanıklık yaptığını, tekrar dinlenmesi gerektiğini, Müvekkilinin, tasarımın 2D ve 3D modellemesini yaptırarak bu sepet desenini ve dolap çizimlerini davacı firmaya mail, usb ve cep telefonu aracılığı ile teslim etmiş ve bu ürünün kendileri adına fason olarak üretilmesini talep etmiş olduğunu, davacının ürüne ilişkin bir kalıp yapılacağını bu kalıbın ayrı bir maliyetinin olduğunu kalıp maliyetinin ayrıca faturalandırılmasının istenmemesi halinde belli bir sayının üzerinde sipariş verilmesiyle birlikte, seri üretime geçilerek kalıp maliyetinin genel sürüm içerisinde eritileceğini bildirdiğini,Davacı tarafın faydalı model tescil başvuru tarihinden önce davaya konu tasarıma ilişkin herhangi bir kullanımının olmadığını, müvekkilinin yapmış olduğu başvuruların daha öncesinde başvuruya konu ürünün kullanıldığını , üretimi olan bir ürün olduğunu ve daha öncesinde kullanılan ürünün belirli internet sitelerinde satışa sunulduğu ilgli web siteleri belirtilerek ve görselleri eklenerek değerlendirildiğini, Başvuru sonucunda başvuruya konu ürünün satışa sunulduğu siteler incelendiğinde sitedeki satışa sunulan ürünlerin müvekkili şirket tarafından satışa sunulduğunu, sitedeki ürünlerin müvekkili şirkete ait olduğu görüleceğini, müvekkili şirketin önceki süreçte bu ürünü tasarladığını ve kullandığını, müvekkili şirketin, davacıdan önceki dönemde yapmış olduğu patent başvurusunun reddedilme sebebi yine kendisinin tasarlamış olduğu davaya konu ürünün patent başvurusunu yapmadan önce piyasaya satışa sunmuş olmasından kaynaklandığını,Davaya konusu sepet sistemi müvekkili şirketin önceden beri zamanla geliştirdiği, piyasaya arz ettiği ve kesinlikle kendi tasarımı olup , davacı şirket bu sepetin fason üretimi konusunda yapılan anlaşma ile birlikte edindiği tüm bilgi ve tasarımı kendine ait gibi göstererek kullanmış ve dahası satışını yaptığını,Tanık anlatımlarında da bu hususların sabit olduğunu, Davacı şirketin faydalı model başvurusu yapmış olmasının en büyük nedenlerinden bir de müvekkili tarafından söz konusu tasarımının daha önceki süreçte satışa arz edilmiş olmasından kaynaklandığını, karşı taraf ile önceden devam eden ticari ilişkileri sebebiyle ve güven ilişkisi kapsamında dava konusu ürünün modellemelerini yaparak, gerekli çizim ve ölçülerle karşı tarafa kalıbını yaptırmış ve muhatap şirketten bahsedildiği şekilde bu kalıp üzere imal edilen ürünleri yüksek adetlerde satın aldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, faydalı modele tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni refi ile tazminat istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalılardan ... AŞ vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekili istinafında Bakırköy 2.FSHHM'nin 2021/136 Esas sayılı dosyası kesinleşmeden davacının tazminat talep edemeyeceğini ileri sürmüş ise de; ilgili dosyada davalı adına tescilli ... tescil numaralı endüstriyel tasarımın gaspı iddiası ile davacıya devrinin dava konusu olduğu, iş bu uyuşmazlıkta ise davacının iddiasının ... nolu Faydalı Model Belgesinden kaynaklandığı dikkate alındığında davacının tescilli faydalı model belgesi bulunmakla mahkemenin bekletici mesele isteminin reddine karar vermesi yerinde görülmüştür.Dosyada mevcut hükme elverişli nitelikteki bilirkişi raporunda davacının faydalı model belgesi ile davalı ürünü usulüne uygun olarak karşılaştırılmış ve davalıya ait ürünün, davacıya ait ... referanslı faydalı modelin koruma kapsamında olduğu tespit edilmiştir. Davalı esasen, faydalı modele konu ürünün öncesinde müvekkili tarafından satışa sunulduğunu, tasarımın modellemesi yapılarak davacı firmaya usb, mail vb şekilde çizimlerin gönderilerek fason üretim yapılmasının talep edildiğini ileri sürmüş, istinafında da bu hususu tekrarlayarak tanıklardan ikisinin yeniden dinlenilmesini talep etmiştir. Ancak; davacı tarafın sınai mülkiyet hakkına dayalı olarak dava açtığı, tanıkların yeniden dinlenilmesinin gerekli olmadığı, somut olaydaki mevcut delil durumu, teknik bilirkişi raporu, tescil belgesi de dikkate alındığında mahkemenin kararının yerinde olduğu anlaşılmakla bu husustaki istinaf istemleri yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle HMK 355.maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzenine göre yapılan incelemeye göre ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davalı ... AŞ vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı ... AŞ vekilinin vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 2.458,48TL harçtan, peşin alınan 615,00TL harcın mahsubu ile bakiye 1.843,48TL harcın davalı ... AŞ'nden alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı ... AŞ tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 20TL istinaf masrafının davalı ... AŞ'nden alınarak davacıya verilmesine,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.15/05/2025