T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/91 Esas
KARAR NO : 2026/708 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/10/2024
NUMARASI : 2023/1252 E. - 2024/919 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Alım Satım)
KARAR TARİHİ: 30/04/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirket arasında ticari faaliyetler devam ederken müvekkili tarafından davalı şirkete; 02.01.2023 tarihinde ...Bankası Avcılar Şubesine ait 15/05/2023 günlü ... Seri No lu 496.462,50-TL tutarlı ve yine ...Bankası Avcılar Şubesine ait 15/06/2023 günlü ... Seri No lu 496.462,50-TL tutarlı 2 adet çek keşide edilerek teslim edildiğini, çeklerin 02.01.2023 tarihinde teslimi ile birlikte muavin cari hesapta müvekkili 991.199,20-TL alacaklı duruma geçmiş olduğunu, davalı şirketin tarafından Ocak ve Mart 2023 aylarında kesilen 2 adet fatura sonucu müvekkilinin alacağının muavin cari hesapta 365.752-TL ye düştüğünü, bu durumun davalı şirket tarafından kaşe ve imza edilip mutabakat için gönderilen muavin cari hesap ekstresinde de açıkça görüldüğünü, söz konusu çeklerden ilki olan 15/05/2023 günlü, ... Seri No lu 496.462,50-TL tutarlı çekin, müvekkili tarafından ödenmiş ancak sonrasında müvekkil alacaklarını da tahsil edememesi ve ekonomik olarak zor durumda kalması ile birlikte 23.05.2023 tarihinde Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/516 Esas sayılı dosyası ile konkordato başvurusunda bulunulduğunu, Mahkemece geçici mühlet ve tedbir kararı verildiğini, Tedbir kararından sonra davaya konu ...Bankası Avcılar Şubesine ait 15/06/2023 günlü, ... Seri No lu 496.462,50-TL bedelli çek, bankadan tahsil edilmeyince çek miktarı kadar alacağı bulunmamasına rağmen davalı şirket tarafından Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile 490.462,50-TL miktar üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibe konu edildiğini, takip ihtiyati haciz ile başlatıldığını ve tüm mal varlıklarına bu miktar bir alacak olmamasına rağmen haciz konulduğunu ileri sürerek öncelikle İİK. 72/3 uyarınca Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra dosyasına ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini yönünde tedbir kararı verilmesine, Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası takibe konu edilen ...Bankası Avcılar Şubesine ait 15/06/2023 günlü, ... Seri No lu 496.462,50-TL çekten dolayı fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 359.752,00-TL borçlu olmadıklarının tespiti, ayrıca davalı haksız ve kötü niyetli olduğundan müvekkil lehine %20 tazminatın tahsiline, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından müvekkiline keşide edilen çekin bedeli ödenmediğinden davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davaya konu söz konusu çekin vadesi gelmiş olmasına rağmen ödenmesi gereken bedel müvekkiline ödenmediğini, ardından borçlu ile iletişime geçildiğini, ancak yapılan tüm şifahi görüşmeler sonuçsuz kaldığını, bu nedenle 23/06/2023 tarihinde Bakırköy 3. İcra Dairesinde ... Esas numarası ile davacı aleyhine icra takibi başlatılmış olduğunu, davacı tarafın her ne kadar miktarı 496.462,50-TL olan çekten dolayı 359.752,00-TL borçlu olmadığını iddia etmekteyse de işbu iddia gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafın her ne kadar cari hesap ekstresi sunmak suretiyle belirli miktar ödeme yapıldığını iddia etse de bu iddiasının dayanaktan yoksun olduğunu, davacı tarafından sunulan ekstre ile davaya konu çekin bir bağlantısı bulunmadığını, davacı ile müvekkili arasında yıllardan beri süregelen ticari ilişki söz konusu olduğunu, bu ticari ilişki ile bağlantılı olarak birçok alacak ve borç ilişkisi doğmuş olduğunu, davacı tarafça sunulan ekstre de müvekkili ile aralarında olan farklı ticari ilişkilere dayandığını, her ne kadar davacı taraf ekstrede bulunan çek girişinin huzurdaki davaya konu kambiyo senedine ilişkin olduğunu ve kısmi ödeme yapıldığını öne sürmüş olsa da bu durum gerçeği yansıtmadığını savunarak Davacı borçlunun haksız, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, İİK m.72/4 uyarınca, müvekkilin alacağının geciktirilmesi sebebiyle davacı borçlunun alacağın %20’sinden aşağıda olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve yasal vekâlet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Bakırköy 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/1252 Esas 2024/919 Karar 03.10.2024 Tarihli kararı:"...Mahkememizce celp edilen ... Bankası A.Ş. ‘nin 04.01.2024 tarihli yazısında,
davaya konu ... seri numaralı 15.06.2023 keşide tarihli 496.420,50.TL bedelli çekin ... adına kayıtlı olduğu, 15.06.2023 tarihinde bankaya dava dışı ...A.Ş. tarafından ibraz edildiği, karşılıksız olarak işlem gördüğü, karşılıksız kalan tutarın: 490.462,50.TL olduğu, çek garanti bedelinin talep edilmediği bildirilmiştir.... Mevcut olayımızda davalı tarafın kendisine verilen süre içerisinde ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı, davacı tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davaya konu çekin ticari defterlerde kayıtlı olduğunun ve karşılıksız çıktığının tespit edildiği, davacının usulüne uygun tutulan yasal defter kayıtları dikkate alındığında, davalının 365.752,60.TL
tutarında davacıya borçlu olduğu ve bu tutardaki kısmın bedelsiz kaldığı anlaşıldığından davanın kabulü ile, davacının Bakırköy 3.İcra Müdürlüğü''nün ... esas sayılı dosyasına konu ... Bankası'na ait ... seri nolu 496.462,50-TL bedelli çekten dolayı 359.752,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitine, şartları oluşmadığından kötü niyet tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KABULÜ ile, davacının Bakırköy 3.İcra Müdürlüğü''nün ... esas sayılı dosyasına konu ... Bankası'na ait ... seri nolu 496.462,50-TL bedelli çekten dolayı 359.752,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitine, 2-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminat talebinin reddine,..." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;05.06.2024 tarihli bilirkişi incelemesinin hatalı ve hukuka aykırı olmasının yanı sıra tek taraflı bir incelemenin ürünü olduğunu, ticari evrakların mücbir sebeplerden ötürü 1 iş günü sonrasında dosyaya sunulabildiğini, sunulan evrakların raporda incelenmediğini, yalnızca davacı tarafından sunulan evraklar üzerinde bir inceleme yapıldığını, dosya kapsamına bir çok delil sunduklarını, bu deliller dosyanın akıbetine doğrudan tesir edecek nitelikte delil olduğunu, delillerin hiçbiri incelemeksizin rapor tanzim edildiğini, davacı tarafından müvekkile keşide edilmiş olan çekin bedeli müvekkiline ödenmediğini, Davacı taraf her ne kadar ilk derece mahkemesine cari hesap ekstresi sunmak suretiyle belirli miktar ödeme yapıldığını iddia etse de bu iddiası dayanaktan yoksun olduğunu, davacı tarafından sunulmuş olan ekstre ile davaya konu çekin bir bağlantısı bulunmadığını, Davacı ile müvekkil arasında yıllardan beri süregelen ticari ilişki söz konusu olduğunu, bu ticari ilişki ile bağlantılı olarak birçok alacak ve borç ilişkisi doğduğunu, davacı tarafça sunulan ekstre de müvekkili ile aralarında olan farklı ticari ilişkilere dayandığını, Her ne kadar davacı taraf ekstrede bulunan çek girişinin huzurdaki davaya konu kambiyo senedine ilişkin olduğunu ve kısmi ödeme yapıldığını öne sürmüş olsa da bu durum gerçeği yansıtmadığını, Öyle ki söz konusu ekstrede yazılı olan çek ile davaya konu kambiyo senedi farklı olduğunu, ekstrede davaya konu çekin bilgileri yazılı olmadığını, alelade sunulmuş olan cari hesap ekstresinin huzurdaki davada delil olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, kambiyo senetlerinin sebepten bağımsız olduğunu, hukuki dinlenilme hakkına uygun olarak savunma ve kanıtlar yönünden değerlendirme içeren, hukuki denetime elveren bir gerekçe oluşturulmaksızın karar verilmesi nedeniyle yargı kararlarının gerekçeli olması ilkesine aykırı olarak hüküm tesis edildiğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili katılma yoluyla sunulan istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini, ancak şartları oluşmadığından kötü niyet tazminat talebimizin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, gerekçeli bir red kararı oluşturmadığını, kötü niyet tazminat şartları oluştuğunu, davaya konu miktarın likit bir miktar olup, davanın tam kabulüne karar verildiğini, davalı tarafın kötü niyetli olduğu açık olduğunu beyanla mahkemenin tazminat talebinin reddi ilgili hükmünün kaldırılarak, tazminat ile ilgili kararın düzeltilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E :
Dava;Menfi tespit davasıdır.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Bakırköy 3. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinden; Davalı tarafından davacı aleyhinde, 23.06.2023 tarihinde,
490.462,50-TL çek, 980,92.TL çek komisyonu, 49.046,25.TL çek tazminatı, 2.604,90.TL
ihtiyati haciz tutarı, 1.155,61.TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 544.250,18.TL üzerinden
icra takibi başlatıldığı, davanın 359.752,00-TL harca esas değer üzerinden harçlandırılarak açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından takibe konu 15/06/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 496.462,50TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya 359.752,00-TL yönünden borçlu olmadığının ileri sürüldüğü, davalı tarafından taraflar arasında birden fazla ticari ilişki olduğu, ekstrede çek bilgilerinin yazılı olmadığını ve sunulan ekstrenin davaya konu çeke ilişkin olmadığı, kısmi ödeme iddiasının gerçek dışı olduğunu ve senede karşı senetle ispat zorunluluğu bulunduğu savunulmuştur.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, iddia ve savunma kapsamından ispat yükünün davalı üzerinde bulunduğu, mahkemece 18/04/2024 tarihli ön inceleme duruşma ara kararı ile ticari defterlerin 24/05/2024 günü 10:30 saatinde sunmak üzere taraflara kesin süre verildiği, celsede davalı vekilinin hazır bulunduğu, verilen sürenin "makul süre" olduğunun anlaşılmasına karşın, davalı tarafından ticari defterlerin ibraz edilmediği, yapılan mali inceleme ile davacının
usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarına göre davalının 365.752,60.TL
tutarında davacıya borçlu olduğu ve bu tutardaki kısmın bedelsiz kaldığının tespit edildiği, tahsilat makbuzunda çek keşide tarihleri ve seri numaralarının belirtildiği, tahsilat makbuzunda çek tutarının 496.462,50.TL olarak değil 494.462,50.TL yazıldığı görülmekte ise de yapılan mali inceleme ile tahsilat makbuzunda yazılı çek bedeli yönünden yapılan yanlışlığın maddi hatadan kaynaklandığının dayanakları açıklanmak suretiyle tespit edildiği, ispat külfeti üzerinde olan davalı tarafından savunmasını ispata elverişli dosya kapsamında delil sunulmadığı gibi davalı tarafından "yemin delili" yönünden açık istinaf sebebi de ileri sürmediği nazara alınarak, davalı vekilince ileri sürülen istinaf sebeplerinin esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Davacı vekilince ileri sürülen istinaf sebeplerinin incelenmesinde ise; İlk derece mahkeme karar gerekçesinin yeterli olduğu, takibin kötüniyetli olduğuna ilişkin dosya kapsamında delil bulunmadığı, mevcut deliller kapsamında kötüniyet tazminatı yönünden yasal talep şartların dosya kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin katılma yoluyla istinaf isteminin de esastan reddi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçe ile:
1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen katılma yoluyla istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
3-Davacı yandan alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davalı yandan alınması gereken 24.574,65 TL nispi harçtan, peşin alınan 6.144,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.430,65 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
6-İstinaf yargılama giderleri olarak;
6-a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 20,00 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 10,00 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6-b)Davalı avansından kullanıldığı anlaşılan; 350,00TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 175,00 TL'sinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
7-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 30/04/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.