T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2023/210 Esas
KARAR NO:2024/1643
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ:23/11/2021
NUMARASI:2021/101 Esas, 2021/23 Karar
DAVANIN KONUSU:Tasarıma Tecavüzden Kaynaklanan (Tazminat istemli)
KARAR TARİHİ:24/10/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... kod numaralı tasarımın müvekkili adına tescilli olduğunu, davalı tarafın ise müvekkilinin sahibi olduğu tasarımın ayırt edilemeyecek kadar benzerlerini kullandığını, tasarımı taklit ettiğini, bu şekilde tescilli tasarıma tecavüz ederek ürettikleri ürünleri e-ticaret siteleri üzerinden satışa sunduğunu, davalıların bu eylemlerinin 6769 Sayılı Kanun uyarınca müvekkillerinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğini, aynı zamanda ilgili kullanımların TTK kapsamında haksız rekabet oluşturduğunu, davalı eylemlerinin, tüketicinin önceden kulanmış olduğu kalitede bir mala ulaşamaması ve kandırılmasına sebebiyet verdiğini, bu eylemlerin aynı zamanda kamu güvenliği ihlaline de sebebiyet verdiğini, haksız rekabete ve müvekkillerinin tasarım hakkına tecavüzün tespitine, menine, ref'ine, dava konusu eylemlerinin durdurulmasına ve tecavüzün kaldırılması için, tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi masraflar davalıya ait olmak üzere el konulan ürünlerin imhasına, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; uğranılan maddi zarar için şimdilik 2.000 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminatın, davalılardan alınarak müvekkiline verilmesine, müvekkilinin mülkiyet hakkının yanında aynı zamanda kamu güveninin ihlaline sebebiyet veren bu eylemlerin müvekkillerinin itibarına zarar verdiğinden dolayı, karar kesinleştiğinde masrafı karşı tarafa ait olmak üzere kararın Türkiye çapında tirajı en yüksek olan üç gazeteden birinde ilanına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 19/11/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile; dava dilekçelerinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla talep ettikleri 2.000 TL maddi tazminatı, 772.541,64 TL arttırarak, maddi tazminat taleplerini 774.541,64 TL üzerinden ıslahı ile 774.541,64 TL maddi tazminat alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep etmiştir.
CEVAP:Davalı ....Şti vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin bünyesinde 80 çalışanı bulunan kendi marka ve tasarımlarını kullanarak ticari faaliyetlerini sürdüren, aynı zamanda kendi ürünlerini üretip ihraç eden köklü bir firma olduğunu, müvekkilin davacıya ait davaya mesnet tasarımdan kaynaklanan haklarını ihlal etmediğini, davacıya ait davaya dayanak tasarım ile müvekkilinin kullanım gerçekleştirdiği tasarımın birçok noktalarda farklılıklar barındırdığını, benzerliğin söz konusu olmadığını, modeller arasında tek benzerliğin sarı renk ve bot olmaları olduğunu, Türkiye'nin ayakkabı üretimi endüstrisinde 2 yüzyıl geriden geldiğini, hali hazırda tescil edilmiş tasarımlardan farklı, yenilik ve ayırt edicilik unsurlu tasarımlar meydana getirmenin zorlaştığını, müvekkilinin TSE tarafından hazırlanan .... kodlu bot kalıbına uygun üretimde bulunduğunu, yapılacak incelemenin yalnızca ürün üzerinde yapılması gerektiğini, haksız rekabetten söz edilemeyeceğini, davacı tarafından gönderilen ihtarnamede de belirtiliği gibi dava konusu tasarım ile ilgili uzun süredir herhangi bir kullanımlarının bulunmadığını, tazminat taleplerini kabul etmediklerin, bu nedenle haksız olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılardan ...şti adına tebligat yapılmış, davalı süresi içinde davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davalılar kullanımlarının, davacıya ait TPMK nezdinde ... numara ile tescilli tasarıma tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile, bu tecavüz ve haksız rekabetin durdurulmasına, önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, bu suretle tecavüze konu ürünlerin yer aldığı ilan, reklam, broşür, afiş ve sair her türlü tanıtım malzemenin, basılı kağıt, faturalar ve sair ticari evrakların toplatılmasına, kararın kesinleşmesine müteakip imhasına, 2-TBK m.50 ve m.51 uyarınca 75.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihi itibariyle işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsile ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi itibariyle işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsile ile alınarak davacıya verilmesine, 4-Hüküm özetinin Türkiye çapında yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde, masrafı davalılara ait olmak üzere bir kez ilanına" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı .... A.ş. vekili İstinaf isteminde özetle; maddi tazminat açısından hükmedilen tutarın, müvekkilinin zararını tazmin edecek nitelikte olmadığını, davalı ... tarafından “...” ibaresi bulunan 3.824 çift botun, diğer davalı şirkete satıldığı ve 3.824 adet çift bot üzerinden hesaplama yapıldığında 774.541,64-TL’lik yoksun kalınan muhtemel kazancın hesaplandığı şeklinde görüş bildirildiğini, maddi tazminat miktarı 774.541,64-TL’ye artırıldığını, Müvekkili tarafından dava konusu edilen bot tasarımı “...” markası ile satışa arz edilmiş olup, satışa sunulduğu 2019 yılında ürünün birim fiyatı 810,19-TL olduğunu, davalıların, bilirkişi raporunda ... markasından 363.390 adet ayakkabı satışı ve 18.169.500,52TL hasılat elde ettiği görüldüğü, Ayrıca ... markası ile de dava konusu ... modelinin taklidi ürünler satılmış, bu markanın satışıyla ilgili bilirkişi tarafından ayrı bir tespit defter incelemesi yapılmadığından, bu marka ile elde edilen kazanç yönünden herhangi bir hesaplama yapılmamış olduğunu,Davalıların, Müvekkiline ait ürünü taklit etmek suretiyle elde ettikleri kazancın, salt bir kodlama olmaması sebebiyle Müvekkilinin uğradığı zararın hesaplanamıyor olmasının kabul edilebilir bir yanı olmadığını, davalılar tarafından farklı farklı modellerin satıldığına yönelik olarak da bir delil dava dosyasına sunulmadığını, bilirkişi raporuyla bile sadece ... çift... bot satışı üzerinden 774.541,64TL zarar tespiti yapıldığını,. ... markasıyla yapılan taklit bot satışları da hiç hesaba katılmadığını, Ürün bazında Müvekkilinin brüt karlılık oranı %100 den fazla olmasına rağmen Bilirkişinin sadece %25 karlılıkla zarar hesaplaması yaptığını belirterek maddi tazminat talebinin tümünün kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı... Şti. İstinaf isteminde;Kararın eksik incelemeye dayalı olup gerekçenin de kendi içinde çelişkili olduğunu,müvekkiline ait tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olmadığı ve bu sebeple haksız rekabete sebebiyet verildiği yönündeki kararı kabul etmediklerini, raporlarda sübut bulduğu üzere her iki ürün arasında; tabanda, deri kısmında kullanılan malzeme tamamen bir birinden farklı olması, Davacıya ait ayakkabının boğaz kısmında konç olmayıp, o bölüm sarı deri ile devam ederken, müvekkiline ait ayakkabının boğaz kısmında siyah konç bulunmakta olması ve bu durumun tasarım tamamen değiştirmesi, Botun boy uzunluğunun farklı olması, Davacıya ait botun sırt kısmında kopça varken müvekkiline ait botta kopça bulunmaması, Müvekkiline ait botun sağ dış kısmında müvekkili şirketin isminin ilk iki harfi "..." logo olarak kullanılmış olması, Davacı tarafından tescil edilen modelde etiket olmamasına karşın, müvekkiline ait ayakkabının sağ dış kısmında rahatça görünecek şekilde müvekkilinin markasının yazdığı etiket bulunması, Kullanılan dikiş şekilleri ve genişliklerinin birbirinden farklı olması, Bağcık renkleri davacı tasarımında gövde ile uyumlu olarak sarı, müvekkiline ait tasarımda tabanla uyumlu olarak siyah olması, Botların burunlarının deri üstündeki eni ve genişliği tamamen birbirinden farklı olması, gibi pek çok tasarımı tamamen ayırt edici hale getiren unsur bulunduğunu,bilrkişilerin kendi tespitleri ile çelişerek, benzerlik derecesinin yüksek olduğunu ifade etmelerinin hatalı olduğunu, raporun hükme esas alınmayacağını, davaya konu modelin müvekkilinin kendi markası altında, kısa bir süre içerisinde ve çok cüzi sayıda ürettiği, beğenilmemesi nedeni ile tutmayan ve bu sebeple üretime devam etmediği eski bir model olduğunu,Dava konusu botların TSE tarafından hazırlanan ... (...) kodlu Bot kalıbına uygun olarak üretildiğini, tasarımı alındığı ifade edilen bot kalıbı ile aynı olduğunu, bilirkişi tarafından da bu hususun belirtildiğini, Bu kalıbı sarı deri ve siyah tabandan yapan müvekkilinin üzerine kendi logosunu ve ismini koyduğunu, benzerlik olmadığını,Yerel mahkeme gerekçesinin aksine dosya içerisinde; diğer davalıya satılan tüm botların alt hesapları, grupları, kodları bulunmakla birlikte; görselleri bulunan sipariş teslim formlarının ıslak imzalı asılları dosyaya sunulmuş, adet, fiyat, tarih, miktar tüm detayları ile mahkemeye ibraz edilmiştir. nitekim bilirkişi tarafından ek raporda bu belgelere dayanarak yeniden hesaplama yapılmış ve muhtemel kazanç 3.240,76 tl olarak hesaplanmış olduğunu,bilirkişi tarafından gruplandırmaların bulunduğu sevk irsaliye fişleri hiç nazara alınmadan sadece faturalar üzerinden sözde bir tespit yapıldığını ve diğer davalıya yapılan tüm satışlar sanki dava konusu ürünmüş gibi hesaplama yapıldığını, ayırt edici ibare, ayrı bir kodlama bulunduğunu, ürünlerin fotoğraflarının dahi kullanıldığı sevk irsaliye fişleri ve teslim makbuzlarını dosyaya sunulduğunu, ek raporda fahiş hatanın tespit edilerek "sipariş teslim formlarında 16 çift ayakkabının teslim edildiğinin görüldüğü ve davacı tarafın muhtemelen kazanç kaybının 3.240,76 tl olduğunu" ifade ettiğini, davacı lehine 10.000,00 tl manevi tazminata hükmedilmiş ise de; manevi zarara neden olan olgunun davacı yanca izah edilmediği gibi delil de sunulmadığını, karine olarak zararın varlığı kabul edilecekse; 3.240,76 TL tutarındaki toplam satış miktarı için davacının 10.000,00 TL karşılığında tatmin edilecek bir manevi zararının olması kabul edilemeyeceğini,davacının maddi ve manevi zararı olmadığını, Mahkemece toplatma kararı verilmesinin yerinde olmadığını, bu talepler yönünden 7375 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin de yerinde olmadığını, dava tarihi itibari ile ilgili ayakkabının satışı, reklamı veya tanıtımı yapılmadığını, ihtarnamede de belirtildiğini belirterek kararın kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...Şirketi istinaf isteminde özetle;Kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu, Raporda görüleceği üzere her iki ürün arasında deri malzemesi, bot uzunluğu, şekli logo tasarımı etiket farklılığı, bağcık farklılığı, renkleri gibi pek çok ayırt edici unsur belirlendiğini, raporda yalnızca 7 kriterde benzerlik olduğunun vurgulandığını, raporun hükme esas alınmayacağını, ayakkabıların aynı olmadığı gibi ayırt edilemeyecek derecede benzerlik de olmadığını, Satışa esas ayakkabı miktarı 16 adet olarak ticari kayıtlar ile belirlenmişken, müvekkiline ait defterler incelenmeden rapor tanzim edildiğini, dosya içinde adet, sipariş teslim formları, fiyat ve alt hesaplar kodlar olmasına karşın ek raporda 16 çift ayakkabı karşılığı 3240,76 TL belirtilmişken mahkemece 75.000TL ye hükmedilmesinin haksız kazanca neden olacağını, Manevi tazminat miktarını da kabul etmediklerini, ek raporda 3240,6TL kazanç kaybı belirlenmişken 10000TL manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Mahkemenin ürünü yer aldığı reklam, ilan broşür, afiş sair tanıtım malzemelerinin basılı kağıt faturalar ve sair ticari evrakların toplatılmasına karar vererek 7375TL vekalet ücretine de hükmetmesinin hatalı olduğunu, dava tarihi itibarı ile müvekkilinin satış ve tanıtım yapmadığını, davacının da maddi manevi zararı olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, meni refi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ile davalılar vekilleri ayrı ayrı yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Tasarımda korunan görünüm olup tasarım uzmanı bilirkişilerce teknik inceleme yapılırken davacının tescilli tasarım belgesindeki görünüm ile davalıların tecavüzlü olduğu iddia edilen ürünlerinin karşılaştırılması gereklidir. Mahkemece iki ayrı bilirkişi raporu alınmış ise de, her iki heyette de tasarım uzmanı bilirkişi bulunmadığı gibi hükme esas alınan 2.raporda bilirkişilerin tasarım belgesi değil davacının ürün numunesi ile davalı yana ait ürün numunesini karşılaştırılmış olup bu yönü ile 2.rapordaki inceleme usulüne uygun değildir. Kabule göre de; davalılardan . ..Şti'ne ticari defter incelemesi için kesin süre içerir herhangi bir tebligat çıkartılmadan maddi tazminat istemi yönünden rapor alındığı, aşamalarda bu yöndeki davacının rapora itirazda bulunduğu da görülmekle davacı vekili ile davalı ...şti'nin vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.Açıklanan nedenle taraf vekillerinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, mahkemece davalılardan . ...şti'ne ticari defterlerini ibraz etmesi için kesin süre verilerek denetime elverişli ve usulüne uygun tasarım karşılaştırmasının yapıldığı bilikişi raporu alınması için dosyanın bir tasarım uzmanının da yer aldığı yeni bir bilirkişi heyetine tevdi ile iddia ve savunmanın değerlendirilmesi için dosyanın mahkemesine iadesine, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekili ve davalı vekillerinin istinaf istemlerinin KABULÜNE,2-İstanbul 4. Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 23/11/2021 tarih, 2021/101 Esas, 2021/23 Kararsayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde taraflara iadesine, 5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 220,70TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 36TL posta masrafı olmak üzere toplam 256,70TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,-İstinaf aşamasında davalı ....Şti tarafından yapılan yargılama gideri olan 220,70TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 9TL posta masrafı olmak üzere toplam 229,70 TL'nin davacıdan alınarak davalı .. ..Şti'ne verilmesine,-İstinaf aşamasında davalı ... Şti. tarafından yapılan yargılama gideri olan 220,70TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 91TL posta masrafı olmak üzere toplam 311,70TL'nin davacıdan alınarak davalı ...... Şti.'ne verilmesine,6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.24/10/2024