T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/1920
KARAR NO: 2024/1444
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/01/2023
NUMARASI: 2018/1054 E - 2023/55 K
DAVANIN KONUSU: Sözleşmenin İfası
KARAR TARİHİ: 21/05/2024
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ... Bağımsız Denetim şirketinin Türkiye'de bağımsız denetim, bilgi sistemleri denetimi, iç denetim ve muhasebe hizmetlerini sunduğunu, ... Yönetim Hizmetleri şirketinin ise ... Bağımsız Denetim şirketinin ilişkili olduğu kuruluşlardan olduğunu, müvekkilinin ... Bağımsız Denetim şirketinde 30 seneyi aşkın bir süre boyunca görev yaptığını, müvekkilinin 01/06/2012 tarihli ortaklık sözleşmesi gereği kurulan ortaklık tarafından ... Bağımsız Denetim şirketinin yönetim kurulu başkanı olarak görev yapmakta iken 30/10/2016 tarihinde hiçbir hakkını alamadan ayrılmak zorunda bırakıldığını ve 22/05/2017 tarihli genel kurul toplantısında da yönetim kurulundaki görevine resmen son verildiğini, söz konusu ortaklık sözleşmesinin herhangi bir kopyasının taraflar nezdinde bulunmadığını ve yediemin olarak saklandığını, ... şirketleri ve ... ile müvekkili arasında 11/08/2017 tarihinde bir emeklilik sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin 3.4 maddesi hükmü uyarınca ödenmemiş kar payları kalemlerine karşılık gelmek üzere 4 adet bono düzenlendiğini ve yediemin olarak davalı ...'ye verildiğini, karşı tarafça 31/05/2018 tarihinde gönderilen yazı ile müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmayacağının bildirildiğini, ayrıca davalı ... tarafından müvekkiline gönderilen 05/06/2018 tarihli ihtarname ile karşı tarafın 31/05/2018 tarihli bildirimine atıf yapılarak bonoların müvekkiline teslim edilmeyeceğini bildirdiğini, müvekkiline talep etmesine rağmen finansal tablolar ya da zarar dağıtım metodolojisinde baz alınan hesaplama detayları ve işlemlere ilişkin verilmekle mükellef olunan bilgi veya belgelerin verilmediğini, müvekkilinin 16/04/2018 tarihinde ... Bağımsız Denetim çalışanları ile toplantı gerçekleştirdiğini ancak toplantıda müvekkilinin sorularının cevapsız bırakıldığını, ikinci bir toplantıda yine müvekkilinin talep ettiği veri ve bilgilerin kendisine verilmediğini, diğer davalı ... tarafından gönderilen ... yevmiye numaralı ve 08/06/2018 tarihli ihtarnamede "finansal raporlamaların denetlenmesi ve zarar dağıtım metodolojisi baz alınarak yapılmış hesaplamalar sonucunda" müvekkilinin hiçbir alacağının olmadığını belirtmiş ise de bu durumun herhangi somut bir veriye dayanmadığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile bonoların yedieminden alınarak müvekkiline iadesini, bonolar üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı ile diğer davalılar ve ... arasında 11/08/2017 tarihinde imzalandığı belirtilen emeklilik sözleşmesinin tarafı olmadığını ve sözleşmeye aykırılık ile ilgili iddialara da dair bir bilgisinin bulunmadığını, davacı tarafından iadesi talep edilmiş uyuşmazlık konusu bonoların, müvekkiline ... tarafından teslim edildiğini ve 05/06/2018 tarihli yazı ile müvekkiline bonoları davacıya teslim etmemesi yönünde talimat verdiğini, müvekkilinin de bu talimata uyarak bonoları davacıya teslim etmediğini, müvekkilinin bu hususu Beşiktaş ... Noterliğinin 08/06/2018 tarihli ve ... numaralı ihtarnamesiyle davacıya bildirdiğini, müvekkilinin pasif husumetinin bulunmadığını, müvekkilinin bonoları yediemin sıfatıyla sakladığını ve davacının bonoların iadesini müvekkilinden talep etme hakkının bulunmadığını, bu hususlar doğrultusunda davacının davayı müvekkili aleyhine açmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin bonoları teslim etme yükümlülüğünün diğer davalıların yazılı talebinin varlığına bağlı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ... Bağımsız Denetim ve ... A.Ş. ile ... Yönetim Hizm.A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; emeklilik sözleşmesinin davacı tarafından sunulmayan 14.sayfasında bu sözleşmeden kaynaklanan ve bu sözleşme ile ilişkili olan tüm uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiğinin öngörüldüğünü, davacının dava dilekçesi m3.1.3'e atıf yapmış ise de ilgili maddenin ilk ve son cümlelerine yer vermekten imtina ettiğini, iş bu madde uyarınca davacı bilgi ve belge sunulması, davacıya zararın hesaplanmasına müdahale etme veya hesaplamada değişiklik yapılmasını talep etme hakkını vermeyeceği ve ...'nin zarar miktarı hakkında davacıya bir veto hakkı tanıdığı şeklinde yorumlanmayacağını, halbuki davacının bu cümle aksine zarar miktarına ilişkin hesaplamanın hatalı olduğunu ileri sürdüğünü, bu hatanın tespiti için bilirkişi incelemesi talep ettiğini, talep sonucunun bu hatanın varlığı iddiasına dayandığını, sözleşmedeki 3.1.4 ve 3.1.5 ile öngörülen maddelere ilaveten 3.1.1-3.1.2 ile davacıya iki ödeme daha yapılmasının öngörüldüğünü, ancak bu ödemelerin yapılması ve tutarının emeklilik sözleşmesi 3.1.3 ile öngörülmüş ve varlığı eski CEO davacı tarafından kabul edilmiş, geçmişte yapılan fazla dağıtımdan kaynaklanan zararın miktarına ve bu zararın bölüştürülmesi sonucu davacıya tekabül edecek paya tabi kılındığını, sözleşmeyle öngörülüp davacı tarafça varlığı kabul edilen "geçmişte yapılan fazla dağıtımdan kaynaklanan zarar"ın varlığı sözleşme itibariyle henüz tespit edilmediğini, tahkim yerinin İsviçre Zürih olduğunu, sözleşme ile öngörülen ödemeler toplamının 1.019.147 Amerikan Doları olduğunu ve sözleşme imzalandığı tarihte davacıya ödendiğini, davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; Davanın kısmen kabulüyle her biri 11 Ağustos 2017 keşide tarihli olan 268.650 TL, 995.000 TL, 324.000 TL ve 1.120.701 TL olan bonoların ...'den alınarak davacıya verilmesine, Aynen iadenin mümkün olmaması halinde İİK 24. Maddesi gereğince bu bedellerin davalılar ... Bağımsız ve ... yönetim şirketinden müteselsilen tahsilinin icra müdürlüğünce uygulanmasına, Senedin iade edilmemesi halinde güvenilir kişinin sorumluluğunun doğduğu haller henüz gerçekleşmediğinden gerçekleştiğinde ayrı bir dava konusu olması gerektiğinden müteselsilen sorumlu tutulması talebinin bu aşamada reddine, Davalı ... kanuni taraf olmakla aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.Mahkemece verilen kararı, davalılar vekilleri istinaf etmiştir. 1- Davalı B... vekilince verilen istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davaya konu uyuşmazlığın kaynağı olan davacı ve diğer davalılar arasında akdedilmiş Emeklilik Sözleşmesi’ne taraf olmadığı, davacı ile arasında diğer bir sözleşme de bulunmadığı ve bu nedenle huzurdaki dava bakımından pasif husumeti bulunmadığı,müvekkilinin işbu uyuşmazlığa ilişkin olarak yalnızca ... (...) ile arasında bir sözleşme bulunduğu, söz konusu sözleşme tahtındaki tek sorumluluğu ise, diğer davalı ... Bağımsız Denetim ve ... A.Ş.’nin talimatı üzerine bonoları Davacı’ya teslim etmek olduğu, mahkemece terditli bir hükme varmış olup, kararın bu nedenle de usule ve kanuna aykırı olduğu, Mahkemece görevlendirilen bilirkişilerin, kendilerine tevdi edilen görevi yerine getirmediği, raporların alınma sebebinin , davacı ve diğer davalılar arasında uyuşmazlık konusu olan “Emeklilik Sözleşmesi ile öngörülen zararların hesabının doğru biçimde yapılıp yapılmadığı” hususunun açıklığa kavuşturulması olduğu, kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,kaldırılması istenmiştir. 2- Davalı Şirketler vekilince verilen istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin, huzurdaki yargılamanın başından bu yana delilleriyle birlikte ortaya koydukları maddi vakıalarla çelişen, aynı zamanda usüle aykırı bir karar tesis ettiği, eldeki davada geçerli tahkim şartı ve usulüne uygun tahkim itirazları gözönünde bulundurularak usulden reddine karar verilmesi gerektiği, uyuşmazlığa konu Emeklilik Sözleşmesi'nde yer alan geçerli tahkim şartı ve usulüne uygun olarak ileri sürülen tahkim ilk itirazına rağmen ,dosyanın esasına girilerek hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, mevcut uyuşmazlığın, davacı, müvekkilleri ve İsviçre'de mukim ... (...) arasında akdedilmiş tarafları yönünden yabancılık unsuru İçeren Emeklilik Sözleşmesi'nden kaynaklandığı, söz konusu Emeklilik Sözleşmesi'nin 9.10 hükmü (Tahkim Şartı”) uyarınca; "İşbu Sözleşme'den doğan veya bu Sözleşme ile bağlantılı uyuşmazlıkların tamamı nihai olarak uluslararası Ticaret Odası'nın Tahkim Kurallarına (“ICC Kuralları”) göre atanan üç hakem tarafından İCC Kuralları'na uygun bir şekilde çözümleneceğine dair düzenleme bulunduğu, bu doğrultuda, Davacı, Müvekkilleri ve İsviçre'de mukim ... (...) tarafından İngilizce olarak müzakere edilen ve 11 Ağustos 2017 tarihinde akdedilen Emeklilik Sözleşmesinin, geçerli bir tahkim anlaşması içerdiği,buna uygun olarak, müvekkilleri adına dava dosyasına süresi içinde sunulmuş cevap dilekçesi İle Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK”) m.116/1/b ve m. 117/1 hükümlerine ve Emeklilik Sözleşmesi'nde yer alan Tahkim Şartı'na istinaden "uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği” ileri sürüldüğü, Yerleşik Yargıtay içtihadında da kabul görmüş olan uygulama doğrultusunda, bu itirazlarına istinaden davanın usulden reddi gerekmekte iken esas yönünden incelemeye geçilmesinin hukuka aykırı olduğu, ne var ki, İlk Derece Mahkemesinin tümüyle haksız ve mesnetsiz bir biçimde, Emeklilik Sözleşmesi'nde yer alan Tahkim Şartı'nın geçersiz olduğundan bahisle tahkim itirazının reddine karar verildiği, kararda, Emeklilik Sözleşmesi kapsamında diğer davalı ...'ye teslim edilmiş olan Bonolara atfen, matbu “Kambiyo senetlerinin her birinde de "senet vadesinde ödenmediğinde....ihtilaf vukuunda İstanbul (Çağlayan) Mahkemelerinin... yetkili olacağına ilişkin şart bulunduğu” ve bu nedenle "İstanbul (Çağlayan) Mahkemelerinin..." yetkili olacağına ilişkin kayıt nedeniyle Emeklilik Sözleşmesindeki tahkim iradesinin, davaya konu bonolar açısından tereddüte yer vermeyecek şekilde kesin olduğundan bahsedebilmenin taraflar arasında akdedilmiş olan Emeklilik Sözleşmesi ile bağlantısı hiçbir suretle mümkün olmadığı,bonolar'ın hukuki niteliği ve incelenmeksizin verilen bu hukuka aykırı ve dayanaksız olduğu, her ne kadar kararda, uyuşmazlığa konu Emeklilik Sözleşmesi kapsamında diğer davalı ...'ye teslim edilen bonoların üzerinde yer alan yetki anlaşması nedeniyle Tahkim Şartı'nın geçerli olmadığı ifade edilmişse de, bu iddianın kabulünün mümkün olmadığı, Emeklilik Sözleşmesi'nde yer alan Tahkim Şartının, hiçbir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve kesinbir tahkim iradesi içerdiği, bonoların İstanbul mahkemelerini yetkili kılan bir yetki anlaşması içermesi, bu durumu hiçbir suretle değiştirmeyeceği, zira, Bonolar üzerinde yer alan yetki anlaşması bono bedelinin ödenmemesi hali için öngörüldüğü, bonolarda yer alan yetki şartının -geçerli olmamakla birlikte- tek sonucunun bonoların davacı'ya tesliminden sonra başlatılacak icra takibinin İstanbul icra dairelerinde başlatılacak olması olduğu, İlk Derece Mahkemesinin kararda bu hususu göz önünde bulundurmamış ise de Türk hukukunda kiymetli evraklar bakımından sebepten soyutluk ilkesinin hakim olduğu, ilgili bonoların kanunen taraflar arasındaki temel hukuki ilişki olan Emeklilik Sözleşmesi'nden soyut olduğu gözetildiğinde, üzerlerinde yer alan yetki anlaşmasının da Emeklilik Sözleşmesi'nde yer alan Tahkim Şartı'nın geçerliliği bakımından bir etki doğurmayacağı, mevcut uyuşmazlığın bono bedellerin ödenmemesinden kaynaklanmadığı, her halükârda bu yetki anlaşmasının geçersiz olduğu, HMK m. 17: uyarınca "Tacirler veya kamy tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler.” ,ancak davacının ne tacir ne de kamu tüzel kişisi olduğu, bu halde davacının bir yetki anlaşması akdetmesinin mümkün olmadığı, geçersiz bir yetki anlaşmasına istinaden tahkim itirazının reddinin hukuka aykırı olduğu,usuli itirazlar yanında esas yönünden de kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. HMK.nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; Emeklilik Sözleşmesi'nin 9.10 hükmü (Tahkim Şartı”) uyarınca; "İşbu Sözleşme'den doğan veya bu Sözleşme ile bağlantılı uyuşmazlıkların tamamı nihai olarak uluslararası Ticaret Odası'nın Tahkim Kurallarına (“ICC Kuralları”) göre atanan üç hakem tarafından İCC Kuralları'na uygun bir şekilde çözümlenecektir.9.10.1. Tahkim yeri Zürih, İsviçre olacaktır.9.10.2, Tüm tahkim muameleleri İngilizce olarak yürütülecektir.910.3. Tarafları tahkim heyetinin kararının kendileri için nihal ve bağlayıcı olacağını kabul eder ve tahkimin Taraflarından her biri, tahkim heyetinin kararına itiraz etmesine imkân tanıyan her türlü haktan feragat eder.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.Dava konusu uyuşmazlıkta davalı taraf cevap dilekçesinde tahkim ilk itirazı ileri sürmüştür. Tahkim ilk itirazı HMK. m. 413'te şu şekilde düzenlenmiştir:(1) Tahkim sözleşmesinin konusunu oluşturan bir uyuşmazlığın çözümü için mahkemede dava açılmışsa, karşı taraf tahkim ilk itirazında bulunabilir. Bu durumda tahkim sözleşmesi hükümsüz, tesirsiz veya uygulanması imkânsız değil ise mahkeme tahkim itirazını kabul eder ve davayı usulden reddeder.(2) Tahkim itirazının ileri sürülmesi, tahkim yargılamasına engel değildir. ”şeklindedir.Sözleşmede tahkim yeri İsviçre olarak belirlenmiştir. Tahkim yoluna başvurulması halinde anılan hakem kararı yabancı hakem kararı sayılacaktır. Bu nedenle geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı hususunda Türkiye'nin taraf olduğu Newyork Sözleşmesi hükümlerine bakılmalıdır. Tarafların sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmalar Tahkim Sözleşmesi olarak adlandırılmakta, olup yalnızca iki tarafın iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir. İster bağımsız bir tahkim sözleşmesi şeklinde isterse bir tahkim şartı şaklinde yapılsın tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. Tahkim sözleşmesinin tabi olduğu şekil 1958 tarihli New York Sözleşmesi'nin 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre geçerli tahkim şartından bahsedebilmek için taraflarca imzalanmış yazılı bir anlaşma, karşılıklı mektup teatisi veya telgraf aranmaktadır. Davaya konu Sözleşme uyarınca yeddiemin tarafından muhafaza edilen ve davalı şirketlerin borçlu olarak gösterildiği, davacının lehtar olduğu bonoların teslimi bu mümkün olmadığı takdirde bedellerinin ödenmesi taleplerinin işbu anlaşma ile ilgili ve anlaşmadan kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır.Bonolardaki yetki şartının ancak, alacaklı takip talebinde yazılı para alacağının dayanağı olarak sözleşme ve protokolü değil, bonolara dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığında koşulları varsa dikkate alınacak bur husus olup,somut olayda Emeklilik Sözleşmesindeki tahkim şartı (dava şartı) yönünden bir etkisi bulunmamaktadır.HMK'nın 116. maddesinde tahkim itirazı ilk itirazlar arasında sayılmış olup davalı şirketler vekilince süresinde tahkim ilk itirazında bulunulmuştur. Tahkim şartına ilişkin işbu sözleşme hükmünün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 412 nci maddesi gereğince geçerli ve kanunun aradığı şekilde yapıldığı, Mahkemece yukarıda açıklanan hususlar uyarınca geçerli bir tahkim şartı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken ,esasa girilerek karar verilmesi usul ve hukuka aykırı olmuştur. Davalıların istinaf talebinin kabulü ile karar HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak yeniden esas hakkında; "davanın usulden reddine" dair aşağıda yazılı olduğu şekilde karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davalıların istinaf talebinin kabulü ile karar HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak, yeniden; 1-DAVANIN USULDEN REDDİNE, 2-Harçlar Yasası uyarınca alınması gereken 427,60 TL karar harcının davacı tarafça peşin olarak yatırılan 46.240,77 TL harçtan mahsubu ile bakiye (fazla) 45.813,17 TL 'nin talebi halinde davacıya iadesine, 3-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı şirketlerin yargılama sırasında yapmış olduğu 10.409,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalılara verilmesine 5-Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT uyarınca 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısımların kararın kesinleşmesi halinde yatıran taraflara ilk derece mahkemesince iadesine,
İstinaf incelemesiyle ilgili olarak; Davalılardan peşin alınan istinaf karar harcının, istinaf edene isteği halinde ilk derece mahkemesince iadesine,Davalıların istinaf aşamasında yapmış olduğu 142,00 TL istinaf masrafının davacıdan alınarak davalılara verilmesine,İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesinleştiğinde istinaf eden tarafa ilk derece mahkemesince iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.21/05/2024