(5271 S. K. m. 90, 141, 142) (2911 S. K. m. 32) (6100 S. K. m. 362) (YCGK. 13.04.2010 T. 2010/8-58 E. 2010/82 K.)
Koruma Tedbirleri Nedeni İle Tazminat davasına ilişkin olarak yerel mahkemece verilen hükme karşı davacı vekili tarafından süresi içerisinde istinaf yoluna başvurulmakla, delillerin yeniden değerlendirilmesi açısından duruşma açılmasına karar verilerek Dairemizce yapılan açık yargılama sonucunda;
Dava: Davacı C. K. vekili Av. Ö. Y.'a ait 11/05/2017 havale tarihli dava dilekçesi ile müvekkilinin İstanbul Anadolu 61.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2016/50 esas sayılı dosyasında yargılandığı ve beraat ettiğini, ancak bu dosyada 25/12/2015 tarihinde gözaltına alındığını belirterek 10.000 TL manevi tazminatı dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalı hazineden talep ve tahsilini talep etmiştir.
Davalı idare vekili de; davacının kanun dışı tutuklanmadığını, tutuklamaya kendisinin sebebiyet verdiğini, talep edilen tazminat miktarının fahiş olduğunu ve sebepsiz zenginleşmeye neden olacak nitelikte olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki mütalaası alınmıştır.
Yerel Mahkemenin Kabulü: Yapılan yargılama, toplanan deliller, dava dilekçesi, İstanbul Anadolu 61. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2016/50 esas -206/549 karar sayılı dava dosyası ve bu dosya ekindeki evrakların kapsamı nazara alındığında; davacının 25/12/2015 tarihinde Kartal ilçe meydanında izinsiz gösteri yaptığı nedeniyle kolluk görevlilerince müdahale edilerek karakola götürüldüğü, bu nedenle CMK 90 maddesi gereğince yapılan işlemden dolayı manevi tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmakta ise de; İstanbul Anadolu 61. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/50 esas sayılı dava dosyası ekindeki soruşturma evrakları kapsamından 25/12/2015 günü tutanak kapsamına göre izinsiz gösteri yapanların dağılmaları için üç kez anons yapıldığı, uyarılara rağmen dağılmayan ve görevli memura direnen göstericilerin C. Savcısının 2911 sayılı Yasanın 32.maddesi uyarınca işlem yapılıp ifade vermedikleri takdirde serbest bırakılması talimatı üzerine kimlik tespitleri yapılarak serbest bırakıldığı, saat 14:05'de gösteriye müdahale edildiği, saat 14:25'de ve 16:45'de Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu savcısına tutanak kapsamına göre bilgi verilip yine dosya arasında mevcut 25/12/2015 günlü salıverme tutanağı kapsamına göre salıverildiği, davacı hakkında soruşturma ve kovuşturma aşamasını kapsayan yakalama kararı da olmadığı, polis tarafından düzenlenmiş bir yakalama tutanağı da olmayıp savcı görüşme tutanağı kapsamına göre aynı gün salıverme tutanağı ile salıverildiği, CMK'nun 90 maddesine ve Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği'nin 6-7 ve 8.maddelerine aykırı bir işlem yapılmadığı, yapılan işlemlerin CMK'nun 90, Yönetmeliğin 6-7 ve 8.maddelerine ve Polis Vazife ve Selahiyetleri Yasası hükümlerine uygun gerçekleştirildiği nedeniyle CMK'nun 141/1-a bendindeki Kanunda belirtilen "koşullar dışında yakalanması" şartının gerçekleşmediği, davacı lehine oluşmayan manevi tazminat talebinin reddi yönünde karar verilmiştir.
Yerel mahkeme kararı: Mahkeme yukarıda zikredilen istinafa konu kararla;
"Davacı C. K.'un davasının REDDİNE,
Dava tümden reddedildiğinden davalı kendini vekil ile temsil ettiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 3.960 TL'nin davacıdan alınarak davalı Maliye Hazinesine verilmesine,
Davanın mahiyeti gereği yargılama giderlerinin kamu üzerine bırakılmasına, harç alınmasına yer olmadığına", karar verdiği görülmüştür.
Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı Esas Hakkındaki Mütalaasında: yasal koşulların oluştuğu anlaşıldığından, CMK 141 maddesi mucibince uygun bir miktarda manevi tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi görüşünü beyan etmişti.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Davacının 25/12/2015 günü olay mahallinde yapılan gösteride kolluk görevlileri tarafından diğer göstericilerle birlikte olay yerinde 14:20 sıralarında yakalandığı ve günün nöbetçi örgütlü suçlar soruşturma bürosu savcısıyla saat 14:25- ve 16:45'de yapılan telefon görüşmeleri sonrası davacının olayla ilgisinin olmadığını anlaşılması nedeniyle nöbetçi cumhuriyet savcısının talimatı doğrultusunda serbest bırakıldığı,
Davacı hakkında bu olay nedeniyle Kanuna Aykırı Toplantı ve Yürüyüşlere Silahsız katılarak İhtara rağmen kendiliğinden dağılmama suçundan İstanbul Anadolu 61.Asliye Ceza Mahkemesine kamu davasının açıldığı, yapılan yargılama sonunda davacının ve diğer sanıkların tamamının beraat ettiği, tazminat davasının süresinde açıldığı, buna dair belgelerin dosyada bulunduğu, idarenin davaya dahil edildiği, anlaşılmıştır.
Yargıtay içtihatlarında belirtildiği üzere (örneğin bkz. YCGK, 13/04/2010, 2010/8-58, 82; 12.CD, 09/01/2017 gün ve 2015/12855- 2017/60) CMK'nın 141/1-e maddesinde kanuna uygun olarak yakalandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişilerin tazminat isteminde bulunabileceklerinin düzenlendiği, kanuna uygun olarak kolluk görevlilerince yakalanıp, bir süre sonra da serbest bırakılma veya 1 günlük gözaltı durumlarında da davacının tazminat isteme hakkının bulunduğu gözetildiğinde;
Yargıtay’ın yerleşik içtihatları ve bu doğrultudaki Dairemizin uygulamaları gereğince adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşır bir şekilde 150,00 TL manevi tazminatın haksız gözaltı tarihi olan 25.12.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsiline karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 05/10/2017 tarih ve 2017/141 esas 2017/235 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-CMK'nun 141/1-e maddesi uyarınca Davacı'nın davasının KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
150,00.-TL manevi tazminatın davacının gözaltına alınma tarihi olan 25/12/2015 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,
Haksız tutuklamadan kaynaklanan tazminat davaları harçtan muaf olduğundan harç tayinine yer olmadığına,
Davanın mahiyeti ve bu husustaki yerleşik Yargıtay kararları dikkate alınarak reddedilen kısım için davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Davanın kabul edilen kısmına göre, CMK 142/9.maddesi dikkate alınarak hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre belirlenen 845-TL vekalet ücretinin davalı Maliye Hazinesinden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Davanın niteliği gereği yargılama giderlerinin hazine üzerinde bırakılmasına,
İlişkin, tarafların yokluğunda, Cumhuriyet Savcısı A. A.'nın katılımı ile talebe uygun olarak HMK.nun 362/1-(a) maddesi gereğince kesin olmak üzere 21/03/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)