T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1672 Esas
KARAR NO: 2025/140
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 23/10/2024
NUMARASI: 2023/108 Esas, 2024/781 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kooperatif Üyelik Bedelinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 30/01/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 05.06.2013 tarihinde yönetim kurulunun 215 nolu kararı ile üyelik başvurusunun kabul edildiğini, kooperatifin ... nolu blokta bulunan 26 nolu dubleks dairenin taahhüdü karşılığında müvekkiline verildiğini, müvekkilinin üyelik bedeli olarak keşidecisinin kendisinin olduğu 05.06.2013 vade ve 150.000 TL meblağ, 05.07.2013 vade ve 50.000 TL meblağ, 05.08.2013 vade ve 50.000 TL meblağ, 05.09.2013 vade ve 50.000 TL meblağ, 05.10.2013 vade ve 50.840 TL meblağlı senetler düzenleyerek davalı kooperatife verdiğini, müvekkilinin, senet bedellerinin tamamını dönemin yönetim kurulu başkanı ...'e ödediğini ve ödemeleri karşılığında kooperatif kaşeli makbuzlar aldığını, ayrıca müvekkilinin ..., ..., ... ve ... gibi altyapı bedellerine karşılık olarak davalı kooperatife 7.500 TL ödeme yaptığını, netice olarak müvekkilinin, davalı kooperatife toplam 358.340,00 TL ödediğini, davalı kooperatif tarafından gönderilen Kartal ... Noterliğinin 07.09.2016 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile, müvekkilinin, taahhüt etmiş olduğu 370.840,00 TL’nin ödenmesinin ihtar edildiğini, davalının ihtarına cevaben Kartal ... Noterliğinin 09.09.2016 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile, tüm borçların ödendiğinin bildirildiğini, müvekkilinin daha sonra kooperatifin yeni yönetimi ile yapmış olduğu yüz yüze görüşmelerde eski başkan ...’in müvekkilinin yapmış olduğu ödemeleri bilançoya yansıtmadığını ve bunun gibi bir çok kişinin aynı durumda olduğunu öğrendiğini, yapılan ödemenin bilançoya yansıtılıp, yansıtılmadığı hususunun kooperatifin sorumluluğunda olduğunu, ... ve bir takım eski yöneticiler hakkında zimmet, dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma, çıkar amaçlı suç örgütü kurmak vb. suçlamalar ile İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/124826 soruşturma sayılı dosyasına taraflarınca şikayet dilekçesi sunulduğunu, müvekkilinin, borcunu ödemiş olmasına rağmen davalı kooperatif tarafından borçlu çıkarıldığını, davalı kooperatifi dolandıranın eski yönetim olduğunu, eski yönetimin kusurlarının müvekkiline yükletilmesinin hukuken mümkün olmadığını, bu nedenle ileride olabilecek muhtemel icra takipleri veya üyelik ihraçlarını önlemek adına müvekkilinin ödemiş olduğu 358.340 TL açısından borçlu olmadığının tespiti için işbu davanın açıldığını belirterek müvekkili tarafından ödenen 358.340 TL üyelik bedeli yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafça müvekkili kooperatife yapılmış herhangi bir ödemenin söz konusu olmadığını, ödeme belgesi olarak sunulan makbuz ve senetlerin, sonradan kötü niyetli olarak davacı taraf ile kooperatifi, tek başına temsil etme ve borçlandırma yetkisi bulunmayan eski yönetici olan ... arasında imzalanan belgeler olduğunu, bu belgelerin müvekkili kooperatifi bağlamadığını, zira yapılan işlemlerin yetkisiz temsile dayandığını, davacı tarafın tüm ödemelerini senet ile yaptığını iddia etmesinin tek bir banka dekontu dahi sunamaması karşısında tek başına anılan senetlerin sonradan oluşturulduğunu gösterdiğini, zira, müvekkili kooperatifin tüm aidatları senet karşılığı tahsil etme gibi bir uygulaması olmadığını, aidatların nakit olarak ve banka hesabına yapıldığını, ancak aidat yapılandırılmasına gidilmesi halinde, peşin nakit ödemeler yapılması kaydı ile bakiye kısım için senet kabul edilebilir olduğunu, bu durumda da yönetim kurulu üyelerinin çift imzası ile ödeme olarak senedin kabulünün söz konusu olabildiğini, nitekim, gerek senetlerin kooperatifçe teslim alındığı iddia edilen 03.06.2013 tarihinde gerekse senetlerin ödendiği iddia edilen 09.07.2013- 06.08.2013- 09.09.2013- 12.10.2013- 04.02.2014 tarihlerinde kooperatifi taahhüt altına sokmaya ve ilzama, her türlü sözleşme, senet, çek ve makbuzu imzalamaya kooperatif yönetim kurulu üyelerinin herhangi ikisinin yetkili kılındığını, dolayısıyla bir an için davacının iyi niyetli olduğunun kabul edilmesi halinde dahi, dayanakları belgelerin, eksik temsile dayalı olduğundan müvekkili kooperatifi bağlamadığını, dolayısıyla yetkisiz kişiye yapılan ödemenin usulüne uygun ödeme sayılamayacağının ve davacıyı borçtan kurtarmayacağının izahtan vareste olduğunu, halihazırda kayıtlarında yaptıkları incelemelerde, davacı tarafından yapılmış herhangi bir ödemeye rastlanılmadığını, davacının, kooperatifin üyesi olup dava tarihi itibariyle müvekkili kooperatife toplamda 370.840,00 TL borcunun bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ 29/03/2019 TARİH VE 2016/1270 ESAS 2019/366 KARAR SAYILI KARARI İLE: Davacının, davalı kooperatif üyesi olduğu konusunda taraflar arasında herhangi bir ihtilafın bulunmadığı, davacının 30.09.2013 tarihinde ... Blok D:... nolu kooperatif dairesini devraldığı, kooperatif ana sözleşmesinin 46. maddesinde kooperatifin temsili için kooperatif başkanı ile yönetim kurulu üyelerinden birinin birlikte imzasının gerektiği, davacı tarafından ibraz edilen makbuzlarda sadece o dönemde kooperatif başkanı olan ...'in imzasının bulunduğu, davacı tarafından kooperatif başkanı ...'e yapılan ödemelerin kooperatif kayıtlarında gösterilmediği, bu sebeple kural olarak tek imza ile düzenlenen ve kooperatif kayıtlarına işlemeyen makbuzların kooperatifi bağlamayacağının kabulü gerektiği, ancak davalı kooperatifin kayıtlarına geçen başka üyelerden tahsil edilmiş olan ödeme makbuzlarında yine kooperatif başkanının tek başına imzasının bulunduğu ve bu şekilde yapılan tahsilatların teamül haline geldiğinin tespit edilmesi halinde tahsilatların kooperatif başkanı tarafından tek imza ile yapıldığı ve davalı kooperatifin bu şekilde yapılan tahsilatları benimsediğinin kabulü gerekeceğinden bu durumda davacının yaptığı ödemelerin davalı kooperatife yapılmış olduğunun kabulü gerekeceği, buna göre, incelenen defter kayıtlarından bu husus tespit edilemediğinden ve bu nedenle davacının ödeme yaptığı tarihlerde kooperatif adına yapılan tahsilat makbuzlarının incelenmesi ve bu şekilde yapılan tahsilatların kooperatif kayıtlarında geçip geçmediğinin tespiti gerektiğinden davalı kooperatif vekiline, davacının ödeme yaptığı tarihler arasında üyelere kesilen makbuz suretlerine ilişkin kayıtları sunması için kesin süre verildiği ve aksi taktirde eski kooperatif başkanı ...'in davacı gibi diğer üyelerden tahsil ettiği paralara ilişkin tek imzalı makbuz düzenlediğinin kabulü ile yargılamaya devam edileceğinin ihtar edildiği, buna rağmen verilen kesin süre içinde istenen kayıtlar sunulmadığından ve davalı kooperatifin kayıtlarına geçen başka üyelerden tahsil edilmiş olan ödeme makbuzlarında yine kooperatif başkanının tek başına imzasının bulunduğu ve bu şekilde tahsilatların önceki kooperatif başkanı ... tarafından tek imza ile yapıldığı ve davalı kooperatifin bu şekilde yapılan tahsilatları benimsediğinin kabulü ile sonuç olarak davacının yaptığı ödemelerin davalı kooperatife yapılmış olduğu kanaatine varıldığı belirtilerek davacının, davalıya ödediği 358.340,00 TL üyelik bedeli yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
DAİREMİZİN 26/01/2023 TARİH VE 2019/2563 ESAS 2023/95 KARAR SAYILI KARARI İLE: Dosya kapsamındaki mevcut bilgi ve belgelere göre, davacının 30/09/2013 tarih ve 220 nolu yönetim kurulu kararı ile ...'un hissesini (... Blok D:...) devraldığı, bu tarihten sonra davalı kooperatifin 21/06/2014 tarihli 2013 yılı, 28/06/2015 tarihli 2014 yılı, 05/06/2016 tarihli 2015 yılı ve 30/04/2017 tarihli 2016 yılı olağan genel kurulları hazirun cetvellerinde davacı ...'ın üye olarak göründüğü, ...'un ise üye olarak görünmediği, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden, davalı kooperatife ait 2016 yılına kadar olan genel kurul toplantı tutanaklarının gönderildiği, sonraki tarihlerde yapılan işlemlerin ne olduğu bilinmese de söz konusu tarih itibariyle ise davacının kooperatife üye olduğunun anlaşıldığı, buna karşılık davalının, davacının kooperatife geçerli bir üyeliğinin bulunmadığını iddia ettiği, kooperatiflerde üyelik ilişkisinin kurulması kooperatif yöneticilerinin gerçekleştirdikleri üyelik kaydı ile olabileceği gibi zımnen üyeliğin benimsenmesi yolu ile de üyelik ilişkisinin kurulmasının mümkün olduğu, davacının, davalı kooperatifin 2013, 2014, 2015 ve 2016 yılı genel kurul toplantıları hazirun cetvellerinde üye olarak gösterildiği gibi hem davalı tarafından çekilen ihtarda hemde sunulan cevap dilekçesinde, davacının kooperatif üyesi olduğunun kabul edildiği ve davalı kooperatif tarafından davacının geçerli bir üyeliğinin bulunmadığından bahisle aksine herhangi bir işlem tesis edilmediği hususları dikkate alındığında davacının, davalı kooperatife üye olduğuna yönelik Mahkemenin kabulünün yerinde olduğu; dosya kapsamında bulunan davacının ödeme iddiasına konu makbuzların üzerinde parayı alanın ... (o dönemin yönetim kurulu başkanı olan) olduğunun yazılı olduğu, kooperatif kaşesi üzerinde tek imzanın bulunduğu, Mahkemece, ihtar edilmesine rağmen davalı tarafından defter ve kayıtların sunulmadığından bahisle başka üyelerden yapılan tahsilatların da tek imza ile yapıldığı ve davalı kooperatifin bu şekilde yapılan tahsilatları benimsediği kabul edilerek davacı tarafından yapılan ödemelerin davalı kooperatife yapıldığına karar verilmiş ise de, davalıya ihtarın yapıldığı bilirkişi ara kararının usulüne uygun olmadığı, bu durumda kooperatif ana sözleşmesinin 46. maddesi uyarınca, kooperatif adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya kooperatifi ilzamı için kooperatif ünvanı altında temsile yetkili olanlardan ikisinin imzasının gerekli olduğu kararlaştırılmış olduğuna göre, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 23. maddesi uyarınca, ortaklar hak ve yükümlülüklerde eşit konumda olduklarından davalı kooperatifte borcu olan üyelerin borç ödemelerinin hangi usulle gerçekleştiği, ödemelerin kim tarafından kabul edildiği, yapılan ödemelerde çift imza uygulamasının bulunup bulunmadığı, yönetici tarafından kooperatif kaşesi üzerine atılan tek imza ile para tahsilinin yapılıp yapılmadığı, yapılan ödemelerin defter ve kayıtlara işlenip işlenmediği, sonuç olarak kooperatife daha önce yapılan ödemeler karşılığında verilen makbuzlarda tek imza ve koopertif kaşesi bulunup bulunmadığı tereddüte yer vermeksizin ortaya konularak davalı kooperatif yönünden makbuz üzerine tek imza ile tahsilat yapılmasının teamül halini alıp almadığı, böyle bir uygulamanın kooperatif tarafından benimsenip benimsenmediğinin tespiti bakımından usulüne uygun bir şekilde ara karar oluşturularak gerekirse bilirkişilere HMK'nun 218/1 maddesi uyarınca yerinde inceleme yetkisi de verilerek gerekçeli, ayrıntılı ve denetime elverişli bilirkişi raporu alınması gerekirken Mahkemece yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ile karar verilmesinin doğru olmadığından bahisle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dair karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ 23/10/2024 TARİH VE 2023/108 ESAS 2024/781 KARAR SAYILI KARARI İLE: İstinaf kaldırma kararı öncesinde alınan bilirkişi raporu ve ek raporlar ile, davacının kooperatif yöneticisi ... tarafından kooperatif kaşesi üzerine atılan tek imzayla düzenlenen makbuzlar ile 358.340,00 TL ödeme yaptığının tespit edildiği, istinaf kaldırma kararı sonrası yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu, davalı kooperatif üyelerinden ... tarafından yapılan 05.06.2015 ve 07.05.2015 tarihli toplam 267.920,00 TL'lik ödeme makbuzlarında da kaşe ve tek imzanın bulunduğu, davalı kooperatife ait 2016 yılı mizan belgesinde ...'ya ait ...-... hesap bakiyesinin 287.920,00 TL bulunduğu, bu hususlar dikkate alındığında kaşe ve tek imza makbuz ile tahsilatın kooperatifte kabul gördüğünün değerlendirildiğinin bildirildiği, Kooperatifler Kanununun 23. maddesi uyarınca, ortaklar hak ve yükümlülüklerde eşit konumda olduklarından dava dışı ...'dan, yönetici tarafından kooperatif kaşesi üzerine atılan tek imza ile para tahsili yapılıp kooperatif mizan belgesine işlendiği göz önünde bulundurulduğunda davalı kooperatif yönünden makbuz üzerine tek imza ile tahsilat yapılmasının teamül halini aldığı, böyle bir uygulamanın kooperatif tarafından benimsendiği, davacı tarafından yapılan ödemelerin de geçerli bir ödeme olarak kabul edilmesi gerektiği gerekçelerine istinaden davanın kabulü ile, davacının, davalıya ödediği 358.340,00 TL üyelik bedeli yönünden borçlu olmadığının tespitine dair karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ayrıca hükme esas alınan bilirkişi raporunun da denetime elverişli bir rapor olmadığını, Kooperatifler Kanununun 60. maddesine göre, kooperatifi temsile yetkili kılınan kimselerin imzalarını ancak kooperatifin unvanı altına koymak suretiyle kooperatifi bağlayacağı, yine aynı Kanunun 61. maddesine göre, kooperatif yönetim kurulunun, kooperatifi temsile yetkili kılınan kimselerin isimlerini ve imzalarını ticaret siciline bildireceği ve bu yetkiye dayanak olan kararları ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personele tasdik ettireceği, 11.06.2012 tarihli 199 yönetim kurulu kararı ile 30.06.2014 tarihli 232 nolu kararında kooperatifi borçlandırmaya en az iki yönetim kurulunun imzasının arandığını, davacı tarafından dosya kapsamına sunulan makbuzların müvekkili kooperatifi hukuki olarak usulen bağlayıcı nitelikte olmadığını, zira her türlü makbuz alımında en az 2 üye imzasının olacağı açık olmasına rağmen söz konusu makbuzlar ve senetlerin tek imzalı olup kooperatifi hukuken bağlamadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda,, kooperatif üyelerinden ...'nın (... Blok ... nolu daire) ödemelerine ilişkin düzenlenen 05.06.2015 tarihli ... sıra nolu 67.920,00 TL tutarlı ödeme makbuzu ve 07.05.2015 tarihli ... sıra nolu 200.000,00 TL tutarlı ödeme makbuzunun tek imzalı makbuz olduğu ve teamül oluşturduğu, dolayısıyla tek imzalı tahsilat makbuzlarının kooperatifi bağlayacağı görüşü mahkemece aynen kabul edilmiş ise de bu görüşün usul ve yasaya aykırı olduğunu, raporda adı geçen üye ...'nın ödediği paraya ilişkin 2 adet makbuz 1 gün ara ile düzenlenen ve 2015 yılına ait makbuzlar olduğunu, oysa davacının dava konusu ettiği ettiği makbuzların 2013 yılına ait olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere tek imzalı tahsilat makbuzları teamül olsa bile 2015 yılındaki teamülün 2013 yılına uygulamanın hukuken yok hükmünde olduğunu, kaldı ki Kooperatifler Kanununun atfı sebebiyle uygulanması gereken TTK'da "Aksine bir düzenleme yoksa teamül, mahkemenin yargısına esas olamaz." düzenlemesi bulunduğundan işbu davada teamül uygulanmayacağını, ayrıca ilk derece mahkemesinin teamül yorumunun da hukuka aykırı olduğunu, zira teamül olması için öncelikle tek imzalı tahsilatların süregelen, devamlılık oluşturan ve üyelerin büyük çoğunluğuna uygulanan bir kural olması gerektiğini, 120 üyeli kooperatifte rapora esas alınan kooperatif üyesi olan ...'ya ait bir gün arası olan 2015 yılına ait iki makbuzun teamül oluşturduğu değerlendirmesinin fahiş hatalı bir hukuk yorumu olduğunu, işbu davaya emsal olması açısından müvekkili kooperatifin davacı olduğu ve istinaf inelemesinden geçip kesinleşen İstanbul Anadolu 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2018/693 Esas 2019/284 Karar sayılı ilamında, 12/10/2013 tanzim tarihli bononun tarihi itibariyle kooperatifin müştereken iki yetkilinin imzası ile, 05/06/2015 tanzim tarihli bononun tarihi itibariyle ise kooperatifin müştereken üç yetkilinin imzası ile temsil ve ilzam edildiği, her iki bonoda da iki adet imza bulunduğu ve bunlardan birinin ...'e ait bulunduğu, buna göre takip dayanağı bonoların kooperatifi ilzam eder nitelikte imzalar taşımadığından bahisle kooperatife yönelik icra takibinin durdurulmasına karar verildiğini, yine Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/6748 Esas 2015/2535 Karar sayılı ilamında, kooperatiflerde kullanılan seri numaralı tahsilat makbuzlarından olmayan tek imzalı tahsilat makbuzunun davalı kooperatifi bağlayıcı nitelikte olmadığı, bu belgenin muhasebe kuralları açısından geçerli bir tahsilat makbuzu sayılabilmesi için yatırılan paranın kooperatifin ticari defterlerine de işlenmiş olduğunun belgelenmesi gerektiği, aksi halde belgeyi düzenleyenin tahsil edilen paradan sorumlu olduğu yönünde ifadelere yer verildiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: Dava, davacı tarafından davalı kooperatife ödendiği iddia olunan 358.340,00 TL üyelik bedeli yönünden borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf başvurusunda ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.Mahkemece Dairemizin kaldırma kararından önce bilirkişi heyetinden kök ve ek raporlar alınmıştır.Bilirkişi heyeti 16/11/2018 tarihli raporlarında, davalı kooperatifin 2013 2014 ve dava tarihi itibariyle 2016 yılı ticari defterleri olan yevmiye, kebir ve envanter defterlerinde, 2013 yılında davacının, muhasebe defterlerinde üyelik kaydının yapılmadığını, incelemeye sunulan defterlerin usulüne uygun tutulmuş olduğunu, davacı taraftan, Kooperatif Yönetim Kurulu Başkanı tarafından alınan 350.840,00 TL tutarındaki senetlerin alındığına dair muhasebe kaydının yapılmadığını, daha sonrasında, senetlerin tahsil edildiği tarih itibariyle ve 2014 yılında ..., ..., ... VE ... alt yapı bedellerine istinaden alınan 7.500,00 TL tutarın muhasebe kaydının yapılmadığını, davalıya ait incelenen ticari defterlerde davacı tarafa ait ödeme yaptığına dair muhasebe kaydının olmadığını, kooperatif ana sözleşmesinin 46. maddesinde, kooperatif adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya kooperatifi ilzamı için, kooperatif unvanı altında temsile yetkili olanlardan ikisinin imzasının gerekli olduğu, yönetim kurulunun, kooperatifi temsil ve kooperatif adına imza atmaya yetkili şahısları kararla tespit edeceği ve bu kararın noterlikçe onaylanmış bir suretinin, imzalarla birlikte tescil edilmek üzere Ticaret Sicili Memurluğuna verileceği, gerektiğinde, yukarıdaki fıkra hükmüne göre hareket edilerek imza yetkisine sahip kimselerin değiştirilebileceği hükümlerine yer verildiğini, davacı tarafından ibraz edilen makbuzlarda sadece o dönemde kooperatif başkanı olan ...'in imzasının bulunduğunu, davacı tarafından kooperatif başkanı ...'e yapılan ödemelerin kooperatif kayıtlarında gösterilmediğini, bu sebeple kural olarak tek imza ile düzenlenen ve kooperatif kayıtlarına işlemeyen makbuzların kooperatifi bağlamayacağının kabulü gerektiğini, ancak davalı kooperatifin kayıtlarına geçen başka üyelerden tahsil edilmiş olan ödeme makbuzlarında yine kooperatif başkanının tek başına imzasının bulunduğu ve bu şekilde yapılan tahsilatların teamül haline geldiğinin tespit edilmesi halinde tahsilatların kooperatif başkanı tarafından tek imza ile yapıldığı ve davalı kooperatifin bu şekilde yapılan tahsilatları benimsediğinin kabulü gerekeceğinden bu durumda davacının yaptığı ödemelerin davalı kooperatife yapılmış olduğunun kabulü gerekeceği kanaatine varıldığını, incelenen defter kayıtlarından bu husus tespit edilemediğinden davacının ödeme yaptığı tarihlerde kooperatif adına yapılan tahsilat makbuzlarının incelenmesi ve bu şekilde yapılan tahsilatların kooperatif kayıtlarında geçip geçmediğinin tespiti gerektiğini bildirmişlerdir. Mahkemenin 19/12/2018 tarihli ara kararı ile, davalı vekiline, davacı vekilinin belirttiği davacının ödeme yaptığı 06 Ağustos 2013, 3 Haziran 2013, 4 Şubat 2014, 12 Ekim 2013, 9 Eylül 2013 ve 9 Temmuz 2013 tarihlerini kapsayan 6 Ağustos 2013-5 Şubat 2014 tarihleri arasında üyelere kesilen makbuz suretlerine ilişkin kayıtları sunması veya bilirkişi incelemesini açık hale getirdiğini bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verilmesine, davalı vekili tarafından kesin süre içinde beyanda bulunulduğunda ilgili makbuzların incelenip ek rapor düzenlenmek üzere dosyanın aynı bilirkişi heyetine tevdiine, davalı vekili tarafından yapılan ihtarın yerine getirilmediği taktirde eski kooperatif başkanı ...'in davacı gibi diğer üyelerden tahsil ettiği paralara ilişkin tek imzalı makbuz düzenlediğinin kabulü ile yargılamaya devam edileceğinin ihtarına (ihtar edildi), bilirkişilere yerinde inceleme yapma yetkisi verilmesine, inceleme gününün 08/01/2019 günü saat: 09:30 olarak belirlenmesine karar verildiği anlaşılmış olup bilirkişi heyeti 14/01/2019 tarihli ek raporlarında, inceleme günü olarak belirlenen 08.01.2019 günü saat 09.30'da davalı vekili tarafından inceleme için herhangi bir defter ibraz edilmediğini, davacı vekili tarafından 6.12.2018 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunulan ... isimli şahsa ait iki adet makbuzun kooperatif adına sadece o tarihteki yönetim kurulu başkanı ...'in imzası ile düzenlendiği ve bu şahıs tarafından alınan paraların kooperatif kayıtlarına işlendiği ileri sürülmüş ise de davalı kooperatif kayıtları ibraz edilmediği ve bu sebeple incelenemediği için bu hususun teyidinin yapılamadığını, davacı tarafından davalı kooperatifin eski başkanı ...'e yapılan ödemelerin kooperatif kayıtlarında yer almadığını, kooperatif ana sözleşmesinin 46. maddesinde kooperatifin temsili için kooperatif başkanı ile yönetim kurulu üyelerinden birinin birlikte imzası gerektiğinden kural olarak kooperatif başkanı ...'in tek imzası ile düzenlenen ve kooperatif kayıtlarına işlemeyen makbuzların kooperatifi bağlamayacağının kabulü gerektiğini, mahkemece sonuçları hatırlatılarak verilen kesin süreye rağmen davalının, ibrazı istenen evrak ve defter kayıtlarını ibraz etmediğinden taktir mahkemeye ait olmak üzere davalı kooperatif başkanı tarafından atılan tek imza ile yapılan tahsilatların kooperatif tarafından benimsendiğinin ve davacı tarafından yapılan ödemelerin davalı kooperatife yapıldığının kabulü gerektiğini, davacı tarafından davalı kooperatif başkanına makbuz karşılığı yapılan ödeme tutarı 358.340,00 TL olduğundan bu tutar kadar davalı kooperatife borçlu olmadığının tespitinin istenebileceğini bildirmişlerdir. Dairemizin kaldırma kararından sonra Mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olup bilirkişilerin inceleme için kooperatif adresine gittiği, inceleme için kooperatifin 2013 yılı ticari defterleri yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin ibraz edildiği, davalı kooperatif avukatının telefonla verdiği bilgide, 2013 yılı tahsilat makbuzları, kayıt belgeleri, dekontlar vesair tüm evrakların İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2012/214 Esas sayılı dosyasında bulunduğunu, bu aşamada ilgili belgeleri sunamadıklarını beyan ettiği, bu nedenle incelemenin yapılamadığı anlaşılmıştır. Mahkemenin 20/12/2023 tarihli celsesinde alınan ara karar doğrultusunda İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesine müzekkere yazılarak davalı kooperatifin 2013 yılı tahsilat makbuzları, kayıt belgeleri, dekont vs. tüm evrakın olup olmadığının sorulduğu ve olması halinde gönderilmesinin istenildiği, cevabi müzekkerede ise dosyanın Yargıtayda olduğundan bahisle istenilen evrakların olup olmadığı hususunun araştırılamadığının bildirildiği, bunun üzerine Mahkemenin 03/07/2024 tarihli celsesinde, Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak görevlendirilecek mali müşavir bilirkişi marifetiyle Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 2023/7453 esasında kayıtlı dosyadaki davalı kooperatife ait evrak üzerinde istinaf kaldırma kararında belirtilen hususlarda bilirkişi incelemesi yaptırılmasının istenmesine karar verildiği, yazılan talimat üzerine bilirkişi tarafından raporun düzenlediği anlaşılmıştır. Talimat yoluyla aldırılan 16/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda, 11/09/2024 tarihinde Yargıtay 5. Ceza Dairesi kaleminde Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 2023/7453 sayılı dosyası üzerinden inceleme yapıldığı, davalı kooperatife ait defter kayıt ve mali belgelerin tetkik edildiği, dosya içinde davalı kooperatife ait tahsilat makbuzlarının bulunmadığı, dosyada var olan davalı kooperatife ait 2012-2013 yılları bilanço-gelir tablosu ve 2013 yılı mizan mali belgelerinin incelendiği, yapılan incelemede, davalı kooperatifin 2013 yılı mizan tablosunda davacıya ait bir mali kaydın görülmediği, öte yandan Mahkemenin 2023/108 Esas sayılı dosyasındaki belgelerin tetkiki neticesinde, davalı kooperatif üyelerinden ..'nın (... Blok ... nolu daire) ödemelerine ilişkin düzenlenen 05/06/2015 tarihli ... sıra nolu 67.920,00 TL tutarlı ödeme makbuzu ve 07/05/2015 tarihli ... sıra nolu 200.000,00 TL tutarlı ödeme makbuzu olmak üzere toplam 267.920,00 TL tutarlı nakit ödeme makbuzlarının da tıpkı davacının ibraz ettiği makbuzlarda olduğu gibi kaşe üstüne tek imza ile tahsilatın yapıldığının görüldüğü, dava dosyasında bulunan davalı kooperatifin 2016 yılı mizan belgesi incelendiğinde, ... - ... hesap bakiyesinin 287.920,00 TL bulunduğunun görüldüğü, makbuzlara göre davacının ibraz ettiği şekilde kaşe ve tek imzalı ödeme makbuzları ile ödeme yapan ...'nın üyeliği ve ödemeleri defter kayıtlarına aktarılırken, davacının ödeme makbuzlarının defter kayıtlarına alınmadığının anlaşıldığı, bu hususlar dikkate alındığında kaşe ve tek imza makbuz ile tahsilatın kooperatifte kabul gördüğünün değerlendirildiği, takdirin Mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir. Dairemizin kaldırma kararı içerisinde kaldırma gerekçeleri dışında yapılan değerlendirme ile davacının, davalı kooperatife üye olduğuna karar verilmiş olup artık bu husus kesinleştiği gibi davalı kooperatifin işbu istinaf başvurusunda bu yönden bir istinaf sebebinin de bulunmadığı anlaşılmakla artık bu hususta bir ihtilaf bulunmayıp uyuşmazlık, üyelik bedelinin ödendiğine ilişkin davacı tarafından sunulan ve davalı kooperatifin kaşesi üzerinde o dönemin yönetim kurulu başkanı olan ...'in imzasının bulunduğu makbuzların geçerliliğinin bulunup bulunmadığı, kooperatifi bağlayıp bağlamadığı ve netice olarak üyelik bedelinin ödenip ödenmediği noktalarında toplanmaktadır. Mahkemece yapılan yargılama ile, Kooperatifler Kanununun 23. maddesi uyarınca, ortaklar hak ve yükümlülüklerde eşit konumda olduklarından dava dışı ...'dan yönetici tarafından kooperatif kaşesi üzerine atılan tek imza ile para tahsili yapılıp kooperatif mizan belgesine işlendiğinden bahisle davalı kooperatif yönünden makbuz üzerine tek imza ile tahsilat yapılmasının teamül halini aldığı, böyle bir uygulamanın kooperatif tarafından benimsendiği, davacı tarafından yapılan ödemelerin de geçerli bir ödeme olarak kabul edilmesi gerektiği gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Dosya kapsamında bulunan; - 03.06.2013 tarihli 128 nolu makbuzda, ...’dan kooperatif giriş peşinatına karşılık 150.000 TL alındığının ve parayı alanın ... olduğunun yazılı olduğu, kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu, - 09.07.2013 tarihli makbuzda, ...’dan 2013 ödemelere mahsuben 50.000 TL alındığının yazılı olduğu, "parayı alan" kısmında bir ismin yazmadığı, kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu, - 06.08.2013 tarihli 69 nolu makbuzda, ...’dan 05.08.2013 vadeli senedine karşılık nakden 50.000,00 TL alındığının ve parayı alanın ... olduğunun yazılı olduğu, kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu, - 09.09.2013 tarihli 162 nolu makbuzda, ...’dan 05.09.2013 vadeli senedine karşılık nakden 50.000,00 TL alındığının ve parayı alanın ... olduğunun yazılı olduğu, kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu, - 12.10.2013 tarihli makbuzda, 05.10.2013 ödemesine mahsuben 50.000,00 TL alındığı belirtilmiş olup "parayı alan" kısmında ...'ın isminin yazılı olduğu, kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu, - 04.02.2014 tarihli ... nolu makbuzda, ...’dan ..., ..., ... ve ... alt yapı bedellerine istinaden 7.500,00 TL alındığının ve parayı alanın ... olduğunun yazılı olduğu, kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu, - Ayrıca 03.06.2013 tarihli "senet alındı bordrosu" başlıklı belge içeriğinde, her birinin borçlusunun ... olarak belirtildiği 05/06/2013 vadeli 150.000,00 TL bedelli senet ile 05/07/2013, 05/08/2013, 05/09/2013 ve 05/10/2013 vadeli her biri 50.000,00 TL bedelli senetlerin yazılı olduğu, bordronun ... tarafından teslim edildiğinin yazılı olduğu ve altında adı geçenin imzasının olduğu, buna karşılık bordroyu teslim alanın isminin yazılmadığı, sadece kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzanın bulunduğu anlaşılmıştır.1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 59/1 maddesine göre, temsile yetkili şahısların kooperatif namına onun amacının gerektirdiği bütün hukuki işlemleri yapabileceği; Kanunun 60. maddesine göre, kooperatifi temsile yetkili kılınan kimselerin imzalarını ancak kooperatifin unvanı altına koymak suretiyle kooperatifi bağlayacağı; yine Kanunun 61. maddesine göre ise, kooperatif yönetim kurulunun, kooperatifi temsile yetkili kılınan kimselerin isimlerini ve imzalarını ticaret siciline bildireceği ve bu yetkiye dayanak olan kararları ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personele tasdik ettireceği düzenlenmiştir.Somut olayda, davalı kooperatifin 10/06/2012 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında yönetim kurulu asil üyeliklerine ..., ... ve ...'nın seçildiği, yönetim kurulunun 11/06/2012 tarihli ve 199 numaralı kararı ile, ...'in yönetim kurulu başkanlığına seçilmesine; 12/06/2012 tarihli ve 200 numaralı kararı ile ise, kooperatifi taahhüt altına sokmaya ve ilzam edecek her türlü sözleşme, senet, makbuz, çek ve belge imzalamaya yönetim kurulu başkanının yanında yönetim kurulu üyelerinden herhangi birisinin kooperatif ünvanı üzerine atacakları 2 imza ile kooperatifi temsil ve ilzam etmesine karar verildiği, davalı kooperatifin 29/06/2013 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında yönetim kurulu asil üyeliklerine ..., ... ve ...'nın seçildiği, ancak bu genel kuruldan sonra kimin yönetim kurulu başkanlığına seçildiği ile kooperatifin temsil ve ilzamı ile ilgili yönetim kurulu tarafından alınmış bir karara rastlanmadığı anlaşılmış ise de, bahsi geçen makbuzlar ve belgede yer alan kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imzaların o dönemin yönetim kurulu başkanı olan ...'e ait olduğu tarafların kabulünde olup ayrıca kooperatif ana sözleşmesinin 46. maddesi uyarınca, kooperatif adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya kooperatifi ilzamı için kooperatif ünvanı altında temsile yetkili olanlardan ikisinin imzasının gerekli olduğunun kararlaştırılmış olmasına göre yönetim kurulunun, temsil ve ilzam ile ilgili aksine bir karar alması mümkün olmadığından 2 imza şartının geçerli olduğu noktasında bir tereddütün bulunmadığı değerlendirilmiştir.Dairemiz kaldırma kararından sonra talimat yoluyla aldırılan bilirkişi raporunda, davalı kooperatife ait tahsilat makbuzlarının bulunmadığı, davalı kooperatife ait 2012-2013 yılları bilanço-gelir tablosu ve 2013 yılı mizan mali belgelerinin incelenmesi neticesinde davacıya ait bir mali kaydın görülmediği tespit edilmiş olup buna göre davalı kooperatif yönünden makbuz üzerine tek imza ile tahsilat yapılmasının teamül halini aldığı ve böyle bir uygulamanın kooperatif tarafından benimsendiği söylenemez. Kooperatif ana sözleşmesinin 46. maddesi uyarınca, kooperatif adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya kooperatifi ilzamı için kooperatif ünvanı altında temsile yetkili olanlardan ikisinin imzasının gerekli olduğu kararlaştırılmıştır. O halde bahsi geçen makbuzlara konu tahsilatlar kooperatif kayıtlarına işlenmediği gibi yine "senet alındı bordrosu" başlıklı belge içeriğinde belirtilen senetlerin alındığına dair bir muhasebe kaydının da bulunmadığı anlaşılmakla kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imza ile düzenlenen makbuzlar davalı kooperatifi bağlamayacak olup davacı borçlu olmadığını yasal ve usulüne uygun delillerle ispat edemediğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır.Öte yandan, Mahkemece, eşitlik ilkesi gereği ...'dan tek imza ile yapılan tahsilatların mizan belgesine işlenmesi sebebiyle makbuz üzerine tek imza ile tahsilat yapılmasının teamül halini aldığı kabul edilmiş ise de, teamül halini alan bir uygulamanın varlığının ispatı bakımından hükmün Dairemizce kaldırılmasından sonra talimat yoluyla aldırılan bilirkişi raporunda bu yönde bir tespit yapılmadığı gibi ayrıca söz konusu raporda bahsi geçen kooperatif üyesi ...'nın 07/05/2015 tarihinde 200.000,00 TL ve 05/06/2015 tarihinde 67.920,00 TL ödemesine ilişkin düzenlenen kooperatif kaşesi üzerine atılı tek imza bulunduğu iki ayrı makbuz ile adı geçenin 287.920,00 TL ödemesinin bulunduğuna yönelik davalı kooperatifin 2016 yılına ait mizan kaydı zaten dosya kapsamında mevcut olan deliller olup talimat yoluyla aldırılan bilirkişi raporunda bu hususta yapılan tespitler Yargıtayda bulunan dosya kapsamının incelenmesi suretiyle yapılmış yeni tespitler de değildir. Ayrıca farklı tarihlerde düzenlenen sadece 2 ayrı makbuz ile bir uygulamanın teamül halini alması kabul edilemez. Kaldı ki adı geçen ... tarafından 2 ayrı makbuz ile yapıldığı anlaşılan toplam ödeme miktarı 267.920,00 TL olup mizan kaydında 287.920,00 TL ödeme kayıtlı olduğundan mizanda kayıtlı ödemelerin, makbuzlara konu ödemeler olup olmadığı da belli değildir. Bu nedenlerle Mahkemenin bu hususlara yönelik kabulü isabetli olmamıştır.Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b.2 bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında davanın reddine karar verilmesi gerektiğine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen nedenlerle KABULÜ ile, İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/108 Esas, 2024/781 Karar sayılı ve 23/10/2024 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında HÜKÜM TESİSİNE, 2-a)Davanın REDDİNE, b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan 6.119,56 TL harçtan mahsubu ile bakiye 5.504,16 TL harcın talep halinde davacıya İADESİNE, c)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, d)Davalı tarafından yapılan 100,00 TL posta masrafı ve 301,20 TL ilk istinafa gelirken yatırtılan harçlar olmak üzere toplam 401,20 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, e)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AÜTT gereğince hesaplanan 57.334,40 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
İstinaf Giderleri Yönünden; 3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcının davalı tarafından peşin olarak yatırılan 6.120,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 5.504,60 TL harcın talep halinde davalıya İADESİNE, 4-Davalı istinaf yoluna başvurma harcı yatırması gerekirken temyiz yoluna başvurma harcı yatırdığı anlaşılmakla hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 1.683,10 TL harcın yatırılan 2.107,80 TL harçtan mahsubu ile bakiye 424,70 TL harcın talep halinde davalıya İADESİNE, 5-Davalı tarafından yatırılan toplam 2.298,50 TL istinaf harç bedeli ve 310,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 2.608,50 TL'nin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 7-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmın yatıran tarafa İADESİNE Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.2 bendi ile aynı Kanunun 361.1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta süre içerisinde Temyiz Kanun Yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.30.01.2025