T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1096 Esas
KARAR NO: 2025/380 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/03/2023
NUMARASI: 2022/183 E. - 2023/75 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 12/03/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafça TPE nezdinde 19.09.2021 tescil tarihli ve ... tescil numarası ile tescilli 6 ve 7 numaralı Endüstriyel Tasarımların, müvekkili şirket tarafından taklit edilmek suretiyle tasarım haklarına tecavüz edildiğinden bahisle Bakırköy 2. Fikri Sınai Haklar Mahkemesinin 2022/80 D.iş tespit dosyası aracılığıyla tespit işlemi yaptırıldığını, müvekkili şirkete karşı hukuki dayanaktan yoksun olarak açılmış olan tespit dosyası aracılığıyla ürünlerin benzer olduğundan bahisle rapor düzenlendiğini, tespit dosyası dayanak gösterilmek suretiyle maddi ve manevi tazminat davası açılmasının muhtemel olduğunu, davalının kendisine ait olduğunu iddia ettiği tescilli tasarımların harcıalem bir ürün olduğundan hükümsüzlük davası açma zorunda kalındığını, davacı tarafa ait olan 19.09.2021 tescil tarihli ve ... tescil numarası ile tescilli 6 ve 7 numaralı ürünler birbirine benzer aynı ürünler olduğundan dolayı bu ürünlerin her ikisinin TPE nezdinde tescil edilmesinin Türk Patent Enstitüsünün yapmış olduğu incelemenin şekli bir inceleme olduğunun delili olduğunu, davacı yan tarafından söz konusu ürünün bahsedilen instagram sayfasında paylaşımdan sonra kamuya arz edildiğini ve tescil başvurusunda bulunulduğunu, bu nedenle söz konusu tasarımın yenilik unsuru taşıdığından bahsedilemeyeceği gibi, kendisine ait özgün bir tasarım bulunmadığından endüstriyel tasarım tecavüzünden söz edilemeyeceğini, davacı yanın, kendisi tarafından tasarlanmayan ve bu durum davacı tarafça da açıkça bilinen bir ürün için tescil başvurusunda bulunduğunu, müvekkili şirketin iş yerinde delil tespiti yaptırdığını, huzurdaki davayı ikame ettiğini, hem delil tespiti taleplerinde, hem de huzurdaki davada ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu, hükümsüzlüğe dayanak olarak geçmiş tarihli ürünlerin yer aldığı linklerin sunulduğunu belirterek, açıklanan nedenlerle, 19/09/2021 tescil tarihli ... sayılı 6 ve 7 numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne, mahkeme aksi kanaatte ise her iki tescil numaralı ürün birebir benzer olduğundan dolayı, sonraki tarihli ürünün hükümsüzlüğüne, kararın tirajı yüksek ulusal bir gazetede ilanına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin yıllardır tekstil sektöründe adından söz ettiren tanınmış, saygın ve itibarı yüksek güvenilir bir şirket olduğunu, müvekkili şirkete ait bir giysi tasarımı olan ... tescil numaralı tasarımın Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 12/09/2021 tarihinde Tasarım Siciline kaydedildiğini, müvekkiline ait olan tescilli tasarım ürününün maddi olarak kumaş, deneme, kesim ve sair giderler gibi pek çok maddi ölçüt ve yine tasarım aşamasında her türlü emek, süreç, deneme tekrar deneme, zaman, öngörü, özgünlük, duruş, biçim, kalite, farklılık gibi pek çok sıfatın beraberliği içerisinde oluşturulduğunu, tasarım olana kadar geçen sürede maddi ve manevi pek çok şey hakkında fedakarlık yapıldığını, davacı tarafça hakka ve hukuka aykırı olarak dava konusu tasarım ürünlerin yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini ihtiva etmediğinin ve işbu tasarımların harcıalem nitelikte olduğunun iddia edildiğini, söz konusu iddiaların kabulünün hiçbir surette mümkün olmadığını, davacı tarafından dosyaya sunulan ürünlerin tasarımı, kumaşı, kesimi, modeli müvekkili tarafından tescil ettirilen ... tescil numaralı 6 ve 7 no.lu tasarımlardan tümüyle farklı olduğunu, davacı tarafından ikame edilen bu dava açıkça haksız ve kötü niyetli olup, davacı söz konusu ürünün her ne kadar harcıalem bir tasarım olduğunu ve bu nedenle tasarım tescilinin hükümsüzlüğünü talep ederek dosyaya birtakım görsel ve faturalar sunmuşsa da, davacı tarafından müvekkiline ait tasarımın harcıalem olduğunu iddia ederek sunulan ve ... tarafından yayınlanan ürünlerin zaten müvekkilinden satın alındığını, faturaların da bizzat davacı tarafından dosyaya sunulduğunu, her ne kadar ... tarafından tescil tarihinden evvel sunulduğu iddiası öne sürülmüşse de, hayatın olağan akışı içerisinde söz konusu tasarımın tescil tarihinden evvel üretilip satışa sunulmuş olduğunu ve sonrasında tescil başvurusunda bulunulduğunun kabulü gerektiğini, müvekkiline ait tasarımın, yanlardan 3 adet ince bağ ile bağlanan parçalı formunda bir kot ürün ile altında yer alan gömlekten oluştuğunu, davacı tarafından dosyaya görselleri sunulan ürünlerin ise uzun tunik formunda, hemen her yerde görmeye alışık olduğumuz ve müvekkilinin tescilli tasarımı ile herhangi bir benzerliği bulunmayan ve kullanıcı üzerinde aynı algılanmasına yer olmayan ürünler olduğunu, davacı tarafından ... sayfasının görselleri hariç (nitekim 2 no.lu başlıkta açıklandığı üzere bu ürünler bizzat müvekkilinden satın alındığını ve faturalarının da davacı tarafından dosyaya sunulduğunu), dosyaya sunulan diğer görsellerin müvekkili tarafından üretilen ve tescil ettirilen tasarım ile benzerlik göstermediğini, davacının soyut ve mesnetsiz tüm iddialarının aksine müvekkilinin tüm tekstil piyasasına çok daha önceki tarihlerde işbu tasarım ürününü ilk kez piyasaya sunduğunu ve firması tarafından satışının yapıldığı tarihleri gösterir e-arşiv faturalarının ekte sunulduğunu, müvekkilinin Haziran/2021 tarihinden itibaren seri şekilde kamuya ilk kez söz konusu tasarım ürünlerini sunarak satışını yaptığının, bu durumu gösterir dosyada mübrez deliller ile tespit edileceğini, "...'' ve ''...'' ile yapılan whatsapp konuşma kayıtları incelendiğinde, 20/04/2021 tarihinde tasarımcı ve aksesuarcılara tasarım modelinin müvekkili şirket kodları olan ... ve ... olarak gönderildiğini, kesiminin, modelinin yapımı hakkında talimat verildiğini ve daha sonra aksesuarcı ile görüşüldüğünü, işbu tarihlerin çok daha önceki tarih olan Mart/2021- 20/04/2021 tarihleri olarak belirlendiğinin ortada olduğunu, müvekkili tarafından tescil ettirilen ürünlerin harcıalem olduğunu söylemenin haksız ve kötü niyetli bir iddia olduğunu savunarak, açıklanan gerekçelerle, haksız ve mesnetsiz açılan davanın tümüyle reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 15/03/2023 tarihli 2022/183 E. - 2023/75 K. sayılı kararıyla; "...Somut olayın değerlendirmesinde davaya konu tasarımlar ile, hükümsüzlüğe dayanak sunulan davalının tescil başvurusu tarihi 12/09/2021 tarihinden önceki, 31/05/2021, 23/06/2021, 17/07/2021 ve 06/08/2021 tarihli kamuya sunulmuş olan ürün görsellerinin yapılan kıyaslamasında, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda, tasarımları oluşturan bütün ögelerin benzer biçim, kesim, oran ve yüzey niteliklerine sahip oldukları, davalı yanın itirazlarına konu farklılıkların küçük ayrıntı düzeyinde olup, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde tasarımların benzer olarak algılanmalarına engel olacak mahiyette bulunmadığı, bu itibarla davaya konu ..., tescil numaralı tasarımın yenilik niteliğine sahip olmadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-Davacının davasının KABULÜ ile -Davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine..." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; cevap dilekçesinde ve yargılamanın aşamalarındaki savunma ve bayanlarını tekrarla; müvekkiline ait tasarımların, tescil tarihi olan 12/09/2021 tarihinde çok daha önce tescilsiz korumaya da tabii olduğu şekilde ilk kez müvekkili tarafından kamuya sunulduğunu, bu hususun whatsapp konuşmaları ve tasarım ürünlerinin başka firmalara satıldığına dair faturalarla ispatlandığını, Müvekkilinin tasarımını kamuya sunduktan 6-7 ay sonra tasarımın tescili için başvurduğunu, Mahkemece eksik inceleme sonucu verilen kararın kabul edilemeyeceğini, tasarımın müvekkili tarafından tescil başvurusundan önce tescilsiz olarak tasarımı ilk kez piyasaya sunduğunun, yenilik ve ayırt edicilik ile tescilsiz tasarım olarak tasarım korumasına tabii olacağının kabulü gerektiğini, Kaldı ki, müvekkilinin kamuya ilk kez 20 Nisan 2021 tarihinde sunduğunu gösterir deliller ve faturalar hususunda; söz konusu tasarımın 2020 kış sezonunda tasarımının yapıldığı, üzerinde çalışmalar yapıldığı ve ancak 3-4 ay sonra sezona yeni ve farklı, ayırt edici nitelikleri haiz bir tasarım olarak sürülebildiğinin önemle belirtilmesi gerektiğini, Davacı tarafından yenilik kırıcı olarak dosyaya sunulan tasarımların, müvekkilinin davaya konu tasarımları ile tamamen farklı olduklarını, Mahkemece dosyaya sundukları delillerin dikkate alınmadığını, tanıklarının dinlenemediğini, müvekkilinin ticari kayıtları üzerinde inceleme yapılmadığını, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını ve eksik inceleme ile karar verildiğini, Davacı tarafından sunulan deliller arasında bulunun ... Giyim'e ait ürünlerin müvekkili tarafından bu firmaya satıldığının davacı tarafından dosyaya sunulan faturalar ile sabit olduğunu, Müvekkiline ait tasarımın, yanlardan üç adet ince bağ ile bağlanan parçalı formda bir kot ürün ile altında yer alan gömlekten oluştuğunu, davacı tarafından dosyaya görselleri sunulan ürünlerin ise uzun tunik formunda, hemen her yerde görmeye alışık olduğumuz ve müvekkilinin tescilli tasarımı ile herhangi bir benzerliği bulunmayan ve kullanıcı üzerinde aynı algılanmasına yer olmayan ürünler olduklarını, Bilirkişilerin davacının delilleri ve iddiaları arasında yer almayan 29/05/2021 tarihli ... adında bir internet sitesinde re'sen araştırma yapmasının mümkün olmadığını, davacının dayanmadığı delillerin dikkate alınamayacağını, bilirkişilerin hukuki görüş bildiremeyeceklerini, bu delil ve yorumlara Mahkemece değer atfedilmemesi gerektiğini, Bu ürünün ve bilirkişiler tarafından incelenen internet sitelerindeki ürünlerin müvekkilinin tasarımları ile benzer olmadıklarını, sundukları e-arşiv faturaları incelendiğinde müvekkilinin tasarımlarının Haziran 2021 tarihinden itibaren seri olarak kamuya ilk kez sunduğunun tespit edileceğini savunarak, arz ve izah olunan ve mahkemece re'sen nazara alınacak diğer nedenlerle; istinaf başvurularının kabulü ile, yerel mahkeme kararın kaldırılarak haksız ve mesnetsiz açılan davanın tümüyle reddine, mahkeme aksi kanaatte ise yerel mahkeme kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın yeniden detaylı ve ayrıntılı bir bilirkişi raporu tanzim etmek üzere, defterlerinin incelenerek tanıklarının (Whatsapp kayıtlarında yer alan tanıkların) dinlenilmesi, yeterli ve gerekli tüm araştırmanın esaslı olarak yapılması için yerel mahkemeye gönderilmesine ve davanın reddine karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiş, dilekçesinin ekinde e-fatura örneklerini dosyaya sunduğu görülmüştür.
DELİLLER: Dosyada mevcut TPMK kayıtları incelendiğinde; 12/09/2021 başvuru ve tescil tarihli, ... tescil numaralı tasarımın davalı şirket adına tescilli olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı ..., marka-patent vekili ... ve bilgisayar mühendisi ...'den oluşan bilirkişi heyetinden alınan 16/02/2023 havale tarihli raporda; "... numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 12.09.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı ve belirtilen nedenlerle hükümsüzlük şartlarının oluştuğu..." hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.
G E R E K Ç E: Dava, endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekili bilirkişiler tarafından davacının bildirdiği deliller dışında, internet üzerinde resen araştırma yapmalarının usule aykırı olduğu iddiasıyla istinaf talebinde bulunmuşsa da, 6769 sayılı SMK ile mutlak yenilik kriteri benimsendiğinden, hükümsüzlük davasında bu yönün mahkemece resen dikkate alınarak, tarafların bildirdikleri delillerle birlikte SMK’nın 56, 57 ve 58. maddeleri hükümleri göz önüne alınmak suretiyle ve somut uyuşmazlık koşulları itibariyle de bilirkişi görüşü alınarak davanın çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Bu nedenle; bilirkişilerin davaya konu tasarımların daha önce Türkiye’de ve Dünyada kamuya sunulup sunulmadıklarına dair internet üzerinde resen araştırma yapmalarında ve mahkemece bu delillere itibar edilmesinde usule aykırılık yoktur. Davalı vekilinin davaya konu tasarımların tescil başvuru tarihinden önce ilk kez kendisi tarafından tescilsiz olarak kamuya sunduğuna dair istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; SMK’nun 57/2. maddesi uyarınca tescil başvuru tarihinden önceki 12 ay içerisinde tasarım hakkı sahibi, halefi veya bu kişilerin izni ile üçüncü şahıslar tarafından kamuya sunulması halinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt ediciliğini etkilemez. Ancak dosyada yenilik kırıcı oldukları tespit edilen ve davalının tescil başvuru tarihinden önce internet ortamında satışa sunulan ürünlerin davalı veya halefleri tarafından kamuya sunulmadıkları, bu ürünleri kamuya sunan üçüncü kişilerin davalının izniyle ürünleri kamuya sunduklarına dair bir iddia ve delilin de bulunmadığı, bu nedenle uzman bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda davalının tasarımları ile benzer oldukları tespit edilen ve davalının tasarım tescil başvuru tarihinden önce kamuya sunuldukları anlaşılan ürünler nedeniyle, davalının tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini haiz olmadığının kabulünde de hukuka aykırılık yoktur. Davalı vekili bilirkişi raporunun yeterli olmadığı ve eksik inceleme ile hazırlandığına dair istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; davalının dosyaya sunduğu fatura ve Whatsapp yazışmalarının davaya konu tasarımların ilk kez davalı tarafından kamuya sunulduğunu ispata yeterli olmadıkları, bilirkişi raporu ile davalının tasarımı ile benzer olduklarına dair görüş bildirilen 31/05/2021, 23/06/2021, 17/07/2021 ve 06/08/2021 tarihli ürün görsellerinin yayın tarihinden önce, ürünün ilk kez davalı tarafından kamuya sunulduğunun ispatlanamadığı, bilirkişi raporunda davalının tasarımı ile benzer oldukları tespit edilen tasarımların ... firması tarafından kamuya sunulan tasarımlar olmadıkları anlaşılmıştır. Davalı vekilinin yenilik kırıcı olarak kabul edilen ürünlerin müvekkilinin tasarımı ile benzer olmadıklarına dair istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; 31/05/2021, 23/06/2021, 17/07/2021 ve 06/08/2021 tarihli ürün tasarımlarının davalının tasarımları ile ayırt edilemeyecek derecede benzer oldukları, tasarımlar arasındaki farklılıkların küçük ayrıntılara ilişkin olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğünün geniş olması nedeniyle, bilgilenmiş kullanıcılar tarafından tasarımların benzer olarak algılanacaklarının tespit edildiği, karşılaştırmalı görsellere de yer verilen bilirkişi raporunun konusunda uzman bilirkişiler tarafından hazırlandığı ve denetime uygun olduğu anlaşılmakla, Mahkemece raporun hükme esas alınmasında da hukuka aykırılık yoktur. Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin tüm istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40 TL nispi harçtan, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 20,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 12/03/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.