T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1600
KARAR NO: 2023/1063
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 31/01/2020
NUMARASI: 2018/869 Esas - 2020/82 Karar
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/10/2023
Taraflar arasındaki İstirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 03/05/2018 tarihinde müvekkili şirkete ait aracın bagajında bulunan şirket yetkilisi ...'e ait nüfus cüzdanı, şahsı ve şirkete ait kredi kartları, kasa defteri ve kasa anahtarı ile birlikte dava konusu keşideci ... San. Tic. Ltd. Şti'nin hesabına tanımlı ... çek nolu 11.729,20 TL bedelli çekin de aralarında bulunduğu 4 adet müşteri çekinin çalındığını, şirket yetkilisinin şikayeti üzerine Çatalca Polis Merkezi Amirliği'nde 2018/557 olay nolu tahkikat evrakının açıldığını, çalınan çeklerle ilgili olarak Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2018/449 Esas nolu hasımsız çek iptali davasının açıldığını, dava konusu çekin davalı tarafça ibraz edildiğinin anlaşılması üzerine mahkemece istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, dava konusu çek üzerindeki müvekkili şirket yetkilisine ait imzanın taklit edildiğini, davalının kötü niyetli olduğunu beyanla dava konusu çekin/ bedelin ödenmesi halinde çek bedelinin faizi ile birlikte istirdatına, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Her ne kadar davacı vekili dava konusu çekin çalıntı olduğunu, çek üzerindeki ciro imzasının müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını, taklit edildiğini beyanla istirdat talebinde bulunmuş ise de, söz konusu iddiaların İİK 72. maddesine dayalı olarak usulünce açılmış bir menfi tespit ve/veya istirdat davasının konusu olabileceği, TTK 792 md gereğince açılan iş bu davada yargılama konusu yapılamayacağı, toplanan deliller ile dosyadaki bilgi ve belgelere göre yapılan yargılama sonunda; çeki elinde bulunduran davalının dava konusu çeki iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğuna dair yasal delil sunulmadığı gözetilerek davanın reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafından bankaya ibraz edilen dava konusu çeke ait çek fotokopisi müvekkili şirket yetkilisi tarafından incelendiğinde müvekkili şirket yetkilisinin imzasının taklit edildiğinin tespit edildiğini, dava konusu çekin arkasında bulunan müvekkili şirkete ait kaşenin üzerinde yer alan imzanın kesinlikle ve kesinlikle müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını, yerel mahkeme tarafından bu hususta hiçbir inceleme yapılmaksızın davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu çekin keşideci tarafından müvekkilinin emrine keşide edildiğini ve çekin arkasında yer alan ilk cironun sahte imza ile oluşturulduğunu, davalı ile müvekkili şirketin sahte cirosu arasında başka bir ciranta bulunmadığını, davalının, dava konusu çeki ağır kusurlu ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğini, davalının kötü niyetli olduğunun sabit olduğunu, yerel Mahkeme tarafından bu husus göz ardı edilerek davanın reddine karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu, davalı hakkında, dava konusu çekle ilgili olarak hırsızlık, dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/85819 soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma yapıldığını, davalının, bahse konu soruşturma sayılı dosyası kapsamında vermiş olduğu ifadesinde dava konusu emre yazılı çeki 3. bir şahıstan ciro edilmeden aldığını iddia ettiğinden ciro silsilesinde kopukluk bulunduğunu, bu sebeplerle de davalının dava konusu çeki ağır kusurlu ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğinin kabulü gerektiğini, davalı (şüpheli) ...'nın Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/85819 Soruşturma sayılı dosyası kapsamında alınan ifadesinde çeki ... aldığını, neye karşılık alındığını bilmediğini ve müvekkil şirketi tanımadığını açıkça beyan ettiğini, müvekkiline ait çalınan çeklerden bir diğerinin de ... tarafından ibraz edilmiş olup, ... Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/85819 Soruşturma sayılı dosyası kapsamında alınan ifadesinde bahse konu çekleri ... isimli bir şahıstan elden borç para verdiğinden dolayı aldığını, tahsil etmesi için davalıyı bankaya gönderdiğini iddia ettiğini, davalının dava konusu çeki çalmadığına ilişkin hiçbir delil bulunmadığını, davalının , dava konusu çeki ... aldığını, onun da ... isimli kişiden aldığını iddia etmiş ise de bu kişilerin çek üzerinde cirosu bulunmadığını, davalının ... isimli kişi ile aralarında ticari ilişki bulunmadığı gibi çek teslimine ilişkin herhangi bir yazılı evrak da olmadığını, dava dışı ...'nın, ...'tan alacağı olduğundan dolayı çeki aldığını iddia ettiğini, hiç kimsenin borçlusundan cirosu olmadan çek almadığını, muhtemeldir ki çeki çalan davalının, suçtan kurtulmaya yönelik ve kanunun 3. Kişilere tanığı haklardan faydalanmak amacıyla bu şekilde beyanda bulunduğunu, davalının beyanlarından bahse konu çekin, ciro yapılmaksızın sadece zilyetliğin devri suretiyle ele geçirildiğinin anlaşıldığını, bu sebeplerle de davalının çeki ağır kusurlu ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğinin sabit olduğunu, müvekkiline ait çalınan çeklerden olan dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilen ... Ulus Şubesi’ne ait ... Çek No’lu 25.000,00 TL bedelli 10/07/2018 ödeme tarihli çekin davalının işbirliği içerisinde hareket ettiği akrabası ... tarafından 10/07/2018 tarihinde bankaya ibraz edildiğinde çekin çalıntı olduğu beyan edilerek çekte ödeme yasağı bulunduğundan ödeme yapılmadığını, yani dava dışı ... ve davalının, dava konusu olmayan müvekkili şirketin sahte cirosunun bulunduğu 10/07/2018 tarihli 25.000 TL bedelli çeki bankaya ibraz ettiğinde çekin çalıntı olduğunu öğrendiğini açıkça beyan ettiğini, bu tarihten 10 gün sonra ise davalının, yine müvekkili şirketin sahte cirosunun bulunduğu dava konusu çeki, kasıtlı ve kötü niyetli olarak bankaya ibraz ettiğini, yani yaklaşık 10 gün önce müvekkil şirketin sahte cirosu bulunan başka bir çekin çalıntı olduğunu öğrenen davalının, dava konusu çeki de buna rağmen bankaya ibraz ettiğini, davalının dava konusu çeki iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğunun bu husustan dahi anlaşıldığını, mahkeme aksi kanaatte ise ceza dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğinden soruşturma sonucunun beklenilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/869 E. Ve 2020/82 K. Sayılı 31/01/2020 tarihli kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini, bu talebin şu aşamada mümkün görülmemesi halinde Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/85819 Soruşturma sayılı dosyasının sonucunun beklenilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :Dava, yetkili hamilin rızası hilafına elden çıkan çekin istirdatı davasıdır. Dava konusu çek, dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti tarafından 05/10/2019 tarihinde davacı şirket lehine 11.729,20 TL bedelli olarak ... Bankası Kartal Sanayi Bölgesi Şubesi'ndeki ... nolu hesaba bağlı olarak keşide edilmiş ve sırasıyla lehtar, ve davalı tarafından ciro edilmiş, çekin ibrazı üzerine çek iptaline ilişkin Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/869 Esas sayılı dosyasında verilen ödemeden men kararı gereğince çek bedeli ödenmemiştir.Çatalca Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2018/3057 nolu dosyasında hırsızlık suçuna ilişkin soruşturma dosyasının faili meçhul olarak devam ettiği, zamanaşımı tarihi olan 03/05/2033 tarihine kadar daimi arama kararı verildiği görülmüştür.Davacı tarafça, çekin kaybolduğu ve davalının çeki haksız ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğinden bahisle ve kendisinin yetkili hamil olduğu iddiasıyla çekin istirdatına karar verilmesi istenmiş, davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının çekin yetkili hamili olup olmadığı noktasındadır. TTK'nın 790. maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi gereğince; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat ettiğinde, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.Davacı vekili cirodaki şirket yetkilisi imzasının sahte olduğunu ileri sürmeleri nedeniyle mahkeme tarafından imza incelemesi yapılmamasını istinaf sebebi olarak ileri sürmüş ise de mahkemece imza incelemesi yapılarak imzanın davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığının tespit edilmiş olması halinde dahi mevcut dosya kapsamına göre bu durumun neticeye etkisinin olmadığı sonucuna varılmaktadır. Nitekim TTK 818/c maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak TTK 677. maddesindeki düzenlemeye göre, "imzaların istiklali" prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap eden hamilin, çeki iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ayrıca kanıtlanması gerekmektedir. Bu nedenle davacı vekilinin mahkemece imza incelemesi yapılması gerektiğine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna dair delil ibraz edilmediği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde de davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı anlaşılmakla soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılmaması ve hükme yönelik mahkeme gerekçesi dosya kapsamına uygun olup, bu yönlere ilişkin davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan 54,40TL istinaf peşin harcının alınması gereken 269,85TL karar harcından mahsubu ile eksik olan 215,45TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 19/10/2023