T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/557 Esas
KARAR NO: 2024/1844
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 02/12/2022
NUMARASI: 2021/59 Esas , 2022/278 Karar
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü
KARAR TARİHİ: 04/12/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının Türk inşaat sektöründe geri dönüşümlü plastik ve yapı malzemelerinde uzmanlaştığını, kendi yarattığı kör kalıp ticari adı ile andığı plastik tek kullanımlık beton kalıp sistemini Türk Patent nezdinde ... sayılı faydalı model olarak tescil edip, ayrıca www...com alan adı ile ... sayılı ... ibareli marka tesciline sahip olduğunu, davalılardan ...’in faydalı model tesciline konu buluşu taklit ederek ürettiğini ve üzerine kör kalıp yazarak ticaret alanına çıkardığını, bu durumun tespiti için mahkemenin 2017/130 Değişik İş sayılı dosyası kapsamında delil tespiti yaptırdığını, bunun sonunda davalının ürünlerinin davacıya ait faydalı model belgesi ile tescil edilmiş ürüne tecavüz eder nitelikte ürünler olduklarının tespit edildiğini, yaptıkları araştırmada ... yetkilisi ...’nın keşif esnasında adını verdiği kişinin ticaret siciline "...-..." ticaret ünvanı ile... sicil numarası ile kayıtlı olduğu, adresinin "... Mahallesi, ... Blok Sokak No ... Başakşehir-İstanbul" olduğunu, kendisini kör kalıp genel müdürü olarak tanıttığını, www...com.tr alan adlı sitenin linkini verdiğini, söz konusu site ziyaret edildiğinde davacının faydalı model hakkına tecavüz oluşturan ürünlerin sergilendiği ticari bir site olduğunu, bu nedenle, davacının ... sayılı faydalı model hakkına tecavüzün ve maruz kaldığı haksız rekabetin tespitine, önlenmesine, durdurulmasına, faydalı model hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden ürünlere ve ayrıca münhasıran bunların üretiminde kullanılan vasıtalara, bu kapsamda bilhassa bu ürünlerin üretiminde kullanılan "üretim kalıbı"na bulundukları her yerde el konulmasına ve kesinleşmesinden sonra Türkiye çapında yayın yapan en yüksek tirajlı iki günlük gazetenin Türkiye baskısında ilan edilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesi ile;Davacının davasına dayanak olarak ileri sürdüğü faydalı model belgesinin yenilik unsuruna sahip olmadığını, davalının ürününün davacı şirketin satıcısı olduğu İtalyan ürünün kopyası ve taklidi olmadığını, ürünün işlev olarak aynı olup, tasarım olarak farklı olduğunu, inşaat sektöründe ve piyasada kör kalıp, diğer adıyla ölü kalıp olarak adlandırılan tek kullanımlık kalıplara bu adının verildiğini, davaya konu ürünün üreticisinin İtalyanlar olduğunu, ürünlerin satıcısının konumunda 4 ayrı firmanın bulunduğunu, ülkemizde ... A.Ş. ve davalı ... 'nın kör kalıp adıyla anılan ürün üretmekte ve satmakta olduğunu, her üreticinin ürün veya ürünlerinin aynı işleve görevi görmekte ve fakat isim model ve görsellerinin farklı olduğunu, davalının eski iş ortağı ... tarafından www....com.tr alan adı için başvuruda bulunularak onay gördüğünü, davacı şirketin söz konusu ürünün üreticisi değil satıcısı konumunda olduğu dolayısı ile davanın haksız olduğunu ve reddine karar verilmesini talep etmiştir. Asıl davada davalı ... Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesi ile; Davalının dava konusu ürün üretmediğini, sipariş üzerine ... adına ürettiğini yani fason üretim yapan firma konumunda olduğunu, kendisine verilen siparişlerin patent hakkına sahip olup olmadığını kontrol etme gibi bir yolu ve denetim yapma mekanizmasının olmadığını, araştırma yükümlülüğünün bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA DAVA: Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı tarafından ... Şirketi aleyhine ... sayılı model belgesinin hükümsüzlüğü talebinde bulunulduğunu, söz konusu ürün Türkiye'de ve dünyada başvuru tarihi itibariyle yeni bir buluş olmadığı gibi davalı şirket bir ürün olmadığından aynı ürünün İtalyan firma adına Türkiye'de satışının yapıldığını, inşaat sektöründe kullanılan ve piyasada kör kalıp ve diğer adı ile ölü kalıp olarak adlandırılan tek kullanımlık kalıplara kör kalıp ürününün dava konusu faydalı model belgesine konu ürünün üreticisinin İtalyanlar olduğunu, bu ürünlerin satıcısı konumunda olan 4 ayrı firma bulunduğunu, ülkemizde ... A.Ş.'nin satışını yaptığını, ...’nın kör kalıp adıyla anılan ürün üretmekte ve satmakta olduğunu, her üreticinin ürün veya ürünlerinin aynı işlevi görevi görmekte fakat üstün ve modellerinin farklı olduğunu, davalı şirketin söz konusu ürünün İtalyan şirketi ad ve hesabına Türkiye'de sattığını, yeni bir buluş olmadığını, bu nedenle faydalı model belgesi olarak tescil edilmesinin koşullarından mevcut olmadığını, davalı adına kayıtlı ... numaralı faydalı model belgesinin iptalini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA CEVAP: Davalı ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özet ile; Patent ve faydalı model hükümsüzlük davalarında ispat yükünün davacıda olduğunu, dava konusu faydalı modelin buluş sahibinin İtalyan ... olduğunu iddia eden davalının bunu ispatla yükümlü olduğunu, birleştirilen dosyada faydalı modelin hükümsüzlüğünün talep edildiğini, birleştirilen karşı davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, delil tespiti dosyasında davacı eylemlerinin faydalı model hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespit edildiğini, asıl davada diğer davalı ...tarafından verilen cevap dilekçesinde iddia edildiği üzere davaya konu ürünün ve davanın konusunun tasarım değil faydalı model tesciline dayalı olduğunu, eylemlerin tecavüz olduğunu, davalının bunu bilmesi gerektiğini, basiretli bir tacir olarak başkasının ürünleri ile karıştırılmaya yol açan tedbirlere başvurmasının haksız rekabet teşkil ettiğini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "ASIL DAVADA; Davacının davasının REDDİNE,
BİRLEŞEN 1. FSHHM'NİN 2018/262 ESAS SAYILI DAVADA; 1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; -Davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin 1 nolu bağımsız isteminin hükümsüzlüğüne, diğer istemler yönünden davanın REDDİNE," Şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Asıl davada davacı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekili istinaf isteminde özetle; Hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporları arasındaki çelişki ve değerlendirme eksikliklerinin dikkate alınmadığını, Kararda asıl davaya ilişkin hükmün 13.12.2021, 16.03.2022 ve 29.08.2022 tarihli bilirkişi kök ve ek raporları ışığında verildiği belirtildiği, eksik çelişkili hususların gerekçeli kararda değerlendirilmediğini, Bilirkişilerin 13.12.2021 havale tarihli kök raporunda davalı işyerinde tespit edilen ürünlerin "yarı mamul" olduğu ileri sürülmüş iken, 29.08.2022 tarihli ek raporda "Davalının işyerinde görülen kör kalıp ürünlerinin yarı mamul olarak değerlendirilmesi mümkün değildir" denildiğini, Davalı işyerinde tespit edilen ve ... sayılı faydalı modelde "kör kalıp" denilen ürünler bakımından, Kök Rapor'da bunların "yarı mamul" olduğu çünkü keşifte ... sayılı faydalı modelin (1) numaralı istemindeki diğer parçaların tespit edilemediğine işaret edilmiş; Ek Rapor'da ise davalı işyerinde 2015/15948 sayılı faydalı modelin (1) numaralı istemindeki diğer parçalar görülemediği için tespit edilen "kör kalıp" ürünlerinin "yarı mamul olmadığı" ifade edildiğini, "kör kalıp" ürünlerinin aslında ... sayılı faydalı modele konu buluşun belirleyici/esaslı unsuru olduğunu, Davalı işyerinde tespit edilen "kör kalıp" ürünleri piyasada her zaman bulunabilen alelade bir ürün olmayıp davalılardan ... Ürünler'in özel siparişi üzerine diğer davalı ... tarafından özel olarak üretildiğini, faydalı modele tecavüzün oluştuğunun sabit olduğunu, Davalı ürün görsellerinde ... sayılı faydalı modelin (1) numaralı istemindeki tüm unsurlar aynen ve eşdeğeri itibariyle mevcut olduğu halde, bilirkişi raporlarında eşdeğerlik incelemesi yapılamayacağından bahisle tecavüz kabul edilmemesinin hatalı olduğunu, bilirkişi kök raporuna itiraz dilekçesi ekinde davalı ürününün tanıtımının yapıldığı 04.10.2017 tarihli https://...site/ adresinden çıktılar, davalının https://www...com.tr/... adresindeki ürün görseli ve davalının Facebook hesabındaki ürün görselleri de delil olarak ibraz edildiğini, 16.03.2022 tarihli I. Ek Rapor'da faydalı modelin (1) numaralı isteminde "PVC boru" ibaresi yer aldığı, www...com.tr sitesinde ise ürün hammaddesi olarak "PP" denilmiş olduğu için tecavüz bakımından "eşdeğerlik" incelemesinin mümkün bulunmadığı; 29.08.2022 tarihli II. Ek Rapor'da faydalı modelin (1) numaralı istemindeki PVC boru "destek borusu" olarak tanımlanmadığı cihetle "eşdeğerlik" incelemesinin yapılamayacağı ifade edilmişse de bu hususun öğretiye göre doğru olmadığını, "PVC" ve "PP" plastik türleri olduğunu, dolayısıyla, her iki tarafın ürünlerinde "boru" plastik malzemeden mamul olduğunu, Her iki üründe de boru kalıbın kubbesi ile taban kısmını birleştirmekte; her iki üründe de kalıbın kubbesi kenarlarından boruya tutturulmakta ve boru tabanın içine oturmakta olduğunu, "işlev- yol -sonuç" testine tabi tutulduğunda PVC boru da PP boru da aynı işlevi (kalıbın kubbesi ile taban kısmını birleştirme) aynı şekilde (kubbenin boruya tutturulması ve borunun tabanın içine oturması) gerçekleştirdiğini aynı sonucu doğurduğunu, SMK md.89/1 uyarınca "istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır". Hükmü gereği istemleri anlayabilmek için tarifname ve şekillere bakılması gerektiğini, Haksız rekabet yönünden hiçbir değerlendirme yapılmadığını, Davacının işbu dava konusu ürününü piyasada belli bir noktaya getirebilmek, belli bir pazar payı oluşturabilmek için hem para hem işgücü anlamında ciddi emek sarf ettiğini, haksız olarak üretilerek haksız menfaat sağlamak üzere piyasaya sürüldüğünü, Kısmen hükümsüzlük kararı verilmesi yönünden de kararı istinaf ettiklerini, bilirkişi heyetinin kök Raporunda dava dışı ... firmasına ait ... sayılı Avrupa Patenti'nin ... sayılı faydalı modelin (1) numaralı istemindeki unsurların tamamını barındırmadığı tespit edildiğini, Bilirkişi heyeti nin ... sayılı Avrupa Patenti'ndeki eksikliği ... firmasının ürün tanıtımında yer verilen açıklama ile birleştirdiğini, Dava dışı ... Firmasına ait ürünün ... sayılı faydalı modelin (1) numaralı istemindeki unsurlardan en az biri ("kılavuz") barındırmadığını, diğer bir davada alınan bilirkişi raporunda ... firması ürününde "kılavuz" unsurunun bulunmadığı tespit edildiğini, HMK md.357 uyarınca, ilk derece mahkemesinde gösterilmesine olanak bulunmayan deliller Bölge Adliye Mahkemesi'nce incelenebileceğini Tarifnameye göre; ... sayılı faydalı modelde "taban" kılavuzdan bağımsız bir parçadır; kılavuz tabana takılan ayrı bir parça olduğunu, Dava dışı ... firmasına ait üründe ise kör kalıbı taşıyan boru dairesel bir zemin yatağı, kollar ve bağlantı elemanlarından müteşekkil "yekpare bir parça" olan "zemin elemanı" üzerine oturtulmakta ve her bir zemin elemanı diğer bir zemin elemanına kenetlenmekte olduğunu, Ek Rapor'da ... sayılı faydalı modeldeki "kılavuz" ve "taban" unsurlarının ... ürünündeki "yekpare zemin elemanı"ndan farklılığı konusunda hiçbir değerlendirme yapılmaksızın ... patentindeki 4b şeklinden hareketle ... ürününde de dik açılı matris yapılanması gözüktüğü iddia edildiğini, Ek raporda ... sayılı faydalı modeldeki "kılavuz" unsurunun ... (C) unsuruna denk olduğu yönündeki bilirkişi tespiti tamamen yanlış olduğunu, raporun hükme esas alınamayacağını, istinaf aşamasında itirazları doğrultusunda rapor alınmasını talep ederek kararın kaldırılmasını, asıl davanın kabulü ile birleşen davanın reddini talep etmiştir. Birleşen dosyada davacı ... Vekili istinaf isteminde özetle; Dava konusu faydalı modelin yenilik niteliğine haiz olmadığını, ürünlerin inşaat firmasında uzun yıllardan beri kullanılmakta olduğunu, ... adına tescilli ... ve TR ... numaralı patent ile ... firması adına tescilli ... Numaralı Avrupa Patenti incelendiği takdirde davalının faydalı modelin hükümsüz kılınması gerektiğini anlaşılacağını, bilirkişilerin re'sen inceleme ile delil bulmaları halinde de mahkemece dikkate alınması gerektiğini, Davalının ... firmasının önceki yıllarda Türkiye distiribütörlüğünü yaptığını, ürünlerden haberdar olduğunu, davacının ... ürününde A olarak adlandırılan yapının B olarak adlandırılan taban kısmı ile bütün olduğuna ilişkin iddiasının yerinde olmadığını, davalının faydalı modelinde kullanılan 3 parçanın da aynı aynı şekilde ayrı ayrı üretildiğini ve uygulama sırasında biraraya getirildiğini, ürünlerin aynı olduğunu belirterek birleşen davanın kısmen reddi hükmünün kaldırılarak birleşen davanın kabulünü talep etmiştir.
GEREKÇE Asıl dava, faydalı modele tecavüz ve haksız rekabetin tespiti meni refi istemine ilişkindir. Birleşen dava ise; faydalı modelin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu kararda asıl dosya yönünden davacı vekili, birleşen dosya yönünden ise her iki taraf vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta mahkemece hükme esas alınan kök ve ek bilirkişi raporları yeterli, denetime ve hükme elverişli olup davacı vekilinin aşamalardaki ve istinaf dilekçesindeki itirazları son bilirkişi heyetinin ek raporlarında ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Delil tespiti yapılan ürünlerde davacının FM belgesinin ana isteminde yer alan PVC Boru, Taban, Kılavuz unsurlarının mevcut olmadığı, dolayısıyla ürünün hangi sistemler ile sabitleneceği belli olmadığından faydalı modelin kapsamında olduğunun ispat edilemediğine ilişkin gerekçe yerinde olduğu gibi, raporda FM istemlerinde ve tarifnamesinde de çok açık şekilde 3 numaralı parçanın PVC Malzeme olarak sınırlandırması yapıldığı, yapılan bu açık daraltma nedeni ile bir eşdeğerlik incelemesinin mümkün görülmediğinin belirtildiği, yine 2.ek raporda da eşdeğer unsur tanımında görüşlerinin değişmediğini belirttikleri, ... firmasına ait patent yönünden ise kılavuzun taban ile bütünleşik ya da sökülüp takılabilir olmasının koruma kapsamı ve kullanım alanında bir değişiklik oluşturmadığının açıklandığı dikkate alındığında FM tecavüze dayalı istemlerin reddi yerinde olduğu gibi, davacının haksız rekabet iddiası faydalı modele dayalı haklardan kaynaklandığından haksız rekabet isteminin reddi de yerinde görülmüştür. Hükümsüzlük isteminin kısmen kabulüne ilişkin taraf vekillerinin istinaf incelemesine gelince; hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunda re'sen de inceleme yapılmış ve faydalı modelin (1) nolu bağımsız istemi yönünden hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, diğer istemler yönünden yenilik kırıcı delil sunulmadığı, re'sen de tespit edilemediği belirtilmiştir. Hükümsüzlük istemi yönünden alınan önceki raporlarda usulüne uygun karşılaştırma yapılmadığından mahkemece yeterli ve teknik incelemeye dayalı son bilirkişi heyeti raporuna göre hükümsüzlük isteminin kısmen kabulüne karar verilmesi yerinde görülmüş ve taraf vekillerinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir. Faydalı modele tecavüz iddiası yönünden de delil tespit dosyasındaki raporda ve mahkemece alınan ilk raporlarda faydalı modelin istemleri ile davalı ürününe ilişkin usulüne uygun karşılaştırma yapılmadığından denetime elverişli olmayan bu raporların hükme esas alınmaması yerinde olup mahkemenin gerekçesinde de yerinde olarak bu hususa yer verilmiştir. Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden davacı birleşen dosyada davalı vekili ile birleşen dosyada davacı vekilinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1- Asıl dosyada davacı- birleşen dosyada davalı vekilinin asıl ve birleşen dosyaya ilişkin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, ESASTAN REDDİNE, -Birleşen dosyada davacı ...vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, ESASTAN REDDİNE, 2-A.Asıl dosyada davacı- birleşen dosyada davalıdan alınması gereken 427,60'ar -TL harçtan, peşin alınan 179,90'ar-TL harcın mahsubu ile bakiye 495,40TL harcın davacı-birleşen dosyada davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, B.Birleşen dosyada davacıdan alınması gereken 427,60TL harçtan davacı tarafça peşin olarak yatırılan 179,90TL ve 179,90TL nin mahsubu ile bakiye 67,80TL harcın birleşen dosyada davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.04/12/2024