T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
36. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1963
KARAR NO: 2024/1534
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 05/10/2023
NUMARASI: 2023/141 E. - 2023/757 K.
İSTİNAF YOLUNA
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 05/07/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı dava dilekçesinde; davalılardan ... ün araç kiralama işi yapmakta olduğunu, 15/04/2022 tarihinde ...' ten bir ay süreli araç kiraladığını, araç kiralarken oluşabilecek kaza ve hasar zararına karşılık benden senet istediğini, senedi araç tesliminde iade edeceğini söylediğini, uygulamanın bu şekilde olduğunu düşünerek ve araca da acil ihtiyacım olduğundan senedi boş haldeyken imzaladığını, senede o anda tarih ve miktar yazılmadığını, aracı alıp kullandığını, kullanım süresinin bitmesine iki gün kala ... ün kendisinden acil olarak aracı istediğini, 13/05/2022 tarihinde aracı kendisine gece vakti teslim etmek üzere istediği yere bıraktığını, ... aracı daha sonra iki günlük kullanım hakkı için geri vereceğini söylediğini, aracı verdikten sonra geri almak için ...'ü aradığında bir süre kendisine ulaşamadığını, daha sonra ulaştığında ise aracın kaza yaptığını veremeyeceğini söylediğini, daha sonra aracı alamadığı için kullanamadığını sürelerin ücretini ve boş senedimi almak için aradığında ...'e ulaşamadığını, iş yerine gittiğinde de kendisini bulamadığını, sonrasında da iş yerini kapattığını ve bu şekilde senede bir daha ulaşamadığını, sonrasında ...'ün cezaevinegirdiğini Whatsapp hesabında onun adına babasının yaptığı paylaşımda gördüğünü, kendisinin senedi geri almak isterken ...'ın avukatlığını yapan ... isimli avukatın hakkında başlattığı haksız takipten haberdar olduğunu, söz konusu senet İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icraya konulduğunu, bedelsiz senet davalı ... tarafından cirolanarak başka dosyalarda avukatlığını yapan ve tüm hukuki işlerini takip eden diğer davalı ...'a verildiğini, bu kişininde alacaklı sıfatı ile avukatı ... ile senedi icraya koyduğunu, başlatılan takibin tamamen haksız olduğunu beyanla fazlaya ilişkin dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydıyla davalılara borçlu olmadığının tespitine, teminat olarak verilmiş boş olarak imzalanıp sonradan kötü niyetle doldurulmuş takibe konu senedin iplaline, davalıların %20'den aşağı olmamak üzere tazminatla cezalandırılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle ; davalı ...'ün ceza ve hukuk davalarının sorgusu yapıldığında müvekkili ... hukuk ve ceza davalarının tümünde vekillik görevi üstlendiğini, uzunca bir süre ...'ün vekilliğini yapan müvekkilinin taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği avukatlık ücretini tahsil edemediğini, müvekkili tarafça ...'e ödeme yapılması yönünde talepte bulunulmuşsa da ... maddi durumunun kötü gittiğini ve bu nedenle nakden ödeme yapamayacağını ancak davacı taraftan alacağı olduğunu bunu müvekkiline temlik edebileceğini ilettiğini, müvekkilinin senedin kendine ciro edilmesini kabul ettiğini, davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucu; Davanın kabulüne, davacının davalıya İstanbul Anadolu ... icra dairesinin ... esas sayılı takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine, karar verilmiştir. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davaya konu edilen dosyada davacının iddialarının maddi ve hukuki gerçeği yansıtmadığını, müvekkilin ihtilafa konu senedin ciralanma vaktinde cirolayan diğer davalının muhtelif ceza davalarında vekillik görevi üstlenmesi hasebiyle oluşan şüphe üzerine davacı taraf ile arasında herhangi bir hukuki ilişki olduğunu tevsik edici belge talep etmiş olup, davalı ...'ün dosya kapsamında bulunan kira akdini iletmesini müteakip, ilgili senedin ciro edilmesini kabul ettiğini, devam eden süreçte davacı tarafın talebi üzerine ilgili akit müvekkili tarafından davacı taraf ile paylaşılmış olup, davacı tarafa iddiası doğrultusunda başvurabileceği hukuki yolları ve olası sonuçlarını açıkladığını, müvekkilinin kötüniyetinin bulunmadığını gösterir mahiyette olduğunu, davacının beyaza imza/ açığa imza attığını iddia ettiği, kabul manasına gelmemek kaydıyla bu varsayımda dahi davacının hukuken korunması gereken kişi olmadığını, dosyada mübrez kambiyo senedinin, teminat senedi vasfını haiz olmadığını, teminat senedinin varlığından söz edebilmek için belirli şartlar arandığını,. bu şartlar; Yargıtay hukuk genel kurulu’nun 2017/1140 esas, 2018/563 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; senedin teminat amaçlı verildiğinin kabul edilebilmesi için, (İİK’nun 169/a maddesinde öngörülen) senedin neyin teminatı olarak düzenlendiğinin senedin ön veya arka yüzünde açık ve net bir şekilde yazılı olması, teminat senedinin vade kısmında ”teminattır.” ibaresinin yazılı olması, teminat senedine açıkça atıf yapan yazılı bir sözleşmenin veya belgenin bulunması bu şartlar dikkate alındığında dosyada mübrez kambiyo senedinin incelenmesi üzerine senedin teminat senedi olmadığının görüleceğini, senedin teminat senedi olduğunu iddia eden davacının HMK na göre iddiasını ispatlaması gerektiğini, ispat külfeti altında olan taraf iddiasını yazılı delil ile ispat etmek zorunda olduğunu, bununla birlikte, kira sözleşmesi ve senet tanzim tarihlerinin uyuşmadığını, dosya kapsamında yer alan deliller çerçevesinde yapılacak değerlendirmede, senedin sözleşmeye dayalı teminat senedi olarak kabulünden ziyade (senet tanzim tarihi ve kira akdi sonlanma tarihi aynıdır) sözleşme sonunda sözleşmeden veyahut haksız eylemden (kaza, ceza, hasar vb.) oluşan borç ilişkisinden kaynaklandığını kabulü gerektiğini hukuka aykırı kararın kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava; Araç kira sözleşmesinin teminatı olarak verildiği iddia edilen senede dayalı yapılan icra takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının (Menfi Tespit) tespiti talebine ilişkindir. Davacı tarafından açılan dava; davacı ile davalı ... arasında 15.04..2022 tarihli araç kira sözleşmesi akdedildiği, sözleşme imzalanırken boş olarak imzalanan teminat senedinin boş kısmının boşluklarının sonrada doldurularak dava konusu edilen senet haline getirilerek icra takibine konulduğu iddiasıyla, bu senetten dolayı borçlu olmadığının tespiti talep edilmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesi gereğince kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara bakmak görevi Sulh Hukuk Mahkemelerine aittir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargı organlarınca yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle taraflar arasındaki takibe konu senedin kira sözleşmesinin eki olarak verilen senet olup olmadığının tespiti gerekmekte olup; buna ilişkin yargılamayı yapma görevi de Sulh Hukuk Mahkemesine aittir. Bu durumda görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi olduğundan, mahkemece görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenerek yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur. İncelenen dosyada, taraflar arasındaki uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklandığından ve HMK nın 4/1-a maddesi gereğince de davaya bakmak görevi Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun görev yönünden kabulüne HMK. nın 355. ve 353/1-a-3 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın görevli mahkemeye gönderilmek üzere kararı veren mahkemeye gönderimesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun görev nedeniyle KABULÜNE,2-İlk derece mahkemesinin kararının HMK’nın 353/1-a-3 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Davada görevli ve yetkili mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine, 4-HMK'nın 20. maddesi gereğince Dairemiz kararının taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde taraflarca başvurulması halinde istinaf kayıtların kapatılarak dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmek üzere kararı veren ilk derece mahkemesine iadesine, 5-Davalının istinaf başvurusu için yaptığı yargılama giderlerinin esas hakkında verilecek kararda değerlendirilmesine, harcanmayan istinaf gider avansının davalıya iadesine, 6-Karar tebliği, harç takibi ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, kesin olmak üzere karar verildi.05/07/2024