T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/575 Esas
KARAR NO: 2024/1849
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/12/2022
NUMARASI: 2021/166 Esas, 2022/229 Karar
ASIL DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan
KARŞI DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü
KARAR TARİHİ: 04/12/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı Karşı Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin "..." kalıp tasarımının TPMK'da ... numarası ile tescilli olduğunu, davalı tarafından üretilen ve satışı yapılan ürünlerin müvekkilinin tasarımı ile birebir aynı olduğunu, iki tasarımın birbirinden ayırt edilmesinin mümkün olmadığını, iki tasarımın genel yapı itibariyle tasarıma konu olan şeklinin üçgenimsi yapılarda kullanıldığını, tasarımlar arasında bulunan tek farkın sol kenar kısımda iç kısım oyuntusunun daha az olduğunu, bu farkın küçük ayrıntı olarak algılanmakla tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadığını, iki tasarımın da aynı kullanıcılar tarafından birebir aynı algılanacağını, taklit edilen ürün ile taklit ürünün bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimde farklılık bulunmadığını, buna ilişkin Marka ve Patent Vekili ve Tasarım Belgelendirme Uzmanları tarafından hazırlanmış uzman görüşünün mahkemeye sunulduğunu, davalının müvekkiline ait tasarımı birebir taklit ederek kullanmasının müvekkilinin tasarım haklarının ihlaline sebebiyet verdiğini ve haksız rekabet oluşturduğunu, davalının bu durumdan haksız menfaat elde ettiğini ve müvekkilinin kazanç kaybı yaşadığını beyan ederek davalı tarafından gerçekleştirilen tasarım tecavüzü fiilinin durdurulmasını, tecavüzün giderilmesini, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP- KARŞI DAVA: Davalı Karşı Davacı vekilinin cevap dilekçesi ve karşı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 2004 yılında üretime başladığını ve ondan fazla motosiklet markasının her bir modeli için özel olarak yedek parça ve aksesuar üretimi yaptığını, davacının “...” adıyla tescil ettirdiği ürünün ... markasının ... model Motosikletine ait bir bacak koruyucu aksesuarı olduğunu ve ... tarafından piyasaya sürüldüğünü, ürünün eski kasa ... modelleri için bacak koruma adıyla ...'nın resmi internet sitesinde satışının bulunduğunu, dolayısıyla davacı tarafın ürünün orijinal olduğunu iddia etse de bunun ...'nın taklidi ve muadili olduğunu, “bacak koruma” yerine “...” olarak tescil ettirilmesinin davacının ürünün orijinal olduğu ve tescil korumasından faydalanacağı anlamına gelmediğini, söz konusu ürünün ... ürününde küçük değişikliklerle taklit edilerek yine ... marka ... model motosiklet için üretildiğini, dava konusu ürünün motosikletin ve ürünün zorunlu şekli itibariyle sadece bu motosiklet için kullanılması mümkünken bu motosiklet için değilmiş gibi bir izlenim verilmeye çalışıldığını, yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımayan bir tasarımın tecilli olduğundan bahisle orijinal yedek parçanın yan sanayisinin üretiminin durdurulmaya çalışılmasının kabul edilemeyeceğini, müvekkili şirket tesislerinde yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde uygulanabilecek motosikletin kaporta şekli ile ..., davacı ve müvekkilinin ürünlerinin uygulamalı olarak gösterilebileceğini, davacının sözde tasarımının kendisine ait olmadığını, bu sebeple tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ettiklerini, teknik fonksiyonun gerçekleştirilebilmesi için belli bir şekilde tasarlanması zorunlu olan tasarımları herkesin aynı şekilde tasarlamak mecburiyetinde olduğundan tasarım olarak korunmayacağını, davacının kendi tasarımının özgün olduğu iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dava konusu ürün bakımından da motosikletin yapısı ile aynı olması gerektiğinden tasarımcıya şekil, boyut, desen vb. alanlarda seçenek özgürlüğü kalmadığını ve başka türlü tasarlanmasının mümkün olmadığını, uzman görüşü yazısının tarafsız ve bağımsız bir kurum veya kişiden temin edilmediğinden delil olarak dikkate alınmasının mümkün olmadığını, söz konusu görüş yazısının davacı vekilleri tarafından kurulan “adres patent” adlı firma tarafından kaleme alındığından davacı şirket vekillerinin görüşlerinden ibaret olduğunu, görüş yazısını kabul etmediklerini, müvekkilinin ürünün davacıya ait ürünün tescil tarihi olan 30.07.2019'dan çok daha önce tasarlandığını ve piyasaya sürüldüğünü, dolayısıyla müvekkilinin ürününün taklit olduğu iddiasının kötü niyetli olduğunu, bu sebeplerle tasarım hakkının tecavüze uğradığı iddiasının asılsız olduğunu ve davanın reddini talep ettiklerini, davacının haksız rekabet iddialarının mesnetsiz olduğunu, tam tersi müvekkilinin halihazırda var olan ürününün daha sonra davacı tarafça tescil ettirilerek piyasaya sunulmasının haksız rekabet oluşturduğunu, davacının ürünü ile müvekkilinin ürünü arasında motosikletin yapısının elverdiği ölçüde açık farklılıklar bulunduğunu, müvekkilinin ürününün yapısının daha keskin hatlardan oluştuğunu ancak davacının ürününün ovalimsi yapıda olduğunu, ürünlerin gövdesindeki kabartma desen ve dokuların farklı olduğunu, ürünlerin uç kısmındaki daraltma şeklinin kendilerine özgü olduğunu, müvekkilinin ürününün üzerinde açı, net ve okunaklı biçimde “...” markasının yer aldığını, davacının ... tescil numaralı tasarımının tescil tarihinden çok daha önce gerek Türkiye'de gerek dünyada piyasaya sunulmuş birden fazla tasarımın mevcut olduğunu ve davacının tasarımının hem ... ürününün hem de müvekkili şirkete ait ürünlerin taklitlerinden ibaret olduğunu, dolayısıyla yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığından hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, davacının tescil ettirdiği tasarımının teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özelliklerinden ibaret olduğunu ve korumadan yararlanmaması gerektiğinden hükümsüzlüğünün gerektiğini, davacının ürününü kötüniyetle tescil ettirdiğini, daha önceden piyasaya sunulmuş ürünleri taklit ederek diğer firmaların oluşturduğu piyasadan haksız olarak yaralanmak amacıyla ve rakip firmaların ticaretini engellemek için teknik fonksiyonu gereği belli özellikte olması gereken ürünün tasarımını tescil ettirmesinde iyiniyetin olamayacağını belirtmiş asıl davanın reddi ile karşı davanın kabulüne karar verilerek ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVAYA CEVAP: Karşı Davalı vekili karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; Davalı Karşı Davacının işbu davayı açmakta kötü niyetli olduğunu, hem müvekkilinin tasarım tescilinden doğan haklarını gasp ettiğini hem de bahse konu eylemini gerçekleştirirken kötü niyetle müvekkilinin tasarım tescilinin hükümsüzlüğünü talep ettiğini, kabul yerine geçmemekle birlikte müvekkilinin tasarımının davalı karşı davacının cevap dilekçesinde mesnet gösterdiği eski model ... aksesuar tasarımına benzediğinin düşünüldüğünde Davalı Karşı Davacının cevap dilekçesinde dava konusu ürünün kullanılabilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanmasının zorunlu olduğunu, bu durumun teknik fonksiyonun gerçekleştirilebilmesi için gerekli olduğunu ikrar ettiğini, müvekkilinin tasarımının Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil edilmesinin hukuka uygunluğunu kabul ettiğini ve beyan ettiğini, müvekkiline ait tasarımda kullanılan dizayn özelliklerinin müvekkilinin tasarımını farklılaştırdığını, karşı tarafça dosyaya delil olarak sunulan görsellerle hiçbir ortak özellik barındırmadığını, doktrinde de baskın olarak kabul edilen görüşe göre tasarım hukukumuzda esinlenme serbestisinin mevcut olduğunu, tescil ile sağlanmakta olan korumanın söz konusu ürünün kendisine değil yeni ve ayırt edici olması halinde ürünün görünümüne sağlandığını, bugün var olan birçok tasarımın öncekilerden hareketle ortaya konmuş veya öncekilerin geliştirilmiş hali olduğunu, bu açıdan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "...Alınan denetime elverişli son heyet raporunda, davalı karşı davacı'ya ait ürün ile Davacı Karşı Davalıya ait tescilli tasarımın karşılaştırıldığında, birbirinden farklı tasarıma sahip oldukları, ürünlerin biçim, yüzey dokusu, et kalınlıkları, girinti ve çıkıntıların her iki üründe birbirinden farklılık arz etmeleri, ürünlerin bitiş noktalarında tasarım farklılığı bulunması, malzeme yüzeyi ile ana gövdenin şekli bakımından genel izlenim itibariyle farklılık arz etmesi nedenleriyle SMK 81/1-A Maddesi gereğince tasarım hakkına tecavüzün bulunmadığını, tasarım hakkınca tecavüz tespit edilemediğinden, tasarım hakkı sahibinin SMK 149/1 maddesi kapsamındaki talepleri ileri süremeyeceği, Davacı karşı davalı tasarımlarının gerek davalı karşı davacıya ait tescilsiz ürün gerekse de davadışı ... markalı ürünün tasarımı karşısında yenilik ve ayırt edicilik şartlarını taşıdığı SMK 77/1 fıkralarında belirtilen hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, dava konusu ürünü üretmesi ve satışa sunması eylemleri nedeniyle TTK 55/1-a-4 Maddesi anlamında Davacı Karşı Davalı taraf aleyhine bir haksız rekabet oluşturmadığı tespit ve değerlendirmeleri göz önünde bulundurularak; Asıl ve karşı davanın REDDİNE," Şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı/karşı davalı vekili istinaf isteminde özetle; Davalının eylemleri müvekkilin endüstriyel tasarım haklarına tecavüz niteliği taşıdığını, Davalı tarafından satış ve üretim yapıldığını, davalının kullanımı, müvekkil tasarımı ile birebir aynı olduğunu, tasarımlar arasında bulunan tek fark sol kenar kısımda iç kısma oyuntusunun daha az olması olup, bu fark küçük ayrıntı olarak algılanmakta tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadığını, Uzman Görüşü sunduklarını, bilirkişi raporunda yer aleyhe tespitlere yönelik itirazlar dikkate alınmadan karar verildiğini, davalının, müvekkili tasarımını kopyalayarak ufak tefek eklemeler yaparak müvekkilinin temel faaliyet alanı olan motosiklet sektöründe kullanmakta olduğunu, Davalı tarafından, ikinci cevap dilekçesinde müvekkili ve davalı şirketin ürünleri arasında motosikletin yapısının el verdiği ölçüde açık farklılıklar bulunduğu ifade edilmiş olsa da, müvekkili şirkete ait tescilli tasarımla davalı/karşı davacı şirkete ait ürün arasındaki benzerlik, sadece ürünün teknik fonksiyonu gereği motosiklete bağlanan kısmının şeklinin aynı olmasıyla sınırlı olmayıp, ürünün şekli, boyutları, ürünün girinti-çıkıntıları yönünden aynı olduğunu, iki ürün arasında ... ibaresinden başkaca farklılık bulunmadığını, Taklit ürün satıl görsellerini sunduklarını, alışveriş sitelerinde satışı yapılan ürünün özellikle şirket adıyla kullanılması yoluyla, ürünün davalı şirkete ait olduğu izlenimi yaratıldığını, haksız rekabet oluştuğunu, müvekkilinin tasarımın gerçek ve tescilli hak sahibi konumunda olduğunu, itirazlar değerlendirilmeden ek rapor alınmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek asıl davanın reddine ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı/karşı davacı vekili istinaf isteminde özetle; Davacı/karşı davalı tarafın ... tescil numaraları tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsuruna sahip olmadığı için hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, ürününün tescil tarihinden çok daha önce gerek Türkiye'de gerek dünyada piyasaya sürüldüğünü, Davacı/Karşı Davalı Firmanın "..." olarak tescil ettirilen ve orijinal olduğu iddia edilen ürünün ... model motosikletin Bacak Koruma ürününün taklidi olduğunu, internet sitesi görsellerinin sunulduğunu, dava konusu ürünün Müvekkili tarafından Davacı/Karşı Davalının ürününün tescil tarihi olan 30.07.2019 tarihinden çok daha önce tasarlanıp piyasaya sunulduğunu, ... görselinin sunulduğunu, Dava konusu ürün teknik fonksiyonun gerçekleşebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunlu olan tasarımlardan olduğunu, 6769 Sayılı SMK 58.maddesinin 4.fıkrasının b bendi uyarınca "ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri" koruma kapsamı dışında olduğunu, Ürünün üçgenimsi yapıdaki motorun kaporta kısmı ile birleştirilerek kullanılmak zorunda olduğunu ve ürünün işlevini yerine getirebilmesi için motosikletin kırmızı alan içerisindeki yapısı ile tamamıyla aynı olması gerektiğinden ürün tasarımcıların şekil, boyut, desen vb. gibi alanlarda bir seçenek özgürlükleri kalmadığını, Ürünün yalnızca ... modeline uygulanabilir nitelikte olduğunu, bu nedenle tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, Davacı/karşı davalı tarafından kötü niyetli olarak dava konusu ürün tescil ettirildiğini, yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımayan tasarımın tescil ettirildiğini, diğer firmaların oluşturmuş olduğu piyasadan haksız olarak yararlanmak amacı ile rakip firmalarının ticaretini engellemek için teknik fonksiyonu gereği belirli bir şekilde olması zorunlu olan ürünün tasarımını tescil ettirmesinde herhangi bir iyi niyet göstergesi bulunmadığını belirterek karşı davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE Asıl dava, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi istemine ilişkindir. Karşı dava ise, asıl davaya konu tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl ve karşı davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı asıl dava yönünden davacı vekili, karşı dava yönünde ise karşı davacı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta; mahkemece alınan ve Dairemizce de yeterli görülen bilirkişi heyeti raporunda davacı tasarımı ile davalı ürününün karşılaştırılması yapılmış ve ürünlerin biçim, yüzey dokusu, et kalınlıkları, girinti ve çıkıntıların her iki üründe birbirinden farklılık arz etmeleri, ürünlerin bitiş noktalarında tasarım farklılığı bulunması, malzeme yüzeyi ile ana gövdenin şekli bakımından genel izlenim itibariyle farklılık arz etmesi nedenleriyle tasarım hakkına tecavüzün bulunmadığı tespit edilmiş olmakla asıl davanın reddine karar verilmesi yerindedir.Karşı dava yönünden ise bilirkişi heyetinin raporunda her iki ürünün uygulandığı motorsiklet zemininin formu sebebi ile açık tabanlı üçgensi formlarda imal edilmiş olsalar da birbirinden farklı görsel form sunduklarına değinilerek tescilli tasarımın karşı davacı ürünü ve yenilik kırıcı delil olarak sunulan ... markalı ürün tasarımı karşısında yenilik ve ayırt edicilik özelliği taşıdığı tespit edilmiş olmakla yeterli nitelikteki bilirkişi raporuna göre karşı davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmüştür. Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından asıl davacı vekili ve karşı davacı vekilinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, asıl davada davacı vekili ve karşı davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Davacıdan alınması gereken 427,60-TL harçtan, peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70-TL harcın asıl davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, Karşı davacıdan alınması gereken 427,60-TL harçtan, peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70-TL harcın karşı davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.04/12/2024