T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/725
KARAR NO: 2023/3447
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/12/2022
NUMARASI: 2022/107 E - 2022/845 K
DAVANIN KONUSU: Alacak
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle, dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; limited şirket adına olan işyeri aboneliği nedeni ile fiili kullanıcı olan şirket ortağı davalının da sorumlu olduğunu, borcun yapılandırıldığını ileri sürerek 85.251.85.- TL alacağın gecikme cezası ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ticari hayatta büyük başarılara imza atmış olup gerek otomotiv sektöründe gerek gıda sektöründe saygın bir yer edindiğini, Türkiye’nin ileri gelen ve hızla büyüyen sekiz farklı sektörde halka hizmet verdiğini, müvekkilinin yönetim kurulu başkanlığını yaptığı ... San. Tic. Ltd. Şti. hakkında 01.07.2013 tarihinde ... sayılı dosya ile İstanbul ...İcra Dairesinde icra takibi başlatılmış olduğunu, şirketin ödeme emrine itirazı üzerine 30.03.2007 tarihinde itirazın iptali davasının İstanbul 4.Asliye Hukuk Mahkemesinde kabulüne karar verildiğini, ancak davacı vekilinin de dilekçesinde belirttiği üzere müvekkilinin yönetim kurulu başkanlığını yaptığı ... Oto San. Tic. Ltd. Şti. tasfiye halinde olduğundan alacağın tahsil edilemediğini, söz konusu alacağın yapılandırma kapsamına giren bir alacak olduğunu, yapılandırma kapsamına giren alacaklardan 6552 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 213 Sayılı Vergi Usulü Kanunu kapsamına giren maddenin c bendine göre, yayımlandığı tarih itibariyle vadesi geldiği halde ödenmemiş olan ya da ödeme süresi henüz geçmemiş bulunan alacakların ödenmemiş kısmının tamamının ödenmesi şartıyla, bunlara bağlı faiz, cezai faiz, gecikme faizi gibi feri amme alacaklarından vazgeçilerek bunlar yerine bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın ödenmesi esası getirildiğini, söz konusu yapılandırmaya ilişkin belgenin cevap diekçesinin ekinde sunulduğunu, bu kanun hükümlerinden faydalanmak isteyen müvekkilinin 25.11.2014 tarihinde İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Müdürlüğüne .. Sözleşme numaralı aboneliğinden dolayı mevcut borcunun 6552 sayılı kanun kapsamında 18 taksitte ödenmek üzere yapılandırılması talebinde bulunduğunu, ilgili mevzuatın öngördüğü bilgi ve belgeleri tam ve eksiksiz olarak ibraz ettiğini, bu tarih itibariyle Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanuna göre mahsup işlemlerinin yapılmadığının ve bu kamu alacakları ile ilgili olarak açılmış olan davalardan vazgeçilmediğinin aşikâr olduğunu, müvekkilinin 6552 Sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerini gerektiği gibi eksiksiz yerine getirdiğini, dolayısıyla bir hukuka aykırılık bulunmadığı için mahkememizde görülmekte olan bu davanın kötü niyetli olduğunu belirterek, haksız ve mesnetten yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi tarafından; " davacı ile davalının ortağı olduğu şirket arasında abonelik sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmenin borç nedeni ile iptal edildiği, dava dışı şirketin hakkında 03/06/2004 ve 22/05/2007 tarihinde kaçak su tutanağı tutulduğu, dava dışı abonenin 3 kez af başvurusunda bulunduğu, ilk taksitler ödendikten sonra diğer taksitlerin ödenmediği ve bu nedenle dava dışı abonenin af başvurularının iptal edildiği, davalının 27/05/2019 tarihine kadar davacıya toplamda 10.334,93TL ödeme yaptığı ....Mahkememizce dosyaya sunulan belgelerin ve alınan bilirkişi raporlarının incelenmesi sonucunda davalının ödemediği su faturalarının toplam bedelinin 15.097,96TL olduğu, bu bedele 22/05/2007 tarihli kaçak su bedeli olan 1.564,37TL nin de dahil olduğu, yapılan hesaplamalar sonucunda su bedeli borcunun 15.097,96TL, tahakkuksuz bedelinin 10.753,90TL olduğu, gecikmeli ödenen faturaların ödeme tarihine kadar gecikme cezasının 20.711,07TL olduğu, ödenmeyen faturaların 24/01/2019 tarihine kadar işleyen gecikme cezasının 40.293,53TL olduğu (bilirkişi raporu sf.6 daki tablo)" gerekçesiyle Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile 15.097,96TL su bedeli, 10.753,90 TL taahhuksuz bedel, 48.182,40TL gecikme cezası olmak üzere toplam 74.034,26TL nin 24.366,96 TL sine dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Karar karşı taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonunda 13/10/2021 tarih ve 2020/1360 E-2021/2647 K sayılı kararımızla "Buna göre, limited şirketin kural olarak şirket malvarlığı ile borçtan sorumlu olduğu, ortağının borçtan şahsi sorumluluğunun ise alacaklıyı kasten zarara uğratma ve bilerek zarar verme sebeplerine bağlı olduğu halde mahkemece TTK 553. Maddesi kapsamında araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun değildir." gerekçeleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda;" Somut olay bakımından yapılan kontrolde davacının davalı şahsın davalı dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. Haricinde fiili kullanıcı olduğunu iddia etmiş olduğu görülmektedir. Uygulamada fiili kullanıcı ile abonenin farklı kişiler olması halini kira ilişkilerinde görmekteyiz. Yani kiraya veren abone iken kiracı fiili kullanıcı olmaktadır. Eldeki davada ise davalı, dava dışı abone şirketin ortağı konumundadır. Şirket ortaklığının haricinde herhangi bir şekilde farklı fiili kullanımı ticaret sicil kayıtları uyarınca söz konusu değildir. Nitekim davacı tarafça da davalının şirket ortağı olması haricinde farklı bir fiili kullanımı olduğu hususu iddia edilmediği gibi ispatlanamamıştır. Davalının dava dışı şirketin ortağı olması sebebiyle sorumluluğu hususu irdelendiğinde; kural olarak sermaye şirketi türü olan limited şirketlerde borçlardan şirket malvarlığı ile sorumluluk ilkesi esastır. Şirket ortakları TTK m. 553/1 hükmünün " Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar." şeklindeki düzenlemesinden de açıkça görüleceği üzere alacaklıları kasten ve bilerek, kendi kusurlu davranışı sebebiyle zarara uğratması halinde şahsi malvarlıklarından da şirket borçları sebebiyle sorumlu olurlar. İşbu sorumluluğa hükmedilebilmesi için zarara uğradığını iddia eden alacaklı tarafça şirket ortağının kusurlu davranışlarının ispatlanması gerekmekte olup somut olayda davacı tarafça TTK m.553 hükmüne dayalı olarak davalının herhangi bir şekilde kusur bulunduğu iddiasında bulunulmadığı, aksine davalının ayrıca fiili kullanıcı iddiasında bulunmuş olması karşısında dava dışı şirketten alacağın tahsil edilememesi sebebiyle davalıya husumet yöneltilemeyeceği kanaatine varılmakla mahkememizin kaldırma sonrası 1. Celsesinde kurulan bilirkişi incelemesine yönelik ara karardan rücu edilmiş olup mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 2021/2599 Esas, 2022/1439 Karar Sayılı, 11/05/2022 Tarihli ilamı da göz önünde bulundurulmakla davacının davasının reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Davacı vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; mahkemece BAM kararında yazılı gerekçeye aykırı olarak araştırma yapılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı ...'nun yönetim kurulunda yer aldığı diğer şirketlerin hepsinde alacaklı müvekkili İdareyi kasten zarara uğratmak gayesiyle hareket ettiğini, tüm şirketlerin müvekkili ... Genel Müdürlüğüne ödenmemiş çok yüksek tutarlı borçları olduğunu, davalının hiç bir şekilde borç ödemek gibi bir niyet taşımadığını, tamamen alacaklıları zarar uğratmak gayesiyle hareket ettiğini, davalının MK 2. de ifadesini bulan dürüstlük ve iyiniyet kaidesine uygun hareket etmediğini, davaya davaya konu ... Mahallesi ... Sokak No ... Beşiktaş adresinde davalarının ortağı olduğu ... Ticaret Limited Şti. adına kayıtlı sözleşmeden doğan alacaktan fiili kullanıcı olarak sorumlu olduğu gibi bütün borcu senetlendirmek suretiyle de davalı taraf da sözleşme borcundan sorumlu hale geldiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. HMK.nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; Dava, dava dışı şirketin aboneliğine ilişkin yerde gerek normal tüketim ve gerekse kaçak tüketim bedellerinin tahsiline yönelik alacak talebine ilişkindir. Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 2017/786 esas, 2018/6284 karar sayılı içtihadı ve Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 2016/13409 esas, 2018/6594 karar sayılı içtihadında belirtildiği üzere, 6102 sayılı TTK m. 644/1-a atfı ile uygulanması gereken TTK m. 553 uyarınca, kanun veya anasözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederek zarara yol açan yöneticiler şirkete, şirket alacaklılarına ve ortaklara karşı sorumludurlar. Konuya ilişkin Dairemizin 2021/416 E.2021/3285 K.sayılı 08/12/2021 tarihli ve oy çokluğuyla alınan en son Daire görüşüne ilişkin emsal ilamda; "Hal böyle olunca, kaçak elektrik kullandığı belirlenen dava dışı şirkette kaçak elektrik kullanımı nedeniyle yöneticinin de şirketle birlikte ve şirket gibi haksız fiilden, bir başka deyişle kaçak elektrik kullanımından kaynaklanan zarardan müteselsil sorumluluğunun bulunduğu kabul edilerek,tarafların esasa ilişkin delillerinin ve alınan bilirkişi raporu ile rapora yönelik itirazların değerlendirilmesi ve takibe konu borcun belirlenmesi gerektiğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kabulü ile kararın kaldırılmasına" oy çokluğu ile karar verildiği anlaşılmıştır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 49.maddesi hükmüne göre tüzel kişiler, kanuna ve kuruluş belgelerine göre gerekli organlara sahip olmakla, fiil ehliyetini kazanırlar. Aynı kanunun 50.maddesi hükmüne göre de organları, hukukî işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokarlar ve organlar, kusurlarından dolayı ayrıca kişisel olarak sorumludurlar. Bu hukuksal olguların sonucu olarak tüzel kişinin organı niteliğindeki yöneticilerin, tüzel kişi adına ve yararına işledikleri haksız fiillerden dolayı zarar gören üçüncü kişilere karşı tüzel kişi ile birlikte Borçlar Kanununun 41 ve Türk Medeni Kanunu'nun 50/3.maddesi hükmüne göre haksız fiil faili olarak sorumlu tutulmaları gerekir. Bu halde tüzel kişinin ve organlarının sorumluluğun türünün Borçlar Kanununun 51.maddesi hükmünde düzenlenen zincirleme (müteselsil) sorumluluk olacağı kuşkusuzdur. Dosya içeriğinden, davalının dava dışı şirketin yönetim kurulu başkanı olduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından; davaya konu kaçak tutanağının düzenlendiği,bu nedenle kaçak su tahakkuku ile dava dışı şirket aboneliğine ilişkin normal su tüketim faturasının da yine davalıdan tahsilinin talep edildiği görülmüştür. Somut olayda davacı dava dışı borçlu abone şirketin ödenmeyen normal tüketim borçları yönünde davalı yönetim kurulu üyesi davalıdan talepte bulunamaz.Davacı normal tüketim faturaların dava dışı şirketten talep etmek zorundadır. Ancak tüzel kişinin ve organlarının sorumluluğun türünün Borçlar Kanununun 51.maddesi hükmünde düzenlenen zincirleme (müteselsil) sorumluluk olacağından , tüzel kişinin organı niteliğindeki yöneticilerin, tüzel kişi adına ve yararına işledikleri haksız fiillerden dolayı zarar gören üçüncü kişilere karşı tüzel kişi ile birlikte Borçlar Kanununun 41 ve Türk Medeni Kanunu'nun 50/3.maddesi hükmüne göre haksız fiil faili olarak sorumlu tutulmaları gerektiğinden,dava konusu yerdeki kaçak su kullanımı eylemi ve kaçak su tahakkukundan davalının sorumlu tutulması gerektiği kabul edilmelidir. Bu doğrultuda davacının abonelik nedeniyle normal tüketim bedeli olarak talep ettiği ödenmeyen su bedeli alacağı ile dava konusu yerde yapılan kaçak su tüketimi sebebiyle kaçak su tahakkuk bedellerinin tamamen ayrıştırılarak,kaçak su tahakkuk bedellerine uygulanacak gecikme zammı ayrıca hesaplanmalı ve davalının kaçak tüketim bedelinden sorumlu olduğu bedelin belirlenmesi gereklidir. Dosyada alınan kök ve ek bilirkişi raporlarında normal ve kaçak tahakkuk bedellerinde gecikme zammının herbir talep yönünden asıl alacaklarla birlikte ayrı ve ayrıntılı hesaplanmadığı,dosyadaki bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Bu doğrultuda bilirkişiden ek rapor alınarak, davalının sorumlu olduğu kaçak su tahakkuk bedeli olan asıl alacak ile kaçak su tahakkuk bedeli yönünden gecikme zammı hesaplanarak davacının toplam kaçak tahakkuk alacağının belirlenmesi gerektiğinden mahkemenin kararı usul ve hukuka uygun bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulü ile kararın HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, kararın, HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasıyla, yeniden yargılama yapılıp bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine, Peşin alınan istinaf karar harcının istinaf edene isteği halinde iadesine, İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.16/11/2023
KARŞI OY Dava, dava dışı şirketin abonesi olduğu yerde normal kullanım ve kaçak kullanım nedeniyle tahakkuk eden borcu ödemediği iddiasına dayalı alacağın tahsili istemiyle başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Dairemiz kaldırma kararı sonrası mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Davada çözülmesi gereken öncelikli konu tüzel kişinin borcundan dolayı organların şahsi sorumluluğunun olup olmadığına ilişkindir. Davacı, dava dilekçesinde şirketin abone ve fiili kullanıcı olarak sorumlu olduğunu, davalının da vekili aracılığıyla borcu senetlendirmek suretiyle sorumlu hale geldiğine dayanmış, TTK 553 maddesi gereğince de davalının şirket borcu nedeniyle sorumlu olduğuna dayanmamış, bu sorumluluğun sebep ve delillerini göstermemiştir. Buna göre kaçak tespitinin yapıldığı yerde dava dışı şirketin faaliyet gösterdiği, celbedilen dosyada davalı şirket yetkilisinin 31.05.2011 tarihli yapılandırma başvurusunun vekil sıfatıyla ... tarafından yapıldığı, dilekçe ekinde bulunan vekaletnamenin ise şirket adına, yetkili sıfatıyla ... tarafından verildiği görülmektedir. Dava konusu yerde dava dışı şirketin faaliyet gösterdiği, davalının fiili kullanıcı ve abone olmadığı, davacı tarafça da bunun aksinin kanıtlanamadığı görülmektedir. Dolayısıyla, davacının, burayı davalının kullandığı yönündeki iddiası ispatlanamamıştır. Öte yandan, sermaye şirketi türü olan limited şirketlerde ortaklar açısından sınırlı sorumluluk ilkesi geçerlidir. Bu ilkenin bir sonucu olarak ortağın asıl borcu, taahhüt ettiği sermayeyi ödemektir. Sermaye borcunu tam olarak yerine getiren ortağın sorumluluğu sona ermektedir. Türk Hukukunda ortaklar, limited şirketin borçlarından şahsen sorumlu değildirler. Yüksek Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2015/15522 E- 2017/8259 K sayılı kararında belirtildiği gibi; Şirket veya kurumların ayrı tüzel kişiliği vardır. Bu kişilik fiziki ve gerçek bir kişilik olmayıp hukuken kabul edilen hukuki bir kişiliktir. Tüzel kişilik olarak şirket veya kurumların aktif veya pasif husumet ehliyetleri vardır. Tüzel kişilikleri olan şirket veya kurumların ortak ve çalışanları, şirket veya kurumları oluşturan kişilerdir. Tüzel kişiliği oluşturan gerçek kişilerin, şirket veya kurumlardan ayrı olarak aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olduğu kabul edilemez. Tüzel kişiler işlem ve eylemlerini bizzat yapmayıp, ortak veya çalışanları olan gerçek kişiler aracılığı ile yaparlar. Dolayısıyla tüzel kişilerin ortak ve çalışanlarının şirket veya kurum adına yaptığı işlem ve eylemler sırasında meydana gelebilecek kasıt, kusur ve kabahatler tüzel kişinin kasıt, kusur ve kabahatini oluşturur. Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 2017/786 esas, 2018/6284 karar sayılı içtihadı ve Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 2016/13409 esas, 2018/6594 karar sayılı içtihadında belirtildiği üzere, 6102 sayılı TTK m. 644/1-a atfı ile uygulanması gereken TTK m. 553 uyarınca, kanun veya anasözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederek zarara yol açan yöneticiler şirkete, şirket alacaklılarına ve ortaklara karşı sorumlu oldukları benimsenmiştir. Somut olayda; davalı dava dışı tüzel kişi adına hareket ettiğinden davalıya takip veya davada husumet yöneltilemez. Davacı da dava dilekçesinde TTK'nın 553. Madde kapsamında davalının sorumlu olduğunu ileri sürmemiş, davasını bu olguya dayandırmamış, dava dışı borçlu şirketin, davalının kusuruyla borcu ödemediğini, iddia ederek fatura bedellerinin davalıdan tahsilini talep etmekte ise de davanın abonelik ve fiili kullanıma bağlı olarak başlatıldığı, şirket yöneticisinin zarara uğratan eylemi nedenine dayanılmadığı açıktır. Buna göre, davacının dava dilekçesinde şirket ortağının sorumluluğuna dayanmadığı da gözetildiğinde mahkeme kararında belirtilen gerekçelerle verilen karar usul ve yasaya uygundur.Bu itibarla, ilk derece mahkemesince verilen kararda mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği hukuki ve vicdani kanaatinde olmam nedeniyle sayın çoğunluğun gerekçe ve görüşüne katılmamaktayım.16/11/2023