T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/77 Esas
KARAR NO : 2026/689
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 25/04/2024
NUMARASI : 2021/917 Esas, 2024/431 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 30/04/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ...'nun müvekkillerinin murisi/annesi ...'ya ölümünden hemen önce 2.000.000 TL nakden borç verdiğini ve karşılığında 24/09/2019 vade tarihli, 2.000.000 TL bedelli senet aldığını, senet bedelinin de kendisine ödenmediği iddiası ile Fethiye İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus icra yolu ile takip başlattığını, taraflar arasında hiçbir tanışıklık, ticari ilişki ya da başkaca bir hukuki ilişki bulunmadığını, davalının müteveffa ...'ya 2.000.000,00 TL fahiş bir meblağı nakden vermesinin mümkün olmadığını, hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, her iki tarafın banka kayıtları da incelendiğinde böyle bir paranın alınıp verilmesinin sözkonusu olmadığının yapılacak araştırma neticesinde anlaşılacağını, bu nedenle takibin iptaline ve haksız kötüniyetle takip başlatan davalı aleyhine % 20’tan aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanınyetkisiz mahkemede açıldığını, davalı müvekkili davacıların murisinden alacaklı olması sebebiyle Fethiye İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra dosyasından kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe girişmiş iş bu takip sonucu, davacı ... yönünden takip kesinleşmiş, yetki itirazı reddolunmuş, ... yönünden yetki itirazı kabul edilmiş; ancak henüz ... yönünden yetkili görünen yerde takip başlatılmadığını, davacılar, iş bu davayı ancak davalı müvekkilin yerleşim yerinde ya da icra takibinin kesinleştiği yerde açabilecekken davacıların yerleşim yerinde açılmış olan iş bu davanın yetkisiz mahkemede açıldığından dosyanın yetkili Fethiye Mahkemelerine gönderilmesini ve netice olarak davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/917 Esas 2024/431 Kararında;"..Gerek mahkememizce yapılan tespitler ve gerekse de ceza dosyasındaki beyan ve deliller göz önünde bulundurularak usul ekonomisi gereği ceza dosyasının kesinleşmesi beklenilmemiştir. Mahkememizce davacıların sahtelik iddiasına ilişkin olarak alınan 26/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; inceleme konusu borçlusu ..., alacaklısı ... olan, 24/04/2018 tanzim, 24/09/2019 ödeme tarihli, 2.000.000/ikimilyon TL meblağlı senette ... adına atılı borçlu imzalarının senet metni yazılarından farklı fiziki evsafta 2.bir kalemle yazılmış oldukları, ayrıca söz konusu senetteki imzaların senet normal haliyle dururken değil yan tutulmuş haliyle atılmış olduğu ve imzaların bitiş hareketlerinin senet üzerinde değil başka bir kağıtta tamamlanmış olduğu, dolayısıyla bu tür sahteciliklerde kullanılan pencere yöntemi ile yada imza atılacak bölüm açık kalmak şartıyla üzeri örtülerek borçlu imzalarının alınmış olduğu kanaatine varılmış ve bu tespitler ceza dosyasından alınan bilirkişi raporları ile uyumlu görülerek hükme esas alınmıştır. İş bu deliller ışığında; şüpheli ... her ne kadar müteveffa ...'yla yaklaşık bir buçuk yıl diyalogları olduğunu ve arsa alım satım işi için elden değişik tarihlerde toplamda 2.000.000 TL parayı verdiğini ve söz konusu senedi bu borç karşılığında aldığını beyan etmişse de, aralarındaki ilişkiye işaret eden herhangi bir telefon görüşmesi, tanık beyanı ya da başkaca bir delil sunmadığı, elden 2.000.000 TL para verilmesinin açıkça hayatın olağan akışına aykırı olduğu, diğer yandan şüpheli ...'un savunmasında oğulları olan diğer şüpheliler ... ve ... ile senedi düzenlediği iddia edilen müteveffa ... arasındaki kiracı-ev sahibi ilişkisini de gizlediği, bu hususun dosya arasına alınan ve şüpheliye ait HTS kayıtlarının incelenmesi sonucunda fark edildiği, her ne kadar senetteki imzaların müteveffa ...'ya ait olduğu tespit edilmişse de Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen 08/06/2022 tarihli raporunda ve mahkememizce alınan üç kişilik grafolog bilirkişisinin 26/08/2023 tarihli raporunda söz konusu senedin ... tarafından atılan imzaların pencere yöntemi ile kullanılarak sahte olarak oluşturulduğu, bu hususun da müştekiler tarafından dosyaya sunulan uzman mütalaasındaki hususları desteklediği anlaşılmıştır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde şüphelilerin fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek suç konusu senedi şüphelilerden Ali ile Hüseyin'in ev sahibi olarak tanıdıkları müteveffaya bu aşamada tespit edilemeyen bir hileyle imzalattıkları, bu senedi babaları olan şüpheli ... adına doldurarak müteveffanın vefatından sonra mirasçıları olan müştekilere karşı icra takibi başlattıkları takdir ve sonucuna varılmıştır. Bu nedenle davacıların dava konusu bu senetten dolayı sahtelik nedeniyle ve murislerinin gerçek iradesine dayalı bir ticari ilişkinin davalı tarafından ispat edilememesi nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Gerek ceza dosyasındaki tespitler ve gerekse de mahkememizce yapılan tespitler uyarınca, davalı tarafın dava konusu senedi ...'nın imzasını kullanarak sahte olarak oluşturdukları kabul edildiğinden, davalı kötü niyetli kabul edilmiş ve davalı aleyhine İ.İ.K 72/5 maddesi uyarınca kötü niyet tazminatına hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-DAVANIN KABULÜ İLE,2-Dava konusu 24/09/2019 vade tarihli, 2.000.000 TL (İKİMİLYONTÜRKLİRASI) bedelli, keşidecisi ..., lehdarı davalı ... olan bono ve bononun konu edildiği Fethiye İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyası ve Küçükçekmece 4. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davacıların BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,3-Dosya kapsamı itibari ile davalının kötü niyetli olduğu anlaşıldığından 2.000.000 TL üzerinden hesaplanan %20 orana tekabül eden 400.000 TL nin davalı ...'ndan alınarak davacılara verilmesine,...karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde;Senetle ispat kuralı kapsamında ispata yarar mümkün delillerin ikamesi suretiyle davanın ispatlanması gerektiğini, dosyada mübrez senedin aksinin kabulüne dayalı cezalandırma gerekçesi olarak belirtilen gerekçenin hukuken kabulünün mümkün olmadığını, Fethiye Cumhuriyet Başsavcılığı'nın mütalaasında ileri sürdüğü "bu aşamada tespit edilemeyen bir hileyle imzalattıkları" şeklinde bir gerekçeye dayalı olarak cezalandırma isteminin dahi hukuka aykırı olduğunu, isteme dayanak gösterilen atk raporunda belirtilen senet üzerinde baskı izinin oluşu ve bu izin de pencere yöntemiyle imza alınması sebebiyle meydana gelmiş olabileceği şeklinde değerlendirme yalnızca bir varsayımdan ibaret olduğunu, ceza mahkemesi kararının bekletici mesele yapıldığını, ancak hali hazırda derdest ceza mahkemesi kararının kesinleşmesi beklenilmeden karar verildiğini, mahkemece; "... ve sanık ...'nun kullandığı telefonların alınan hts kayıtlarının incelenmesinde; şüpheli ... ile ... arasında herhangi bir telefon görüşmesi tespit edilememiştir.." şeklinde davanın kabulüne dayanak gösterilen, müvekkili ...'nun borç verdiği paraya karşılık bu ilişkiyi doğrulayacak herhangi bir delil sunulmadığı şeklinde belirtilen gerekçeye itibar edilmeyeceğini,hayatın olağan akışında ve ticari hayatta borç verilen bir para karşılığında alacaklı senet/ çek almakta ve ödeme tarihinde borcun ödenmemesi halinde yasal yollara başvurmak suretiyle alacağını tahsil etme yoluna gidildiğini, ... ile müteveffa ... arasında telefon görüşmesine rastlanılmaması iddiası ise ceza mahkemesince hatalı değerlendirildiğini, eldeki davada da aynı hataya düşülerek bu hususun müvekkil aleyhinde ileri sürülebilecek bir maddi olgu olmadığını,karar gerekçesinde yer alan sanıklar ...'nun müteveffa ... ile olan kiracılık ilişkisini gizlediği şeklindeki gerekçenin bir hukuk davasına konu edilmesinin yerinde olmadığını,eldeki davaya konu alacağın davalı müvekkili dışında herhangi bir akrabası ile bir ilgisi bulunmadığını,kabul anlamına gelmemek kaydıyla aksi varsayımda dahi; alacağın konusu veya tarafı olmayan bir kişinin kiracılık ilişkisini belirtmemesinin eldeki davada hangi maksat ve saikle gerekçe gösterildiğinin anlaşılamadığını, senet metnine ilişkin alınan bilirkişi raporlarında;... jandarma kriminal laboratuvar amirliğinin 27/02/2020 tarihli uzmanlık raporu ile, inceleme konusu senet üzerinde ... adına atfen atılı bulunan imzalar ile ...'nın mukayese imzaları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada; söz konusu imzaların ... eli ürünü olduğu kanaatine varıldığı, ... jandarma kriminal laboratuvar amirliğinin 25/06/2020 tarihli uzmanlık raporu ile, inceleme konusu senet üzerinde bulunan el yazıları ile ...'nun mevcut mukayese el yazıları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada, söz konusu el yazılarının ... eli ürünü olmadığı kanaatine varıldığı, inceleme konusu senet üzerinde bulunan ... yazılı ile ...'nın mevcut mukayese el yazıları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada el yazısının ... eli ürünü olmadığı, kanaatine varıldığı, adli tıp kurumunun 28/06/2021 tarihli raporu ile, inceleme konusu senette ... adına atılı imzalar ile ...'nın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzaların ...'nın eli ürünü olduğu kanaatine varıldığı, diğer hususlarda inceleme yapılamadığı, adli tıp kurumunun 08/06/2022 tarihli raporu ile, inceleme konusu senette ... adına atılı imzaların senette yer alan yazılara kıyasla farklı fiziki evsafta bir kalem ile atılmış olduğu, söz konusu imzalardan soldaki imzada sonlandırılış figürünü oluşturan miniskül ''a'' harfinden türetilen doğrusal hattın doğal olmayan şekilde kesintiye uğradığı ve hattın baskı izinin senet yüzeyinde devam ettiği, bu durumun senet yüzeyinde yer alan başkaca bir yüzey üzerinde hattın devam ettiği olarak değerlendirildiği, ancak mevcut bulgularla senedin imzalardan faydalanılarak oluşturulup oluşturulmadığı, imzaların hile ile attırılıp attırılmadığı hususunda daha ileri bir tespite gidilemediği, senette mevcut yazılar ile ... ..., ... ve ...'nun mukayese yazıları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından, söz konusu yazıların mevcut mukayese yazılarına kıyasla ... ..., ... ve ...'nun eli ürünü olmadığı kanaatine varıldığı, adli tıp kurumunun 21/09/2022 tarihli raporu ile, inceleme konusu senetteki yazılar ile ...'nın mukayese yazıları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından, söz konusu yazıların mevcut mukayese yazılarına kıyasla ...'nın eli ürünü olmadığı hususlarını bildirir kanaat raporu olduğu.. şeklinde uzmanlık raporlarının tamamında senet metninde borçlu ...'ya atfen yer alan imzaların ...'nın elinden sadır olduğu tespit edildiğini, hatta ilk derece mahkemesi gerekçesinde atıfta bulunduğu 08/06/2022 tarihli atk raporunda "ancak mevcut bulgularla senedin imzalardan faydalanılarak oluşturulup oluşturulmadığı, imzaların hile ile attırılıp attırılmadığı hususunda daha ileri bir tespite gidilemediği," şeklinde açık bir kanaat bildirilmesine rağmen mahkemece bu husus davalı aleyhinde değerlendirilerek hata yapıldığını, ilk derece mahkemesince 26/08/2023 tarihli rapora atıf yapılmak suretiyle imzanın pencere yöntemiyle alındığı kanaatine ulaşılmışsa da bu yöndeki gerekçenin de kabulü mümkün olmadığını, rapora karşı aşamalarda detaylı olarak itirazda bulunduklarını, itirazların karşılanmadığını, raporlar arası çelişki giderilmediğini,senette yer aldığı iddia edilen fulaj izinin varlığının da şüpheli olduğunu, dosyaya davacı tarafça sunulan uzman raporunda her iki imzanın bitiş hareketinin bulunmadığı ve her iki imzada bitiş noktasında fulaj izinin bulunduğu yönünde tespit yapıldığını, ancak işbu itiraza konu bilirkişi raporunda ikinci imzanın bitiş noktası ile ilgili menfi bir tespit yapılmadığını ve fulaj izi tespit edilmediğini,ilk derece mahkemesince fethiye 2. ağır ceza mah. 2022/248 e. sayılı dosyasından gerekçeli kararda cezalandırmaya gerekçe gösterilen kısımlar olduğu gibi alınmak suretiyle kabul kararına dayanak kılındığını, hukuk mahkemesi hakiminin ceza mahkemesi kararı ile bağlı olmadığını beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava; Menfi Tespit istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Uyuşmazlığa konu bono suretinin incelenmesinden; Bononun "nakden" kaydı ile 24.09.2019 vade tarihli 24/04/2018 düzenleme tarihli 2.000.000,00 TL bedelli olarak, keşideci ... tarafından ... lehine düzenlendiği görülmüştür.
Fethiye İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyanın uyap kayıtlarından; Alacaklı ... tarafından, davacı borçlu ... aleyhine 24.04.2018 tanzim tarihli 24.09.2019 vade tarihli, 2.000.000,00 TL'lık bonoya ilişkin olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi yapıldığı, takibin 18/10/2019 tarihinde başlatıldığı, borçlunun takipten önce 14/11/2018 tarihinde öldüğünün anlaşılması nedeniyle, alacaklının mirasçılara ödeme emrinin gönderilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
1-İlk derece mahkemesince; "Dava; 24/09/2019 vade tarihli, 2.000.000 TL bedelli bono ve bononun konu edildiği Fethiye İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyası ve Küçükçekmece 4. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin" olarak görülmüş olup; Kabule göre, icra takibinin bono borçlusu ...' nın vefatından (14/11/2018) sonra 18.10.2019 tarihinde başlatıldığı, alacaklının mirasçılara ödeme emrinin gönderilmesini talep ettiği anlaşılmakla , ölüm nedeniyle hak ve taraf ehliyeti bulunmayan kişi aleyhinde icra takibi başlatılması hususunda inceleme yapılmadan ve karar yerinde gerekçesi açıklanmadan yazılı şekilde karar verilmesi yerinde değildir.
2-Senede dayalı menfi tespit istemi yönünden yapılan incelemede ise; Davacı-mirasçılar tarafından icra takibine konu bono üzerindeki "imza inkarı" ve "bedelsizlik" iddiası ile davanın açıldığı, davalı tarafından kambiyo senedinin sebepten mücerret olduğu, savcılık ve icra hukuk mahkemesinde yapılan imza incelemelerinde bono üzerindeki imzanın davacılar murisine ait olduğunun tespit edildiği, senedin borç para verilmesi nedeniyle alındığını, ispat külfetinin davacı üzerinde olduğu savunulmuştur.
Yargılamada alınan 26.08.2023 tarihli adli belge inceleme uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen raporda; "Bono üzerinde borçluya atfen atılı imzanın; ... 'nun eli ürünü olmadığı, ...'nın eli ürünü olduğu, senette ... adına atılı borçlu imzalarının senet metni yazılarından farklı fiziki evsafta 2.bir kalemle yazılmış oldukları, ayrıca söz konusu senetteki imzaların senet normal haliyle dururken değil yan tutulmuş haliyle atılmış olduğu ve imzaların bitiş hareketlerinin senet üzerinde değil başka bir kağıtta tamamlanmış olduğu, dolayısıyla bu tür sahteciliklerde kullanılan pencere yöntemi ile yada imza atılacak bölüm açık kalmak şartıyla üzeri örtülerek borçlu imzalarının alınmış olduğu kanaatine varıldığı " bildirilmiştir.
Davaya konu olay hakkında Fethiye 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/248 Esas 2024/67 Karar 09/02/2024 tarihli kararında; Sanıklar davalı ... ile ... aleyhinde 'Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Araç olarak Kullanılması Sureti ile Nitelikli Dolandırıcılık" ve "Resmi Belgede Sahtecilik" suçlarından aleyhlerinde ceza karıarı tesis edildiği, ... hakkında atılı suçlardan beraat kararı verildiği görülmüştür.
Dairemizce uyap üzerinden yapılan sorgulamada İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi'nin 2024/4597 Esas 2025/2819 Karar 09.02.2024 Tarihli kararı ile, sanık müdafiinin istinaf nedenleri yerinde görüldüğü belirtilerek Fethiye 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/248 Esas 2024/67 Karar 09/02/2024 tarihli kararının bozulmasına karar verildiği anlaşılmış olup, ilk derece mahkemesince, imza inkarı ve bedelsizlik iddiası ile açılan huzurdaki davada, yargılamada alınan grafoloji raporuna ve ceza dosyasındaki maddi vakıa tespitlerine dayalı olarak hüküm tesis ettiği görüldüğünden, ceza dosyasının kesinleşmesi beklenmeden tahkikatın bitirilmesi yerinde değildir.
Mahkemece yapılması gereken, davaya konu maddi olay hakkında yargılamanın yapıldığı ceza dosyasının bekletici mesele yapılmak suretiyle kesinleşmesinin beklenmesi ve neticesine göre tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmadığından, davalı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine, karar kaldırma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen KABULÜNE,
2-Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/04/2024 tarih, 2021/917 Esas, 2024/431 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE,
4-Karar kaldırma sebep ve şekline göre, davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
5-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalıya iadesine,
6-İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 310TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.993,10TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 20TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,
8-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.30/04/2026