T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1948 Esas
KARAR NO:2025/746
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ:14/09/2021
NUMARASI:2020/416 Esas, 2021/580 Karar
DAVANIN KONUSU:Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
KARAR TARİHİ:22/05/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... arasında 17.10.2019 tarihinde, ...'ın işlettiği ... oteline ilişkin olarak Tek Yetkili Otel Kontenjan Fiyat Tanıtım Sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme kapsamında müvekkili tarafından 2020 yaz sezonunda müşterilerine satılacak otel odalarının bedellerine ilişkin avans olarak ...'a her biri 100.000,00 TL tutarında 3 adet çek verdiğini, bu çeklerin vadelerini 31.01.2020, 30.04.2020 ve 30.06.2020 olduğunu, ancak Çin'de ortaya çıkan ve tüm dünyaya hızlı yayılan Covid-19 salgını nedeniyle Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilmesi ve salgının önlenmesiyle amacıyla alınan tedbirler dolayısıyla ... operatörü olarak faaliyetlerin gerçekleştirmesinin olanaksız hale geldiğini ve salgın hastalıktan olumsuz yönde etkilenen sektörlerin en başında turizm olduğunu, salgın hastalığın mücbir sebep olmasından dolayı, taraflar arasında akdedilen Sözleşmenin Ortak hükümler başlıklı 7/P maddesin mücbir sebep halinde taraflardan birinin yada ikisinin yüklendikleri edimleri yerine getiremeyecek olması ihtimalinde sözleşme tek taraflı olarak feshedilebileceğini öngördüğünü, bu doğrultuda ... ile müvekkili arasında akdedilen sözleşmenin noter vasıtası ile gönderilen ihtarname ile müvekkili tarafından fesih edildiğini, gönderilen feshi ihtarı ile birlikte sözleşme fesih olduğundan tüm avans çeklerin bedelsiz kaldığını, sözleşme müvekkili tarafından hukuka ve sözleşmeye uygun şekilde fesih edilmesine ve ...bank A.Ş.'ye ait ... nolu 31.01.2020 vadeli 100.000,00 TL bedelli çekin ödemesi yapılmış olmasına rağmen ... ödenmiş olan bu bedeli müvekkiline iade etmediğini, bu nedenle 100.000,00 TL tutarın 29.04.2020 tarihinden itibaren sözleşmenin 7/P maddesi uyarınca %25 oranında gecikme cezası ile birlik davalı ... tarafından müvekkiline ödenmesine, ...'ın 30.04.2020 ve 30.06.2020 tarihli çekleri iade etmediğini, bu çekleri ... Faktöring'e temlik edildiğini, faktöring şirketine temlik edilmiş çeklerin hiç bir faturaya dayanmadığını, ihtarnameye rağmen... tarafından ... A.Ş.'ye ait ... nolu 30.04.2020 tarihli çeki paraya çevirdiğini, bu nedenle 100.000,00 TL bedelin 29.04.2020 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsil tahsiline, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/239 D.iş 2020/244 K sayılı dosyası hakkında ihtiyati tedbir kararı alınan 30.06.2020 vadeli ... numaralı 100.000,00 TL bedelli çekin müvekkiline ait olduğunun tespiti ile taraflarına iadesine, iade edilmeyen çek içinde ayrıca 29.04.2020 tarihinden itibaren aylık %25 oranında gecikme cezasının davalı ... tarafından müvekkiline ödenmesine, sözleşme uyarınca davalı ...'ın müvekkili şirkete 39.157,55 TL lik borcu bulunduğunu, bu tutarın 29.09.2019 tarihi itibariyle aylık %25 oranında gecikme faizi ile birlikte Müvekkil Şirkete ödenmesine karar verilmesine talep etmiştir.
CEVAP Davalı... A.Ş. Vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... Şirketi aralarında 17.10.2019 tarihli sözleşme akdedildiğini, davalı ...'ın davacı ile imzaladığı 17.10.2019 tarihli Tek Yetkili Otel Kontenjan fiyat tanıtım sözleşmesinden kaynaklı alacaklarının bir kısmını müvekkile devrettiğini, müvekkil ile ... arasında 31.12.2019 ve 03.12.2019 tarihlerinde olmak üzere iki işlem yapıldığını ve davalı ... hesabına işlem sonucu 178.450,00 TL ödeme yapıldığını, işlemler sonucu davalıya sağlanan finansmanın sonucu davacı tarafından keşide edilen iki adet çek alındığını, davalı tarafından finansmanın geri ödemesi olarak verilen çeklerden 30.04.2020 keşide tarihli 100.000 TL tutarlı çekin ödendiğini, 30.06.2020 tarihli çekin İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/239 D. İş sayılı dosyasından ihtiyati tedbir sebebi ile ödenmediğini, ödenmeyen 30.06.2020 tahrili çekin tahsili amacıyla davalı ... hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasından icra takibi yapıldığını ve takip borcunun dosyaya ödenmediğini, davacı vekilinin davacı ile ... arasındaki sözleşmenin feshedildiğinin tespitine şeklinde talebine tespite konu edilemeyeceğine, bu aşamada mahkemenin muhtemel kararının tespit niteliğinde olmayıp feshin haklı veya haksız olup olmayacağı yönünde olacağını, davacı vekilinin %25 cezai şart talebinin reddi gerektiğini, davacının sözleşmenin mücbir sebeple feshedildiği iddiasının faiz ve cezai şarta bağlı alacak talebinin çeliştiğini, mücbir sebebin kabulü halinde borçlunun temerrüdü söz konusu olmayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... İnş. San. İth. İhr. .... Ve Tic. A.Ş. Vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; davacı vekili her ne kadar Covid 19 salgını pandemik bir olay olması nedeniyle sözleşmenin mücbir sebep olarak idda etmiş ise de davacı bakımından mücbir sebebin şartlarının gerçekleşmediğini, Turizm sezonu bakımından bir kısıtlama olmadığını, genel sağlık önemleri almak koşulları ile turizm bakımından geliştirilmiş bir yasak olmadığını, davacının internet sayfasında tüm Marmaris Otelleri satışta olduğunu ve yer müsaitliği olmayan otellerin dahi bulunduğunu, yasal düzenlemeler de davacının ana faaliyetini gerçekleştirmesi bakımından imkansızlık ortaya çıkartmadığını, 18.12.2018 tarihli sözleşme mücbir sebep kapsamından olmadığını, TBK 20 ve devamı maddeleri kapsamında davacını talep ettiği aylık %25 gecikme tazminatının fahiş olduğunu ve müvekkili aleyhine ve durumunu ağırlaştıracak nitelikte olduğunu belirterek davacının 31.01.2020 tarihli 100.000 TL bedelli çek için herhangi bir arabuluculuk tutanağı düzenlenmediğinden bu talebe ilişkin olarak dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, mücbir sebebin şartların oluşmaması nedeniyle davacının feshinin geçersizliğinin tespiti ile diğer alacak ve menfi tespit talepleri bakımından davanın reddine 18.12.2018 tarihli sözleşmeye ilişkin alacağın sebebi farklı olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; taraflar arasındaki sözleşme, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davacı ile davalı ... arasında tek yetkili otel kontenjan, fiyat tanıtım sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davalının, 01.05.2020-31.10.2020 tarihleri arasında davacıya 20 adet oda tahsis edeceği, davacının da davaya konu senetleri davalıya ön ödeme olarak vereceği ve davacının bu sözleşmedeki ediminin ödeme yapma şeklinde tanımlandığı, davacı, her ne kadar covid salgını nedeniyle mücbir sebebin varlığını ileri sürerek aralarındaki sözleşmeyi 20.04.2020 tarihinde feshetmiş ve iş bu davayı ikame etmiş ise de fesih tarihi itibariyle davalının oda tahsis etme yükümlülüğünün henüz doğmadığı, davalı covid salgını ile ilgili bir kısıtlama olmaksızın oda tahsis ettiğinde davacının ödeme yükümlülüğünün niteliği gereği covid salgınından etkilenmeyeceği, ayrıca covid salgını nedeniyle alınan önlemlerde otellerin faaliyetlerinin tamamen durması gibi durumun söz konusu olmadığı, tedbirler kapsamında rezervasyon ve konaklama işlemlerinin devam ettiği, sözleşmeye konu 2020 yaz sezonunda da otellerde gerekli önlemler alınarak misafir kabul edildiği, bu nedenle davacının sözleşmeyi feshinin haklı olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; müvekkili ile davalı ... arasındaki sözleşmenin Aralık 2019 tarihinde ortaya çıkan ve tüm dünyada etkisini gösteren Covid-19 salgını nedeniyle sözleşmenin mücbir sebep hükmü uyarınca feshedildiğini, sözleşmeye göre davalı ...'ın ... Otel'de 01.05.2020-31.10.2020 tarihleri arasında müvekkili şirkete sürekli olarak 10 adet yandan deniz manzaralı oda ve 10 adet direk deniz manzaralı oda kontenjanı sağlayacağını, bu kapsamda müvekkili tarafından 2020 yaz sezonunda müşterilerine satılacak odaların bedellerine ilişkin avans olarak her bir 100.000,00 TL tutarında 31.01.2020, 30.04.2020 ve 30.06.2020 vadeli 3 adet çek verdiğini, Covid 19 salgını kapsamında alınan tedbirler sebebiyle davalının 01.05.2020-31.10.2020 tarihleri arasında taahhüt edilen odaları müvekkiline sağlayamadığını, bu nedenle müvekkili tarafından sözleşmenin feshedildiğini, Covid 19 pandemisinden en çok etkilenen sektörlerin başında turizm sektörü olduğunu, sözleşmenin 7/p maddesinde mücbir sebep halinde taraflardan birinin ya da ikisinin yüklendikleri edimi yerine getiremeyecek olması ihtimalinde sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceğinin öngörüldüğünü, henüz Covid 19 ortaya çıkmamışken 17.10.2019 da imzalanmış ve 01.05.2020 den itibaren uygulanacak sözleşmenin Covid 19 sonrasında tamamen ifa edilmesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda da mücbir sebep şartlarının oluştuğu kanaatine varıldığını, ancak yerel mahkeme kararında Covid 19 salgını nedeniyle alınan önlemlerde otellerin faaliyetlerinin tamamen durması gibi bir durumun söz konusu olmadığının ve tedbirler kapsamında rezervasyon ve konaklama işlemlerinin devam ettiği belirtilerek feshin haklı nedenle yapılmadığının belirtildiğini, hükümet tarafından getirilen kısıtlamalar ve çeşitli kurumlar tarafından yapılan istatistikler değerlendirildiğinde, davalı ... ile imzalanan sözleşmenin taraflarının öngörmediği Covid 19 salgını sebebiyle yerine getirilemediği, sokağa çıkma yasakları ile birlikte müvekkiline sürekli olarak taahhüt edilen kontenjanların sağlamadığını, sözleşmenin feshi ile birlikte bedelsiz kalan çeklerin, davalı ... tarafından davalı...'e temlik edildiğini, bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere ...'ın müvekkiline olan borçlarını ödemediğini, taraflar arasındaki sözleşmeye göre sözleşmenin feshedilmesi halinde avans çeklerinin ve yapılan ödemelerin iade edileceğini, davalı Faktoring şirketine temlik edilen çeklerin faturaya dayanmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava; taraflar arasındaki sözleşmenin feshi nedeniyle avans olarak verilen çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla çek bedellerinin iadesi ile sözleşmeden kaynaklı cari hesap alacağı istemine ilişkindir. Davacı ile davalılardan ... şirketi arasında 17.10.2019 tarihinde Tek Yetkili Otel Kontenjan, Fiyat, Tanıtım Sözleşmesi imzalandığı ve bu sözleşme kapsamında davacı tarafından davalı ... şirketine dava dilekçesinde ayrıntıları belirtilen 3 adet çekin avans olarak verildiği uyuşmazlık konusu değildir. Davacı tarafından Beyoğlu ...Noterliği'nin 20.04.2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile covid 19 salgını nedeniyle sözleşmenin mücbir sebep maddesi gereğince 17.10.2019 tarihli sözleşmenin feshedildiği bildirilerek bedelsiz kalan çeklerin iadesi talep edilmiştir.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, davacı hükmü istinaf etmiştir. İstinafa konu uyuşmazlık davacının sözleşmenin feshinin sözleşme kapsamına uygun olup olmadığı ve sözleşme kapsamında davalıya ödenen avans çeklerinin bedelsiz kaldığı iddiasıyla iadesi talebinin yerinde olup olmadığına ilişkindir. İlk derece Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle; "Davacı şirkete ait 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK hükümlerine göre usulüne uygun yapıldığı, dolayısı ile sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı şirkete ait incelenen ticari defter kayıtlarına göre , dava tarihi olan 04.08.2020 itibariyle davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş.'nden 300.000,00 TLsi çek ödemeleri ve 39.157,55 TL cari bakiyesi olmak üzere toplam 339.157,55 TL miktarında alacağının bulunduğu, davalı... A.Ş.'ne ait 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK hükümlerine göre usulüne uygun yapıldığı, dolayısı ile sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davalı... A.Ş.'ne ait incelenen ticari defter kayıtlarına göre, davacı tarafından davalı ... A.Ş.'ne verilen 3 adet 300.000,00 TL miktarındaki çekin faktoring sözleşmesi kapsamında... A.Ş.'ye devir ettiği ve karşılığında 273.534,00 TL miktarında ödeme aldığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin Ortak Yükümlülükler başlıklı (P) maddesine göre, mücbir sebep şartlarının oluştuğu, davacı şirketin faiz talebi hususundaki takdirin mahkemeye ait olduğu " belirtilmiştir.Davacı ile davalı ... şirketi arasındaki sözleşmeye göre, davalının, 01.05.2020-31.10.2020 tarihleri arasında davacıya 20 adet oda tahsis edeceği, davacının da davaya konu çekleri davalıya ön ödeme olarak vereceği kararlaştırılmış olup ön ödeme detayları sözleşmede düzenlenmiştir.Sözleşmenin ortak yükümlülükler başlıklı 7. Maddesinin P bendinde; Doğal afetler, yangın, hükümetin faaliyetleri, ulusal seferberlik halleri, ayaklanmalar, savaş ya da savaş girişimleri, grev, lokavt gibi burada yazılı olanlarla sınırlı olmamak kaydıyla, işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte var olmayan ve öngörülmeyen, tarafların kontrolleri dışında gelişen, ortaya çıkmasıyla taraflardan birinin ya da her ikisinin de Sözleşme ile yüklendikleri borç ve sorumluluklarını kısmen ya da tamamen yerine getirmelerini ya da bunların zamanında yerine getirmelerini imkansızlaştıran haller, mücbir sebep olarak kabul edilecektir. Bu nedenlerden birisi meydana gelirse tarafların bu Sözleşmeden kaynaklanan yükümlülükleri askıya alınır. Bu sebep eğer Sözleşmenin ifasını bir taraf için imkansız kılıyorsa Sözleşme tek taraflı olarak fesih edilecektir. Bu durumda alınmayan hizmet bedeli, hizmet alınan dönem için ödenmesi gereken kısım mahsup edilerek ... Operatörüne hemen nakden ve defaten iade edilir. Tarafların fesihten önce tahakkuk eden hak ve alacakları saklı kalacaktır. Ayrıca mücbir sebep nedeniyle Sözleşmenin bu madde kapsamında askıya alınması, uygulanamaz hale gelmesi ya da feshedilmesi gibi durumlarda ... Operatörünün, Otele o güne kadar verdiği avans çekleri dahil tüm çekler ve yaptığı ödemeler, ... Operatörüne aynen iade edilir. Çeklerin üçüncü şahıslara ciro edilmesi nedeniyle aide alınamaması durumunda çek bedelleri ... Operatörüne hemen nakden ve defaten ödenir. Aksi durumda feciken her ay için aylık % 25 gecikme cezası uygulanır." düzenlenmiştir.Somut olayda, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere Covid 19 salgını nedeniyle sözleşmedeki mücbir sebep şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır. Mücbir sebep halinde sözleşmenin ne şekilde feshedileceği sözleşmede düzenlenmiştir. Yukarıda da yer verildiği üzere bu husus sözleşmede, " Doğal afetler, yangın, hükümetin faaliyetleri, ulusal seferberlik halleri, ayaklanmalar, savaş ya da savaş girişimleri, grev, lokavt gibi burada yazılı olanlarla sınırlı olmamak kaydıyla, işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte var olmayan ve öngörülmeyen, tarafların kontrolleri dışında gelişen, ortaya çıkmasıyla taraflardan birinin ya da her ikisinin de Sözleşme ile yüklendikleri borç ve sorumluluklarını kısmen ya da tamamen yerine getirmelerini ya da bunların zamanında yerine getirmelerini imkansızlaştıran haller, mücbir sebep olarak kabul edilecektir. Bu nedenlerden birisi meydana gelirse tarafların bu Sözleşmeden kaynaklanan yükümlülükleri askıya alınır. Bu sebep eğer Sözleşmenin ifasını bir taraf için imkansız kılıyorsa Sözleşme tek taraflı olarak fesih edilecektir." şeklindedir. Sözleşmedeki edimin yerine getirilmesi; edimin yok olması gibi maddi, sözleşme konusunu yapılamaz kılan hukuki bir nedenle ya da ekonomik, sosyal vs. bir olay niteliğindeki fiili bir nedenle mümkün olmayabilir. Bu durumda ifa imkansızlığı gündeme gelir. İfa imkansızlığı; edimin içeriği değişmeksizin borcun aynen yerine getirilmesinin imkansız hale gelmesi olarak açıklanabilir. Eğer ifa imkansızlığı sadece sözleşmenin tarafları bakımından değil, herkes için sözkonusu ise buna objektif imkansızlık, yalnız sözleşmenin taraflarından birinin tutumundan doğmuşsa buna da subjektif imkansızlık denir. İfa imkansızlığı sözleşme yapılmadan önce var ve bu olgu herkes bakımından aynı sonucu meydana getirmekte ise 6100 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK'nın) 27. maddesi gereğince sözleşme geçersizdir. İfa imkansızlığı sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkmış ve eğer borçlunun kusuru olmaksızın edim imkansızlaşmışsa TBK'nın 136. maddesi, borçlunun kusuru sonunda imkansızlaşmış olursa TBK'nın 112. maddesinin uygulanması gerekir.TBK'nın 136. maddesine göre; borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle borcun ifası imkansızlaşırsa, borç sona erer. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olup, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybeder.Somut olayda, bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere, pandemi nedeniyle hemen hemen tüm ülkelerde sınırların kapandığı, hava yollarının uçuşlarının iptal edildiği, seyahatlerin yasaklandığı, bir çok otelin faaliyetine ara verdiği, rezervasyon yapan tüketicilerin pandemi nedeniyle rezervasyonlarını iptal ettiği, virüsün tüm dünyada devam ettiği, turizm sektörünün pandemiden en çok etkilenen sektörlerden biri olduğu belirtilmiştir.Davacı da fesih nedenini, covid 19 pandemisinin ortaya çıkardığı mücbir sebep hali nedeniyle sözleşmenin 7-P maddesine dayandırmıştır. Dolayısıyla davalı borçlunun ifa imkansızlığı, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan objektif imkansızlıktır. Davalı borçlu bu sebeple artık sözleşmeye göre oda tahsisi borcundan kurtulmuş olsa da, davacıdan aldığı parayı sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlüdür. Kaldı taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7/P maddesinde mücbir sep nedeniyle sözleşmenin bu madde kapsamında askıya alınması, uygulanamaz hale gelmesi ya da feshedilmesi gibi durumlarda ... Operatörünün, ...'e o günü kadar verdiği avans çetleri dahil tüm çekler ve yaptığı ödemelerin ...Operatörüne aynen iade edileceği düzenlenmiştir. Bu nedenlerle davacının bedelsiz kalan dava konusu 31.01.2020 tarihli ... seri numaralı ...bank A.Ş.'ye ait 100.000,00 TL bedelli çekin bedeli ile 30.06.2020 vadeli ... seri numaralı ...bank A.Ş.'ye ait 100.000,00 TL bedelli çeki davalıdan talep edebileceği anlaşılmıştır.Bununla birlikte, taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacı ile davalı ... arasındaki sözleşmenin 7/P maddesinde mücbir sebebin varlığı durumunda sözleşmenin öncelikle askıya alınması gerektiği, sonrasında da mücbir sebebin ifayı imkansız kılması halinde tek taraflı fesih imkanı tanındığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda, davacı tarafından mücbir sebep halinde, sözleşmede öngörülen usulde ve şartlarda bir fesih söz konusu olmadığından davacının sözleşmenin 7/P maddesi gereğince gecikilen her ay için aylık % 25 gecikme cezası talebinin yerinde olmadığı, taraflar tacir olduğundan hükmedilecek miktara avans faizi uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.Dolayısıyla davacı tarafından 31.01.2020 tarihli ... seri numaralı ...bank A.Ş.'ye ait 100.000,00 TL bedelli çek tutarının 29.04.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Şirketinden alınarak davacıya ödenmesine, yine 30.06.2020 vadeli... seri numaralı ...bank A.Ş.'ye ait 100.000,00 TL bedelli çekin davalı ... Şirketinden alınarak davacıya iadesine karar vermek gerekmiştir.
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmü düzenlenmiştir. Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafı bulunur. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır. Davacı tarafından, davacının keşideci, davalı ... A.Ş.'nin lehtar, faktoring şirketinin de hamil konumunda bulunduğu 30/04/2025 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli çek yönünden 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca bedelsizlik iddiası davalı faktoring şirketine karşı ileri sürülebileceğinden ve mücbir sebep nedeniyle sözleşmenin feshi nedeniyle iş bu çekin bedelsiz kaldığı anlaşılmakla, 30.04.2020 tarih ... seri numaralı ... A.Ş.'ye ait çek dolayısıyla 100.000,00 TL'nin 29.04.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ödenmesine karar vermek gerekmiştir.Diğer tarafta davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerinde, davalıdan 39.157,55 TL açık hesap alacağının kayıtlı olduğu, davalının usulüne uygun ihtara rağmen defterlerini sunmadığı, HMK 222/3. Maddesi gereğince davalı defterlerini ibraz etmediğinden davacının usulüne uygun tutulan defterlerinin lehine delil teşkil edeceği anlaşılmıştır.Davacı, usulüne uygun tutulan ticari defterleri ile davalıdan 39.157,55 TL alacaklı olduğunu ispat etmiştir.Bu nedenle Mahkemece davanın 39.157,55 TL miktar yönünden talebinin kabulüne ve 39.157,55 TL'nin dava tarihinden itibaren (bu miktar için dava tarihinden önce temerrüt gerçekleşmediğinden) işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... A.Ş.'den tahsili ile davacı ödenmesine karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-b.2 bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında davanın kabulüne karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen sebeplerle KABULÜNE, İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/416 Esas, 2021/580 Karar sayılı ve 14/09/2021 tarihli kararının HMK'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında HÜKÜM TESİSİNE, 2-a)Davanın KABULÜNE, 31.01.2020 tarihli ... seri numaralı ...bank A.Ş.’ye ait çek tutarı olan 100.000,00 TL'nin 29.04.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... A.Ş.'den tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,b)30.04.2020 tarihli ... seri numaralı ...bank A.Ş.’ye ait çek tutarı olan 100.000,00 TL’nin 29.04.2020 tarihinden itibaren, avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, c)30.06.2020 tarihli ... seri numaralı ...bank A.Ş.’ye ait 100.000,00 TL bedelli çekin davalı ... A.Ş.'den alınarak davacıya İADESİNE, d)39.157,55 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... A.Ş.'den tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,e)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 23.167,85 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 4.084,22 TL harcın mahsubu ile bakiye 19.083,63 TL harcın davalılardan ( 5.626,77 TL'sinin... Anonim Şirketi yönünden sorumlu olmak üzere) tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, f)Davacı tarafından yatırılan 54,40 TL başvurma harcı, 4.084,22 TL peşin harç ve 1.700,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 5.838,62 TL (1.721,51 TL'sinin... Anonim Şirketi yönünden sorumlu olmak üzere) davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE, g)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince belirlenen 54.265,21 TL vekalet ücretinin davalılardan ( 16.000,00 TL'sinin... Anonim Şirketi yönünden sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya VERİLMESİNE, ğ)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14.maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26. maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davada haksız çıkan taraftan karşılanması gerekmekle, 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,İstinaf Giderleri Yönünden 3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 556,10 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,4-Davacı tarafından karşılanan 221,40 TL istinaf harçları ile 67,50 TL istinaf yargılama giderleri olmak üzere toplam 288,90 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,5-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmın yatıran tarafa İADESİNE;Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.2 bendi ile aynı Kanunun 362/1-a Maddesi gereğince kesin olarak oybirliği ile karar verildi.22/05/2025