T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/686 Esas
KARAR NO: 2024/1667 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/02/2023
NUMARASI: 2021/749 E. - 2023/102 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 24/10/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin işyerinde tekstil makinelerinin imalatı, satışı ve pazarlaması alanında faaliyette bulunduğunu, müvekkili şirkete ait işyerinde 30.06.2021 tarihinde hırsızlık olayı meydana geldiğini, hırsızlık yapılan işyerinde bir takım makineler ile yaklaşık 250 kilogram ağırlığındaki çelik kasanın çalındığını, anılan çelik kasanın içerisinde yaklaşık 5.000,00 TL nakit para, bir kısım bono ve mukaveleler, ... Bankasından müvekkil şirket adına verilmiş ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı boş Amerikan doları para birimli çek yaprakları, yine ... Bankasından müvekkil şirkete verilmiş ..., ..., ... çek numaralı boş TL para birimli çek yaprakları, yine ... Bankasından müvekkil şirkete verilmiş ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... çek numaralı boş TL para birimli çek yaprakları bulunduğunu, müvekkil şirketin, hırsızlık hadisesini ve çalınan çekler ile ilgili bilgileri ilgili bankalara bildirdiğini, müvekkil şirket tarafından söz konusu hırsızlık olayının 30.06.2021 günü Merter Şehit Osman Karaman Polis Merkezi Amirliğine bildirilmesi üzerine anılan amirliğin ... suç numarası ile tahkikata başlandığını ve halen Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/67177 soruşturma numaralı dosyasıyla soruşturmaya devam edildiğini, soruşturma devam ederken ... Bankası Güngören Şubesi nezdindeki ... İBAN numaralı hesabına keşide edilmiş, 15.08.2021 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekin, sahte olarak doldurulup ve keşideci imzası da sahte olarak atılıp, ... Bankası Maslak şubesi tarafından takas odasına ibraz edilerek hesaptan tahsil olunduğunu, çek üzerindeki imzanın müvekkil şirkete ait olmadığını, söz konusu çeke ilişkin olarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/175691 Soruşturma numaralı dosyasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu, çek hesabının bulunduğu ... Bankasının, çekin çalıntı olduğunun bildirilmesine rağmen çek bedelinin tahsiline olanak sağlamasından dolayı ağır kusurunun bulunduğunu, çekteki imzaya ilişkin olarak sahtelik iddiası mutlak bir defi olup herkese karşı ileri sürülebildiğini, kambiyo senetlerinin geçerli olabilmesi için keşidecinin imzasını taşımasının şart olduğunu, aksi halde senedin kambiyo senedi olarak nitelendirilmesinin mümkün olmayacağını, kambiyo senedine imza koymamış bir şahsın sorumluluğundan da söz edilemeyeceğini, söz konusu çekin hırsızlık sonucu çalındığından ve alacaklı ile müvekkil şirket arasında herhangi bir ticari ilişki mevcut olmadığından, çek bedelinin istirdatına karar verilmesi gerektiğini, dava açılmadan önce Arabuluculuk Bürosuna başvurulmuş ise de taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını bildirmiş, bu nedenlerle davanın kabulüne, ... Bankası Güngören Şubesi nezdindeki ... İBAN numaralı hesabına keşide edilmiş, 15.08.2021 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekin haksız olarak tahsil edilmesi sebebiyle çek bedeli olan 30.000,00-TL ' nin davalıdan istirdatına, istirdadına karar verilecek tutara, haksız olarak çekin tahsil edildiği tarih olan 15.08.2021 tarihinden itibaren reeskont avans faizi uygulanmasına, Yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın iyi niyetli meşru hamil olan müvekkiline karşı yöneltilemeyeceğini, davanın aktif husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davacı tarafın dava konusu çek hırsızlığı hususunda soruşturmanın devam ettiğini, çekteki imzanın kendilerine ait olmadığını ve ilgili bankalara bu vakıanın bildirildiğini beyan ederek çek bedelinin istirdatını müvekkilinden talep ettiğini, davaya konu çekin usul ve yasaya uygun bir şekilde Faktoring Sözleşmesi, fatura ve çek tevdii bordrosu tevsik ederek ciro yolu ile iktisap edilmiş olup; müvekkilinin iyi niyetli son meşru hamil sıfatını haiz olduğunu, bu nedenle çeki yasal süresinde ibraz ettiğini ve çekin karşılığı olduğundan çek bedelini tahsil ettiğini, Yargıtay'ın ise kararlarında takasa ibraz edilen çeklerde de muhatap bankanın araştırma yükümlülüğünün bulunduğu ve sahte çekin ödenmesinden dolayı uğranılan zarardan muhatap bankanın sorumlu olacağını ifade ettiğini, bu nedenle davacı tarafın davaya konu çekin bedelinin istirdatını müvekkilinden talep edemeyeceğini, muhattap bankanın zarardan sorumluluğu olduğunu, bu nedenle davacı tarafın iddia ve istirdat taleplerinin ancak muhattap bankaya karşı yönlendirilebileceğini, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı olmadığını, huzurdaki davanın istirdat davası olup bir tespit davası olduğunu, davacının huzurdaki davaya konu çekte cirosu bulunmadığını, davacının dava konusu çeke ilişkin Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/590 E. sayılı dosyasından Kıymetli Evrak İptali davası ikame ettiğini, başlatılan icra takibi akabinde huzurdaki davanın ikame edildiğini, somut olayda davacı tarafından Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/590 E. sayılı dosyasından ikame edilen Kıymetli Evrak İptali davasında, mahkemece davacıya istirdat davası ikame etmek üzere süre verilip verilmediği, işbu davanın süresinde ikame edilip edilmediğinin belirsiz olduğunu, müvekkili şirketin takip konusu çeke ilişkin alacağını usul ve yasaya uygun bir şekilde Faktoring Sözleşmesi, alacak bildirim formu, fatura tevsik edilerek ... Mobilya Ticaret' ten ciro yolu ile iktisap ettiğini, müvekkili şirketin dava konusu çeke ilişkin alacağı devralırken ... Mobilya Ticaret ' e ciro eden ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile aralarındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile tevsik edildiğini, müvekkil şirketin alacağı usul ve yasaya uygun olarak üstlenmiş olup, alacaklı sıfatını kazandığını, müvekkilinin iyiniyetli son meşru hamil olduğunu, davacıların mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarının reddi gerektiğini, müvekkilin dava konusu çeki ciro yoluyla iktisap ettiği gözetilerek; müvekkilinin ağır kusuru ve kötü niyeti olmadığının tespiti gerektiğini, davacı tarafın mezkur çekin çalındığı iddiasında bulunduğunu, bu hususun iddia niteliğinde olduğunu, davacı tarafın hırsızlık iddiasının henüz soruşturma aşamasında olduğunu, bu nedenle iyi niyetli meşru hamil müvekkilinin bu durumu bilmesinin beklenemeyeceğini, davacı tarafın çekteki keşideci imzasının kendisine ait olmadığını iddia ettiğini, müvekkilinin çeki ciro yolu ile iktisab ettiğini, keşideci imzasının geçerliliğini bilebilecek durumda olmadığını, çekin yasal süresinde müvekkili tarafından ibraz edildiğini, yetkili ve meşru hamil olan müvekkiline çek bedelinin ödendiğini, imza uyuşmazlığı ya da ödeme yasağı gibi muhattap bankanın çek bedelini ödemekten kaçınmasını gerektirecek bir durum olsa idi, çekin alonj kısmına derç edilmiş olacağını, davacının iddiaları doğru olsa bile bu hususta çek bedelinin istirdatını müvekkilinden değil, çek bedelini ödeyen muhattap bankadan talep edebileceğini, dava konusu çekin davacı şirketin ticari defterlerinde işlenip işlenmediği hususunun belli olmadığını, çekte yetkili hamil olduğunu ileri süren şirketin ticari defterlerine işbu çeke ilişkin alacağın kaynağını ve alacağa dayanak çeki ticari defterlerinde kayıt altında tutmaya mecbur olduğunu, söz konusu çekin, davacının elinde bulundurduğu esnada hırsızlandığı ileri sürüldüğünden, çekin davacının ticari defterlerine şüpheli alacak kaydı ile kayıt edilmesi gerektiğini, dava konusu çekin davacı şirketin ticari defterlerinin şüpheli alacaklarında kayıtlı olup olmadığının da belirsiz olduğunu, davacının iddialarının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu bildirmiş, davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, müvekkilinin iyi niyetli son meşru hamil olduğu, çeki usul ve yasaya uygun bir şekilde ciro yolu ile iktisap ettiği , yasal süresinde çeki muhattaba ibraz ettiği ve muhattap tarafından çeke hiçbir şerh düşülmeksizin çek bedelinin çek hesabında karşılığı bulunduğundan müvekkiline ödemesinin yapıldığı, bu durumda davacının iddia ve taleplerini müvekkiline değil muhattap bankaya yöneltebileceği, zira davacının iddialarında haklı olması halinde tüm sorumluluğun muhattap bankada olduğu, bu hususun Yargıtay nezdinde de içtihat haline geldiği gözetilerek; işbu davanın öncelikle aktif husumet yokluğundan usulden reddine, haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen işbu davanın esastan reddine, huzurdaki dava kötü niyetle ikame edildiğinden davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/02/2023 tarihli 2021/749E. - 2023/102K. sayılı kararıyla; "...Davamıza konu ... Bankası Güngören Şubesi muhataplı ... İBAN, ... seri numaralı, 15.08.2021 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli çekin keşidecisi olarak atılı imzanın davacı şirket yetkilisi ...'ın eli ürünü olmadığı anlaşılmakla; davalı tarafça her ne kadar iyi niyetli hamil olunduğu savunulmuş ise de davacı tarafın ileri sürdüğü sahte imza defiinin herkese karşı ileri sürülebilecek ve herhalde korunacak mutlak defilerden olup tüm ciranta ve hamillere karşı ileri sürülebilecek nitelikte olması ve iddianın da ispatlanmış olması nedeniyle davanın kabulüne, 30.000 TL nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine" karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla; davanın iyi niyetli meşru hamil olan müvekkiline karşı yöneltilemeyeceğini, Mahkemece husumet itirazlarının dikkate alınmadığını, davanın aktif husumet yokluğundan reddi gerektiğini, Çekin ödenmesinde muhatap bankanın kusursuz sorumluluğunun bulunduğunu, bu nedenle istirdat talebinin muhatap bankaya yöneltilmesi gerektiğini, yerel mahkemece bu husus dikkate alınmadan usul ve yasaya aykırı karar verildiğini, Davacının davaya konu çekte cirosunun bulunmadığını, açılan davanın bir tespit davası olduğunu, davacının bu davaya açmakta hukuki yararının bulunduğunu ispat etmesi gerektiğini, Müvekkilinin davaya konu çeki Faktoring Sözleşmesi kapsamında, alacak bildirim formu ve fatıra tevsik edilerek ... Mobilya Ticaret'ten ciro yoluyla aldığını, ...'nın ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile aralarındaki ilişkiyi gösterir fatura ile tevsik ettiğini, iyiniyetli son meşru hamil olduğunu, alacaklı sıfatını kazandığını, davanın reddi gerektiğini, Müvekkilinin çeki ciro yoluyla iktisap etmesinde ağır kusurunun ve kötüniyetinin olmadığının tespiti gerektiğini, Çekin çalıntı olduğuna dair kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmadığını, soruşturmanın halen devam ettiğini, Çeki ciro yoluyla alan müvekkilinin çekteki imzanın davacı şirkete ait olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığını, Davaya konu çekin davacının ticari defterlerine şüpheli alacak olarak kaydedilip edilmediğinin araştırılmadığını, Davacının borçlu olmadığını HMK'nun 200. maddesi uyarınca senetle ispat etmesi gerektiğini, davacının iddialarını ispatlayamadığını belirterek, istinaf taleplerinin kabulüne, İstanbul 5. Asliye ticaret Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın öncelikle aktif husumet nedeniyle reddine, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Davaya konu çek örneği incelendiğinde; ... Bankası Güngören Şubesine ait 15/08/2021 keşide tarihli, ... seri numaralı, keşide yeri İstanbul, lehtarı ..., keşidecisi ... Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi olan, 30.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin arkasında sırasıyla; ..., ..., ... Hizmetleri Tic. Ltd. Şirketi, ... Sanayi ve Tic. Ltd. Şirketi, ... ve ... Anonim Şirketi'nin cirolarının bulunduğu tespit edilmiştir. ... Bankasının 08/12/2021 tarihli yazı cevabı incelendiğinde; davaya konu çekin 14/07/2021 tarihinde ... Anonim Şirketi tarafından bankalarına ibraz edildiği, ilgili çekin 16/08/2021 tarihi takasında sorgulandığı ve bankası tarafından ödendiğinin bildirildiği, ödeme dekontunun da gönderildiği görülmüştür. İlk derece mahkemesince imza karşılaştırması yapılması için İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Fizik İhtisas Kurulundan aldığı 31/10/2022 tarihli ... nolu raporda; "Tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede; İnceleme konusu çekte atılı keşideci imzası ile ...'ın mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği" yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.
G E R E K Ç E:Dava, çalıntı ve sahte imzalı olduğu iddia edilen çekle ilgili davalıya yapılan ödemenin faizi ile birlikte istirdatı davasıdır.Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava imza inkarına dayalı menfi tespit ve istirdat davasıdır. Alınan Adli Tıp Kurumu raporu ile de, çekteki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığı tespit edilmiştir. Sahtecilik def’i mutlak def’ilerden olup, kambiyo senedinde imza inkarında bulunandan sonra gelen herkese karşı ileri sürülebilir. Yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda imzanın davacı şirketin yetkilisine ait olmadığı anlaşıldığına göre, davacının borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı çek bedeli nedeniyle davalının sebepsiz olarak zenginleştiği, davacının bu bedelin davalıdan istirdatı için dava açmakta hukuki yararının bulunduğu, aktif taraf ehliyetinin de mevcut olduğu, davanın davalıya yöneltilmesinde usule aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir.İncelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiş, davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 2.049,30 TL nispi harçtan, peşin alınan 512,32 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.536,98 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 24/10/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.