T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/3194
KARAR NO: 2023/3935
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/02/2022
NUMARASI: 2017/355 E - 2022/110 K
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit-Muarazanın Meni
KARAR TARİHİ: 28/12/2023
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin faaliyete geçirdiği işyerine elektrik sayacı taktırarak abonelik işlemleri için Güngören'deki ... abone servisine müracaat ettiğini, önceki abonenin borcu ödenmeden yeni abonelik alınamayacağının bildirildiğini, önceki abonenin 70.000 TL-80.000 TL civarında borcu olduğunu, bu borç ile müvekkilinin ilgisinin olmadığını, 17.02.2017 tarihinde ... elemanlarınca kaçak tutanağı tutulduğunu, ... tarafından 2017/02 dönemine ait 5.763,30 TL, 2017/03 dönemine ait 5.124.40 TL kaçak kullanım bedelinin tahakkuk ettirildiğini belirterek tedbiren tahsilatlarını durdurulmasını 5.763,30 TL ve 5.124,40 TL bedelli kaçak kullanım faturaları yönünden borçlu olmadığının tespiti ile müvekkili ile elektrik idaresi arasında sözleşme kurulmasına ilişkin muarazanın men'i kararı verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Anonim Şirketi vekili, huzurdaki davanın muhatabının müvekkili olmadığını, önceki abonenin 03.07.2016 tarihinde aboneliğini sonlandırdığını, davacının abone olmadan kaçak elektrik kullandığının usulüne uygun olarak tutulan tutanaklarla tespit edildiğini, davacıya yapılan tahakkuk miktarları, tetkik ve tutanakların Flekirik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğine ve EPDK kararlarına uygun olarak yapıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili, görevlilerin 17.02.2017 tarihinde yaptıkları kontrolde 52110849 seri numaralı Makel marka sayacın davacı tarafından kurumdan kaydı olmaksızın kullandığı ve ... endeks okunduğunu, 20.02.2017 tarihinde yapılan kontrolde yine aynı sayacın önceki kullanıcı ... Turizm tarafından kuruma kayıtsız olarak kullanıldığı ve 3356 endeks okunduğunu, 10.03.2017 tarihinde yapılan kontrolde davacı tarafından aynı sayacın kullanıldığını ve 10034 endeks okunduğunu, 18.03.2017 tarihinde yapılan kontrolde önceki kullanıcı ...Turizm tarafından da aynı sayacın kullanıldığını ... endeks okunduğunu, 30.03.2017 tarihindeki kontrolde davacı tarafından aynı sayacın kullanıldığını ve 15994 endeks okunduğunu, 04.04.2017 tarihindeki kontrolde davacı tarafından aynı sayacın kullanıldığını ve 17195 endeks okunduğunu, 28.04.2017 tarihindeki kontrolde davacı tarafından aynı sayacın kullanıldığını ve 23961 endeks okunduğunu ve yapılan bu işlemlerle ilgili kaçak tespit tutanaklarının tutulduğunu, ayrıca tekel hakkına sahip olmadıklarından sözleşme yapmaya zorlanamayacağını davacı ile davada dışı ...Turizm aynı iş kolunda faaliyet gösterip aynı adreste bulunduklarını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, davacı.... tarafından iş yeri kiralanması nedeniyle vergi dairesine stopaj beyannamesi verilmediği,yine adı geçen ...Turizm firmasının ise halen adresinin aynı olup sicilden terkin edilmeyip faal durumda bulunması ve davacı ile aynı iştigal alanında olduğu,davacının faaliyetlerine başladığı tarihten sonra önceki abonenin sayaçtan kayıtsız olarak kullanım yaptığının anlaşıldığı, davacı ile önceki borçları olan abone arasındaki muvazaa ve organik bağ olgusuna delalettiği, davalı elektrik idaresinin sözleşme yapmamakta özgür ve haklı olduğunun kabulü gerektiği, davalının sözleşme yapmama iradesine rağmen davacı taraf kendi kusurundan hak çıkartarak kayıt dışı kullanımı, usulüne uygun olarak abonelik tesis edilene kadar meşrulaştırılamaz olduğunu,her ne kadar davacı yan önceki abonenin borçlarından kendilerinin sorumlu olmayacağını savunmuşsa da, elektrik idaresi personeli tarafından mahallinde yapılan tespitler ile yukarıda bahsi geçen vergi dairesi cevabi yazısı ve İTO kaydı bir arada değerlendirilerek ... San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile davacı arasında organik bağın bulunduğu kanısına varıldığı, sözleşme yapma talebi reddedildiği halde ısrarla kayıt dışı sayaçtan elektrik geçirilerek kullanım yapılmasının dürüstlük kuralına TMK'nın 2. maddesine göre aykırı olduğu,davalı CK ...'ın tekel hakkı da bulunmadığından abonelik sözleşmesinin imzalama zorunluluğu olmadığı,bu nedenle de kayıtsız olarak sayaçtan elektrik kullanımı hukuken himaye edilemeyeceğinden düzenlenen her iki kaçak tespit tutanağında usul ve yasaya aykırılık görülmediği,bilirkişi raporuna göre 2017 yılı mart ayında tutulan 5.124,40 TL bedelli kaçak kullanım faturası yönünden de yapılan hesaplamanın ilgili yönetmeliğin 28. maddesine uygun olarak düzenlendiği ,kök ve ek rapordaki bilirkişinin hukuki yorumlarının ise yukarıdaki açıklanan olgular karşısında yerinde görülmediği,sonuç olarak davacı ile dava dışı ... San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile organik bağ bulunduğu değerlendirilmekte olup, önceki abonenin borçlarını bertaraf etmek amacı ile muvazaalı olarak iş yerinin davacı tarafından işletilmeye başlandığı kanaatine varıldığı,önceki abone ile aralarındaki bağ fiili kullanım olgusuna nazaran önceki borçlar ödenmeden davacı ile yeni bir abonelik tesis edilmemesinin ticari hayatın olağan akışına uygun olduğu gerekçesi ile; "1-Muarazanın meni yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, 2-Menfi tespit istemi yönünden açılan davanın reddine" karar vermiştir. Kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı ... vekili istinaf etmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dosyanın yaklaşık 5 yıl sürüncemede bırakıldığı,davalı talebi olmamasına rağmen tutanak tanıklarının dinlenildiği,muvazaa konusunda beyanda bulunmadıkları,TMK 2.maddeye göre dürüstlük kuralına aykırı delil toplandığını,kurumlara gönderilen ihtarnamenin yok sayıldığı mahkemenin gerekçeli karardaki "...ne enteresandır ki 8 gün sonra düzenlenen 18/07/2017 tarihli tutanak uyarıca aynı adreste aynı seri numaralı sayaç ile 12413 endekse kadar adı geçen ... İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından kullanım yapıldığı aynı sayaçtan davacının ısrarla kayıtsız olarak kullanım yaptığı anlaşılmaktadır... ...davacı ile aynı iştigal alanında olması düşündürücüdür..."şeklindeki ibaresinin dosya kapsamı ve gerçeğe aykırı olduğunu,bilirkişi raporlarındaki lehe olan hükümler ve beraat kararının ,tüm delillerin mahkemece yasaya aykırı olarak kabul edilmediğini,karar celsesinde davacı vekili tarafından "Davamızın kabulüne karar verilsin dosyada mübrez bilirkişi raporları müvekkilim lehinedir, ayrıca ceza yargılamasında müvekkilim beraat etmiş olup her iki karar da kesinleşmiştir, aynı konuda asliye hukuk davası açılmış olup ordaki karar da kesin karardır o dava reddedilmiştir. Davalılar tarafından kaçak elektrik kullanımında ön şart olan çevre araştırma raporu da dosyaya ibraz edilmiştir. Muarazanın meni davası konusuz kaldığından dava tarihi itibariyle haklı olduğumuzdan hukuki yararımız bulunduğundan müvekkilim lehine vekalet ücretine hükmedilsin yargılama giderleri davalılardan alınsın..." şeklindeki beyanlarda bulunulduğu,davacının bu işyerini muvazaalı olarak devir aldığına dair delil sunulamadığı,çevre araştırması yapılmadığı,davacı ..., 25.01.2017 tarihli kira sözleşmesi ile kiraladığı, (Ek:1) ... Mah., ... Cad., No:... Güngören /İSTANBUL adresindeki işyerine ilişkin olarak, ... Vergi Kimlik Numarası ve ... numarası ile Gelir İdaresi Başkanlığı’na kayıtlı Vergi Levhası ile 26.01.2017 tarihinde, ... Hizmetleri alanında hizmet vermek üzere faaliyete başladığı,davacının elektrik borcu bulunan önceki abone ile hiçbir alakası bulunmadığı,davacının 26.01.2017 tarihinde faaliyete geçirdiği iş yerinde elektrik saati bulunmadığından mühürlü bir saat taktırarak abonelik işlemleri için, ... Satış AŞ. (...) abone servisine gittiğinde kendisine bahse konu adreste bulunan önceki abonenin borcu bulunduğu ve işbu borç ödenmez ise aynı adreste başka kişi ve kurumlar adına yeni aboneliğin mümkün olmadığı, başvurusunun dahi işleme alınmayacağı bildirilerek, tahsilat servisine yönlendirildiği, tahsilat servisine giden müvekkilinin eski abonenin 70-80 Bin TL borcu olduğunu öğrenmiş bulunması üzerine, hukuken kendisi ile hiçbir alakası bulunmayan bir şirketin borcunu ödemeye zorlanan müvekkilinin şirket, ... A.Ş.’nin (...) Güngören’de bulunan abone servisine başvurarak, kendisi ile hiçbir alakası bulunmayan borcu ödemesinin mümkün bulunmadığını belirtmiş ve abonelik işlemlerinin yapılması için ısrarla talepte bulunmuş olmasına rağmen, başvurusunun dahi işleme alınmadığı,bunun üzerine 23.02.2017 tarihinde Bakırköy 40. Noterliği'nin 05101 Yevmiye numaralı ihtarnamesi, (EK:2) ... Satış A.Ş.’ye (...) gönderilerek müvekkilinin mağduriyeti giderilmek üzere abonelik işlemlerine ilişkin başvurusunun kabulü, akabinde abonelik işlemlerinin yapılması, işbu işlemlerin başlatılmamasına ilişkin herhangi bir hukuki gerekçe mevcut ise işbu gerekçelerin bildirilmesi talep edilmiş ise de işbu ihtarnameye cevap dahi verilmediğini,davalıların husumet itirazlarının yerinde olmadığını,fiili uygulamada ... Satış A.Ş. İstanbul’un tamamında elektrik tüketicileri ile abone sözleşmesi imzalamaya yetkili tek kurum olduğu,tüketicilerin CLK ile abonelik sözleşmesi yapmadan başka bir kurumdan elektrik tedarik etmesi mümkün olmadığı,dava konusu muazaranın giderilmesi ve muvazaaya ilişkin olarak, ispat külfetinin kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafta olduğu, tüm müstakar Yargıtay İçtihatları istisnasız olarak hüküm altına alınmış bulunduğunu, (Ek: 10 BAM 3. Hukuk Dairesi'nin 04.07.208 tarih, 2017/1399 E., 2018/878 K. numaralı İlam sureti.) buna göre,kararın kaldırılmasına, muarazanın meni davası konusuz kaldığından, davacının dava tarihi itibariyle haklı olduğu ve dava ikame etmekte hukuki yararı bulunduğu nazara alınarak, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalılara tahmiline,menfi tespit davasının kabulü ile davacının usul ve yasaya aykırı olarak ittihaz edilen tahakkuklara dayanan herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Katılma yoluyla davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesince verilen kararda her ne kadar diğer davalı ... ve müvekkil şirket lehine tek vekalet ücretine hükmedilmiş ise de; AAÜT Md. 3 gereği her iki şirket lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, bununla birlikte; davacı yan işbu davayı muarazanın meni ve menfi tespit talepleri ile açtığını, davacının, muarazanın meni talebi yönünden her ne kadar konusuz kaldığına karar verilmiş ise de; mahkeme gerekçesinde bildirildiği üzere bu talebinin haksız olduğu sabit olduğunu, yine menfi tespit davasının da haksız olduğu belirlendiğini, bu duruma göre; davacının her iki talebinde de haksız olduğu gözetilerek ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyanla kararının vekalet ücreti yönünden düzeltilmesine karar verilmesi talep etmiştir. 6100 sayılı HMK'nun 355 md gereğince, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre; Dava, eski abone borcu nedeniyle muarazanın giderilmesi ve abonelik sözleşmesi akdedilmesi ile, davacı hakkındaki kaçak tahakkuku nedeniyle menfi tespit talebine ilişkindir. Davacının bu işyerini 25/01/2017 tarihinde kiralayarak vergi kayıtlarına göre 26.01.2017 tarihinde faaliyete geçirdiği,ancak davacının bu yere eski abone borcundan dolayı abonelik sözleşmesinin yapılmadığı anlaşılmıştır. Eski abonenin yerinde davacının kayıtsız sayaçla abonesiz elektrik kullanması nedeniyle davacı hakkında kaçak tutanağı düzenlendiği,bu arada eski abonenin de aynı sayacı kullandığının yapılan tespit ve kaçak tutanaklarıyla belirlendiği görülmekle,davacı ve eski abone arasında işyerinin birlikte kullanım konusunda belirlemeler yapıldığı görülmüştür. Davacı mahkeme tedbir kararı olmaksızın kendiliğinden elektrik kullanmaya başlamış,kendi taktığı kayıtsız sayaç ile kaçak elektrik kullanmıştır. Bu konuda alınan bilirkişi raporunda kaçak tahakkukunun mevzuata uygun olduğu belirlenmiştir. Bununla beraber davacı vekili muarazanın giderilmesi davasının konusunun kalmadığı,ancak davalı tarafın davaya sebebiyet verdiğini beyan etmiştir. Dosya içindeki davacı hakkındaki kaçak tutanaklarının incelenmesinde; davacının ticari faaliyetlerine başlamış olduğu tarihlerden sonrada aynı tesisatta örneğin 10/07/2017 tarihinde ... makel marka sayacın kayıtsız olarak davacı ... tarafından 10034 endekse kadar kullanıldığı ve H/016315 numaralı tutanağın düzenlendiği, bundan 8 gün sonra düzenlenen 18/07/2017 tarihli tutanakta ise, aynı adreste aynı seri numaralı sayaç ile 12413 endekse kadar adı geçen ... İnş. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından kullanım yapıldığı belirtilerek H/015244 numaralı kaçak kullanım tespit edildiği, ayrıca sonra 30/03/2017, 04/04/2017, 28/04/2017 tarihlerinde de aynı sayaçtan davacının kayıtsız olarak kullanım yaptığı belirlenmiştir. Bilirkişi heyetinden alınan 09/07/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda;,davacının 26.01.2017-17.02.2017 ve 20.02.2017-10.03.2017 arasında kayıtsız sayaçtan geçirterek elektrik kullanmış olduğundan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 26. Maddesindeki ; “Yasal şekilde tesis edilmemiş yani kayıtsız sayaçtan geçirilerek elektrik enerjisi tüketilmesi kaçak elektrik enerjisi tüketimi kabul edilir" hükmüne göre davacının kaçak elektrik enerjisi kullanmış olduğu,davacının kaçak elektrik borcunun ; 2.395,37 TL+5.005,92 TL=7,401,29 TL olduğu, davacının işyerini 25.01.217 tarihinde kiralayarak faaliyete 26.01.2017 tarihinde geçmiş olduğundan, 26.01.2017-17.02.2017 ve 20.02.2017-10.03.2017 tarihleri arasında kayıtsız sayaçtan geçirerek tüketilen kaçak elektrik enerji bedellerini davacı ödemesi gerektiği,sözü geçen borçların önceki abonenin kaçak ya da normal tüketiminden kaynaklanan borçlarıyla ilgisi olmadığı, davalıların önceki abonenin borçlarından dolayı davacıyı sorumlu tutmalarının söz konusu olmadığı,davacının davalılara 7.401,29 TL tutarında kaçak elektrik bedelini ödemesi gerekliği belirtilmiştir. Daha sonra bilirkişi ...'dan alınan bilirkişi raporunda heyet raporuna cezalı kısım yönünden iştirak edilmediği, davacı tarafça yapılan abonelik başvurusunun kabul edilmediğine ilişkin davalı kuruma gönderilen İhtarname tarihi 23 Şubat 2017 olup bu tarih öncesindeki dava konusu 17.02.2017 tarihli tutanak için kaçak elektrik tüketim şartlarının oluştuğu,ihtarname sonrasında kaçak tüketim oluşmadığı ve normal tüketim hesabı yapılarak hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır. Mahkeme bilirkişi raporlarındaki sözleşme yapılması gerektiği konusundaki beyanlara itibar edilemeyeceğini,davacı ile eski abone arasında organik bağ olduğunun her ikisinin de zaman zaman kayıtsız sayacı kullanarak bu yerde faaliyet göstermesinin kaçak tutanakları ile belirlenmesi sebebiyle kaçak kullanımın himaye edilemeyeceğini gerekçesinde belirtmiştir.Tek bilirkişiden alınan kök ve ek rapor kapsamında ihtarnamenin davacının bundan sonraki kullanımının kayıtsız sayaçla normal tüketim olarak hesaplanması gerektiği fikrine dayandığından,bu hususta davacının ihtarı kaçak kullanımını normal tüketim sayılmasını gerektirmediğinden kök ve ek rapor kabul edilemez. Bilirkişi heyet raporunda ise, davacının kayıtsız sayaçtan abonesiz kaçak elektrik kullanımı nedeniyle davalı ...'a toplamda 7.401,29 TL borçlu olduğunun belirlendiği,bunun yanında davacının davalı ...'a 3.486,41 TL yönünden ise borçlu olmadığı anlaşılmasına rağmen,mahkemece davacının menfi tespite dair tüm talebin reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.Buna dair davacı istinafı yerinde görülmüştür. Ayrıca abonelik talebinin konusunun kalmadığı davacı tarafça beyan etmekle,bu konuda karar verilmesine yer olmadığı anlaşıldığından, konusuz kalan muarazanın meni davasında dosya kapsamı itibarıyla taraf vekilleri yönünden vekalet ücretine hükmedilmesini sağlayan koşulların oluşmadığı gözetilerek ,davacı ve davalı ...'ın buna dair istinaf talepleri yerinde görülmemiştir. Bunun yanısıra davalı ... kararı istinaf etmediğinden,bu davalı yönünden önceden hükmedilen vekalet ücreti yönünden yeniden değerlendirme yapılmamıştır. Bu itibarla katılma yoluyla davalı ... ve davacının muarazanın menine dair vekalet ücretine ilişkin istinaf talebinin HMK 353/1b-1.madde gereği reddine,davacının menfi tespite dair istinaf talebinin kabulü ile karar HMK 353/1b-2.madde gereği kaldırılarak aşağıdaki şekilde yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R: Yukarıda açıklanan nedenlerle; A-Muarazanın meni davasında davacının ve davalı ...'ın vekalet ücretine dair istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine, B-Davacının menfi tespite dair davasında istinaf başvurusunun kabulü ile karar HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak yeniden esas hakkında; 1-Muarazanın meni yönünden davalı ...'a karşı açılan davada, dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, 2- Davacı tarafça davalı ...'a karşı açılan menfi tespit davasının kısmen kabulü ile 3.486,41 TLlık kısmından davacının davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine, fazla talebin reddine, 3-Alınması gereken 269,85 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 98,43 TL nin mahsubu ile bakiye 171,42 TL harcın davalı ...'dan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4- Davacının yatırdığı 98,43 TL harcın davalı ...'dan alınıp davacıya verilmesine, 5-Davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT gereği kabul edilen değer üzerinden hesaplanıp takdir olunan 3.486,41 TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacı tarafa verilmesine, 6-Red olunan kısım yönünden davalı ... lehine AAÜT gereği hesaplanıp takdir olunan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı ...'a verilmesine, 7-Muarazanın meni davasında davacı ve davalı ... yönünden vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, 8-Davacı tarafından yapılan 2.559,75 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 820,00 TL nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, 9-Davalı ... tarafından yapılan 100 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 32,00 TL nin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine, 10-Davalı ...'ın yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 11-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatırılan artan gider ve delil avansından arta kalan kısım var ise yatıran tarafa iadesine, İstinaf incelemesiyle ilgili olarak; Peşin alınan istinaf karar harcının, istinaf eden davacıya isteği halinde ilk derece mahkemesince iadesine, Davalı ...'dan alınması gereken 269,85 TL karar ve ilam harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,Davacının istinaf sebebiyle yapmış olduğu 70 TL istinaf yargılama gideninin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,Davalı ... istinaf sebebiyle yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesin istinaf edenlere ilk derece mahkemesince iadesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 28/12/2023