İT.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2025/2578
KARAR NO : 2026/1160
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/05/2025
NUMARASI : 2022/109 E - 2025/440 K
İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2022/369-512 E.K. SAYILI BİRLEŞEN DAVA DOSYASINDA
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit /İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 21/04/2026
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVADA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "Muratpaşa Mah. ... Caddesi No: ... Bayrampaşa-İstanbul" adresindeki işyerinde davalı ... çalışanları tarafından yapılan denetimler sonucu" sözleşmeli sayacın kafasından "üç faz" harici hat çekilerek kaçak elektrik kullanıldığı" iddiasıyla 13.01.2022 tarihinde ... seri nolu Kaçak-Usulsüz Elektrik Kullanım Tutanağı düzenlendiğini, söz konusu tutanak gereğince 27.01.2022 son ödeme tarihli , 3.426.326,58 TL ve 677.349,72 TL bedelli iki adet fatura tahakkuk olunduğunu, müvekkilinin bu iş yerinde fason olarak metal kaplama işi yapıldığını ve elektrik enerjisi ile mekanik olarak çalışan bir adet erozyorik temizleme makinası, üç adet kurutma makinası ve bir adet arıtma tesisi mevcut olduğunu, 2021 yılının Aralık ayı sonu ve 2022 yılının Ocak ayı başı müvekkilin işyerine bir adet otomotik olarak çalışan kaplama makinası kurulduğunu, bu nedenle iş yerinde aylık ve mevsimsel periyotlarda tüketimin farklılık gösterebi- leceğini, dava dilekçesi ekinde sunulan faturaların usul ve yasalara aykırı olarak tahakkuk ettirildiğini, bu iş yerinde kaçak elektrik kullanımına ilişkin faturalarda yazılı meblağların kullanılmasının fiziken mümkün olmadığını beyanla;müvekkilinin dava konusu 27.01.2022 son ödeme tarihli 3.426.326,58 TL ve 677.349,72 TL bedelli iki adet kaçak elektrik faturası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ile işbu faturaların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıya ait ... numaralı tüketim noktasına ait adreste 13.01.2022 tarihinde yapılan kontrolde; sözleşmeli sayacın kofrasından "üç faz", harici hat çekilerek enerji kullanıldığı tespit edilmekle ... sayılı kaçak tespit tutanağı tanzim edildiğini, ilgili tutanağa istinaden 3.426.326,58 TL kaçak ve 677.349,72 TL ek tüketim bedeli tahakkuk edildi- ğini, kaçak elektrik kullanım tespiti ve tahakkukunun mevzuata uygun olduğunu, kurum işlemlerinde hata bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.
BİRLEŞEN DAVADA:
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket çalışanlarınca davalı/ borçlunun kullanımında ... hizmet numaralı adreste 13.01.2022 tarihinde yapılan kont- rollerde sayaç kofrasından üç faz harici hat çekilerek sayaçtan geçirilmeden kaçak elektrik kullanıldığının tespit edilmesi üzerine ... seri numaralı kaçak elektrik tespit tutanağı tanzim edildiğini, bu tutanağa istinaden tahakkuk olunan 3.426.326,58 TL kaçak faturası ve 677.349,72-TL tutarında kaçak ek faturası ödenmediğinden davalı borçlu aleyhine kaçak elektrik bedeline gecikmiş gün faizi ve faizin KDV'si ilave edilerek 4.186.318,87TL'nin tahsili amacıyla İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının haksız itirazı nedeniyle takibin durduğunu beyanla ; itirazın iptali ile takibin devamına, davalı/borçlunun hükmolunacak meb- lağın % 20’sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatı ile mahkumiyetine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde ; müvekkilinin metal kaplama işi ile uğraştığını ve fason çalışma yürüttüğünü, kendisine tahakkuk ettirilen elektrik fatura bedellerinin düzenli olarak ödendiğini, müvekkili tarafından kaçak elektrik enerjisi kullanılmadığını, kaçak fatura niteliğinde düzenlenmiş evrakın usul ve yasaya aykırı olarak tanzim edildiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonunda: "Mahkemece alınan kök ve ek raporların hükme ve denetime elverişli olduğu, davacının işletmesindeki ekipmanlar, genel tüketim alışkan- lıkları, fatura miktarındaki düşüş ve farklılıklar birlikte değerlendirildiğinde usulsüz kullanımın sabit olduğu , birleşen davada elektrik dağıtım şirketi tarafından alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali başvurusunda bulunulmuş ise de ,dava açıldıktan sonra alacağın tahsil edildiği ve davanın konusuz kaldığı, davacı şirketin alacağının varlığı ve miktarının yargılama sonucunda belirlendiği ve likit olmadığı " gerekçesi ile ;
"ASIL DAVANIN REDDİNE,
BİRLEŞEN DAVADA ;
Davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına,
İcra inkar tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.
İstinaf Başvurusu: Hüküm asıl davada davacı /birleşen davada davalısı ... tarafından istinaf edilmiştir.
... vekili istinaf dilekçesinde: kaçak /usulsüz kullanım tutanağında müvek- kiline ait işyerinde "sözleşmeli sayacın kafasından '' üç faz '' harici hat çekilerek kaçak elektrik kullanıldığı" belirtilmiş ise de ,müvekkili tarafından harici hat çekilmediğini ve kaçak elektrik enerjisi kullanıl- madığını, müvekkilinin 20.01.2022 tarihli itiraz dilekçesi ile işbu tutanağa ve tahakkuk ettirilen dava konusu faturalara itiraz ettiğini, "kaçak elektrik enerjisi kullanıldığı" yönündeki tespiti ve buna bağlı olarak yapılan hesaplamaları kabul etmediklerini,
Bilirkişi raporunda müvekkili adına 21 saat çalışma saati ve günlük 165,44 watt üze- rinden 180 gün için kaçak elektrik tahakkuk hesaplaması ve 185 gün üzerinden de kaçak ek tahakkuk hesaplaması yapıldığını, ancak müvekkilinin işyerinde fason olarak metal kaplama işi yaptığını, bu işyerinde elektrik enerjisi ile mekanik olarak çalışan bir adet erozyorik temizleme makinası, üç adet kurutma makinası ve bir adet arıtma tesisi mevcut iken 2021 yılının Aralık ayı sonu ve 2022 yılının Ocak ayı başı müvekkilin işyerine bir adet otomotik olarak çalışan Kaplama Makinası kurulduğunu, buna ilişkin 2 adet e-Arşiv Fatura delil listesi ekinde sunulduğunu, elektrik tüketimindeki artışın yeni makinelerin kurulmasından kaynaklandığını,
... şirket tarafından müvekkili hakkında karşılıksız yararlanma suçu isnat edilerek suç duyurusunda bulunulduğunu, İstanbul 7.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2023/230 Esas sayılı dava dosyası üzerinden kamu davası açıldığını, iş bu dosyaya hazırlık aşamasında sunulan bilirkişi rapo- runda müvekkil aleyhine 802.285,893 TL hesaplama yapıldığını, kaçak elektrik kullanım iddiasını kabul anlamına gelmemek üzere ceza dosyasına sunulan bilirkişi rapora ile iş bu dosyaya sunulan raporlar arasında çelişki bulunduğunu ve bu çelişkilerin giderilmediğini,
Yargılama devam ederken müvekkili aleyhine ihtiyati haciz kararı alınması sonucu mü- vekkilinin haciz baskısı altında dava konusu faturaları ödemek zorunda kaldığını, menfi tespite ilişkin davanın istirdat davasına dönüştüğünü, bu durumun dahi bilirkişiler tarafından göz ardı edildiğini, alacak hesabı yapılmak yerine ..... menfi tespit talebinde bulunabileceğinin yazıldığını,
Hükme elverişli olmayan rapor esas alınarak usul ve yasaya aykırı karar verildiğini ve müvekkili aleyhine vekalet ücreti ile yargılama giderine hükmedildiğini beyanla kararın kaldırılmasını istemiştir.
İstinaf sebepleri ve 6100 sayılı HMK'nun 355 md. ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre;
Asıl dava İİK 72. Maddesine dayalı menfi tespit, birleyen dava ise İİK 67 maddesine dayalı itirazın iptali talebine ilişkindir.
Dosya kapsamından;... çalışanları tarafından borçlunun kullanımında olan ve çinko kaplama alanında faaliyet gösterdiği ... numaralı tüketim noktasında, 13.01.2022 tarihinde yapılan kontrolde; "sözleşmeli sayacın kofrasından "üç faz", harici hat çekilerek enerji kullanıldığı" tespit edilmekle ... sayılı kaçak tespit tutanağı tanzim edildiği,
Bilahare bu tutanağa istinaden,harici hatta bağlı cihazların kurulu güç bilgilerine göre 27.01.2022 son ödeme tarihli, 625363 kWh karşılığı 3426326,58 TL kaçak faturası ve 642734 kWh karşılığı 677349,72 TL tutarında kaçak ek faturası tahakkuk edildiği,Borçlunun 09.02.2022 tarihinde, kaçak kullanım iddiasına ve faturalara itirazen menfi tespit talepli asıl davayı ikame ettiği,Bilahare söz konusu faturalar son ödeme tarihinde ödenmediğinden, ... tarafından 28.02.2022 tarihinde yukarıda belirtilen toplam 4.103.676,30-TL kaçak tüketim bedeline 70.036,07 TL geçmiş gün faizi + 12.606,50 TL faizin KDV'sinden ibaret toplam 4.186.317,87 TL alacağın tahsili talebiyle davalı aleyhine İstanbul 14. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile ilamsız takibe girişildiği,Borçluyu temsilen vekilinin İcra dosyasına sunduğu 10.03.2022 tarihli dilekçesi ile " "Müvekkilin alacaklı şirkete hiçbir borcu yoktur. İcra takibinde , borca konu kaçak elektrik faturaları müvekkil aleyhine usul ve yasalara aykırı , haksız ve mesnetsiz olarak tahakkuk ettirilmiştir. Tarafımızdan borca konu kaçak elektrik faturalarının iptali için İstanbul 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/109 Esas sayılı dava dosyası ile menfi tespit davası açılmıştır. Müvekkilim tarafından kaçak elektrik enerjisi kullanılmamıştır." diyerek borca ve fer'ilerine itiraz ettiği takibin durdurulmasını istediği,İcra Müdürlüğü'nce takibin durdurulmasına karar verilmekle, 11.05.2022 tarihinde itirazın iptali talebiyle birleşen davanın ikame edildiği anlaşılmaktadır.Mahkemece Elektrik /Elektronik Mühendisi ... ile SMMM ...'den alınan 22.05.2024 tarihli raporda;Tüketim kıyaslamaları doğrultusunda; tutanak öncesi (harici hat çekilerek kullanıldığı iddia edilen dönem) günlük tüketim ortalaması (268,82 kwh/gün) ile tutanak sonrası bağlantılar düzeltildikten sonraki dönem günlük tüketim ortalaması (2268,59 kwh/gün) arasında bariz fark bulunmaktadır. Harici hat üzerinde 165,40 kw güç tespit edilmiş, sayacın sadece 28,00 kw güç kayıt etmesi harici hattın varlığına bir başka işa- rettir. Sunulan fotoğraflar doğrultusunda harici hat üzerinde tespit edilen akımlar görselleştirilmiştir. Tutanak tarihi itibariyle harici hat çekilerek kaçak elektrik kullanıldığı sabittir.Tutanak tarihi itibariyle ki davacı/karşı davalı tüketimi, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği madde 42-b hükmü doğrultusunda kaçak elektrik tüketimidir.Borçlu her ne kadar yeni bir makine alımı yaptığını iddia etmiş ise de, USB içerisinde sunulan belgeler incelendiğinde yeni bir makine alımına rastlanmadığı gibi 253 makine ve teçhizatlar hesabında bulunan sadece forkliftin tutarının artırılmış olduğu görülmüştür.... tarafından borçlu adına sanki mükerrer tutanak düzenlenmiş gibi aktif ve dağıtım birim fiyatlarının 2 katı dikkate alınarak kaçak tahakkuku hesaplaması yapılmıştır. Borçlu adına dava konusu tuta- naktan önce başkaca tutanak düzenlendiğine ilişkin belge bulunmadığından, Yönetmelik Madde-46-(2) hükmü gereği; fonsuz tarifenin 1,5 katı kadar faturaya ceza enerji bedeli yansıtılabileceği kanaatine varılmış, hesap- lamalar bu şekilde yapılmıştır.Mevzuat hükümleri dava konusu tutanak için yukarıda ayrı başlıklar altında değerlendirilmiş olup, tahakkukların mevzuata uygun olarak düzenlenmiş oldukları tespit edilmiştir.Asıl dosya bakımından: borçlunun 4.103.676,30 TL-3.247.098,26 TL = 856.578,04 TL. menfi tespit talebinin olabileceği,Birleşen dosya bakımından, takibin 3.247.098,26 TL. (Asıl alacak)+ 55.417,14 TL. (gecikme faizi) + 9.975,09 TL. (faiz KDV si) = 3.312.490,49 TL. üzerinden davacı/karşı davalı ... adına devam edebileceği " Tarafların itirazı üzerine alınan 11.11.2024 tarihli ek raporda:Kök raporumuz sonrasında mahalline gidilerek inceleme yapılmış, mahalde 226,56 kw güç tespit edilmiştir. Tarafımızca mahallinde tespit edilen güç değeri (226,56 kw), dava konusu kaçak ve kaçak ek tahakkuku hesaplamalarında dikkate alınan güç değerinden (165,44 kw) daha yüksek olup, bu durum borçlu ... lehinedir.Taraf vekillerinin kök raporumuza itirazları tek tek değerlendirilmiştir.Kök raporumuz sonrasında ... vekili tarafından sunulan tutanak içeriğinden, borçlu ... adına 24.07.2012 tarihinde ... seri nolu mükerrer (tekrar eden) kaçak elektrik tespit tuta- nağı düzenlenmiş olduğu belgelenmiştir. Bu belge kök raporumuz sonrasında sunulmuştur.Borçlu adına dava konusu tutanaktan önce başkaca tutanak düzenlendiği hususu belgelen- dirilmiş olduğundan, Yönetmelik Madde-46-(3) hükmü gereği fonsuz tarifenin 2,00 katı kadar faturaya ceza enerji bedeli yansıtılabileceği kanaatine varılmıştır. Sunulan yeni belge nedeniyle kök raporumuzdaki kaçak tahakkuk hesaplaması değişmiştir. (kök raporda normal tarifenin 1,5 katı birim fiyat üzerinden yapılan hesaplama 2,00 katı olarak revize edilmiştir.)Borçlu tarafça sunulan, yukarıda görseline yer verilen faturalar 18.01.2022 ve 20.01.2022 tarihli olup, faturalar makina alımına ilişkin olmayıp, tesis kurulumu, kablo ve şalter satın alımına ilişkindir. Üstelik sunulan faturalar 13.01.2022 tutanak tarihi sonrasında düzenlenmiştir. Zaten yukarıda da belirtildiği üzere teknik olarak keşif mahallinde, tutanakta tespit edilenden daha fazla güç tespiti yapılmıştır.Yani tutanak tarihi sonrasında güç artışı gerçekleşmiştir. Şayet davalı taraf, tutanaktan geriye 1 yıllık süreçte yeni makine aldığını fatura ile belgeler ise kanaatimizde (kaçak kullanım süresine dolayısıyla da kaçak tahakkuk bedeline ilişkin) değişiklik olabilecektir. Ancak davanın gelinen aşamasında gerek dosyaya sunulduğu faturalara rastlanmadığı gibi keşif esnasında da faturalar talep edilmiş ise de tarafımıza sunul- mamıştır.Yukarıda tutanak tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri huzurdaki dava konusu tutanak için tek tek uyarlanmış olup, davacı/karşı davalı şirketin; 3.426.326,58 TL. kaçak tahakkuku+ 677.349,72 TL. kaçak EK tahakkuku olmak üzere toplam 4.103.676,30 TL. Kaçak tahakkukundan sorumlu tutulabileceği kanaatine varılmış,Birleşen dosyada davacı vekilinin itirazı, daha doğrusu yeni sunmuş olduğu belge (mükerrer tutanak örneği) kapsamında asıl dosyada davacı ...'ın menfi tespit talebinin olamayacağı,Birleşen dosyada takibin 4.103.676,30 TL (asıl alacak) + 70.036,08 TL (gecikme faizi) + 12.606,49 TL. (faizin KDV si) = 4.186.318,87 TL üzerinden davacı/karşı davalı ... adına devam edebileceği, protokol kapsamında yapılan ödemelerin takip tarihinde sonra olduğunu görüş ve kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş bildirilmiştir.
Dolayısıyla ... tarafından yapılan tespit, tahakkuk ve faturalama işlemlerinde hata olmadığı hususu belirlenmiştir. Borçlu "ceza mahkemesindeki bilirkişi raporunda hesaplamanın daha az olduğu ve bu dosya- daki bilirkişi raporundan daha az bedel belirlenmekle çelişki oluştuğu"na dair itirazda bulunmuş ise de , ceza yargılamasında verilen zararın miktarı ve yasa maddesinin belirlenmesi için hesaplama yapıl- makta iken ,eldeki davada kaçak ve ek kaçak tüketim miktarlarının tespitine yönelik inceleme yapıldı- ğını, ceza dosyasına sunulan rapordaki EPTHY'ne uygun olmayan ve ek kaçak tüketimi nazara almaksızın yapılan hesaplamanın dikkate alınmayacağı , ayrıca TBK 74. maddesi gereği hukuk haki- minin maddi vakıaya ilişkin tespiti ile bağlı ise de, zararın miktarına yönelik belirlemeleri ile bağlı olmadığı hususu gözetildiğinde bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Diğer yandan borçlu " dava konusu bedellerin haciz baskısı altında ödendiğini, menfi tespit talebinin istirdata dönüştüğünü, birleşen davanın reddinin, ayrıca müvekkili aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmolunmaması gerektiğini" iddia etmiş ise de, İİK 72/6 maddesi gereğince menfi tespit davasının istirdata dönüşmesi için dava konusu ödemelerin icra dosyasına yapılmasının gerek- tiği, eldeki davada ödemeler , iş bu dava açıldıktan sonra ve haricen yapılmış olup, menfi tespit tale- binin istirdata dönüşmeyeceği açıktır.
Yapılan yargılamaya göre davacının dava konusu fatura bedelleri yönünden borçlu olduğu net şekilde tespit edilmiştir. Buna göre asıl davanın reddi, yargılama sırasında yapılan ödeme nedeniyle ile konusuz kalan birleşen dava yönünden esasa ilişkin karar tesis edilmemesi yerindedir.
Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değer- lendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden,asıl davada davacı ve birleşen davada davalısının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar verilmiştir.
K A R A R : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Asıl davada davacı ve birleşen davada davalısının istinaf başvurularının HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı reddine,
Asıl davada davacıdan alınması gereken 732,00-TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL'nin istinaf eden bu taraftan alınarak hazineye irat kaydına, (Harç tahsil müzekkeresinin temyiz edilen dosyalarda Dairemizce, temyiz edilmeden kesinleşen dosyalarda İlk Derece Mahkemesince ilgili Vergi Dairesine yazılmasına,)
Birleşen davada davalıdan alınması gereken 732,00-TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL'nin istinaf eden bu taraftan alınarak hazineye irat kaydına, (Harç tahsil müzekkeresinin temyiz edilen dosyalarda Dairemizce, temyiz edilmeden kesinleşen dosyalarda İlk Derece Mahkemesince ilgili Vergi Dairesine yazılmasına,)
İstinaf yargılama giderlerinin istinaf edenler üzerinde bırakılmasına,
İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa karar kesinleştiğinde istinaf edenlere ilk derece mahkemesince iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 361.madde uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 21/04/2026