T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/4007
KARAR NO: 2025/3144
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 31/05/2023
NUMARASI: 2022/273 Esas - 2023/423 Karar
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Haksız İhtiyati Hacizden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/09/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla HMK' nın 353. maddesi gereğince dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında alacaklısı ..., borçlusu ise ...Şti olacak şekilde muvazaalı icra takibi başlatıldığını, icra dosyasından borçlu ...Şti hakkında haciz işlemi uygulanmadığını, sadece müvekkili şirketin taşeron olarak çalıştığı ve başka bir şirkete ait olan şantiye alanında haciz işlemi uygulandığını, Müvekkili şirket ile dosya borçlusu şirket arasında herhangi bir ortaklık veya başkaca bir ilişkisinin bulunmadığını, ancak ticari hayatın gereği olarak müvekkili şirketin fatura karşılığı satın almış olduğu ürünlerden ötürü kısmi bir borcunun mevcut olduğunu, herhangi bir şirketten alınan ürün bedelinden ötürü borçlu olunması, o şirket ile ortak olduğu anlamına gelmediğini, bu durumda müvekkili şirkete İİK'nun 89/1 maddesine göre haciz ihbarnamesi gönderilebilecek iken hileli şekilde müvekkili şirketin işyerine haciz işlemi uygulandığını, davalı tarafın iş bu işlem ile faturadan kaynaklı icra takibi ve muhtemel itirazları bertaraf edebilmek ve böylece itirazın iptali davası ile uğraşmamak adına muvazaalı bir senet ile diğer davalıya başlattığı icra takibi ile müvekkili şirketin mallarını haczettirdiğini, müvekkili şirketin dava dışı ... Aş'nin sözleşme ile üstlenmiş olduğu inşaat işini yaptığı ... Mah. ... Parkı, Kağıthane İstanbul adresinde 17/07/2020 tarihinde İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün ...Talimat sayılı dosyası ile haczin uygulandığını, bu işlem esnasında davalı şirket çalışanının tam da haciz saatinde şantiye alanına gönderildiğini ve gelen kişinin elindeki çantayı içeri bıraktıktan sonra müvekkili şirket yetkilisini dışarı davet ettiğini, tam da bu esnada çantanın kontrol edildiğini ve çantadaki borçlu şirkete ait belgelerin varlığı gerekçe gösterilerek haciz işlemi uygulandığını, kamera kayıtlarından borçlu şirket çalışanının elinde çanta ile haciz esnasında geldiği ve çantasını içeri bırakıp şirket yetkilisini dışarı çıkarttığı ve bu sayede işyerinde evrak bulunmuş gibi haciz uygulanmış olması davalıların birlikte hareket ettiğini kanıtlar olduğunu, haciz işlemi uygulanırken müvekkili şirketin faaliyet adresi yerine özellikle müvekkili şirketin iş yaptığı şantiye alanında asıl işverenin bulunduğu bir ortamda uygulandığını, bu haciz işleminin müvekkili ile işvereni olan ... Şirketi ile olan ilişkisini de bozduğunu, haciz tarihinde müvekkili şirkete ait eşyalara hileli bir şekilde haciz konulması sebepi ile İstanbul Anadolu 2. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/254 Esas, 2021/573 Karar sayılı dosyası ile istihkak davası açıldığını, müvekkili şirketin 05/08/2020 tarihinde haciz baskı altında iken icra dosyasına 99.662,62 TL'nin fazladan tahsil edildiğinin tespit edildiğini, İstanbul Anadolu 2. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/254 Esas sayılı dava dosyası ile açılan itsihkak davasının müvekkili şirket lehine sonuçlandığını beyan ederek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydı ile 05/08/2020 tarihinde haciz baskısı altında icra dosyasına ödenen miktarın 32.932,27 TL'nin 05/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, haksız ve kötü niyetli haciz sebebiyle müvekkili şirketin uğradığı itibar kaybı için 20.000,00 TL manevi tazminatın 17/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Şti vekilinin cevap dilekçesinde; Haksız haciz işlemi uygulandığını düşünen davacı tarafın haczin muvazaalı ve haksız olduğundan sebeple taraflarının da dosya borçlusu ve mağdur olduğu ilgili icra takibinden dolayı 2 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra işbu davayı ikame ettiğini, menfi tespit davası, muvazaalı icra takibinin iptali davası yahut istirdat davası açılmadan evvel iş bu davanın ikame edilmesinin dava türüne ve dolayısıyla görevli mahkemeye itirazlarının bulunduğunu, öncelikle işbu davanın yönetilmesi gereken tarafın diğer davalı ... olduğunu, çünkü karşı tarafın taleplerinin muhatabının ilgili icra dosyasının alacaklısı icra dosyasından hacze gelen tarafın ... olduğunu, müvekkili firmanın da ilgili icra takibinde borçlu olduğundan tüm icra takibi aşamaları ve hacizlerin müvekkili firma aleyhine de uygulandığını, davacı tarafın bir hak kaybına uğramışsa, bir tazminat talebi varsa elbette takibin alacaklısı olan davalıya gitmesinin esas olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde; Davacı tarafın haczin muvazaalı ve haksız olduğundan sebeple icra takibinden 2 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra dava ikame edildiğini, bu sebeple zamanaşımı ve menfi tespit davası muvazaalı icra takibinin iptali davası yahut istirdat davası açılmadan evvel işbu davanın ikame edilmesi sebebi ile dava türüne ve dolayısıyla görevli mahkemeye itirazlarının bulunduğunu, diğer borçlu ....Şti hakkında haciz işlemi uygulanmadığı hususununu doğru olmadığını, icra dosyasında borçlu sıfatı olan tüm firmalara ilgili icra takibinde borçlu olduğundan tüm icra takibi aşamaları ve hacizler ayırt edilmeksizin uygulandığını, davacı tarafın kendi beyanları ile çeliştiğini, dava dilekçelerinde önce diğer davalı borçlu ...Şti ile dosya borçlusu şirket arasında herhangi bir ortaklık veya başkaca bir ilişki bulunmadığını iddia ettiğini, ardından ise fatura karşılığı ürün alışverişlerinin yapıldığından bahsedildiğini, bu sebeple davacı şirket ile dosya borçlusu şirket arasında organik bağ olduğunun sabit olduğunu, buna ek olarak ortada organik bir bağ olduğunun en önemli kanıtının hacze gidilen şantiye alanında davacı şirket ile dosya borçlusu şirket arasında ilişki olduğunu kanıtlar nitelikteki resmi evrakların icra memuru vasıtasıyla ele geçirildiğini, karşı tarafça davacının baskı altında iken icra dosyasına 99.662,62 TL'yi ödemek zorunda kalmasından bahsedildiğini ancak haklı olduğunu düşünen tarafça tedbir talepli takibin durdurulması istemli dava/menfi tespit davası gibi davalar açılabilecekken sebep sözde borçlu olmadıkları bu meblağı ödemelerinin borçlu olunduğunun ikrarı anlamına geldiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; "... Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı taraf İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasından alacaklısı olan davalı ... ile borçlusu diğer davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. Arasında muvazaalı icra takibi başlatıldığını, bu nedenle davacının dava dışı ... A.Ş'nin sözleşme ile inşaat işini üstlendiği şantiye alanında haciz işlemi yapıldığını ve haciz baskısı altında iken icra dosyasına 05.08.2020 tarihinde ödeme yapıldığını ancak haksız hacizden dolayı maddi ve manevi zarar gördüğünü ileri sürmüş olup; davalılar ise cevap dilekçesinde davanın zaman aşımına uğradığını, tüm icra takibi aşamaları ve hacizlerin usulüne uygun yapıldığı bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır. Somut olay incelendiğinde; istirdat davasında İİK 72. Madde gereği bir süre vardır. Bu süre 1(bir) yıl'dır. Ödeme 05.08.2020'de yapılmış ve dava ise 12.04.2022'de açılmıştır. Bu süre geçmiştir. Ama TBK 77. Madde de düzenlenen bir nedensiz zenginleşme davası vardır. İstirdat davası ve nedensiz zenginleşme davası bazen iç içe girmektedir. İkisi arasındaki ayırıcı özellik nedensiz zenginleşmede yapılan ödemenin hatalı ama iradi olması, istirdat davasındaki ödemenin ise iradi olmayıp haciz baskısı altında olmasıdır. Ancak icra baskısı ile yapılan ödemeden sonra 1(bir) yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra icra baskısı ile yapılan ödemeden bir miktarının fazladan yapıldığı yani bir kısmının gerekli, bir kısmının gereksiz olması halinde sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği paranın istenebilmesi mümkündür. Eldeki dava da bu nedenle İİK 89 madde değil TBK 77 madde gereği talep ele alınmış ve 2 yıllık zaman aşımı süresinin 29.04.2021 tarihli icra dosyası rapor tarihinden başlasa dahi dolmayacağı kabul edilerek davalıların zaman aşımı talebi yerinde görülmemiştir. Davacı yanca manevi tazminat ise TBK gereği istemiş olup; hacizli malların davalı ... San. Tic. Ltd. Şti'ne ait, sadece ödemenin bir kısmının hatalı olmasının davacının tüzel kişiliğinin manevi şahsiyetine yönelik bir işlem sayılamayacağı sebebiyle yerinde görülmemiştir. Davada her ne kadar icra borçlusu ve alacaklısı birlikte davalı gösterilmiş ise de ; her iki davalı arasında muvazaaya dayanıldığı, muvazaanın tespit edilemediği, davacının yaptığı 99.662,62 TL'den sadece 32.292,27 TL'nin fazla olması ve bu miktar kadar davalı ...''in nedensiz zenginleştiği; davalı borçlu ... San. Tic. Ltd. Şti'nin de bu miktar borcu kapatıldığı için bu miktar nedensiz zenginleştiği nazara alınarak hükmedilen maddi tazminattan birlikte sorumlu tutulmuş ama muvazaa ispat edilmediğinden manevi tazminat talebi yönünden reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir. Davanın Kısmen Kabul- Kısmen Reddi İle; 1-32.292,27 TL'nin 05/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacıya verilmesine 2-Davacının manevi tazminat talebinin reddine, ..." karar verilmiştir. Verilen karara karşı davalı ... vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; Haksız haciz işlemi bulunmadığını, avans faizi uygulanmasının yasaya aykırı olduğunu, davanın haksız hacizden dolayı maddi- manevi tazminat davası olmasına rağmen, yerel mahkeme icra hukuk mahkemesi kararı olduğundan ortada haksız bir haciz olmadığını doğru olarak tespit ettiğini fakat gerekçesinde aynı zamanda icra hukuk mahkemesince alınan bilirkişi raporuna göre fazla ödenen 32.292,27-tl olduğunu bunun ise sebepsiz zenginleşmeye yol açtığını belirterek sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak davası gibi hüküm kurduğunu, sebepsiz zenginleşme davasının ayrı bir dava türü olup, ıslahla dahi dava türünü değiştirmenin mümkün olmadığını, zamanaşımı süresinin geçtiğini, ilk derece mahkemesince ödemenin bir kısmının hatalı olmasına atıf yapılarak bu sebeple davalı müvekkili ve diğer davalı ... Grup Ştinin borcunun azalması açısından sebepsiz zenginleşme olduğuna atıf yapıldığını, müvekkilinin icra takibindeki borçlusu ... Grup tan alacağını almak için hukuki işlemleri ile sebepsiz zenginleşmesi oluşmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmişir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi gereğince istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava; Haksız haciz iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat ile davacının haciz tehdidi altında davalı alacaklıya fazla ödeme yaptığı iddiasına dayalı sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacağın tahsili talebine ilişkindir. 6100 sayılı HMK'nın 33. maddesine göre; Hakim, Türk hukukunu resen uygulamak zorundadır. Bir davada olayları belirtmek ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme Hakime aittir. Hakim, bildirilen hukuki sebeplerle bağlı olmayıp, hukuki sebebi kendiliğinden bulup uygulamakla sorumludur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ''Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri'' başlıklı bölümünde yer alan 77 nci maddesi; ''Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur.'' hükmünü içermektedir.Yine TBK'nın ''zamanaşımı'' başlıklı 82 nci maddesinin birinci fıkrasında; ''Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.'' hükmü düzenlenmiştir. Davacının icra dosyasına haciz tehdidi altında yatırmış olduğu parayla kim menfaat temin ediyorsa onun sebepsiz zenginleşme davasının muhatabı olacağı hususunda kuşku bulunmamaktadır. İİK’nın 12. maddesine göre icra dairesi takip edilen para alacağına mahsuben üçüncü şahıs tarafından ödenen paraları kabule mecburdur. Bununla borçlu bu miktar kadar borcundan kurtulur. Somut olayda da, yapılan ödemeyle ilk bakışta icra dosyasının borçlusunun borcunun söndüğü, bu sebeple menfaat temin edenin dava dışı asıl borçlu şirket olduğu, sebepsiz zenginleşme davasının muhatabının da anılan şirket olması gerektiği düşünülebilirse de, davacı yatırdığı parayı asıl borçlunun borcundan kurtulması amacıyla kendiliğinden değil, haciz tehdidinden korunmak amacıyla ihtirazi kayıtla yatırmıştır. Yatırılan para davalı alacaklının mal varlığına dâhil olmuştur. Davacının istemi, kendisinden haksız şekilde fazladan tahsil edilerek davalının mal varlığına giren paranın iadesi olduğuna göre muhatap da davalı olmalıdır. Öyle ise, dava konusu olayda sebepsiz zenginleşenin davalı olduğunun kabulü gerekir (Aynı doğrultuda YHGK'nın 2022/80 E., 2022/107 K. sayılı ilamı). Davacı şirket icra dosyasına 05.08.2020 tarihinde ihtirazi kayıtla ödeme yapmış olup 12/04/2022 tarihinde huzurdaki davayı ikame etmiştir. Buna göre iki yıllık yasal süre içinde davanın açıldığı ve kabul edilen miktara avans faizi işletilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davalı ... vekilinin istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı ... vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/273 Esas 2023/423 Karar sayılı 31/05/2023 günlü kararına yönelik davalı ... vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.205,88 TL nispi istinaf karar ve ilam harcının, peşin yatırılan 572,00 TL'nin mahsubuyla bakiye 1.633,88 TL harcın davalı ...'den tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- İstinafa başvuran tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise kalan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeri düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemleri ile HMK nın 302/5. maddesi gereği kanun yollarından geçmek suretiyle kesinleşen kararların kesinleşme kaydı ile kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 17/09/2025