T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/453 Esas
KARAR NO: 2024/802
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/11/2020
NUMARASI: 2018/127 Esas, 2020/778 Karar
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 04/07/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket aleyhine başlatılan İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasından 23.01.2018 tarihinde ödeme emrinin tebliğ edildiği ancak taraflarınca süresinde itiraz edilemediğini ve takibin kesinleştiğini, yapılan inceleme sonucunda müvekkilinin takip alacaklısı ... Ltd. Şti.'ne borcunun bulunmadığının anlaşıldığını, bu durumun alacaklı şirkete bildirildiğini, müvekkili ile ...Şirketi arasındaki 01.09.2005 tarihli sözleşme ile müvekkilinin ilaç fabrikasının temizlik işlerinin bu şirkte verildiğini, yaklaşık 4 yıl boyunca genellikle ödeme yapıldıktan sonra fatura kesilmesi şeklinde bir ticari ilişkisinin sürdüğünü, davalı şirketin 29.05.2009 tarihinde ...Şirketine 263.809,07 TL ödeme yaptığını, bu ödemeden sonra ... şirketin yetkililerin ...... Ltd. Şti. unvanı ile yeni bir şirket kurduklarını, hizmetin bundan sonra ...... Ltd. Şti. tarafından verileceğini, yukarıdaki 263.809,07 TL tutarındaki ödemeye ilişkin faturalarında yeni kurulan firma tarafından kesileceği belirtildiği ve ... Şirketine yapılan bu ödemenin ticari defter kayıtlarında ... Ltd. Şti. virman edilmesi hususunda anlaştıklarını, müvekkilinin 01.06.2009 tarihinde ödemeyi ... ticari kayıtlarından çıkartarak ... Ltd. Şti.' virman ettiğini, davalı ...... Ltd. Şti. bu anlaşmaya uymayarak ticari kayıtlarında virman kaydını düzeltmediğini, takip alacaklısı ... Ltd. Şti. müvekkil şirketten alacağı olmadığı için arada geçen 9 yıllık sürede müvekkili şirketten herhangi bir talepte bulunmadığı, ...... Ltd. Şti.' gerçekte alacaklı olmamasına rağmen cari hesap kaydında düzeltmediği bu durumu kullanarak müvekkili şirket hakkında 202.595,90 TL tutarında icra takibi başlattığını, müvekkili şirketin haciz tehdidi altında dosya borcu olan toplam 240.495,54 TL'yi icra dosyasına borçlu olmadıkları ve istirdat davası açmak hakları saklı kalmak kaydıyla ihtirazi kayıtla yatırıldığını, istirdat davası neticelene kadar 240.495,54 TL'nin takip alacaklısına ödenmemesi yolunda tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini belirterek İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına yatırdıkları 240.495,54 TL tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte taraflarına istirdadına, takibinde haksız ve kötü niyetli olan takip alacaklısının icra inkar tazminatı ile cezalandırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davacı şirketten olan alacağının 01.04.2019 tarihinden itibaren vermiş olduğu hizmetlere karşılık olarak 22.04.2009 tarih, 037002 fatura no ve 168.030,42 TL ve 22.04.2009 tarih ... fatura nolu ve 35.768,87 TL bedelli fatura alacaklarından oluşan cari hesap alacağına ilişkin olduğunu, davacı şirketin kendisine verilen hizmet karşılığı tahakkuk eden ilk fatura tutarlarını ödemeyip dilekçesinde belirttiği ödemeyi icra takibine konu alacak ile ilişkilendirmeye çalışmasının taraflarınca anlaşılamadığını, her iki şirketin farklı tüzel kişiliğe ve vergi levhasına sahip olduğunu, müvekkili şirket olarak davacı şirkete 01.04.2009 tarihi itibariyle hizmet verilmeye başlandığını, davacı şirketin 31.12.2017 tarihinde müvekkili şirketle olan sözleşmesini haksız ve kötü niyetli olarak feshettiğini ve dava dışı ... Hiz. Tekstil El. San.ve Tic. Ltd. Şti. ile anlaşarak müvekkili şirket ile olan ticari ilişkisini sona erdirdiğini, müvekkili şirketin on yıllık zaman aşımını da dikkate alındığında alacağının tahsili yoluna gitmesinin doğal olduğunu belirterek davanın reddine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Grup Ot. Tur. İnş.Kır.Tem.Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'ne, dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen bu davalı herhangi bir cevap dilekçesi sunmadığı gibi duruşmalara da katılmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; Davacı yanın 2005 yılından 2009 yılı Nisan dönemine kadar davalılardan ... Grup Ot. Tur. İnş.Kır.Tem.Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'den temizlik hizmeti aldığı, Nisan 2009 tarihinden 2018 yılına kadar ise davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. ve San. Ltd. Şti'den temizlik hizmeti aldığı, taraflar arasında uyuşmazlık konu olan faturanın bu geçiş dönemine yani 2009 yılı Nisan ayına ilişkin olduğu, davacı tarafından fatura nedeni ile davalılardan ... Grup Ot. Tur. İnş.Kır.Tem.Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'ye anılan fatura nedeni ile ödeme yaptığı, ancak hizmet dönemi itibariyle alacaklı şirketin icra takibine girişen diğer davalı şirket olduğu, bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporda davalılardan ... Grup Ot. Tur. İnş.Kır.Tem.Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'den çalışan 96 işçinin diğer davalı yanına naklinin yapıldığı, şirket çalışanlarının 96'sının aynı olduğu, şirketlerin aynı alanda faaliyet gösterdiği, unvanlarının neredeyse birbiri ile aynı olduğu, davalılar arasında organik bağ bulunduğu, davalılardan birine yapılan ödemenin kendisini borçtan kurtaracağı ve davalının davalı yana borçlu olmadığı, davacı tarafından icra veznesine yatırılan paranın tarafına iadesi talep edilip icra dosyası alacaklısının davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti'i olduğu, diğer davalının icra dosyasında alacaklı olarak yer almadığı gerekçesiyle ona yönelik davanın reddine, icra veznesine yatan paranın davacıya iadesine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti. vekili istinaf nedenleri olarak; ifanın alacaklıya veya alacaklının yetkilendirdiği bir şahsa yapılacağı, bir borç ifa ettiğini ve borçtan kurtulduğunu iddia eden borçlunun bu iddiasının ispat ile mükellef olduğunu, 3.kişiye yapılan ifa, ifa edilmemiş sayılacağı, yetkili olmayanın borcu ifa eden borçlunun iyi niyetli olmasının da onun borçtan kurtarmayacağı, müvekkili şirket tarafından sözleşme gereği yapılan işin bedeli olarak iki adet fatura düzenlendiğini, faturalara istinaden ödemelerin müvekkili şirkete yapılması gerekirken davacının kendi beyanına göre muhasebesiyle ilgili hata ve eksilik nedeniyle diğer davalı ...Şirketine ödeme yapıldığını, bu şirketin müvekkili şirket tarafından tahsili için yetkilendirilmiş olmadığı gibi aralarında herhangi bir organik bağ ilişkisinin olmadığını, davacı şirket ile davalı şirketler arasında ödenen bedelin virmanı konusunda 2009 döneminde herhangi bir görüşmenin yapılmadığını, davacının yaptığı yanlış ödemenin sorumluluğunu müvekkili şirkete yüklemeye çalıştığını, yargıtay uygulamalarında organik bağın değerlendirilerek tüzel kişilik perdesinin aralanmasının istisna hallerde uygulandığının, bu ilkenin uygulanması için somut vaka ile hukuk temel ilkelerini birlikte gözetilmesi gerektiğinin aksi halde şirketlerinin sözleşme serbestisi kapsamında farklı tüzel kişilikler oluşturulmasının engellenmiş olacağının bu durumunda ticaret hukukunun temel ilkelerine aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzeni ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; Dava, icra takibine konu faturalardan dolayı borçlu olmadığının tespiti ile icra dosyasına yatırılan paranın istirdatı istemine ilişkindir. Davacı ile davalı ...Ltd Şti arasında 01.09.2005 tarihli temizlik işleri sözleşmesi imzalandığı, davalı ile davalı ...şirketi arasında temizlik alım satım işinin 01.04.2009 tarihine kadar devam ettiği, 01.04.2009 tarihi itibariyle davacı ile diğer davalı ... Tur. Otomotiv Ltd Şti arasında Temizlik İşleri Sözleşmesi imzalandığı, davacı ile bu davalı arasındaki hizmet sözleşmesinin 2017 yıl sonuna kadar devam ettiği, 01.01.2018 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedildiği anlaşılmıştır. İstinafa konu uyuşmazlık, davacı tarafın Nisan/2009 döneminde davalılardan ... Ltd Şti'den aldığı temizlik hizmetine ilişkin davalı ... şirketi tarafından düzenlenen davaya ve icra takibine konu 22.04.2009 tarihli iki adet faturanın davalı ...Şirketi hesabına ödenmesi nedeniyle davacının davalı ... şirketine borcunun bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Mahkemece davalı şirketler arasında organik bağ olduğu ve davalılardan biri yapılan ödemenin davacıya borçtan kurtaracağı ve davacının davalıya borcunun olmadığı gerekçesi ile davanın davalılardan ... şirketi yönünden kabulüne, diğer davalının icra takibinde alacaklı olmadığı gerekçesi ile bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Karar yasal sürede davalı ... şirketi tarafından istinaf edilmiştir. Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. İcra takibine konu faturalar yönünden taraflar arasında bir uyuşmazlık yoktur. Davacı fatura bedellerini davalı ...şirketine ödediğini davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğunu bu nedenle davalı ... şirketine icra takibine ve davaya konu faturalar nedeniyle borçlu olmadığını iddia etmektedir. Bu nedenle iş bu davada ispat yükünün borcun ifa nedeniyle sona erdiğini iddia eden davacıdadır. Davacı ile davalılar arasında 2005 yılından 2018 yılına kadar süren bir temizlik hizmet sözleşmesi bulunduğu, davacının Nisan/2009 dönemine kadar davalı ...şirketinden hizmet aldığı, Nisan/2009 dönemi itibariyle hizmetin ... şirketinden alındığı, davacıya hizmet veren çalışanlardan 96 sının ...şirketinden Nisan/2009 döneminde ... firmasına nakil nedeni ile giriş çıkışlarının yapıldığı anlaşılmıştır. Ticaret sicil kayıtları incelendiğinde, davalı şirketlerin ayrı tüzel kişiliklerinin bulunduğu herhangi bir işyeri devrinin söz konusu olmadığı görülmüştür. Davaya konu fatura incelendiğinde 22.04.2009 tarihli iki adet faturanın davalı ... Tur. Oto şirketi tarafından düzenlendiği ve ticari defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Davacı ise davaya konu faturaları diğer davalı ve önceki sözleşmenin tarafı olan ...Şirketi hesaplarına kaydettiği ve ödemeyi de diğer davalı ...şirketi hesabına yatırmıştır. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda davacı ile davalılardan ... Şirketinin ticari defter ve kayıtları incelenmiş, diğer davalı ...defter ve kayıtlarını incelemeye sunmamıştır. İncelenen davacı ile davalı ... şirketinin ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu ve lehine niteliğinde olduğu, davacı defterlerine göre dava konusu fatura ve ödemenin ...hesabına kaydedildiği, daha sonra yanlışlığın fark edilerek 01.06.2009 tarihinde hesaplar arası virman yapılarak ... şirketine virmanlandığı, davalı ... şirketi defterlerine göre 31.12.2009 tarihli kapanış bakiyesinin 203.799,29-TL (2 fatura toplamı) kadar olduğunun tespit edildiği görülmüştür. Dosya kapsamında yer alan mutabakat mektuplarında, davacı tarafından davalıya hesap bakiyesinin sıfır olduğunun bildirildiği, davalı ... tarafından ise belirtilen tarihlerdeki borç bakiyeleri bildirilerek mutabık olmadıklarının belirtildiği görülmüştür. Davacı ile davalı şirketler arasında iki ayrı temizlik Hizmetleri sözleşmesi imzalandığı, davalı şirketlerin ayrı tüzel kişiliklerinin bulunduğu, davacının nisan 2009 tarihinde davalı ... şirketinden hizmet aldığı ve bu şirket tarafından fatura düzenlenmiş olmasına rağmen ödemeyi önceki sözleşmenin tarafı olan ...şirketi hesabına yaptığı anlaşılmıştır. Bu durumda davacının sözleşmenin tarafı olan hizmeti aldığı konusunda uyuşmazlık bulunmayan davalı ... şirketi yerine önceki sözleşmenin tarafı olan diğer davalı ... Otomotive ödeme yapması davacının borcunu sona erdirmeyecektir. Davacının kendi ticari defterlerinde fatura karşılığı yaptığı ödemenin iki davalı arasında virman yaparak kapatması da davacının icra takibine konu faturaları ödediğini ispata yeterli değildir. Davacı basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlüdür. Davacının sözleşme gereği hizmet aldığı şirket yerine önceki şirkete ödeme yapması ve davalı şirket tarafından farklı tarihlerde hesaplarda mutabık olmadıklarını bildirmelerine rağmen davalı ... şirketi tarafından icra takibi yapılması akabinde diğer davalı şirkete yaptığı ödeme nedeniyle davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğunu ileri sürerek borçlu olmadığını iddia etmesi basiretli bir tacirden beklenmez. Davacının sözleşmenin tarafı olmayan davalı şirkete yaptığı ödeme ve davalı fatura alacaklısı şirketin bu alacağını hesap mutabakatı ile farklı tarihlerde davacıya bildirdiği halde davacının bu konuda herhangi bir girişimde bulunmayarak borcun akibeti yönünden herhangi bir işlem yapmaması nedeniyle somut olayda davalı şirketler yönünden Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Teorisinin uygulanması mümkün görülmemektedir. Bu nedenle Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı ... şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından, HMK'nun 353/1.b.2 bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davalı ... şirketi vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/127 Esas, 2020/778 Karar sayılı ve 24/11/2020 tarihli kararının HMK 353/1b-2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında hüküm TESİSİNE, 2-a) Davanın REDDİNE, b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulanan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 4.107,07 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.679,47 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE, c)Davacı tarafından yatırılan harçlar ve yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,d)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından karar verilmesine YER OLMADIĞINA, e)Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. gereğince taktir olunan 38.074,33 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, İstinaf Giderleri Yönünden; 3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulanan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti. tarafından peşin olarak yatırılan 4.108,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.680,40 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya İADESİNE, 4-Davalı ... Turz. Oto. Rek. Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti. tarafından peşin olarak yatırılan 589,70 TL istinaf harçları ve yapılan 57,20 TL istinaf yargılama gideri olmak üzere toplam 646,90 TL'nin davacıdan alınarak bu davalıya VERİLMESİNE,5-Karar kesinleştiğinde HMK'nun 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının taraflara İADESİNE, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b/2 bendi ile aynı yasanın 362/1-a bendi gereğince kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 04.07.2024