T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2025/1872
KARAR NO : 2026/1325
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/06/2025
NUMARASI : 2023/514 E - 2025/493 K
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 05/05/2026
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkilinin "..." işletme adlı şahıs firmasının sahibi olduğunu "Saadetdere Mah. ... Cad. No: ... Esenyurt - İstanbul" adresinde ticari faaliyetini sürdürdüğünü, vergi dairesi nezdinde tacir olarak vergilendirilmekte olduğunu, iş yerinin elektrik aboneliğinin ... hesap numarası ile davalı şirkete kayıtlı bulunduğunu, ... tarafından müvekkilinin işyerinde 07.08.2023 tarihinde denetime gelindiğinde müvekkili firmanın yetkililerinin yetkili elemanlara sayacın yerini gösterdiğini ve herşeyin rutin ilerlediğini,kaçak kullanımın sözkonusu olmadığını,ancak davalı tarafça, 08.08.2023 tarihli 276.536,33 TL'lik ve 207.974,76 TL'lik iki fatura (toplam ceza miktarı 484.511,09 TL' dir) tanzim edildiğini, haksız cezaya karşı yasal başvuru imkanlarına fırsat tanınmadan ve son ödeme tarihleri beklenmeden elektriğin kesildiğini, müvekkilinin yemek hizmeti konulu işyerinin ticari faaliyetleri sonucu aylık elektrik tüketiminin ortalama 500 TL - 800 TL arasında olduğunu, kaçak kullanımın sözkonusu olmadığını beyanla, toplam fatura miktarı yönünden davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunmaması , usule ilişkin olarak dava şartı yerine getirilmediğinden usulden ve esastan reddine, davacının müvekkilinin alacağını almasını engellemesi sebebiyle İİK m.72/f.4 uyarınca %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinaf Konusu Mahkeme Kararı ;
Mahkemece yapılan yargılama sonunda ;" Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddine,
Davacının ... seri numaralı, 08/08/2023 tarih ve 276.536,33 TL bedelli ve ... seri numaralı, 08/08/2023 tarih ve 207.974,76 TL bedelli ve toplamda 484.511,09 TL bedelli faturalar yönünden, 392.250,26 TL'lik kısım için borçlu olmadığının tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine " şeklinde hüküm kurulmuştur.
İstinaf Başvuruları ;
Mahkemece verilen kararı,davacı vekili ve davalı vekili istinaf etmiştir.
- Davacı vekilince verilen istinaf dilekçesinde; Yerel mahkeme tarafından sadece hükme esas alındığı belirtilen bilirkişi raporlarının bazı kısımlarına değinilmiş olduğu, ancak raporlarda yer alan hususların açıkça hukuka aykırı olduğu, tespite dair dosyaya sunulan videoya bakıldığında, tespit edilen kesin ve net bir durum görülmediği, kaçak tutanağında harici hat çekilerek kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiği belirtilmişken videoda harici hat çekildiğine dair fotoğraf vb. bir bilgi yahut belgenin bulunmadığı, kaçak kullanım süresi ve kurulu güç ile alakalı olarak yerel mahkemece aldırılan kök ve ek raporda belirtilenlere itirazları bulunduğu,sadece kullanım değerlerinin düşmesi ile kaçak elektrik kullanıldığı sonucuna varmanın isabetli olmayacağı, Yönetmeliğin 45/1-a. maddesinde doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde kaçak kullanım süresinin sadece 90 gün olduğu kabul edilerek hesaplama yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen, davalının 342 günü baz aldığı, bilirkişinin ise Yönetmeliğe aykırı bir şekilde tüm bu süreyi baz alarak iki fatura için hesaplama yapmış olduğu, ...'ın tuttuğu tutanakların aksi sabit oluncaya dek resmi belge sayılacağına dair kanaat yönünden ;kendilerine bağımlı çalışan elemanlarının tuttukları kaçak tespit tutanağının hukuken daha güçlü bir nitelik taşımasının mümkün olmadığı, zaten kaçak elektrik tutanağının çelişkili , dayanaksız olduğu ve mahallinde düzenlenmediği şeklindeki istinaf sebepleri ile kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,kaldırılması istenmiştir.
2- Davalı vekilince verilen istinaf dilekçesinde ;davada bilirkişi raporlarının hukuki ve teknik dayanaktan yoksun olmasına rağmen yerel mahkemenin başkaca inceleme yapmaksızın hükme esas almasının hukuka aykırı olduğu, Bilirkişi raporlarında kaçak kullanımın gerçekleştiği açıkça kabul edilmiş, bu yönüyle müvekkil şirketin savunmalarının doğrulanmışt olduğu, ancak raporda kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanmasında, müvekkili şirketin dayandığı tespit tutanağı ile sabit olan 18,7 kW kurulu güç dikkate alınmak yerine, bilirkişinin tamamen kendisine ait değerlendirme ile belirlediği 3,23 kW’lik ortalama demant güç esas alınmış olduğu, Yönetmelik m.44/3-a uyarınca, sayaç devre dışı bırakılarak ayrı bir hatla elektrik kullanılması halinde, birden fazla cihazın tespiti söz konusuysa, bu cihazların toplam kurulu gücü 0,60 kullanma faktörü (diversite katsayısı) ile çarpılmak suretiyle dikkate alınması gerektiği bilirkişinin hesaplama hatası yanında , CD içeriğinin bozuk ve bazı cihazların net görünmediği gerekçesiyle tespit tutanağını geçersiz kılmaya çalışmış olduğu ,ayrıca bilirkişinin kaçak kullanım süresi yönünden de mevzuata aykırı değerlendirme yaptığı, Mahkemenin, bilirkişi raporunun içerdiği teknik ve mevzuata aykırı değerlendirmeleri yeterince denetlemeksizin hükme esas aldığı şeklindeki istinaf sebepleri ile kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,kaldırılması istenmiştir.
HMK.nun 355. maddesi uyarınca, kamu düzeni yönünden ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;
Dava , menfi tesbit talebine ilişkindir.
Dosyadaki bilgi ve belgelere göre ; davacı tarafın Pastane işletmesinin bulunduğu yerde dava dışı ... ile elektrik sözleşmesinin bulunduğu, ... görevlilerince işyerinde 07.08.2023 tarihinde elektrik tesisatında yaptıkları kontrol sonrasında kaçak (harici) hatla elektrik kullanıldığı gerekçesiyle 07.08.2023 tarihli ve ... seri no'lu tutanak düzenleyerek 08.02.2023 - 07.08.2023 tarihleri arası 180 gün için 18.08.2023 son ödeme tarihli 276.536,33 TL. meblağlı kaçak elektrik ve 07.08.2022 - 08.02.2023 tarihleri arası 185 gün için de 18.08.2023 son ödeme tarihli 207.974,76 TL. ek tahakkuk elektrik faturalarının düzenlendiği görülmüştür.
Mahkemece yargılamada alınan elektrik mühendisi bilirkişi kök ve ek raporunda özetle; dosyaya dahil edilen Tesisat Endeks Dökümündeki endeksler günlük ortalama tüketimleri gösterecek şekilde tüketim eğrisi (üstteki eğri) ve demant güç eğrisi düzenlendiği, Demant güç'ün her okuma döneminde (aksi söylenmedikçe 1 aylık dönem) işletmenin şebekeden çektiği en büyük aktif güç olduğu, Demant gücün her 15 dakikada bir hesaplanmakta ve hesaplanan güç hafızada bulunan güç değerinden büyük ise büyük olan hafızaya kaydedilmekte olduğu, her iki eğrinin birlikte incelenmesiyle işletmede gizli hatla kaçak elektrik kullanılıp kullanılmadığı, kullanıldıysa hangi tarihler arası gizli hattın devrede olduğunun tespit edilebileceği, tüketim ve demant eğrilerinin birlikte incelenmesiyle 07.08.2023 tutanak tarihinde sayacın kaydettiği tüketimlerin ve demant güç değerlerinin belirgin bir şekilde yükseldiği ve olması gereken yüksek değerlerinde devam ettiklerinin görüldüğü, bu durumda ... kaçak ekibinin tespitlerinin uyuşmakta olup, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42/1-b maddesinde belirtildiği şekilde dağıtım sistemine müdahale edilerek harici hat bağlandığından işletmede kaçak elektrik kullanıldığı kanaatine varılmış olduğu , Tutanakta tespiti yapılan cihazların termostat ayarlarına göre fasılalı çalıştıkları, yani, ...'ın hesabına göre 14 saat boyunca bu cihazların etiket güçlerinde çalışmasının mümkün olmadığı, bu tespite göre de ...'ın usulüne uygun mühendislik hesaplamaları dışında gerçek duruma aykırı şekilde tahakkuklar yaptığı , söz konusu işyerinde daha önceden de 26.01.2021 tarihli ve H/381049 seri no'lu tutanak düzenlendiği bu nedenle dosya konusu kaçak tahakkukunda 2 katsayısının kullanıldığı, bu ceza katsayısına uyularak olması gereken tahakkukların ; 18.08.2023 son ödeme tarihli kaçak elektrik faturası; Kaçak tahakkuk süresi : 08.02.2023-07.08.2023 tarihleri arası 180 gün Enerji miktarı 180 gün x 3,23 kW x 14 h/gün = 8.139,6 kWh, üzerinden toplam : 50.670,03 TL olduğunu, KDV : 0,20 x 50.670,03 TL. = 10.134,01 TL, fatura bedeli : 60.804,04 TL,
Son ödeme tarihi 18.08.2023 olan Ek tahakkuk elektrik faturası yönünden ; Ek tahakkuk süresi : 27.09.2022-08.03.2023 tarihleri arası 162 gün, Enerji miktarı 162 gün x 3,23 kW x 14 h/gün 7.325,64 kWh, toplam : 26.213,99 TL, KDV : 0,20 x 26.213,99 TL. = 5.242,80 TL, fatura bedeli : 31.456,79 TL olduğu,
Sonuç olarak ; Son ödeme tarihi 18.08.2023 olan ve davacı tarafın kaçak kullanımdan dolayı kaçak ve ek kaçak toplamı borcunun 60.804,04+ 31.456,79 = 92.260,83 TL hesaplandığını, davacıya tahakkuku yapılan toplam 484.511,09 TL'nin fazlalık olduğu görüşü bildirilmiştir.
Kaçak tutanağı tanzim tarihinde yürürlükte bulunan 30/05/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan EPTHY hükümleri incelendiğinde ;
Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri;
MADDE 42 – (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken AYRI BİR HAT ÇEKMEK SURETİYLE dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.
Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması;
MADDE 44 / 3 'de 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 45'inci maddesinde ; Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre düzenlenmiştir.
MADDE 45 – (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır. hükmü yer almaktadır.
Somut olayda tutanak tarihi olan 07.08.2023 tarihinde Yönetmelik değişikliği henüz yapılmadığından ,30/05/2018 tarihli yönetmelik hükümlerinin esas alınması gerektiğinden bu sebeple , m.44/3-a uyarınca, sayaç devre dışı bırakılarak ayrı bir hatla elektrik kullanılması halinde, birden fazla cihazın tespiti söz konusuysa, bu cihazların toplam kurulu gücü 0,60 kullanma faktörü (diversite katsayısı) ile çarpılmak suretiyle dikkate alınması gerektiğine ilişkin davalı taraf istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.
Davalı şirket ... tarafından, kaçak elektrik tüketimi tahakkukuna ek olarak 185 gün üzerinden normal tüketim tahakkuku yapılmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere Yönetmelik hükümlerinde doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi koşuluyla, başlangıç tarihinden kaçak elektrik tüketiminin başladığı tesbit edilen tarihe kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılabileceği düzenlenmiştir. Bilirkişi tarafından endeks kayıtlarının incelenmesinde ve hazırlanan grafikte , tüketim değerlerinin düşmeye başladığı 27/09/2022 tarihinden itibaren 162 gün için ek tüketim hesaplanmasında da mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu sebeple , kaçak elektrik tüketimi ve ek olarak yapılan ek tüketim hesaplamasına ilişkin bilirkişi tesbit ve görüşünün mevzuata ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından ,raporun hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu yönlere ilişkin olarak tarafların ileri sürdükleri istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.
Böylece ,mahkemece verilen kararda,mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirme noktasında usul ve hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, tarafların istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı ve davalının istinaf taleplerinin HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı reddine ,
2-Davacıdan peşin alınan 615,40 TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 116,60 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Davalıdan harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 26.794,62 TL nisbi istinaf karar ve ilam harcından davalı tarafça peşin olarak yatırılan 8.715,40 TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 18.079,22 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, (Harç tahsil müzekkeresinin temyiz edilen dosyalarda Dairemizce, temyiz edilmeden kesinleşen dosyalarda İlk Derece Mahkemesince ilgili Vergi Dairesine yazılmasına,)
4-Tarafların istinaf aşamasında yapmış olduğu istinaf masraflarının üzerinde bırakılmasına,
5-İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesinleştiğinde istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 05/05/2026