T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
40. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
DOSYA NO:2023/1468
KARAR NO:2024/1463
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ:16/03/2023
NUMARASI:2020/541 (E) - 2023/185 (K)
DAVANIN KONUSU:Maddi ve Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ:22/10/2024
Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 04/06/2019 günü, davalı ... AŞ'nin zorunlu mali sorumluluk (ZMS) sigortacısı, davacıların yakını ...'in sürücüsü olduğu ... plakalı araç ile davalılardan ... AŞ'nin ZMS sigortacısı, ... Ltd. Şirketinin maliki, ...'ın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın karıştığı trafik kazası sonucu davacıların yakını (davacılardan ...'in eşi, ...'in kayınpederi ve ....'in dedesi) ...'in ve ... ile aynı araçta yolcu olarak bulunan davacılardan ...'in oğlu, ...'in eşi ve ...'in babası ...'in öldüğünü, davacılardan ...'ın hem oğlunun hem de eşinin vefatı sebebiyle, diğer davacıların ise müteveffa ...’ın vefatı sebebiyle destekten yoksun kaldıklarını belirterek zararın tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda artırılmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davacılardan... için 5.000 TL, ... için 2.500 TL, ... için ...'in ölümünden dolayı 1.000 TL, ...'in ölümünden dolayı 1.500 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile defin, mezar yeri, dini vecibeler gereğince yapılan giderler ve sair giderler için şimdilik 100 TL olmak üzere toplam 10.100 TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketleri yönünden temerrüt tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren artan oranlarda ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline; her bir davacının iki yakınını kaybettiği gözetilerek davacı ... için 100.000 TL, ... için 50.000 TL, ... için 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren artan oranlarda yasal faiziyle birlikte davalı ... ve ... Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; davacılar vekili 18/05/2022 tarihli talep artırım dilekçesiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere maddi tazminat talebini ...'in vefatı nedeniyle ... için 28.305,35 TL'ye; ...'in vefatı nedeniyle ... için 163.651,19 TL'ye, ... için 118.217,76 TL'ye, ... için 544.024,24 TL'ye, defin, mezar yeri, dini vecibeler için 4.200 TL'ye artırarak maddi tazminat talebini toplam 858.398,54 TL'ye yükseltmiştir.Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Genel Şartlarda sayılan belgeler eksiksiz bir şekilde müvekkili şirkete iletilmediğinden yapılan başvurunun öncelikle usulden reddi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla poliçeden dolayı sorumluluklarının sigortalının kusuru oranında olmak üzere bedeni zararlarda şahıs başına azami 360.000 TL ile sınırlı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalı .... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde müteveffa ...'in asli kusurlu olduğunu, müvekkilinin hiçbir sorumluluğu bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalılar ... ve ... Şirketi davaya cevap vermemiştir. İlk derece mahkemesince; "A)...’in vefatı sebebiyle:1)Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; 28.305,35 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılar ... AŞ, .... Şti. ve ...’tan alınarak davacı ...’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, 2)Davacı ...’in ... AŞ’den destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, B)...’in vefatı sebebiyle: 1)Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tarafların kusurlarına ve sigorta şirketlerinin teminat limitlerine göre 73.246,51 TL’nin ... AŞ’den, 90.404,68 TL’nin ... AŞ (teminat limitine göre tazminatın 69.856,54 TL’sinden sorumlu olmak üzere), .... Şti. ve ...’tan olmak üzere toplam 163.651,19 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan alınarak ...’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 02/09/2020,... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, 2)Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tarafların kusurlarına ve sigorta şirketlerinin teminat limitlerine göre 52.911,55 TL’nin ...AŞ’den, 65.306,21 TL’nin ... AŞ (teminat limitine göre tazminatın 50.462,72 TL’sinden sorumlu olmak üzere), ... Ltd. Şti. ve ...’tan olmak üzere toplam 118.217,76 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan alınarak davacı ...’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 02/09/2020, ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, 3)Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tarafların kusurlarına ve sigorta şirketlerinin teminat limitlerine göre 233.841,94 TL’nin ... AŞ’den, 310.182,30 TL’nin ...AŞ (teminat limitine göre tazminatın 239.680,75 TL’sinden sorumlu olmak üzere), .... Şti. ve ...’tan olmak üzere toplam 544.024,24 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan alınarak Davacı ...’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 02/09/2020, ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, C)Cenaze masrafları talebi sebebiyle: 1)Talebin kısmen kabul kısmen reddine, 2)Her iki müteveffa için toplam 4.000 TL maddi tazminatın davalılar .... Şti. ve ...’tan alınarak davacılara verilmesine, bu bedele 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, D)Manevi tazminat talebi sebebiyle: 1)Manevi tazminat talebinin kısmen kabul kısmen reddine;-50.000 TL manevi tazminatın davalılar .... Şti. ve ...’tan alınarak davacı ...’e verilmesine, -25.000 TL manevi tazminatın davalılar .... Şti. ve ...’tan alınarak davacı ...’e verilmesine,-25.000 TL manevi tazminatın davalılar ... Şti. ve...’tan alınarak davacı ...’e verilmesine,-Bu bedellere 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine,-Fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.Karara karşı davalı ... AŞ vekili, davalı ... Şirketi vekili, davalı... AŞ vekili ile katılma yoluyla davacılar vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.Davalı ... AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müteveffa ... ve ...’in vefatı sebebiyle talep edilen tazminata ilişkin ilgili Genel Şartlarda tahdidi olarak sayılan belgeler eksiksiz bir şekilde müvekkili şirkete iletilmediğinden davanın dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davaya konu kazada müteveffa ...'in %100 kusurlu olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, yeniden kusur raporu talepleri kabul edilmeden ilk derece mahkemesi tarafından hüküm kurulmuş olmasının hatalı olduğunu, poliçe tanzim tarihi dikkate alındığında uyuşmazlıkta Trafik Sigortası Genel Şartları hükümlerinin uygulanacağını, bu kapsamda yapılacak tazminat hesaplamalarında zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası genel şartlarınca benimsenen TRH-2010 tablosu ve %1.8 teknik faiz oranının kullanılması gerektiğini, buna göre prograsif rant suretiyle yapılan hesaplamanın hükme esas alınmasının hatalı olduğunu, 2022 yılında yapılan bilirkişi tazminat hesaplaması doğrultusunda davacı vekilince ıslah dilekçesi sunulduğunu ancak 2023 yılında tanzim edilen bilirkişi raporu ile yapılan hesaplamada asgari ücretin artmasına rağmen tazminat miktarlarında düşüş bulunduğunu, işbu sebeple yapılan hesaplamalarda hata ve çelişkilerin mevcut olduğunu, her halükarda tazminat hesaplaması yapılacak olsa dahi bilinmeyen pasif dönemde vergi istisnası düşülmüş asgari ücretin esas alınması gerektiğini oysa mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda bilinmeyen pasif dönemden aylık esas alınan asgari ücretten vergi istisnası düşülmeyerek hatalı hesap yapıldığını, mahkemece müterafik kusur durumunun araştırılmadığını, indirim yapılmayacaksa dahi işbu duruma gerekçeli kararda yer verilmesi gerektiğini, müteveffa sürücü ...'in emniyet kemeri takıp takmadığı hususunun ve alkol durumunun kaza tespit tutanağında net olarak belirtilmediğini, bu belirsizliğin mahkemece netleştirilmesi gerekirken mahkemece bu hususun araştırılmadığını, mahkemece faiz başlangıç tarihi ve faizin türünün hatalı belirlendiğini, faize hükmedilecekse dahi bu tarihin müvekkili şirket yönünden dava tarihi ve türünün yasal faiz olması gerektiğini, davacı tarafça sigorta şirketine yapılmış olan başvuru usulüne uygun olmadığından müvekkili sigorta şirketinin temerrüde düşmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı .... Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kazanın müteveffa ...'in dikkatsizliği ve özensizliğinden kaynaklandığını, trafik kazası tespit tutanağından da anlaşılacağı üzere davaya konu edilen kazada müteveffa ... asli kusurlu olduğunu, ilk derece mahkemesinden kusur tespitine ilişkin talepte bulunulmasına rağmen bu taleplerin dikkate alınmaksızın karar verildiğini, müteveffa sürücü ...'in emniyet kemerini takıp takmadığı hususu ve alkol durumuna ilişkin ilk derece mahkemesi kararında belirsizliğin yer aldığını, müteveffanın emniyet kemerini takip takmadığı ve alkol durumunun kaza tespit tutanağında net olarak belirtilmediğini, bu belirsizliğin netleştirilmesi gerekirken mahkemece eksik inceleme yapıldığını, dolayısıyla istinaf konusu kararda müterafik kusur değerlendimesi yapılmamasının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, karara dayanak teşkil eden bilirkişi raporunda TRH 2010 tablosu prograsif rant yöntemine göre yapılan hesaplamanın aksine, TRH 2010 kadın/erkek tablosu ve %1,65 teknik faiz oranı kullanılarak tazminat hesaplamasının yapılmamasının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili aleyhine hükmedilen toplam 100.000 TL manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu, davacı tarafın aracının hususi araç olduğu da göz önüne alındığında davacılar lehine avans faizi işletilmesinin yerinde olmadığını, işletilecek faizin yasal faiz olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ZMSS kapsamında müvekkili şirkete başvuru yapılmadığını, dava şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddi gerektiğini, 22/09/2022 tarihli bilirkişi raporu ile 03/01/2023 tarihli bilirkişi raporunun destekten yoksun kalma tazminatı bakımından çeliştiğini, hesaplamalara ilişkin çelişkiler giderilmeden karar verildiğini, 22/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda eş...'in toplam destekten yoksun kalma zararının 1.209.760,99 TL olduğu, işbu tutarın 360.000 TL tek limit dahilinde garameten hesaplaması sonrasında %75 kusur oranı ile davalı ... AŞ'nin 168.975.03 TL'sinden sorumlu olduğu, kızı ...'in toplam destekten yoksun kalma zararının 179.754,92 TL olduğu, işbu tutarın 360.000 TL tek limit dahilinde garameten hesaplaması sonrasında %75 kusur oranı ile davalı ... AŞ'nin 25.107,52 TL'sinden sorumlu olduğu tespitinin yapıldığını, bu rapora göre müvekkilinin sorumluluğu toplam 270.000 TL iken 03/01/2023 tarihli bilirkişi raporu ile 2.167.493,73 TL zarar hesabı yapıldığını, müvekkili şirketin teminat kapsamı 360.000 TL olarak kabul edildiğinden 1.807.493,73 TL aşkın zarar tespiti yapıldığını, hal böyle iken raporlar arasındaki fahiş veya zarar hesabına ilişkin çelişkinin giderilmesi ve yeniden hesaplama yapılması gerekirken mahkemece hukuka aykırı karar verildiğini, karara esas teşkil eden bilirkişi raporunda hesaplama yönteminin doğru olmadığını, TRH 2010 mortalite tablosu ve prograsif rant yöntemi kullanılarak destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanmasının doğru olmadığını, hesaplamanın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarınca benimsenen TRH 2010 tablosu ve %1,65 teknik faiz kullanılarak yapılması gerektiğini, işletilecek faizin yasal faiz olması gerektiğini, bu yönden de kararın hatalı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.Davacılar vekili katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarına istinaden verilen maddi tazminat miktarının yetersiz olduğunu, ailenin elim kazada bir bayram sabahı ailenin tüm erkeklerini kaybettiklerini, anne ...'in tek çocuğu ....'in ve eşi...'in vefatı nedeniyle telafisi mümkün olmayan acılar içinde yaşadığını, müvekkillerinden ...’in eşi, ...’in babası,....’in hayattaki tek çocuğu oğlu ...'in müvekkillerinin tüm ihtiyaç ve gereksinimlerini karşıladığını, müvekkillerinin maddi ve manevi olarak çok zor günler geçirdiğini, mahkeme tarafından takdir edilen manevi tazminat miktarının her 3 müvekkili açısından da az olduğunu, ekonomik kriz ve paranın değer kaybı düşünüldüğünde kabulünün mümkün olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.HMK'nin 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda:Dava, çift taraflı ölümlü trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze gideri ve manevi tazminat istemine ilişkindir.Davacı tarafça, 04/06/2019 tarihinde, müteveffa ...’in kullandığı ... plakalı otomobil ile davalı ...’ın kullandığı ... plakalı kamyonetin karıştığı trafik kazası sonucu sürücü ... ile aynı araçta yolcu konumunda bulunan oğlu ...'in vefatı nedeniyle ...’nin eşi, ...’ın annesi davacı ... için her iki ölenin desteğinden yoksun kaldığından bahisle destekten yoksun kalma tazminatı; ...’ın eşi davacı ... ile kızı ... için ...'ın desteğinden yoksun kaldıklarından bahisle destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze gideri ile her bir davacı için iki yakınının ölümü nedeniyle manevi tazminat isteminde bulunulmuştur. 1-Kusura yönelik istinaf itirazlarının incelenmesi;İlk derece mahkemesince Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden alınan 03/12/2021 tarihli raporda; davalı sürücü ...'ın meskun mahalde seyrini kavşağa yaklaştığını dikkate alarak sürdürmesi, fasılalı yanan sarı ışıkta giriş yaptığı kavşakta sol tarafından gelen araç nedeniyle yeterli mesafeden etkili fren ve direksiyon tedbiri alması gerekirken etkili tedbir almayıp sevk ve idaresindeki kamyonetin sol tarafından gelen otomobille çarpıştığı olayda %25 oranında, müteveffa sürücü ...'in kavşak girişinde kendisine hitaben fasılalı yanan kırmızı ışığın bulunduğu kavşağa girmeden önce yolu kontrol etmesi, giriş yapmak istediği yol üzerinde seyreden araçların hız ve yakınlık durumlarını dikkate alıp gelen araçlara ilk geçiş hakkını vermesi gerekirken sağ tarafından gelen kamyonete ilk geçiş hakkını vermeden kavşaktan geçmek istediği sırada sevk ve idaresindeki otomobilin sağ tarafından gelen kamyonetle çarpıştığı olayda % 75 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir.Aynı olay nedeniyle ceza yargılamasının yapıldığı Ankara 33. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/675 Esas 2019/321 Karar sayılı dosyasında alınan Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığı'nın 14/10/2019 tarihli raporunda; müteveffa sürücü ...'in asli, sanık sürücü ...'ın tali kusurlu olduğu tespit edilmiş, yapılan yargılama sonucunda ... tali kusurlu kabul edilerek hakkında taksirle iki kişinin ölümüne neden olma suçundan cezalandırılmasına karar verildiği ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 2020/365 Esas 2021/2961 Karar sayılı kararı ile istinaf denetiminden geçmek suretiyle kesinleştiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince benimsenen kusur durumunun oluşa ve dosya kapsamına uygun, ceza mahkemesinde kabul edilen ve kesinleşen maddi vakıa ile uyumlu olmasına göre kusura ilişkin kabul şeklinde isabetsizlik bulunmamaktadır.2-Aktüer raporuna yönelik istinaf itirazlarının incelenmesi;Anayasa Mahkemesinin 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesindeki ZMSS Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir.Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve tazminatın hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.Somut olayda ilk derece mahkemesince karara dayanak yapılan 03/01/2023 tarihli aktüer raporunda; TRH 2010 Yaşam Tablosu kullanılarak progresif rant yöntemine göre yapılan hesaplamada destekten yoksun kalma zararının destek ...yönünden (sadece ... AŞ'nin sorumluluğunda olan aracın sürücüsünün %25 kusuru üzerinden) davacı eş Şükran’ın 44.288,21 TL; destek ... yönünden (... AŞ'nin sorumluluğunda olan aracın sürücüsünün %25 kusuru üzerinden) davacı eş ...’in 482,319,59 TL, kızı ...’nin 106.483,40 TL ve annesi ...’ın 133.696,59 TL destek zararının olduğu, davalı ... AŞ‘nin sorumluluğunda olan aracın sürücüsünün %75 kusuru üzerinden ...’in 1.446.958,77, ...’nin 319.450,20 TL ve Şükran’ın 401.089,77 TL olmak üzere ...'in vefatı nedeniyle davacı ...'in toplam 1.929.278,36 TL, ...’nin toplam 425.933,60 TL ve ...’ın toplam 534.786,36 TL destek zararının olduğu tespit edilmiştir.Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları gereği, TRH 2010 yaşam tablosu kullanılarak progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılmış olmasına göre bu konuya ilişkin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.İlk derece mahkemesince alınan 22/09/2022 tarihli aktüer bilirkişi raporunda davalı iki sigorta şirketi yönünden tek limit esas alınarak hatalı hesap yapılmasına, karara esas alınan 03/01/2023 tarihli aktüer raporunda ise her bir sigorta şirketinin ayrı ayrı poliçe limitine göre hesaplama yapılmasının yerinde olmasına ayrıca davacılar vekilinin 03/01/2023 tarihli aktüer raporuna göre davasını ıslah etmeyip mahkemece taleple bağlı kalınarak 18/05/2022 tarihli bedel artırım dilekçesi doğrultusunda karar verilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmamaktadır.Pasif dönemde asgari ücretten vergi istisnası düşülmesi gerektiğine yönelik istinaf itirazına gelince; mahkemece karara esas alınan 03/01/2023 tarihli bilirkişi raporu, davalı ... AŞ'ye 08/01/2023 tarihinde e-tebliğ ile tebliğ edilmiş, davalı vekili tarafından 05/01/2023 tarihinde bilirkişi raporuna itiraz edilmiş ise de pasif dönemde asgari ücretten vergi istisnası düşülmesine yönelik itiraz etmediği anlaşılmıştır. Bu durumda HMK'nin 357/1. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddialar ve savunmalar dinlenemeyeceğinden davalı ... vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazı değerlendirmeye alınmamıştır.3-Müterafik kusura yönelik istinaf itirazlarının incelenmesi;Dosya kapsamında destek ...'in emniyet kemeri takmadığı yönünde herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, davalı tarafça da bu hususun kanıtlanmadığı, soruşturma kapsamında ATK Ankara Kimya İhtisas Dairesi Başkanlığından alınan raporda destek sürücü ...'in kanında alkol bulunmadığı tespit edilmekle davalılar ... AŞ vekili ve ... şirketi vekilinin bu hususlara yönelen istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.4-Hükmedilen manevi tazminat miktarına yönelik istinaf itirazlarının incelenmesi;TBK'nin "Manevi tazminat" başlıklı 56/2. maddesinde "Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir."Aynı kanunun 51. maddesinde "Hakim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler." düzenlemesi yer almaktadır.Somut olay değerlendirildiğinde; kaza tarihi, kazanın oluş şekli, müteveffa sürücü ...’in % 75 oranında ve davalı sürücünün % 25 oranında kusurlu olması ile araçta yolcu konumunda bulunan müteveffa ...'in kazanın oluşumunda kusurunun bulunmamasına ve tarafların dosya kapsamından anlaşılan sosyal ve ekonomik durumlarına göre davacılar lehine hükmolunan manevi tazminat miktarında isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacılar vekili ve davalı ... şirketi vekilinin manevi tazminat miktarına ilişkin istinaf itirazları yerinde değildir.5-Başvuru şartına, faiz başlangıç tarihine ve faizin türüne yönelik istinaf itirazlarının incelenmesi;Davacılar vekilinin ... AŞ'ye 20/08/2020 tarihinde, ... AŞ'ye ise 27/02/2020 tarihinde gerekli evraklarla birlikte başvuruda bulunduğu dosya içeriğinden anlaşılmakla davalı sigorta şirketlerinin başvuru koşulunun yerine getirilmediğine yönelik itirazları yerinde görülmemiştir.Davacı taraf ... AŞ'ye 27/02/2020 tarihinde başvuruda bulunduğuna göre 8 iş günü sonrası olan 11/03/2020 tarihinde temerrüde düştüğü göz önüne alındığında bu tarihten itibaren faize karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.... AŞ'nin ZMS sigortacısı, .... Ltd. Şirketinin maliki olduğu ... plakalı aracın (kamyonet) ticari nitelikte olması nedeniyle avans faizine hükmedilmesi yerindedir.Ancak ... AŞ nezdinde ZMSS poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın hususi nitelikte araç olması nedeniyle yasal faize hükmedilmesi gerekirken bu davalı bakımından avans faizine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Davalı ... AŞ vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmüştür.Açıklanan nedenlerle; davacılar vekilinin, davalı ... AŞ vekilinin, davalı ... Şirketi vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1-b/2. maddesi gereğince davalı ... AŞ yönünden faiz türü düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;I-Davacılar vekili, davalı ... AŞ vekili ve davalı ... Şirketi vekilinin istinaf başvurularının HMK'nin 353/1-b/1. maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine, II-Davalı ... Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile,Yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilk derece mahkemesi kararının, HMK'nin 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, Buna göre: A)...’in vefatı nedeniyle;1-Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; 28.305,35 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılar .... Şti. ve ...’tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, 2-Davacı ...’in ... AŞ’den destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, B)...’in vefatı nedeniyle;1-Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tarafların kusurlarına ve sigorta şirketlerinin teminat limitlerine göre 73.246,51 TL’nin ... AŞ’den, 90.404,68 TL’nin ... AŞ (teminat limitine göre tazminatın 69.856,54 TL’sinden sorumlu olmak üzere), .... Şti. ve...’tan olmak üzere toplam 163.651,19 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak ...’e verilmesine, bu bedele davalı ... AŞ yönünden 02/09/2020 tarihinden itibaren yasal faiz, davalı ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, 2-Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tarafların kusurlarına ve sigorta şirketlerinin teminat limitlerine göre 52.911,55 TL’nin ... AŞ’den, 65.306,21 TL’nin ... AŞ (teminat limitine göre tazminatın 50.462,72 TL’sinden sorumlu olmak üzere), .... Şti. ve ...’tan olmak üzere toplam 118.217,76 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı..’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 02/09/2020 tarihiden itibaren yasal faiz, ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, 3-Davacı ...’in destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne; tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tarafların kusurlarına ve sigorta şirketlerinin teminat limitlerine göre 233.841,94 TL’nin ... AŞ’den, 310.182,30 TL’nin ... AŞ (teminat limitine göre tazminatın 239.680,75 TL’sinden sorumlu olmak üzere), .... Şti. ve ...’tan olmak üzere toplam 544.024,24 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, bu bedele ... AŞ yönünden 02/09/2020 tarihinden itibaren yasal faiz, ... AŞ yönünden 11/03/2020, diğer davalılar yönünden 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, C)Cenaze masrafları talebi nedeniyle;1-Talebin kısmen kabul kısmen reddine, 2-Her iki müteveffa için toplam 4.000 TL maddi tazminatın davalılar ... Şti. ve ...’tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, bu bedele 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,D)Manevi tazminat talebi sebebiyle;1-Manevi tazminat talebinin kısmen kabul kısmen reddine 2-50.000 TL manevi tazminatın davalılar .... Şti. ve ...’tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, 3-25.000 TL manevi tazminatın davalılar ... Şti. ve ...’tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, 4-25.000 TL manevi tazminatın davalılar ... Şti. ve...’tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, Bu bedellere 04/06/2019 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine, E)Maddi tazminat yönünden; karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 58.623,54 TL karar ve ilam harcından, peşin ve ıslah harcı olarak alınan toplam 15.205,97 TL'nin mahsubu ile bakiye 43.417,57 TL harcın davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, (Bu miktarın 19.733,28 TL'sinden ... Sigorta AŞ'nin, 18.296,15 TL'sinden ... AŞ’nin sorumlu tutulmasına, diğer davalılar ... Şti. ve ...' ın tamamından sorumlu tutulmasına) F)Manevi tazminat yönünden; 6.831 TL karar ve ilam harcının davalı .... Şti. ve ...'tan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, G)Kabul edilen maddi tazminat yönünden; 1-Müteveffa ...'in vefatı sebebiyle 9.200 TL vekalet ücretinin davalı ... AŞ, .... Şti. ve ...'tan alınarak davacılardan ...'e verilmesine, 2-Müteveffa ...'in vefatı sebebiyle 11.719,44 TL vekalet ücretinin davalı ... AŞ'den alınarak davacılardan ...'e verilmesine,3-Müteveffa ...'in vefatı sebebiyle 14.464,75 TL vekalet ücretinin davalılar ... AŞ, .... Şti. ve ...'tan alınarak davacılardan ...'e verilmesine, (... AŞ'nin 11.172,56 TL'sinden sorumlu tutulmasına) 4-9.200 TL vekalet ücretinin davalı ... AŞ'den alınarak davacılardan ...'e verilmesine,5-10.448,99 TL vekalet ücretinin davalılar ... AŞ, .... Şti. ve ...'tan alınarak davacılardan ...'e verilmesine, (... AŞ'nin 8.073,93 TL'sinden sorumlu tutulmasına) 6-35.737,87 TL vekalet ücretinin davalı ... AŞ'den alınarak davacılardan ...'e verilmesine, 7-46.425,52 TL vekalet ücretinin davalılar ... AŞ, .... Şti. ve ...'tan alınarak davacılardan ...'e verilmesine, (... AŞ'nin 35.872,99 TL'sinden sorumlu tutulmasına) H)Cenaze masrafları yönünden; 4.000 TL vekalet ücretinin davalı .... Şti. ve ...'tan alınarak davacılara verilmesine,I)Reddedilen maddi tazminat yönünden; 9.200 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak davalı ... AŞ'ye verilmesine, (Davacı ...'in ... için talep ettiği maddi tazminatın reddedilen kısmı için) İ)Reddedilen cenaze masrafları yönünden; 200 TL vekalet ücretinin tüm davacılardan alınarak davalı .... Şti'ye verilmesine, J)Kabul edilen manevi tazminat yönünden; 1-9.200 TL vekalet ücretinin davalılar .... Şti. ve...'tan alınarak davacı ...' e verilmesine, 2-9.200 TL vekalet ücretinin davalılar .... Şti. ve ...'tan alınarak davacı ...'e verilmesine, 3-9.200 TL vekalet ücretinin davalılar .... Şti. ve...'tan alınarak davacı ...'e verilmesine, K)Reddedilen manevi tazminat yönünden; 1-9.200 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak, davalı ... Şti.'ye verilmesine, 2-9.200 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak, davalı .... Şti.'ye verilmesine,3-9.200 TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak, davalı .... Şti.'ye verilmesine, L)Davacı tarafından yapılan 717,60 TL peşin harç, 54,40 TL başvurma harcı, 15,60 TL vekalet harcı, 14.488,37 TL ıslah harcı, 1.500 TL bilirkişi ücretleri ve posta, talimat ve tebligat gideri 1.462,85 TL olmak üzere toplam 18.238,82 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, (toplam yargılama giderinin 8.289,54 TL'sinden ... AŞ'nin, 7.685,83 TL'sinden ... AŞ'nin, .... Şti. ve ...'ın ise tamamından sorumlu tutulmasına) 1-Davalı .... Şti. tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, davalı .. AŞ tarafından yapılan 1.500 TL yargılama giderlerinin kabul ve ret oranına göre takdiren 867,90 TL'sinin davacılardan tahsili ile ... AŞ'ye verilmesine, bakiye gider avansının ... AŞ üzerinde bırakılmasına, 2-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanacak 1.320 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, (599,94 TL'sinden ... AŞ, 556,24 TL'sinden ... AŞ, .... Şti. ve ...'ın ise tamamından sorumlu tutulmasına)3-Karar kesinleştiğinde yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının yatıranlara iadesine, III-İstinaf İncelemesi Bakımından:1-Davalı ... AŞ tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının, istem halinde ilk derece mahkemesi tarafından iadesine,2-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 427,60 TL istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 179 TL harcın mahsubu ile bakiye 248,60 TL istinaf karar ve ilam harcının davacılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 3-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 40.862,94 TL istinaf karar ve ilam harcından (davalı ... AŞ 26.525,14 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) peşin alınan 22.996,63 TL harcın mahsubu ile bakiye 17.866,31 TL istinaf karar ve ilam harcının davalı... AŞ ve davalı .. Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf aşamasında davalı ... AŞ tarafından yatırılan 492 TL istinaf başvuru harcının davacılardan alınarak davalı ... AŞ'ye verilmesine, 5-Davalı ... AŞ, davalı ... Şirketi ve davacıların istinaf başvuruları nedeniyle sarf ettikleri yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,7-İstinaf için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine, Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nin 362/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.22/10/2024