T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/1498 Esas
KARAR NO: 2026/673
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/04/2025
NUMARASI : 2024/42 Esas, 2025/109 Karar
DAVA: TASARIMA TECAVÜZ - HAKSIZ REKABETİN TESPİTİ, MEN'İ, REF'İ, MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT
DAVA TARİHİ: 13/02/2015
BİRLEŞEN ÇANAKKALE 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNİN 2018/430 ESAS SAYILI DOSYASI (FSHHM SIFATI İLE)
DAVA: TASARIMIN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ VE SİCİLDEN TERKİNİ
DAVA TARİHİ: 06/12/2018
KARAR TARİHİ: 29/04/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, kendine özgün tasarımlarına konu olan ürünlerini korumak adına Türk Patent Enstitüsü'ne başvuruda bulunduğunu ve 27/02/2013 tarihli, ... sayılı başvurusu ile tescil edilmesini sağladığını, davalıların müvekkilinin tescil başvurusunda bulunduğu tasarımların bir kısmını aynen taklit ederek üretmekte veya ürettirmekte ve satışını gerçekleştirdiğini, davalıların müvekkilinin 554 sayılı KHK ve Türk Ticaret Kanunu ile koruma altında bulunan tasarım haklarının önemli ölçüde zarar görmesine neden olduklarını ileri sürerek, davalıların; müvekkiline ait özgün tasarımlara karşı tecavüz ve haksız fiillerinin, haksız rekabetlerinin tespitine, durdurulmasına, haksız tecavüzlerinin önlenmesine ve kaldırılmasına, her bir davalıdan 1.000'er TL olmak üzere toplam 6.000.-TL manevi tazminat ile şimdilik 1.000'er TL olmak üzere toplam 6.000 TL maddi tazminata hükmedilmesine, davalıların aleyhine verilecek kararın ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
ASIL DAVAYA CEVAP:
Davalı .... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın, hiçbir zaman üretim faaliyetinin olmadığını, davalılardan ... ile müvekkili firmanın arasında ticari ilişki bulunduğunu, buradan müvekkilinin "..." etiketiyle bir kısım ürünler alıp satmış olduğunu, müvekkili firmanın bu satışı yaparken tasarımın başka bir firmaya ait tasarım olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığını, savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı .... Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde özetle: davacı tarafın aleyhine tespit talep edilen şahıs ... (...) yazılmak suretiyle tespit talebinde bulunduğunu, diğer davalı ... adlı şahıs ile müvekkilinin hiçbir ilgi ve alakasının olmadığını, diğer davalı ...'un da müvekkili şirket ile hiçbir bağının olmadığını beyan ettiğini, dava konusu elbise ürünleri 554 sayılı KHKnın 6 ve 7.maddelerine aykırı olarak tescil edilmiş olduğunu, tasarım konusu ürünün 2013 tarihinden bu yana müvekkilince ve piyasada satılan bir ürün olduğunu davacıya ait olan tasarım konusu ürünün ayırt edilemeyecek derecede benzerinin 2010 yılından bu yana ... adlı ABD menşeli firma tarafından da satıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı .... Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkilinin taklit tasarıma konu olduğu iddia edilen bu model elbiseyi sürekli olarak ticaret yaptığı ... . Ltd. Şti. den satın aldığını, söz konusu tasarımın özgün bir tasarım olmadığını, müvekkilinin satmış olduğu elbise modelinin birçok tekstil firmasında üretilen ve satılan, moda dergilerinde çok sık görülen bir model olup, yeni ve ayırt edici bir özelliğinin bulunmadığını, müvekkilinin satın aldığı ve sonrasında piyasaya sürdüğü bu ürünün tasarımının tescilli olup olmadığını bilmesinin imkansız olduğunu, davaya konu tasarımın yeni, ayırt edici ve özgün olmadığını davaya konu tasarım elbise ile diğer davalı ... firmasında bulunan elbisenin karşılaştırılmış olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: müvekkili aleyhine dava açılmış ise de, davaya konu iş yerinin ... Ltd. Şti.'ne ait olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, İstanbul 2.FSHH Mahkemesinde alınan raporu kabul etmediklerini, müvekkilinin tasarımlarının farklı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... beyan dilekçesinde: tasarımcı olarak mesleğini ifa ettiğini, dava konusu elbise modelleri ile kendi tasarımlarının farklı olduğunu, davacı tasarımlarında Dünya ve Avrupa modasının fuarlarda sergilenen ürünlerden esinlendiğinin bilinen bir gerçek olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... davaya cevap verilmemiştir.
BİRLEŞEN DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket aleyhine İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/27 Esas sayılı dosya ile tasarıma karşı tecavüzün ve haksız fiil, haksız rekabetin tespiti, durdurulması, tecavüzün önlenmesi ve kaldırılması, tecavüz eyleminden kaynaklanan maddi manevi zararın tazmini talepli dava açıldığını, dava konusu tasarım için, davalı tarafa ait tasarımın 27/02/2014 tarihinde ... tescil numarası tescil edildiğini, tescil edilen söz konusu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzerinin, 2010 yılından itibaren ... adlı Amerika Birleşik Devletleri menşeili firma tarafından kamuya sunulduğunu, ayrıca söz konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığını ileri sürerek, davanın kabulü ile TPMK nezdinde davalı adına tescilli ...-3 numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: hükümsüzlük davasının açıkça hukuka aykırı ve kötü niyetli olarak açıldığını, öncelikle taraflar arasında görülmekte olan yargılamayı uzatmak amacıyla iş bu davanın açıldığını, müvekkil firmaya ait ve tescilli bulunan tasarımın, yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığı iddialarının gerçeği yansıtmadığını, bu hususun tescil işlemleri yapılırken de araştırıldığını ve ona göre tescil işlemi yapıldığını davacının iddia ettiği üzere Amerika'da faaliyet gösteren firmanın tasarımları ile müvekkili firmanın tasarımı arasında benzerlik bulunması durumunda dahi, bu durumun müvekkili firmanın makul yollarla bilmesinin mümkün olan bir durum olmamakla birlikte tek başına müvekkilinin tasarımının hükümsüzlüğü sonucunu da doğurmayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilen kararın davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf edilmesi üzerine verilen bu karar; Dairemizin 2023/1863 E. - 2024/301 K. sayılı ilamı ile kaldırılmıştır.
İlk derece mahkemesince Dairemizin kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda; asıl davada davacı şirket adına tescilli ...-3 numaralı tasarım ile davalılara ait iş yerinde tespit edilen ürünlerin "benzer" olduğu, davalıların kullanımlarının davacı adına tescilli ...-3 numaralı tasarıma tecavüz teşkil ettiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle, maddi tazminat miktarı, bilirkişiler tarafından net olarak belirlenemediğinden, B.K. 50-51.maddesi hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği, marka hakkı tecavüze uğrayan davacının manevi tazminat isteme hakkına sahip olduğu gerekçesiyle, davalıların eyleminin, davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz oluşturduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, SMK'nın marka hakkına yönelik hükümleri ile TTK'da düzenlenen haksız rekabete ilişkin düzenlemelerin kümülatif olarak tatbiki, TBK'nın 60.maddesince yerinde görülmediğinden haksız rekabete yönelik taleplerin reddine, maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne; B.K. 50 - 51. maddesi hükümlerine göre her bir davalıdan ayrı ayrı 2.500 TL maddi tazminatın, ıslah tarihi olan 27/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, manevi tazminat talebinin kabulüne; her bir davalıdan ayrı ayrı 1.000 TL manevi tazminatın alınarak davacıya verilmesine, karar kesinleştiğinde; D.İş dosyalarında davalılara ait iş yerinden alınan ürünlerin imhasına, imha masrafın ilgilisinden alınmasına, hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalılardan tahsiline; birleşen davada başvuru tarihi olan 27/02/2014 tarihi itibariyle koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu, bu nedenle ...-3 numaralı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı .... Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde;
-Davaya konu ürünün ‘...’ etiketiyle üretici davalı ...’dan satın alındığını, müvekkilinin, satın aldığı bu ürünün tasarımının başka bir firmaya ait olduğunu bilmemediğini, bilme imkanı da olmadığını, satın alınan ürüne ilişkin faturaların sunulmasına rağmen, müvekkil yönünden davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu,
-Yargıtay kararlarıyla da sabit olduğu üzere satış eyleminin tasarım hakkına tecavüz olduğunu bilmeyen, bilebilecek durumda olmayan davalı yönünden tazminata hükmedilmesinin haksız olduğunu,
-Dosya kapsamında asıl dava yönünden alınan bilirkişi raporlarında müvekkilinin üretici firmadan tedarik ettiği ürünleri satmak dışında bir eyleminin olmadığının anlaşıldığını, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı-Birleşen Davada Davacı .... Ltd.Şti vekili istinaf dilekçesinde;
Asıl dava yönünden;
-Davacı gerek dava dilekçesinde, gerek cevaba cevap dilekçesinde itibar kaybından ve uğradığı maddi tazminattan bahsederek, maddi, manevi tazminat isteminde bulunduğunu, hükme dayanak teşkil eden bilirkişi raporunda ise sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç hesaplaması yapıldığını, işbu hesaplamanın taleple bağlılık ilkesine tamamen aykırı olduğunu,
-Davacının dosyaya maddi zarara uğradığına yönelik hiçbir bilgi ve belge ibraz edemediğini, zararını ispat edemediğini,
-Davaya konu tasarımın alelade tasarım olduğunu, yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını barındırmadığını, her ne kadar ilgili tasarım tescil koruması altında ise de, tasarım tescil edilebilirlik koşulunu bulundurmadığından, tasarım hakkına tecavüz oluşmadığını,
-Vekalet ücretinin hatalı hesap edildiğini,
Birleşen dava yönünden;
-Sınai Mülkiyet Kanununun 56.maddesi kapsamında, bir tasarımın tescil edilebilirlik koşulunun yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını bir arada barındırması olduğunu, davaya dayanak tasarımın ise bu unsurların hiçbirini taşımadığını,
-Karara dayanak teşkil eden bilirkişi raporunda tasarımın bu unsurları taşıyıp taşımadığı değil, müvekkiline ait tasarımla davacının tasarımı arasında benzerlik bulunup bulunmadığı yönünden değerlendirme yapıldığını, bu haliyle eksik inceleme yapıldığının sabit olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:
Asıl dava, davacının adına tescilli 2014/1527 numaralı tasarıma tecavüz - haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Birleşen dava, davalı adına tescilli ...-3 numaralı tasarımın, hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde asıl davanın kısmen kabulüne; birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Karar asıl davada davalı .... Ltd.Şti. vekili, davalı .... Ltd. Şti. vekili ve davalı .... Ltd.Şti vekili ve birleşen davada davacı .... Ltd.Şti vekili tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.
1-Asıl davada; dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı şirket adına tescilli ...-3 numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edici olduğunun tespit edildiği, söz konusu davacı tasarımı davalıların üreticisi/satıcısı oldukları ürünlerin "benzer" olduklarının tespit edildiği, davaya konu elbiselerin niteliği dikkate alındığında, davalıların yaptıkları işi gereği tasarım hakkına tecavüz niteliğinde sayılabilecek eylemleri bilebilecek durumda ve kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, (Emsal Yargıyat 11.HD'nin 2013/8889-23302 E-K sayılı kararı) bu nedenle ürünlerin üreticisi ve satıcısı arasında fark bulunmadığı, maddi tazminat miktarının tam olarak tespiti mümkün olmadığından, maddi tazminat miktarının TBK'nın 50-51.maddesine göre tayin edilmesinde ve maddi ve manevi tazminat miktarlarında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davalı .... Ltd. Şti. vekili ve davalı .... Ltd.Şti vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
2-Birleşen davada; dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı şirket adına tescilli ...-3 numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edici olduğunun tespit edildiği, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davada davalı-birleşen davada davacı .... Ltd.Şti vekilinin istinaf taleplerinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Asıl davada davalı .... Ltd. Şti. vekilinin istinaf taleplerinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
3-Davalı - birleşen davanın davacısı .... Ltd.Şti'den asıl dava yönünden alınması gereken 1.434,51 TL harç ile birleşen dava yönünden alınması gereken 732,00 TL harç olmak üzere toplam 2.166,51 TL harçtan, peşin alınan 1.230,80 TL harcın mahsubu ile bakiye 935,71 TL harcın davalı - birleşen davanın davacısı .... Ltd.Şti'den alınarak hazineye irat kaydına,
4-Asıl davanın davalısı .... Ltd. Şti'den alınması gereken 1.434,51 TL harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.164,66 TL harcın asıl davanın davalısı .... Ltd. Şti'den alınarak hazineye irat kaydına,
5-İstinaf yargılama giderlerinin istinafa gelen taraflar üzerinde bırakılmasına,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.29/04/2026