T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/1120 Esas
KARAR NO : 2026/715
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 22/04/2025
NUMARASI : 2022/881 Esas, 2025/353 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit ve Çek İstirdadı
KARAR TARİHİ: 30/04/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacının dava konusu çeklerdeki keşideci ... .... Ltd. Şti.'nin yetkilisi olduğunu, davacının ticari hayatında ve ticari ilişkileri nedeniyle kullanmak amacıyla şirket çeklerinden 4 adet çeki kendi adına keşide ettiğini ve ofisinde muhafaza ettiğini, hem çekin lehtarı hem de meşru hamili olarak bulunduğunu, ancak çeklerin kaybolduğunu, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/135 Esas nolu dosyasında ...'ın belirtilen çeklerin elinde olduğunu beyan ederek müdahil olduğunu, çeklerin İstanbul 25. İcra Müdürlüğü'nün ... ve İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı dosyalarında icra takibine konulduğunu, davalının, dava konusu çekleri kötü niyetle iktisap ettiğini, çünkü söz konusu çeklerin tamamının arka yüzündeki ciro bölümünde ilk ciranta olarak gözüken davacının ismi altındaki imzaların hiç birisinin davacıya ait olmadığını, davanın kabulü ile dava konusu edilen 4 adet çekin davacı adına sahte imza ile ciro edilmesi nedeniyle davacı tarafın davalıya borçlu bulunmaması sebebiyle menfi tespit taleplerinin kabulüne, çeklerin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili dilekçesinde; çeklerin tamamının arka yüzündeki ciro bölümünde ilk ciranta olarak gözüken davacının ismi altındaki imzaların kendisine ait olduğunu, davacının imza yönünden yaptığı itirazın gerçeği yansıtmadığını, davacının imzaya itiraz etmiş olsa da kendisine ait imzaya dair herhangi bir örnek belge sunmadığını, davacı tarafın çeklerin kaybolduğu iddiası gerçek dışı olduğunu ve daha önce de davacının davalıya birden çok çek verdiğini, taraflar arasında arabuluculuğa başvurulmadığını, davanın usulden ve esastan reddine, davanın esastan reddine, davacı yanın %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:
".. çekte sahtecilik iddiasının mutlak defi olarak herkese karşı sürülebileceği, burada ispat yükünün çekteki imzanın davacıya ait olduğunu iddia eden tarafa ait olacağı, somut olayda mahkememizce aldırılan 24/02/2025 tarihli bilirkişi raporuyla imzaların davacının eli ürünü olmadığı anlaşılmakla; davanın kabulü ile; Davacının İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine konu ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 470.000,00 TL bedelli çek ile; davacının İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine konu ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 460.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 460.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 390.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiş ve;
-Davacının davasının KABULÜNE,
-Davacının İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine konu ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 470.000,00 TL bedelli çek ile;
-Davacının İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine konu ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 460.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 460.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası .../Ordu şubesine ait 30/08/2022 tarih, ... seri numaralı, keşidecisi ... .... Ltd. Şti. Olan 390.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine," şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı vekili istinaf isteminde özetle;
Arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığı için davanın usulden reddi gerektiğini, Müvekkilinin dava konusu çeklerde haklı, iyiniyetli yasal hamil olup ağır kusurlu yahut kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığını, çek arkasında dava dışı başkaca cirantalar da olduğu dikkate alındığında davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, TTK 792 maddesinin dikkate alınmasını, ciro silsilesinin düzgün olduğunu, senedin illetten mücerret olduğunu,
... CBS 2022/732 soruşturma nolu dosyasının sonucunun beklenmeden karar verilmesinin yerinde olmadığını, iptal davası açılmış olması ve ödemeden men kararı verilmiş olmasının da, tek başına, çeki elinde bulunduran müvekkilimin çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermeyeceğini,
Davacının çeklerin kaybolduğu iddiasının yerinde olmadığını, daha önce de davacının müvekkiline birçok çek verdiğini, ...Bankası ... Şubesinin 15.06.2022 vadeli 210.000,00 TL bedelli ... çek seri nolu çeki davacının verdiğini ve çekin tahsil edildiğini, ...Bankası ... Şubesinin 30.09.2022 vadeli 480.000,00 TL bedelli ... çek seri nolu çek - ... ... Şubesinin 30.09.2022 vadeli 480.000,00 TL bedelli ... çek seri nolu çek-...Bankası ... Şubesinin 30.09.2022 vadeli 480.000,00 TL bedelli ... çek seri nolu çek-... ... şubesinin 30.09.2022 vadeli 480.000,00 TL bedelli ... çek seri nolu çeklerin de verildiğini, ancak karşılıksız çıktığını,
... CBS 2022/732 soruşturma nolu dosyasından müşteki ifadesinde çekleri kendisinin verdiğini ikrar ettiğini,
Savcılık aşamasında diğer ciranta ...'nın sunmuş olduğu bir sözleşme olup sözleşmede söz konusu çeklerin ... ya verildiği açık açık yazdığını, savcılık dosyasının celbi halinde söz konusu durumun tespit edileceğini, sözleşme görüntüsünün dilekçe ekinde sunulduğunu, açıkça verilen bu çekleri ödememek için farklı imzalar atıp sonrasında bu şekilde çeklerin kaybolduğundan bahisle hukuka aykırı davalar açmakta olduğunu,
İstanbul 37. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2022/338 Esas sayılı dosyasındaki kesin karara rağmen yeniden imza incelemesi yapılması usul ve yasaya aykırı olduğunu, ilgili dosyadaki bilirkişi raporunda takibe konu çekteki imzanın davacının el ürünü olduğu görüşü bildirildiğini, bununla birlikte her iki mahkemedeki raporlar arasında çelişki olmasına rağmen mahkemece bu itirazların yerinde görülmeyerek dosyanın ATK'ya gönderilmemesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Davalı vekili usule ilişkin istinaf isteminde; arabuluculuğa başvurulmadan dava açılmış olması nedeni ile davanın usulden reddi gerektiğini ileri sürmüştür. Dava tarihi itibarı ile menfi tespit ve çek istirdadı davası zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığından usule ilişkin itiraz yerinde görülmemiş, esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmiştir.
Mahkemece bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davalı vekili yargılama sırasındaki ve istinaf dilekçesindeki itirazında; "davacının ... CBS 2022/732 soruşturma nolu dosyasındaki ifadesinde çekleri kendisinin verdiğini ikrar ettiğini, davacının cirantası olan ...tarafından soruşturma dosyasına bir sözleşme örneği sunulduğunu, sözleşmede söz konusu çeklerin ...'ya verildiğinin açıkça yazıldığını, savcılık dosyasının celbi halinde söz konusu durumun tespit edileceğini, soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini" ileri sürmüş ve sözleşme suretini eklemiştir. Bu durumda davalının bu yöndeki itirazları üzerinde durularak sözleşme aslının ibraz edilip edilmediği, davacının sözleşmeye ilişkin ifadesinin alınıp alınmadığı, davacının sorumluluğu yönünden ikrarı olup olmadığının soruşturma dosyası ile birlikte incelenmesi ve sözleşme aslının davalı tarafça iş bu dosyaya ibrazı halinde davacının ilgili sözleşme yönünden isticvap edilerek tüm delillerin birlikte değerlendirilmek sureti ile bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kısmen kabulü gerekmiştir.
Bununla birlikte; dava konusu ... Bankası ... Ordu şubesine ait ... numaralı 460.000TL bedelli çek incelendiğinde, çek hesap sahibinin davacının yetkilisi olduğunu belirttiği ... ...LTD ŞTİ olduğu, keşideci kısmında bir imza yer aldığı, alt kısımda ise ... ismi ve imzası yer aldığı görülmektedir. Mahkemece dava konusu olan ... numaralı çekin önyüzündeki çift imza yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmaması da yerinde görülmemiştir.
Kabule göre ise; mahkemece hükümde çeklerin istirdadına karar verilmiş ise de, kararda bu hususta herhangi bir gerekçeye yer verilmemiş, davalının çeki iktisapta ağır kusurlu yahut kötüniyetli olup olmadığı hususunda hangi delillerin üstün tutulduğu tartışılmamış olmakla davalının bu yöndeki istinaf istemi yönünden karar denetlenememiştir.
Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, kaldırma sebeplerine göre sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE,
2-İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2025 tarih, 2022/881 Esas, 2025/353 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE,
Kaldırma kararında yer almayan hususlar yönünden istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalıya iadesine,
5-İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 270TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.953,10TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.30/04/2026