T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1759 Esas
KARAR NO : 2026/687
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/06/2022
NUMARASI : 2021/598 Esas, 2022/588 Karar
DAVA: ALACAK (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 07/05/2026
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalının tek yanlı iradesi ile 2007 yılı “Uluslararası Konma ve Konaklama Tarifesi” ve “...” kapsamında, herhangi bir hizmet karşılığı olmaksızın tüm yerli ve yabancı hava yollarından Zamlı Konaklama Cezası, İptal Edilmeyen/Kullanılmayan Slot cezası adı altında hukuka aykırı tahsilat yapıldığını, bu çerçevede tamamı ... Havalimanı’na ilişkin olmak üzere davalı idareye, Zamlı Konaklama Cezası kalemi olarak Temmuz 2007 dönemine ait 07.08.2007 tarihli ... No’lu fatura bedeli olan 264.954,02 TL, Ağustos 2007 dönemine ait 07.09.2009 tarihli ... No’lu fatura bedeli olan 227.346,99 TL, Eylül 2007 dönemine ait 09.10.2007 tarihli... No’lu 152.850,95 TL; iptal Edilmeyen slot cezası olmak üzere de Temmuz 2007 dönemine ait 07.08.2007 tarihli ... No’lu fatura bedeli olan 1.355,40 TL Ağustos 2007 dönemine ait 07.09.2007 tarihli ... No’lu fatura bedeli olan 300,00 TL Eylül 2007 dönemine ait ... No’lu fatura bedeli olan 1.452,82 TL ödemek zorunda bırakıldıklarını, anılan meblağları ihtirazi kayıtla ödediklerini, zamlı konaklama ve iptal edilmeyen slot cezalarının hukuka aykırı olduğunu, ödedikleri Haziran 2009 dönemine ait zamlı konaklama cezasının istirdadına ilişkin davanın Bakırköy 4. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2012/557 Esas, 2013/2014 Karar sayılı kararıyla kabul edildiğini ve Yargıtay'da onanarak emsal haline geldiğini, yine Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/366 Esas, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/360 Esas, Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/153 Esas ve Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/257 Esas sayılı dosyalarında da davaların kabul ile sonuçlandığını belirterek davalıya ödenen toplam 648.260,18 TL'nin her bir ödeme kalemi yönünden ödeme tarihinden itibaren uygulanacak ticari avans faiziyle birlikte istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevabında; ücret tarifesindeki zamlı konaklama bedelinin cezai işlem amacı taşımadığını, verilen hizmette düzensizlik sonucu artan iş yükünün karşılığı olduğunu, Ulaştırma Bakanlığının 07.01.1992 tarihli emirleri gereği 28 Mart 1993 tarihinden itibaren başlatılan ve havalimanına gelecek uçakların varış/kalkış saatlerinin düzenlenmesi yoluyla ... tarafından havayollarına verilen hizmetlerin verimliliği ve uçak trafiğinin düzene sokularak havalimanındaki uçuş güvenliğinin sağlanabilmesinin koşulu olan planlanmış saatlere ciddiyetle uyulmasının zorunlu olduğunu, uyulamadığı takdirde slot zamanından önce C/R mesajlarıyla değişiklik talebinde bulunulabildiğini, teknik arıza, hava durumu, ATC tahditi vb gibi nedenlerden kaynaklanan durumlarda belgelenmesi halinde zamlı konaklamadan muafiyet sağlanabileceğini, THY’nin zamlı konaklama ücretlerinin son ödeme tarihi değiştirilerek 60 gün uzatılmasına rağmen belgelerin (C/R) verilmediğini, slot uygulamalarında kullanılan ücret tarifesinin 233 sayılı KHK tarafından verilen yetkiye istinaden ... tarafından hazırlanarak 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun Ücret Tarifeleri başlıklı 37. maddesi ve SHY- 22 Hava Alanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği’nin 24. maddesi gereği Ulaştırma Bakanlığı onayı ile yürürlüğe girdiğini, slot saatlerine uymayan havayollarının tüm kalış süresine (SHT-SLOT) talimatının 6. maddesinde belirtilen şekilde tahakkuk ve tahsilat yapılacağını, daha önce sadece yabancı havayollarına uygulanan zamlı konaklama bedelinin haksız rekabeti önlemek üzere 01 Ocak 2006 tarihi itibariyle yerli havayollarına da uygulanması hususunun bakanlıklarınca uygun görüldüğünü, yurt dışındaki uygulamalarda slotsuz gelen uçağın meydana indirilmemesi, geçmiş slot hakların kaybedilmesi veya belli slot uyumsuzluklarında para cezası gibi çok daha ağır yaptırımların olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece; alınan ek raporda belirtildiği üzere dava konusu edilen slot ihlalleri ile ilgili ihlal süresinin ne kadar olduğu, hangi ihlal nedeni ile ne kadar ceza kesildiğinin tek tek belirlenmesi, bu konuda Yargıtay denetimine açık bir hesaplama yapılarak her bir ihlal de kesilen cezanın usulüne uygun kesilip kesilmediğinin denetlenmesi açısından bununla ilgili tüm tutanak ve ceza makbuzlarının ibrazının gerektiği, bu hususta davacıya kesin süre verildiği, kesin süreye rağmen belgelerin tam olarak ibraz edilmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:Dairemizin 2018/1720 Esas, 2021/804 Karar sayılı kararı ile; "Davalı kurum tarafından alınan zamlı konaklama ücretine dayanak teşkil eden Slot Uygulama Prensipleri Talimatının 33. maddesi 01.07.2009 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Dava konusu zamlı konaklama ücretlerinin 01.07.2009 tarihinden öncesine ait olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu halde davalı yanca zamlı konaklama ücreti talep edilebilir. Mahkemece davalı yanca kesilen faturaların davacıya tebliğ edilip edilmediği, tebliğ edilmiş ise itiraz olup olmadığı ve davacının defterlerinde kayıtlı olup olmadığı hususlarının ve davacının ödeme sırasında ihtirazi kayıt koyup koymadığı öncelikle değerlendirilip, faturaya itiraz yahut ihtirazi kayıt ile ödeme yok ise fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılacağı hükmü gereğince davanın şimdiki gibi reddine, davacı, zamlı konaklama ücretinin, hangi ihlallerden kaynaklandığının tespit edilemediğini, ihlallerin gün ve saatinin dosyaya bildirilmesi gerektiğini, zamlı konaklama ücretinin ne şekilde hesaplandığının belli olmadığını, davalı ise verilen hizmet karşılığı usulüne uygun ücret tahakkuk ettirildiğini belirtmiş ve itirazda bulunmuşlardır. Bu nedenle mahkemece davaya konu slot ihlâlinin bulunup bulunmadığı, ihlâllerin sebebinin hangi tarih ve saatlerde meydana geldiğinin, süresinin ne kadar olduğunun, ileri sürülen ihlâllerin cezayı gerektirip gerektirmediğinin, ceza gerektirmesi halinde ceza miktarının ne kadar olduğu hususlarında açıklamalı, gerekçeli denetime elverişli bir şekilde uzman bilirkişi raporu alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır. (YARGITAY 23. Hukuk Dairesinin 13.12.2018 tarih, 2016/3744 E. 2018/5844 K. Sayılı ilamı) Bu sebeple ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece kararın kaldırılmasından sonra yapılan yargılama sonucunda; bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda; davalının düzenlediği faturaların ilgili mevzuata göre hesaplanması sonucunda davalının toplam 15.314,58 TL fazla talep ve tahsil ettiği, davalının 15.314,58 TL fazla tahsil ettiği miktarın iadesi yönünde kanaat oluşursa, dava tarihine kadar 12.638,90 TL temerrüt faizi hesaplandığı belirtilmiş olmakla açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 15.314,58 TL'nin dava tarihi olan 02/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:Karar yasal süresinde taraf vekillerince istinaf edilmiştir.Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; ister davalının alacağına dayanak yaptığı Slot Uygulamaları Prensipleri 33. maddesinin iptal edildiği 01.07.2009 tarihi sonrasına ait, isterse bu tarihten öncesine ait olsun, Yargıtay'ın aynı sebebe dayanarak açılan davalarda zamlı konaklama ücretinin hukuka aykırı olduğuna karar verdiğini, bu nedenle davanın reddedilmesinin yerleşik içtihatlara aykırı olduğunu, slot uygulamasının 01.07.2009 tarihinden itibaren kaldırılmasına rağmen havalimanlarındaki havayolları trafiğinde herhangi bir aksama yaşanmadığı dikkate alındığında, slot uygulamasında kamu yararı da bulunmadığını, kabul edilen 15.314,58 TL'ye ödeme tarihinden itibaren avans faizi yükletilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; aynı içerikli reddedilen davaların temyiz incelemesinde onandığını, gerek Yargıtay gerekse de istinaf kararlarında, slot uygulamasının doğru şekilde uygulanıp uygulanmadığının yanı sıra, davacının dava konusu faturalara zamanında itirazının olup olmadığının araştırılması gerektiğinin de belirtildiğini, davacının kaldırma öncesi verilen kesin sürede faturalara yasal süresinde itiraz ettiğini ispatlayamadığı sabit olduğundan davanın tamamen reddedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:Dava, davacıdan tahsil edilen slot cezalarının istirdatı istemine ilişkindir.Mahkemece; bilirkişi raporunda davalının 15.314,58 TL fazla tahsil ettiği belirlendiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 15.314,58 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiş, taraflar hükmü istinaf etmiştir.Anayasa'nın 138. ve 141. maddeleri uyarınca Hakimler, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler. Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Bu gerekçede hukuki esaslara ve kurallara dayanmalı, nedenleri açıklanmalıdır. Mahkemeler, kararlarını somut ve açık şekilde gerekçelendirmek zorundadır. Eksik, şekli ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma (hukuki dinlenilme hakkının) ihlalidir. HMK 297. maddesinde de, verilecek hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiği açıkça vurgulanmıştır. Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantıda ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde kararların doğruluğunun denetlenmesi mümkün olacaktır. Somut davada, gerekçeli kararda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 297. maddesi ve yukarıda yer verilen yasal mevzuata uygun bir şekilde yer verildiğinin kabulü mümkün olmamıştır. Kararda, bilirkişi raporunda davalının fazla tahsilat yaptığının tespit edildiğine değilerek bilirkişi raporuna yer verilmekle yetinilmiş, taraf iddiaları irdelenmemiştir. Sonuç olarak HMK'nın 297. maddesinde belirtilen şekilde gerekçeli karardan söz etmek mümkün olmadığından kararın bu nedenle kaldırılması gerekmiştir. Buna göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne ve HMK'nın 355 maddesi uyarınca ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin ayrı ayrı KABULÜNE,
2-Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/598 Esas, 2022/588 Karar sayılı ve 29/06/2022 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine İADESİNE,
4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davacı tarafından yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 651,30 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
5-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davalı tarafından yatırılan 261,54 TL harcın mahsubu ile bakiye 470,46 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Taraflarca karşılanan istinaf harç ve yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a.6 bendi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.07/05/2026