T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1204 Esas
KARAR NO: 2025/370 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/10/2022
NUMARASI: 2019/435 E. - 2022/721 K.
DAVANIN KONUSU: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali)
KARAR TARİHİ: 12/03/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde; 23.02.2016 ile 03.10.2016 tarihleri arasında ... Ltd. Şti. adına gerçekleştirilen 13 adet swift işlemleri ile toplam 41.974.-USD tutarın isim ve hesap bilgileri uyuşmazlığı olmasına rağmen sehven davalıya ait ... numaralı hesaba gönderildiğinin tespit edildiğini, ... Ltd. Şti. hesabına alacak geçmesi gereken 41.974.-USD tutarın sehven davalıya ait ... numaralı hesaba gönderilmiş olmasından dolayı 41.974.-USD tutarı, tekrar alıcı ... Ltd. Şti'ne, banka kaynaklarından ödenmek zorunda kaldıklarını, banka zararına dönüşen 41.974.-USD tutarın ticari avans faizi ile birlikte taraflarına iade edilmesi talebiyle davalıya Beyoğlu ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 24.04.2017 tarihli ihtarname keşide ettiklerini, buna rağmen davalı tarafından hiçbir şekilde ödeme yapılmadığını, bu sebeple davalı hakkında ihtarname gereği söz konusu tutarın ödenmesi talebini içeren şekilde İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası nezdinde ilamsız takip başlatıldığını, ancak müvekkili banka tarafından davalı aleyhine başlatılan ilamsız icra takibine, davalı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak 09/02/2018 tarihinde itiraz edildiğini, bu nedenle davalının haksız ve hukuka aykırı olarak icra takibine itiraz etmesi üzerine müvekkili banka tarafından huzurdaki davayı ikame etme zorunluluğunun hasıl olduğunu ileri sürerek, davalarının kabulü ile itirazının iptaline, icra takibinin devamına ve haksız itiraz nedeniyle davalının %20’den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava edilmiştir.
GÖREVSİZLİK KARARI: İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/03/2019 tarihli, 2018/247 Esas, 2019/108 Karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosya İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş, yargılamaya burada devam edilmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; huzurdaki davanın, yasal mesnedi olmayan haksız bir dava olduğunu, davada yer alan iddiaların, maddi olaylarla örtüşmeyen, davalı yan tarafından çarpıtılarak beyan edilmiş iddialar olduğunu ve bunları kabul etmediklerini, dava dilekçesinin tamamında yer alan sehven beyanı/iddiasının asılsız olduğunu, davalı tarafından müvekkiline yapılan hiçbir ödemenin sehven yapılmadığını, 23.02.2016 ile 03.10.2016 arasında ... Ltd. Şti. adına gerçekleştirilen 13 adet swift işlemi ile toplamı 41.974.-USD tutarın müvekkiline ait ... hesaba gönderildiğinin doğru olduğunu, ancak, 13 adet swift işlemi karşılığı gönderilen bu nakitlerin müvekkilinin hesabına geçmesinin sehven değil, bizzat ... Ltd. Şti.'nin bilgisi ve davacının da bunu kabulüyle olduğunu, bunun aksinin bankacılık yasası/mevzuatı ve uygulamaları gereği mümkün olmadığını, müvekkilinin, ... Ltd. Şti.'nde 17.11.2009 tarihinden 28.12.2016 tarihine kadar Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak çalıştığını, ... Ltd Şti.nin bir aile şirketi olmasının da zaafıyla; bir takım kayıt dışı giderlerin finansmanını bu neviden işlemlerle karşıladığını, bunu da ekseriyette müvekkili konumunda yöneticilerinin mecburi güven gösterme duygusunu suiistimal ederek, bazen de şirket ortakları haricinde soyadı tutmayan güvendiği üçüncü şahısların hesaplarını, davacı yan neviden bankalarla irtibat kurarak yürüttüğünü, hesabı kullanılan yöneticinin (davalı) işvereninin talimatlarına uymak zorunda bırakıldığını, sürekli daha da girift kayıt dışı işlemleri yapmaya zorlandığını, işlemlerin yönetici tarafından istedikleri doğrultuda yapılmadığında da yöneticiye bu işlemler nedeniyle şantaj yapılarak ya istifaya zorlandığını ya da iş akdine tek taraflı son verildiğini, sonrasında işlem yapılan bankadan bankanın mevzuata aykırı işlem yaptığını bildiğinden swift işlemi karşılığı nakdin resmi talep edilerek tahsil edildiğini, müvekkilinin bu parayı çekerek ... Ltd. Şirketi'ne verdiğini, ... Ltd Sti'nin toplamda 82.958,00-$. uhdesine geçirdiğini, bankayı ve müvekkilini, bankacılık sistemini kullanmak suretiyle dolandırdığını, davacının, yaklaşık sekiz ay içinde bilerek 13 defa gerekleştirdiği işlemi sehven değil bilerek tamamladığını, ilk işlemde parayı iade etmesi gerekirken etmediğini, ... Ltd. Şti. kendisinden talep ettiğinde de "hesap sana ait değil ödeyemem" demesi gerekirken ikinci bir defa mevzuata aykırı işlem yapıldığını, gönderici tarafından yapılmış ödeme SWIFT talimatında davalıya ait IBAN numarasının açık ve net bildirildiğini ve bu hesap numarasına ödeme gönderilmesi talimatı verdiğini, söz konusu ödemenin SWIFT talimatlarını yurtdışından teslim alan davacı yanın SWIFT üzerinde yer alan ve talimatı gönderici tarafından verilen şahsi IBAN hesap numarasına ait hesaba ödemeyi, bu işlemi 1 sene içerisinde 13 defa bilerek, onaylayarak gerçekleştirdiğini ve gerekli mercilerden onay alarak işlemlere devam ettiğini, herhangi bir sehven işlemin söz konusu olmadığını, eğer işlemlerde sehven bir hata yapılmış olsaydı, gönderici, alıcı veya işlemi gerçekleştiren söz konusu kurumlar tarafından itirazların olması gerektiğini ve işlemelerin 1 yıl süre ile devam etmesinin imkansız olacağını, bankacılık yasasına göre, SWIFT'li ( yurtdışı döviz ödemelerinde ) işlemlerde hesap ve isim uyuşmazlığı olduğu zaman iade ya da düzeltme yapılması gerektiğini, müvekkilinin 7 yıl süre ile çalıştığı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş 'de Satış ve Pazarlamadan sorumlu Genel Müdür Yardımcılığı görevini sürdürdüğünü ve bu süre içerisinde direkt Yönetim Kuruluna bağlı çalışarak, görev aldığı süre içerisinde 250 milyon TL üzerinde şirket cirosunundan sorumlu olarak çalıştığını, bu süre içerisinde tarafına verilen emir ve talimatların özel sektördeki çalışma şartları içerisinde yerine getirmek zorunda kalındığını, çalıştığı işyerinden mobbing ( yönetim baskısı ) nedeni ile 28.12.2016 tarihinde istifa etmeye zorlandığını, hiçbir kanuni hakkının verilmediğini ve 16.01.2017 tarihinde Kartal ...Noterliğinden ... nolu ihtarın keşide ederek ödenmeyen tüm yasal haklarım talep ettiğini savunarak, mahkemenin resen taktir edeceği nedenlerle maddi ve manevi tazminat talep ve dava haklarının saklı tutarak öncelikle davanın mükerrer tahsilat yapan ... Ltd. Şti.' ne ihbarına, huzurdaki davanın reddine ve davacı yanın haksız takip nedeniyle %20 den aşağı olmamak üzere tazminat ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 13.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/10/2022 tarihli 2019/435E. - 2022/721 K. sayılı kararıyla; "...Somut olayda; uluslararası niteliği de olduğu anlaşılan, bir başka anlatımla farklı ülke ve bankalardan dava dışı şirket adına davacı bankaya gönderilen döviz havalelerinin dava dışı alıcı ... Ltd. Şti hesabı yerine sehven aynı şirketin üst düzey çalışanın hesabına aktarıldığı iddiasının ispat edilemediği de ortadadır. Burada davacı bankada davalının da hesabının bulunmasının bir tesadüf olamayacağı gibi defalarca bu hesaba hatalı havale işlemi yapılmasının da bir banka personeli alışkanlığına bağlanamayacağı vazıhtır. Diğer yandan davacı bankanın takip ve dava konusu parayı dava dışı müşterisi şirkete ödemiş olmasının ve şirketin bankayı ibrasının somut olay nezdinde bir anlam ve önemi de görülmemiştir. Binaenaleyh; dosyaya sunulan ve gerekçeli ,hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olduğu değerlendirilen bilirkişi raporu, tanık beyanı ve sair tüm deliller ışığında davacı bankanın, TBK'nin 77 vd. TMK, 6 ve HMK, 190. maddeleri nazarında davasını ispat edemediği; savunmanın olayların gerçekleşme biçim ve akışına uygun olduğu ve hukuki sebep ve sonuçları itibariyle davalıyı haklı kıldığı sonuç ve kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir. (AY-138/1) Ne var ki, davalı vekilinin, 2004 sayılı İİK'nin 67/2 maddesi gereğince kötüniyet tazminatına yönelik talebi ise, hüküm sonucuna yapılan yargılama ve ispat kurallana göre ulaşılması yanında davacının davalıya ızrar kastıyla ve kötü niyetle takip yaptığına yönelik davalının soyut beyan ve talebi dışında hukuki bir tespit; kesin ve inandırıcı şekilde yeterli delil bulunmadığından kabul edilmemiştir. 6100 Sayılı HMK'nin 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinden aynı yasanın 326/1. maddesi gereğince aleyhinde karar verilen davacı taraf sorumlu tutulmuştur. Ayrıca bu kapsamda Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. Maddeleri gözetilerek dava öncesi Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına da karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın REDDİNE, 2-)Davalı vekilinin 2004 sayılı İİK'nin 67/2maddesi gereğince haksız ve kötü niyetli takip nedeniyle tazminat talebinin, koşulları oluşmadığından reddine," karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece dava konusu uyuşmazlığın hatalı değerlendirildiğini, davalının dava konusu işlemde zenginleştiğini, aynı oranda müvekkili bankanın fakirleştiği dikkate alındığında sebepsiz zenginleşmenin tüm unsurlarının mevcut olduğunu, Dava konusu işlemlerde müvekkili Bankanın alıcı bankası olduğunu, dolayısıyla da müvekkili Bankanın yapması gerekenin kendisine gönderilen SWİFT işleminde gerekli doğrulamaları yaptıktan sonra SWİFT tutarını alıcının hesaplarına geçmek olduğunu, doğrulamanın yapılamadığı durumda ise alıcı bankasının SWİFT bedelini göndericiye iade etmesi gerektiğini, İş bu kuralların 2008/6 sayılı Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ ve TCMB tarafından çıkartılan Ödeme Sistemleri İşletim Kuralları ile belirlenmiş ve yargı uygulamaları ile de pekiştiğini, Davaya konu işlemlerde alıcı isminin dava dışı ... Ltd. Şti. olduğunu, SWİFT mesajında yer alan IBAN numarasının ise davalı ...'nın müvekkili Banka nezdinde yer alan hesap numarasına ait olduğunu, Müvekkili Bankanın basiretli tacir olarak sehven yaptığı ödemenin sonucu olarak kendi öz kaynağından dava dışı ... Ltd. Şti.'ne ödeme yaptığını, ancak sehven yaptığı hata nedeniyle müvekkili Bankanın zarara katlanmasının da beklenmemesi gerektiğini, zira, müvekkili Bankanın sehven yaptığı hata sonucunda davalının zenginleştiğini, zenginleşen davalıdan bu tutarın istenmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu belirterek, arz ve izah olunan nedenlerle; istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/435 Esas, 2022/721 Karar sayılı ve 27.10.2022 tarihli kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, istinaf incelemesi süresince tehir-i icra kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; 01/02/2018 tarihinde davacı ... Bankası A.Ş. Tarafından davalı ... aleyhine 41.974,00 USD asıl alacak olmak üzere toplam 162.903,88 TL alacak için ilamsız icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 03/02/2018 tarihinde tebliğ edildiği, yasal süre içerisinde, 09/02/2018 tarihinde borca itiraz etmesi üzerine takibin durduğu, itirazın iptali davasının yasal süresi içinde açıldığı tespit edilmiştir.İstanbul Anadaolu 56. Asliye Ceza Mahkemesinin 14/01/2020 tarihli, 2018/225 Esas, 2020/17 Karar sayılı kararı incelendiğinde; katılanın ..., sanığın ... olduğu, sanığın ... A. Şirketi'nde genel müdür yardımcısı olarak çalıştığı sırada ihracat yapılan şirkete yazılan yazıda şirket unvanının altına ... Bankası'nda açtırdığı hesap numarasını yazarak 41.974,38 USD paranın kendi hesabına ödenmesini sağladığı iddiasıyla dolandırıcılık suçundan sanık hakkında dava açıldığı yapılan yargılama sonucunda suçu işlediği ispatlanamadığından beraatine karar verildiği tespit edilmiştir. Dinlenen davalı tanığı ... beyanında; dava dışı ... A.Ş. firmasında satış destek personeli olarak çalıştığını, ... Şirketi'nin de çalıştığı şirketin yan şirketi olduğunu, davaya konu 41.974,00 USD'nin davalı ...'ya sehven gönderilmesinin imkansız olduğunu, kendisine göre ... Şirketi'nin yönetimi muvafakat verdiği için bu paranın davalı ...'ya gönderilmiş olabileceğini, aksinin mümkün olduğunu düşünmediğini, böyle bir muvafakat veya talimat olmadan davalı ...'a bu paranın gönderilmesinin mümkün olmadığını, davalı ... Şirketi'nin pazarlama ve satış müdürü olduğunu, ... Şirketi ihracat yaptığı için banka ile swift işlemlerinin sürekli olduğunu, davalı ...'ın pozisyonu itibariyle bankaya herhangi bir talimat verme ve banka ile işlem yapma yetkisi bulunmadığını beyan ettiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince Bankacı bilirkişi ...'dan alınan 07/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda; "..Dava Konusu 13 Adet Swift Transferi işlemleri incelenmiş olup, her 13 havale işleminde de Havale Alıcısı ile Alıcı IBAN numarasının birbirinden farklı olduğu tespit edilmiştir. TC Merkez Bankası'nın 2008/6 Sayılı Genelgesinden de anlaşılacağı üzere Havaleyi ödemekle yükümlü olan Banka (Davacı) IBAN bilgilerinin doğruluğunu teyit etmekle yükümlüdür. Davacı Banka Bilişim Altyapısı sayesinde IBAN/Hesap Numarası ile İsim/Ünvan bilgilerini kolaylıkla tespit etme imkanına sahip olmasına rağmen her ne kadar Dava dilekçesinde Havale tutarlarının, ... Pazarlama Ltd. Şti. Hesabı yerine sehven Davalı ... hesabına yatırıldığını iddia etmiş olsa da hatanın 13 kez tekrarlanmış olması çelişki yaratmaktadır. Bankalar yasal otoritelerden alınan izinle kurulabildiğinden ve denetime tabi olduğundan “nitelikli” tacir sıfatını haizdirler ve basiretli tacir ölçüsünde özen göstermeleri yeterli değildir. Bankalar güven kurumu olmaları sebebiyle de işlerinde basiretli tacirden çok daha fazla özenli olmaları gerektiği açıktır.Sonuç olarak, Davacı Banka Yasal Mevzuat ve Bankacılık Uygulamaları gereği Alıcı IBAN/Hesap numarası ile Alıcı Adı/Ünvanı'nı teyit etmekle yükümlüdür. Davacı Bankanın, Dava Konusu 13 Adet Swift Havalesinde, IBAN/İsim uyuşmazlığını fart ettiği anda Havale tutarını geri iade etmesi ya da Havale tutarını havuz hesapta tutarak Gönderici Banka'ya Düzeltme için Swift Mesajı göndermesi ve Düzeltme Mesajının cevabı gelene kadar beklemesi gerekirdi. Havale Ödeyicisi Sorumluluğu gereği düzeltme mesajı gelmesi durumunda havale tutarını IBAN ve İsim/Ünvan bilgileri doğrulanmış şekilde Havale alıcısına ödemesi gerekirdi." şeklinde tespit ve görüşlerini bildirdiği anlaşılmıştır.
G E R E K Ç E: Dava, davacı bankanın başka müşterisine ait SWIFT ödemelerini yanlışlıkla davalının hesabına aktardığı, bu ödeme tutarlarını müşterisine ödemek zorunda kaldığı ve davalının sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla davalı aleyhine başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Alınan bilirkişi raporu ile davacı bankanın yaklaşık sekiz ay gibi uzun bir sürede 13 tane SWIFT ödemesini yanlışlıkla alıcı şirket hesabı yerine davalının hesabına yapmasının bankacılık kurallarına aykırı olduğu gibi, davacı bankanın basiretli bir tacir gibi hareket etmesi, hatta güven kurumu olması nedeniyle çok daha özenli davranması gerektiği halde, bu gerekleri yerine getirmediğine dair görüş bildirilmiştir.Davalı hakkında dava dışı şirketin şikayeti nedeniyle dolandırıcılık suçundan açılan davada beraatine karar verilmiş olup, bankacılık işlemlerinin yapıldığı tarihlerde davalının dava dışı şirkette Genel Müdür Yardımcısı olarak çalıştığı da sabittir.Davalı tarafın bu ödemelerin şirketin bilgisi dahilinde kabul edildiği ve daha sonra hesaptan çekilerek dava dışı şirkete ödendiğine dair savunmasının aksini gösteren bir delil bulunmadığı gibi, davacı bankanın SWIFT ödemleri için dava dışı şirket tarafından kendisine bildirilen hesap numarasına para aktarmasından dolayı, dava dışı şirketin olayda kusurunun bulunup bulunmadığına, bu paranın dava dışı şirkete iade edilmesi gerekip gerekmediğine dair sorgulama yapmadan ve yasal yollara başvurulmadan, kendi kusurundan dolayı davalının hesabına aktarılan parayı dava dışı şirkete iade etmesinin sonuçlarına katlanması gerektiği, bu nedenle Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harcın, peşin alınan 2.782,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.166,60 TL artı bakiyenin talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 12/03/2025 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.