T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/1641 Esas
KARAR NO: 2026/702 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/09/2022
NUMARASI : 2014/140 E. - 2022/143 K.
DAVANIN KONUSU: Marka (Maddi Tazminat İstemli)
KARAR TARİHİ: 30/04/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının kurulduğu 1961 yılından bugüne kadar özellikle; bisküviler, krakerler, gofretler, pastalar, tartlar, kekler ve sair ürünlerin imali, ithali, ihracı ve ticareti alanında faaliyet gösterdiğini, davacı adına 25.07.2012 tarih ve ... no ile ... emtia sınıflarında tescilli “...”, 09.11.2012 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “...”, 06.11.2013 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “...”, 06.11.2013 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “...”, 24.10.2011 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ...”, 21.11.2013 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ...”, 19.12.2013 tarih ve...no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ...”, 19.12.2013 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıflarında tescilli “... ...”, 03.01.2014 tarih ve .. no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ..., 14.02.2005 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ... şekil”, 05.06.2009 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ... şekil, 03.01.2006 tarih ve ... no ile ... emtia sınıflarında tescilli “... ...”, 05.06.2009 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıfında tescilli “... ... şekil”, 23.05.2008 tarih ve ... no ile 30 emtia sınıflarında tescilli “...”, 10.05.2012 tarih ve ... no ile ... emtia sınıflarında tescilli “...”, 04.09.2007 tarih ve ... no ile ... emtia sınıfında tescilli “...”, 03.08.2007 tarih ve ... no ile ... emtia sınıfında tescilli “... ...”, 03.08.2007 tarih ve ... no ile .... emtia sınıflarında tescilli “... ...”, 08.01.2009 tarih ve....no ile 30. emtia sınıfında tescilli “... ...”, 30.12.2008 tarih ve ... no ile 30. emtia sınıfında tescilli “... ...”, 23.07.2004 tarih ve ... no ile ... emtia sınıfında tescilli “... ...”, 23.07.2004 tarih ve ... no ile ... emtia sınıfında tescilli “... ...”, 25.12.2013 tarih ve ...no ile ... emtia sınıfında tescilli “...”, 23.01.2002 tarih ve ...no ile 29, 30, 32 emtia sınıfında tescilli “...” markalarının sahibi olduğunu, “...” unsurlu markaların üzerinde kullanıldığı ürün ve ürün ambalajlarının da; 14.01.2008 tarih ve ... no, 06.01.2005 tarih ve ... no ile endüstriyel tasarımın davacı adına tescilli olduğunu, Davalı tarafından TPE nezdinde 17.06.2009 tarih ve ... no ile “... ŞEKİL” ibareli marka başvurusunda bulunulduğunu, taraflarınca yapılan itirazlar neticesinde 29.05.2011 tarihli ve ... sayılı YİDK kararı ile ... nolu marka başvurusunun kapsamından “şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” emtialarının çıkarılmasına karar verildiğini, bunu müteakip olarak davalı tarafından Ankara 4. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde 2011/304E ve 2012/63K sayılı dosya ile ... sayılı YİDK kararının iptali ile çıkarılan mallar yönünden tescil işlemlerine devam edilmesi için dava açıldığını, davanın reddine karar verildiğini, Davalının “Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için tescil ettiremediği ... no’lu markası ile müvekkiline ait tanınmış marka statüsüne haiz olan ... ... figürlü ...no’lu markanın da esas figürü olan ... figürü olduğunu, Davalının “Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için tescil ettiremediği markasını sanki esaslı değişiklikler yapmışcasına kötü niyet ile üretmeye devam ettiğini, kek emtiası için tescil edilmemiş olan ... figürlü markasını ufak tefek değişiklikler yaparak kek emtiası için kullanmış olsa da hala müvekkiline ait markaları ile 556 sayılı KHK’nın 8/1(b) maddesi gereğince iltibas oluşturduğunu, davalının, marka ve tasarım haklarına yarattığı tecavüz ve haksız rekabetin tespitini,davalının kazanç miktarına göre tazminatın tespiti ile şimdilik 1'er TL maddi ve manevi tazminata hükmonulmasına, tedbire hükmedilmesine , hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... tescil numaralı tasarımın hak sahibi olduğunu,
Müvekkili olan şirketin ürününün “... ...” ibaresinin yer aldığı marka ile üretilmekte ve satılmakta olduğunu, “...” ve “...” ibarelerinin, ürünün ambalajındaki zemin renklerinin ..., ... kod numaralı marka tescilli olduğunu, Davacının müvekkili olan şirket adına tescilli ... tescil numaralı kek tasarımı hakkında verilen TPE kararı aleyhine Ankara 4.FSHHM’de dava açtığını, tasarımın tescili yönünden YİDK kararının iptalinin talep edildiğini, mahkeme kararının davacı aleyhine sonuçlandığını, kararın Yargıtay tarafından da onandığını, ... numaralı marka başvurusuna itiraz edilmesi sonucu tescilin yapılamadığı, bunun üzerine taraflarınca açılan YİDK kararının iptali davasından da sonuç alınamadığı, sonuç olarak markanın o haliyle kullanılmadığını, tescil ettiremedikleri ambalaj markasını kullanmadıklarını, farklı bir ambalaj tasarımı ile kullanım söz konusu olduğunu, Davacının davasına dayanak olarak gösterdiği “...” markasının 2002 yılında tescil ettirilmesine rağmen o tarihten beri hiçbir zaman hiçbir üründe kullanılmadığını, marka hükümsüzlüğü için dava açıldığını ancak yargılamanın devam ettiğini, bu yargılamada kullanıma ilişkin hiçbir belge sunulmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İstanbul 1. FSHHM 2014/140 Esas 2022/143 Karar 28.09.2022 Tarihli kararı:"...Yüksek yargı uygulamalarında da işaret edildiği üzere; asıl unsurlu ve başvurudan önceki tarihlerde tescilli olan mükerrer markalarının varlığı ve hükümsüz kılınmadıkları müddetçe her ikisinin de diğerini mükerrer markayı kullanmaktan men edemeyecek olmasına dair ilkeler gözönüne alındığında, iltibas tehlikesi yaratmayacak şekilde yapılan seri marka başvurusunun 556 sayılı KHK'nin 7/1-(b) bendi uyarınca reddedilmesi kazanılmış haklar ilkesine uygun düşmeyeceği gibi, menfaatler dengesini de zedeler. Aksi düşünüldüğünde, farklı işletmeler adına tescil edilmiş ve uzunca süredir varlığını sürdüren mükerrer markaların varlığı halinde, işaretler arasında iltibas tehlikesi amacı taşımayan seri markaların daha sonraki tarihlerde her iki işletme adına da tescili mümkün olamayacaktır. Oysa, bir işletme ile özdeşleşmiş markanın zaman içindeki değişiklik ve gelişmelere uyum sağlaması ve asli unsuru korunarak seri markalar yoluyla kendini yenilemesi zorunlu ve gerekli olabilir. Davalı da önceki tarihli markalarına şekil unsuru ekleyerek ve tescilli tasarımı ile birlikte hukuka uygun bir kullanımda bulunduğundan davacı yanca ileri sürülen tecavüz iddiasının yerinde olmadığı sabittir. Somut dava dosyasındaki deliller , ürün örnekleri, markaların tasarımların sicile kayıt tarihleri ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 01.04.2019 tarih 2017/2968 E. - 2019/2432 K. sayılı kararı ile bozulan ve Ankara BAM 20.HD'nin 2019/741 esas, 2019/830 karar ve 11.9.2019 tarihli ilamındaki gerekçeler, ANKARA 1. FSHHM'nin 15/11/2016 tarih ve 2014/44 E. - 2016/264 K. İlamları dikkate alındığında; ...sayılı "..." markası 29, 30 ve 32. sınıflarda davacı adına, ... sayılı "..." markası ise yine aynı sınıflarda davalı şirket adına tescilli olup, her iki taraf uzun süre diğer şirkete karşı bir uyuşmazlık çıkarmamış, markalar birlikte varlıklarını sürdürmüştür. Davacı şirket, halen davalı şirket adına tescilli...sayılı "..." markasının hükümsüzlüğünü istediğine dair bir iddia da ileri sürmemektedir. Davaya konu olup hükümsüzlüğü talep edilen ... sayılı "... ... ŞEKİL" ibareli markanın da 29, 30 ve 32. sınıflarda tescili istendiği gözetildiğinde, davalı şirket adına tescilli önceki tarihli...sayılı "..." ibareli markanın, dava konusu başvuru yönünden kazanılmış hak sağlar. Bu durum karşısında davalının önceki tarihli ve...sayılı “...” unsurlu markanın, davalı taraf için müktesep hak teşkil ettiğine dair kesinleşen ilam içerikleri de incelendiğinde ilamdaki belirlemelerin huzurdaki dava ile yakından ilgili olduğu sabittir.Davalı adına ... nolu ETB kek ürünleri için ... şekli ile tescilli olup, yine davalının ... tescil nolu şekil markasının varlığı karşısında davalı kullanımlarının tescile dayalı olduğu, ambalajların ticari takdim şeklinin tamamen davacıdan farklı olarak sunulduğu , Davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescilinde yer alan ... koyu renk dikdörtgen oranlarda zemin üzerinde daha yüzeysel olarak tanımlanmışken, davalı tarafa ait ... numaralı tasarım tescilinde yer alan ..., üç boyutlu ve zeminden bağımsız olarak gösterilmiştir. Tasarımlarda yer alan hayvanlar oturur pozisyonda ve ön görünüşten gösterilmiş olmakla beraber hayvanı tanımlayan bütün vücut parçaları farklı biçim ve oranlardadır. Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda Davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait ... numaralı tasarım tescili arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu anlaşılmış, “...” ibaresinin 1999 yılından beri, "...” ibaresi 2004 yılından beri davalı adına tescilli olup, davalının ambalajlarında kullandığı zemin renkleri de davalı şirket adına marka olarak tescillidir.( ...) Ayrıca ... figürü ... sayılı tasarım ile kek ürünleri yönünden tescilli olup, bu tasarım ve marka tescilleri halen geçerlidir. Yine davalının ambalajında kullandığı ... nolu marka zemin renkleri içeren ve ambalaj üzerinde kullanılan tescilli bir markadır. Yargıtay 11. HD 2010/12747 E. 2012/3776 K. İle ... şekli üzerinde davacıya tekel hakkı verilemeyeceğine de işaret edilmiştir.Toplanan deliller, Yargıtay 11.HD'nin kesin nitelikteki içtihatları, taraflara ait marka ve tasarım tescilleri, kullanıma ilişkin görseller ve ambalaj örnekleri,HMK 266 madde kapsamında dosyadaki deliller ile uyumlu , denetim ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişiler ... tarafından düzenlenen kök ve ek rapor içerikleri dikkate alındığında subut bulmayan davanın esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM1-Davanın REDDİNE,..." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı şirket tarafından kullanılan ürünlerin davacı şirket marka ve tasarımlarına tecavüz ettiğini, bu hususta kesinleşmiş mahkeme kararları mevcut olduğunu, davalı tarafından TPE nezdinde 17.06.2009 tarih ve ... no ile ... şekil ibareli marka başvurusunda bulunulduğunu, taraflarınca yapılan itirazlar neticesinde 29.05.2011 tarihli ve ... sayılı YİDK kararı ile ... nolu marka başvurusunun kapsamından “şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” emtialarının çıkarılmasına karar verildiğini, bunu müteakip olarak davalı tarafından Ankara 4. FDHHM’nde 2011/304 E. ve 2012/63 K. sayılı dosya ile ... sayılı YİDK kararının iptali ile çıkarılan mallar yönünden tescil işlemlerine devam edilmesi için dava açıldığını ancak söz konusu dava mahkemece davanın reddine karar verildiğini, davalıya ait ... nolu markanın “şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için tescilinin reddi üzerine davalı tarafından ilgili marka üzerinde esaslı olmayan değişiklikler yapılarak üretime devam edilmesinin iltibası ortadan kaldırmadığı gibi müvekkilin tasarım ve marka haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini, davalı şölen, müvekkile ait marka ve tasarım tescillerinden doğan haklarına tecavüz eder nitelikteki ürünlerini türkiye’nin her yerinde satışa sunduğunu, davalının (ıı) nolu görselde yer alan “şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için reddedilen ... no’lu markasının, markanın arka teması genel olarak kırmızı ve mavi renklerden oluşmakla beraber davalının lider markası olan şölen ibaresi ile seri markası olan ... ... ibareleriyle kahverengi ve krem renklerinden oluşan tekerlek lastiği üstünde oturan ... figüründen oluştuğunu ve 29, 30 ve 32. sınıflarda tescilli olduğunu, davalının (ı) nolu görselde yer alan davalıya ait ... tescil no’lu marka örneği ise arka teması genel olarak kırmızı ve mavi renklerden oluşmakla beraber davalının lider markası olan şölen ibaresi ile seri markası olan ... ... ibareleri ve iki tanesi yan birisi önden görünmekte olan kahverengi ve krem renklerinden oluşan ... figüründen oluştuğunu ve 29, 30 sınıflarda tescili için başvurulduğunu, davacıya ait ...no’lu markada ise arka teması sarı ve kırmızı renklerden oluşmakla müvekkilinin lider markası olan eti ibaresi ile seri markası olan ... ibareleriyle beraber kahverengi ve krem renklerinden oluşan ... nolu tasarımda da yer alan ... figüründen oluştuğunu ve 30. sınıfta tescilli olmakla beraber; müvekkiline ait ... sayılı “...” ibareli, 8/1-b hükmü gereğince davalının ... no’lu markasındaki ... ibaresi ile benzer olduğu hükme bağlanmış olan markası yer almakta olduğunu, davalının dava konusu ambalaj örneğinde de kullanılan ... ibaresi ile benzerlik oluşturduğunu, görüldüğü üzere, davalının “şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için tescil ettiremediği ... no’lu markasının esas unsuru ile (ı) no’lu görselde yer alan markasının esas unsuru, müvekkile ait tanınmış marka statüsüne haiz olan ... ... figürlü ...no’lu markanın da esas figürü olan ... figürü olduğunu, davalının (ı) no’lu görselde kullandığı markasının da esas unsuru ... figürü olduğunu, davalı “şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için tescil ettiremediği markasını sanki esaslı değişiklikler yapmışcasına kötü niyet ile üretmeye devam ettiğini. hâlbuki yukarıda detaylı incelediğimiz üzere kek emtiası için tescil edilmemiş olan ... figürlü markasını ufak tefek değişiklikler yaparak kek emtiası için kullanmış olsa da hala müvekkili markaları ile 556 sayılı khk’nın 8/1(b) maddesi gereğince iltibas oluşturduğunu, müvekkilin ... figürlü markalarına ve tasarımlarına tecavüz ettiğini, haksız rekabete sebebiyet verdiğini, bununla birlikte esas unsuru ... olan ... ibareli markalar ve tasarımların orijinalitesi olduğunu, dolayısıyla davacı markalarına çok benzer bu ibarenin tescili karışıklık meydana getireceği gibi, ... şekli özellikle üzerinde kullanılan emtialar bakımından özgün davacının yarattığı markalar olduğunu, vasat düzeydeki tüketicilerin söz konusu emtialarda ürünleri almada ayıracağı zamanın kısalığı, ürünlerin sık kullanılan günlük ihtiyaçlardan ve özellikle çocuklara hitap eden ürünler olduğu dikkate alındığında, her iki markanın karıştırılacağı aşikar olduğunu, yine 556 sayılı KHK’nin 8/5. maddesi gereğince dava konusu kullanım şekil unsur fikri mülkiyet haklarına da tecavüz ettiğini, davalının söz konusu kullanımının 556 sayılı KHK’nın 9/b bendi ile 61/b bentleri gereğince davacıya ait ...nolu marka ile ... nolu tasarımlarına tecavüz oluşturduğunu, davalı tarafça kullanılan ... figürlü“şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler, kokolinler, tartlar, kekler, karamel dolgulu şekerleme ve çikolatalar” malları için tescil edilemeyeceği ve iltibas yaratacağı hususlarının hükme esas alınıp yargı kararıyla da kesinleştiği ... no’lu markada ufak tefek değişiklikler yapılarak kullanılmaya devam etmesinin müvekkilin marka haklarına tecavüz ve haksız rekabet niteliği taşıdığını ve tecavüz ile haksız rekabetin olduğu yerde kötüniyetin olduğu da su götürmez bir gerçek olduğunu, Türkiye’de ürünün alıcısı olan herkes tarafından ürünü tanıtan ... figürü ve ogu puki ibaresi müvekkil şirketin işletmesi ile bağlantı içerisinde algılanmakta olup, üç boyutlu ... figürü ve ogu puki ibaresi artık davacı şirket ile özdeşleşmiş tanınmış ve ayırt edici özellik kazanmış bir marka haline geldiğini, müvekkili şirketin uzun bir süreden beri markayı kesintisiz kullanımı ve markasına yaptığı muazzam yatırım sonucu artık müvekkilin marka üzerinde inhisari hakkı doğduğunu, müvekkili markalarında yer alan ... figürü üç boyutlu şekle sahip markalar olup bu açıdan sıradan bir çikolata görseli olmadığı için ayırt ediciliği son derece yüksek bir ibare olduğunu ve markasal korumadan yararlandığını, ancak davalı tarafından bu ibarenin ayırt ediciliğinden yararlanmak suretiyle hareket edildiğini ve tescil ettiremedikleri ... no’lu markayı sanki yeni ve ayırt edici bir görsel kullanmaya çalışmasının kötü niyetin açık bir göstergesi olduğunu beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava; Marka ve tasarım haklarına tecavüz ve haksız
rekabetin tespiti ile maddi ve manevi tazminat, hükmün ilanı istemlerine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, taraflar arasındaki önceki yargılamalara ilişkin ilamlar da nazara alınarak, yapılan bilirkişi incelemesi ile davalının markasal kullanımlarının davacının markalarına tecavüz niteliğinde bulunmadığı, davalı markasal kullanımlarının tescile dayandığı ve ambalaj ticari takdim şeklinin davacıdan farklı olduğu, taraf tescilli tasarımları
arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğunun tespit edilmesi karşısında davanın reddine karar verilmesi yerinde olup, davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçe ile:
1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 30/04/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.