T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2025/51 Esas
KARAR NO:2026/739
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ:17/09/2024
NUMARASI:2021/96 Esas, 2024/151 Karar
DAVANIN KONUSU:Marka, Tasarım, Faydalı Modelden Kaynaklanan Haklara Tecavüz,Haksız Rekabet, Tazminat
KARAR TARİHİ:04/05/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacının pandemi döneminde maske kullanımının yarattığı bazı zorluklardan yola çıkarak mesleği hitabet gerektiren, gün içerisinde uzun saatler boyunca maske kullanmak zorunda kalan vatandaşlar başta olmak üzere kamunun kullanımına sunmak üzere maske altında kullanıma uygun plastik malzemeden üretilmiş ve ergonomik bir ... aparatı tasarladığını ve işbu ürünün kalıp işlemleri için yüklü miktarlarda masraf yaptığını, ilgili tasarım ürünün korumasının sağlanması ve ülke nezdinde satışının gerçekleştirilmesi adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 08/09/2020 tarihinde Marka Tescil Başvurusunu, Faydalı Model Başvurusunu ve Tasarım Başvurusunu gerçekleştirdiğini, başvurular sonrası seri üretimini gerçekleştirildiğini, sanal alışveriş platformu ... başta olmak üzere başkaca platformlarda ürünü satışa çıkarıldığını, davalı ...'nin ürünü iş bu platformlarda keşfetmesi akabinde kendisine ait olan diğer davalı şirket yetkililerine verdiği talimat ile şirket satış müdürü ... 02/10/2020 tarihinde davacı ile iletişime geçerek maske aparatı ile ilgili görüşme sağlamak istediklerini bildirdiğini, davacı tarafından, davalıya fiyat teklifi sunulduğu ancak davalı şirket yetkililerince teklife dönüş yapılmadığını, davalıların tamamıyla kötü niyetli bir biçimde marka tescil başvurusu davacı tarafından yapılmış, tasarımı davacıya ait olan ... aparatından satışı yapılan platformlarda bir adet alıp ürünün kalıbını çıkarttırarak birebir aynı ürünü taklit edip seri üretimini gerçekleştirerek şirketleri ... internet sitesi üzerinden kendi tasarım ürünleriymiş gibi kendi amblemlerini basarak satışa çıkardıklarını ve bu yol ile yüklü miktarlarda maddi kazanç elde ettiklerini iddia ederek; davanın kabulü ile markaya tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, şimdilik 10.000,- TL maddi, 20.000,- TL manevi tazminatın davalılardan faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalılar vekili dilekçesinde; davalı şahıs açısından ...'nin davalı şirketin ortaklarından olmakla şahsi olarak faaliyeti olmadığında husumet itirazında bulunarak maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddini talep ettiği, davalı şirket açısından; davalı şirketin, bir çok ISO sertifikalarına sahip olduğunu, dünyaca bilinen Avusturya teknoloji şirketi ... Limited ile 160 milyon maske üretimi konusunda iş ortaklığı yaptığını, bunun sonucu 45 milyon dolarlık ihracat anlaşmasına imza attıklarını, ... teknolojisinin hammaddesi, üretim takip ve iz barkotlamada Türkiye'deki tek özel lisans sahibi olduklarını, Davacının hak iddia ettiği markasının konusunu oluşturan tasarım; henüz tescil edilmemiş, henüz özgün olduğu dahi kanıtlanamamış, tescilsiz bir tasarım ve marka olup 6769 Sayılı Kanun 4. Maddesi uyarınca korumadan yararlanamayacağını, dava konusu ürünün davacının başvurusundan çok önce yaklaşık 2 yıldır zaten tüm dünyada satışı olan ve kullanılan bir ürün olduğunu, Yani yeni bir buluş ya da tasarım olmayan bu ürüne ilişkin sınai hakların tekelinin davacıda olmayacağını, davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği aparat tasarımı anonim nitelikte olup yenilik ve ayırt edici niteliği bulunmadığını, haksız rekabet şartlarının oluşmadığını iddia ve beyan ederek davalı ... yönünden husumet yokluğundan, her iki davalı yönünden da tüm talepler yönünden davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"... davacı tarafından ... aparatı isimli ürünün davalılar tarafından kullanıldığı iddiası ile marka hakkına tecavüz, faydalı model hakkına tecavüz ve tasarım hakkına tecavüz nedeniyle tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve meni ile maddi manevi tazminat talebinde bulunulduğu, davalılarca davanın reddinin talep edildiği, mahkememizce aldırılan 25/03/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre davalı ürünlerinin davacının ... numaralı tasarımına ve ... başvuru numaralı faydalı modeline benzer olarak algılandığının değerlendirildiği yönünde rapor sunulduğu, itiraz üzerine aldırılan 03/04/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre de kök rapordaki görüşün muhafaza edildiği, davacı tarafça aldırılan 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda da taraf ürünlerinin benzer olduğu ve davalı ürünlerinin davacının... numaralı tasarımına benzer olduğu, maddi tazminat yönünden de 19.377,20 TL tazminat hesaplandığı, buna göre de tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde davacı tarafça marka tasarım ve faydalı model başvurusunda bulunulduğu, ... numaralı marka başvurusunun ve ... numaralı faydalı model başvurularının tescil edilmediği, ... numaralı tasarımın ise tescil edildiği bu nedenle mahkememizde öncelikle tescil edilmeyen marka ve faydalı model başvuruları yönünden davacının Sınai Mülkiyet Hakkı mevcut olmadığından bu talepler yönünden davanın reddine karar vermek gerektiği, tasarım hakkına tecavüz yönünden ise davacıya ait ... numaralı tasarımın maske ile yüz arasında tampon görevi görecek plastik aparatlar olduğu, davalı tarafından piyasaya sunulan ürünler ile karşılaştırıldığından konusunda uzman bilirkişi heyetinin incelemesine göre ürünlerin benzer olduğunun belirtildiği, ortalama tüketici nezdinde karışıklığa sebebiyet verdiği, davalı kullanımlarının SMK 81/1-a maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği, bu nedenle de mahkememizce tasarım hakkına tecavüz yönünden davanın kabulüne karar vermek gerektiği, tecavüz halinde davacının SMK 149. Maddesi uyarınca maddi manevi tazminat talebinde bulunabileceği, davacı tarafından SMK 151/2.b kapsamında tazminat talep edildiği, incelenen defterler, sunulan tüm belgelerin incelenmesi sonucu davalıların dava konusu üründen 19.377,20 TL maddi gelir elde ettiği, bu miktar üzerinden maddi tazminat talebinin kabulüne karar vermek gerektiği, yine manevi tazminat yönünden de dosyaya sunulan ticari belgeler, incelenen mali müşavir bilirkişi raporları, celp edilen vergi beyannameleri de değerlendirilerek davalı eylemlerinin davacının tasarım hakkına verdiği manevi zararda değerlendirildiğinde talep edilen 20.000,00 TL manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu bu nedenle kabulüne karar vermek gerektiği, davacı tarafça haksız rekabet yönünden de talepte bulunulmuş ise de Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14/03/2022 tarih, 2019/5189 esas ve 2022/1852 karar sayılı ilamında SMK kapsamında yapılan koruma karşısında artık TTK 55/1.a4 düzenlemesi talebinin gereksiz olduğu ve yorum güçlüklerine de yol açtığı anlaşıldığından haksız rekabet talep edilemeyeceği belirtildiğinden haksız rekabet yönünden davanın reddine karar verilerek;
-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, davalılar tarafından, davacının tasarım hakkına yönelik tecavüzün tespiti, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,
-19.377,20 TL Maddi tazminatın ve 20.000,00 TL Manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
-Marka hakkına tecavüz, faydalı model hakkına tecavüz ve haksız rekabet iddiaları yönünden: Davanın REDDİNE, " şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Müvekkilinin TPMK'ya yapılan başvurulardan sonra ağır hastalık geçirdiğini, yoğun bakımda tedavi gördüğü bu dönem içerisinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından kendisine "Marka şekil eksikliği"nin giderilmesine istinaden yapılan e-tebligattan da haberdar olamadığını, süre içerisinde ilgili harcı da yatıramayınca müvekkilin marka hakkı başvurusu şekil eksikliği sebebiyle iptal edildiğini, TPMK'dan yeniden süre talep etmişse de talebin reddedildiğini, Marka hakkına tecavüz, faydalı model tasarımının taklidi ile haksız rekabet çerçevesinde müvekkilinin maddi manevi zarara uğradığı açık olup bu zararın giderilmesi gerektiğini, ürünün birebir aynı olduğunu, kararın "marka hakkına tecavüz, faydalı model hakkına tecavüz ve haksız rekabet" yönünden reddedilen kısımları yönünden yerinde olmadığını belirterek bu yönden kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalılar vekili istinaf isteminde özetle;... yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, ...'nin diğer davalı şirketin geçmiş dönemlerde yetkilisi olduğunu, ancak dava konusu uyuşmazlığın meydana geldiği tarihlerde ...'nin şirket yetkilisi, şirket ortağı yahut şirkette herhangi bir görevi olan biri olmadığını, İTO kayıtları ile sabit olduğunu, ...,'nin tacir yahut şirket ortağı olmadığını, gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığının tespit edildiğini, marka hakkına tecavüz olduğunu kabul etmemekle birlikte, marka hakkına tecavüze herhangi bir dahili olmadığını,Davaya konu ürünlerin müvekkilleri tarafından üretilmediğini, başka bir üreticiden satın alındığını, davanın muhatabının müvekkili şirketin dava konusu aparatları satın aldığı şirket olduğunu, ürünleri satmadığını, maske sattığı müşterilerine hediye ettiğini, dava konusu aparat satış yaptığına dair dosya kapsamında somut herhangi bir veri olmadığını, defterlerinde bu yönde olduğunu,Müvekkillerinin davacıya ait maske aparatlarının kalıbını kullanmadıklarını, aparatların aynı özelliklere sahip olmadığını, müvekkilinin aparatlarında, müvekkili şirketin logosu bulunduğunu, bu durumun dahi davacının maske kalıp aparatlarının kullanılmadığını açıkça ortaya koyduğunu,Müvekkili şirketin, davacıdan ürün fiyat teklifi almış, davacının fiyatının yüksek olmasından kaynaklı piyasada aynı ürünü satan başka bir firmadan ürün satın almış olduğunu, müvekkili ürün satın alırken davacının faydalı model başvurusu, marka patent başvurusu olduğunu bilmeden ürün satın aldığını, kusur yüklenemeyeceğini,dava konusu ürün, davacının bu başvurusundan çok önce yaklaşık 2 yıldır zaten tüm dünyada satışı olan ve kullanılan yani yeni bir buluş ya da tasarım olmayan bir ürün olduğunu, davacının tecavüz iddiasına konu tasarım ve markanın dava tarihi itibariyle tescili olmadığından davanın reddi gerektiğini,bilirkişi raporlarında, davacının faydalı model başvurusunda bulunduğu aparatın yurt içinde ve yurt dışında birçok benzer ürünü olduğu kabul edildiğini, tasarımların kötü niyetle tescil ettirildiğini, davacının tekel hakkı olmadığını,Davacının tasarımı her ne kadar TPE tarafından tescil edilmişse de bu tescilin başvuru sahibinin tasarımın gerçek hak sahibi olduğuna dair bir kesinlik oluşturmadığını, haksız rekabet durumu oluşmadığını, "önceki kullanımdan doğan hak ilkesi" gereğince davacının müvekkilinin kullanımını önleme hakkı olmadığını, davacının talebine konu olan başvuru 6769 sayılı SMK md.58/4 kapsamında olduğunu, aksinin düşünülmesi durumunda dahi davacı talep ettiği maddi tazminat için emsal Yargıtay kararları gereğince müvekkilin dava konusu olayda kusuru olmadığından tazminat şartları oluşmadığını, tazminat miktarının fahiş olduğunu, ispat koşulu sağlanmadığını, ürün başına Müvekkilinin birim karını gösterir evraklar dikkate alınmaksızın maddi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, raporun denetime elverişli olmadığını, Mahkemece oluşturulan bilirkişi heyetinde, incelemeye esas olmak üzere görsel alandaki benzerlik incelemesi değerlendirmesi yapılması için tasarım uzmanı ve sağlık sektöründe bir bilirkişinin de olması gerektiğini, davacının piyasaya sundukları ürünlere ilişkin ambalajlar ve görsel olarak arasında iltibas tehlikesi ve benzerlik bulunup bulunmadığı, genel kompozisyon itibariyle ortalama alıcısı nezdinde iltibasa neden olup olmayacağı konusunda denetime elverişli rapor alınmadan hüküm tesis edildiğini, belirterek kararın kaldırılmasını davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, markaya, tasarıma, faydalı modele tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, meni, ref, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ve davalılar vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekili, davalılardan ... yönünden davanın husumetten yönünden reddi gerektiğini ileri sürmüş olmakla öncelikle usule ilişkin istinaf istemi incelenmiştir. 4721 sayılı TMK'nın 50. maddesinde, tüzel kişilerin iradesini organları aracılığıyla açıklayacağı, organların hukuki işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokacağı, kusurlarından dolayı da ayrıca sorumlu oldukları belirtilmiştir. Dairemizce incelenen ticaret sicil kayıtları ve cevap dilekçesi sekindeki vekaletname suretine göre; davalı ...'nin, eski unvanı ... ŞTİ (yeni unvanı ... ŞTİ) olan şirketin yetkilisi olduğu anlaşıldığından davalı ...'ye husumet yöneltilmesinde usule aykırılık görülmemiş, esasa ilişkin istinaf istemleri incelenmiştir.Somut uyuşmazlıkta; dosyada mevcut raporlar ve delil durumuna göre ... başvuru no.lu tasarımın davalı ürünü ile benzer olduğu tespit edilmiştir. Davalılar vekili dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına haiz olmadığını ileri sürmüş ise de; bu hususta açılmış bir hükümsüzlük davası olmadığı, davacının tasarımının dava tarihi olan 10/06/2021'den önce 31/08/2020 tarihinde tescil edildiği de dikkate alındığında mahkemece yeterli nitelikteki rapora göre tasarıma tecavüz iddiasının kabulüne karar verilmesi yerindedir.Davalılar vekilinin tazminata ilişkin istinaf sebepleri incelendiğinde; davacının SMK 151/2-b maddesine göre maddi tazminatta bulunduğu, tazminata hükmedilmesi için maddi kazanç elde edilmesi zorunlu olmadığı, mahkemece alınan raporda tasarıma konu ürünün davalı yanca satışının yapıldığının tespit edildiği, dava tarihinden önce davacının tasarımın tescilli olması, davalının maske üretimi ile iştigal etmesi karşısında davalının tasarımın tescilli olduğunun bilmediği, kusursuz olduğu iddiasının dinlenemeyeceği dikkate alındığında yeterli ve denetime elverişli nitelikteki rapora göre hükmolunan maddi tazminat miktarı yerinde görülmüş, bu yöndeki istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.Davacının istinaf istemlerine gelince; davacının tescili markası, faydalı model belgesi bulunmadığı gibi haksız rekabet koşullarının oluştuğundan da söz edilemeyeceğinden mahkemece davanın kısmen reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekili ile davalılar vekilinin istinaf isteminin ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;
1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00-TL harçtan, peşin alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
-Alınması gereken 2.689,85 TL harçtan, peşin alınan 1.346,00TL (673,00TLx2) harcın mahsubu ile bakiye 1343,85 -TL harcın davalılardan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına,
5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere 04/05/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.