T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/2046
KARAR NO: 2023/1294
KARAR TARİHİ: 22/11/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/02/2020
NUMARASI: 2019/886 Esas - 2020/136 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/11/2023
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... tarafından müvekkili ... ve dava dışı borçlular ... A.Ş., ...San. Ve Tic. Aş, ile ... San Tic. A.Ş. aleyhine Beykoz İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden tamamı 16/10/2018 tarihinde düzenlenen 2.785,00 TL bedelli 25/12/2018 vadeli, 2.785,00 TL bedelli, 25/01/ 2019 vadeli, 2.825,00 TL bedelli, 25/02/2019 vadeli ve 2.785,00 TL bedelli, 25/03/2019 vadeli 4 adet bonoya dayanarak kambiyo senetlerine mahsus icra takibine girişildiğini, söz konusu bonoların ticari alım-satım şeklindeki ilişkileri kapsamında müvekkili tarafından keşide olunarak ... Kargo yoluyla lehdar ... A.Ş.'ne gönderildiğini, ancak henüz ...A.Ş'nin eline geç- meden adı geçen şirket önünde bulanan kargo aracından çalındığını , lehdar ... şirketinin kaşe ve imzası taklit edilerek cirolandığını , en son hamil durumundaki davalı tarafından icra takibine konu edildiğini, söz konusu bonolar hakkında ... Tekstil A.Ş tarafından İstanbul Anadolu 2018/1397 Esas nolu zayi nedeniyle iptal talepli hasımsız dava açıldığını ve ödemeden men kararı verildiğini, ayrıca lehdarın Beykoz İcra Hukuk Mahkemesi'nde açtığı 2019/351 Esas nolu dava ile imza itirazında bulunduğunu, söz konusu bonoların çalınması olayı ile ilgili Bakırköy CBS'nın 2019/ 55961 nolu dosyası üzerinden soruşturma yapıldığını, iş bu davadan önce zorunlu dava şartı kapsa- mında yapılan arabuluculuya başvurulduğunu, arabuluculuk süresinde takibin tedbiren durdurulması yönünde yaptıkları başvuru nedeniyle İstanbul Anadolu 13.ATM'nin 2019/70 D. İş sayılı dosyası üzerinden icra dosyasına gider paranın davalıya ödenmemesi hususunda tedbir kararı verildiğini, nitekim arabuluculuk başvurusunun da olumsuz sonuçlandığını , müvekkilinin lehdar dışındaki diğer kişilerde ticari ve hukuki ilişkisinin bulunmadığını beyanla öncelikle İstanbul Anadolu 13. ATM'nin 2019/70 D. İş sayılı dosyası üzerinden verilen tedbirin devamını, yargılama sonunda müvekkilinin takip konusu bonolardan kaynaklı bir borcu bulunmadığının tespitini, davalının kötü niyet tazminatı ile mahkumiyetini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava bonoları iyi niyetle ve ciro yo- luyla iktisap eden son hamil olduğunu, bononun veriliş koşullarını ve sebebini araştırmakla yükümlü tutulamayacağını, senedi çalan kişinin sahte ciro yoluyla devretmesi halinde dahi bunu bilmeyen veya bilebilecek durumda olmayan, ağır kusuru veya kötü niyeti bulunmayan hamilin hukuken korunması gerektiğini, müvekkilinin vadesinde ödenmeyen bonolar için cirantalara ve keşideciye müracaat hak- kını kullandığını, davacının senetlerin rıza hilafına elden çıktığına dair iddialarının alacaklının ala- cağını tahsile engel teşkil etmeyeceğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının dava konusu bonolarla ilgili menfi tespit talebinde bulunup bulunamayacağı, hukuki sorumluluktan kurtulup kurtulamayacağı hususunda toplanmaktadır. Dava ve takip konusu bonolar davacı ... tarafında ... A.Ş. Em- rine düzenlenmiş, adı geçen lehdarın cirosu ile ve sırasıyla ... San. Ve Tic. Aş ve ... İnş. San Tic. A.Ş.'ne devredilmiştir.Bakırköy CBS'nın 2019/55961 nolu soruşturma dosyasının tetkikinde ; dava dışı ... Tekstil A.Ş tarafından dava konusu bonoların da aralarında bulunduğu 22 adet bononun şirket imza ve kaşesi taklit edilerek cirolandığından bahisle ... İnş. Ve Taah. San. Ve Tic. Aş , ... İnş. San Tic. A.Ş. Ve ... hakkında şikayette bulunulduğu, soruşturmanın devam ettiği, İstanbul Anadolu 13. ATM'nin 2018/1397 esas sayılı dosyası üzerinden açılan hasımsız davada söz konusu bonolar üzerine ödeme yasağı şeklinde ihtiyati tedbir kararı verildiği, Dava konusu çeklerin en son hamil durumundaki ... tarafından Beykoz İcra Müdür- lüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edilmesi üzerine arabuluculuk sürecinde tahsil edilmemesi için İstanbul 13. ATM'nin 2019/70 D.iş sayılı dosyası üzerinden ihtiyati tedbir kararı verildiği, Arabuculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığı anlaşılmıştır. Davacı vekili her ne kadar iş bu davada " dava konusu bonoların müvekkili tarafından keşide olunarak ... Kargo yoluyla ...A.Ş.'ne gönderildiğini, ancak henüz ... Tekstil A.Ş'nin eline geçmeden çalındığını , lehdar ... şirketinin kaşe ve imzası taklit edilerek cirolandığını , müvekkilinin lehdar ... dışındaki diğer cirantalarla hukuki ve ticari ilişkisinin bulunmadığı"ndan bahisle menfi tespit talebinde bulunmuş ise de, Yargıtay 19. HD'nin 2016/7120 Esas, 2017/1364 Karar nolu 22/02/2017 tarihli ilamında da vurgulandığı üzere davacı keşi- decinin çekteki kendi imzasına her hangi bir itirazı olmayıp lehdarın imzasına itirazda bulunmuştur. Keşideci durumundaki davacının 'lehdarın imzasının lehdara ait olup olmadığı' konusunda ileri sürdüğü itirazın hukuken dinlenemeyeceği ve çeki ciro yoluyla iktisap eden yetkili hamile karşı borçtan sorumluluğunun devam ettiği gözetilerek hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine , ..." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının takibe konu ettiği bonoların çalındığını ve hukuka aykırı olarak cirolandığını, bonolarda esas lehtar ... Tekstil A.Ş. hukuka aykırı olarak ilk ciranta gösterildiğini, hukuka aykırı olarak ilk ciranta görünen ve esas lehtar olan ... Tekstil A.Ş.’nin kaşesi ve şirket yetkilisinin imzasının taklit edildiğini, sahte olduğunu, bonoların davacı tarafından esas lehtar ... Tekstil A.Ş.’ne gönderilmiş ancak esas lehtar ... Tekstil A.Ş.’nin eline geçmeden çalındığını, davacı ile dava dışı ... Tekstil A.Ş.’nin arasındaki ticari ilişki dolayısıyla, bonolardan kaynaklanan borcun, davacı tarafından ... Tekstil A.Ş.’ne ödendiğini, bonoların çalınması ile ilgili olarak Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2019/55961 soruşturma numarası ile başlatmış olduğu soruşturmanın halen devam ettiğini, bonolar hakkında, ihtiyati tedbir kararları alındığını, bonolardaki ciro silsilesinin bozulduğunu, davalının, davacı borçlu olduğunu sürerek, bonolara dayanarak davacı aleyhine icra takibi başlatmış olması usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının, bonoların yetkili hamili olmadığını, bonolardaki ciro silsilesinin hukuka uygun olarak ilerleyebilmesi için ise ilk cironun, senedin esas lehtarı tarafından yapılması gerektiğini, senedin esas lehtarı tarafından yapılmayan cironun ardından gelecek olan ciroların geçersiz olacağını, bonolardaki ilk ciro esas lehtar tarafından yapılmadığını, dolayısıyla ardından gelen cirolaın da geçersiz kabul edilmesi gerektiğini, ciro silsilesinde kopukluk bulunan bir bonoyu iktisap eden kişinin, bononun yetkili hamili olamayacağı ve bonoya dayanarak hak talep edemeyeceği olup, davalının iyi niyetli üçüncü kişi/iyi niyetli hamil sayılamayacağını, davalının tacir olduğunu dolayısıyla davaya konu bonoları bir önceki cirantadan teslim alırken, cirantanın/ciroların gerçekliğini ve bonoların karşılığının olup olmadığını araştırması gerektiğini, tacir, hakları kazanırken ve borç altına girerken tacir olmayan kimselere nazaran çok daha fazla tedbirli olmak ve ticarî hayatın gereklerini bilmek ve araştırmak zorunda olup ticari hayatına ilişkin bir hususu bilmediği gerekçesiyle iyiniyetli olduğunu iddia etmesine 6102 sayılı TTK m.18/2 hükmü engel teşkil ettiğini, davacının bonoların iyi niyetli üçüncü kişisi/lehtarı olamayacağını, davalının söz konusu ödemeden men ihtiyati tedbir kararından ve soruşturma dosyasından haberi olmasına rağmen icra takibi yolu ile bonoları tahsil etmeye çalışması açıkça kötü niyetinin bir göstergesi olup davacının, bonolardan doğan borcunu esas lehdar olan ... Tekstil A.Ş.’ye ödediğini, davalının icra takibi başlatılmasından önce alınan ihtiyati tedbir kararlarından da haberi olduğunu, söz konusu kararlara rağmen kötü niyetli olarak davacı aleyhine icra takibi başlattığını, mahkemece eksik inceleme yapılarak karar verildiğini, esas lehtarın (bonolarda ilk ciranta olarak gösterilen ... tekstil a.ş.’nin) imzasının gerçekliği araştırılmadan, davacıya söz konusu durumun ispatı için fırsat verilmeden hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, kambiyo senedi(bono) nedeniyle borçlu olmadığının tespiti(menfi tespit) davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, lehtarın imzasının sahte olmasının keşidecinin sorumluluğunu etkileyip etkilemediği ve davalının iyiniyetli hamil olup olmadığı noktasındadır. Davacı ... tarafından ... Tekstil A.Ş. Lehine 16/10/2018 tarihinde sırasıyla 25/12/2018 vade ve 2.785,00 TL bedelli; 25/01/2019 vade ve 2.785,00 TL bedelli; 25/02/2019 vade ve 2.825,00 TL bedelli ve 25/03/2019 vade ve 2.785,00 TL bedelli bonolar keşide edilmiştir. Bu bonolar sırasıyla lehtar ... Tekstil A.Ş., ... Ambalaj ... Ltd. Şti., ... A.Ş. ve davalı ... tarafından ciro edilmiştir. Davalı takip alacaklısı tarafından, davacı takip borçlusu ve diğer sorumlular hakkında, Beykoz İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında, kambiyo senedine dayalı olarak toplam 12.624,30 TL alacağın tahsili istemiyle 03/10/2019 tarihli takip talebi ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatılmıştır. Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 72. maddesi uyarınca lehtar imzasının sahte olduğu iddiasıyla bonolardan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 778/2-d maddesinin atfı ile bono hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 677. maddesine göre, bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez. Somut olayda, dava keşideci tarafından açılmış olup, bonolardaki keşideci imzalar inkar edilmemiştir. Bu halde, TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen imzaların istiklali prensibi gereği iddia olunan lehtar imzasının geçersizliği davacı keşidenin sorumluluğunu etkilemeyecektir. TTK'nın 778/1-a maddesinin atfı ile bono hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 686/1. maddesine göre, bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Buna göre, hamilin bonoyu iktisap ederken önceki cirolardaki imzaların sıhhatini araştırma yükümlülüğü bulunmamakta olup, şeklen düzgün bir ciro silsilesinin bulunması yeterlidir. Şeklen düzgün bir ciro silsilesinin bulunduğu hallerde ise ciro zincirinde kopukluk olduğundan bahsedilemez. TTK'nın 778/1-a maddesinin atfı ile bono hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 687/1. maddesine göre, poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. Hamilin, bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun, bononun iktisap anında bulunması gerekir. Bononun iktisabından sonra hamil tarafından öğrenilen durumlar bakımından, borçlu önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez. Bu kapsamda, davalının bonolar hakkında verilen 29/11/2018 tarihli ödemeden men kararından ve bonoların çalınmasına ilişkin 12/02/2019 tarihinde başlatılan soruşturmadan haberdar olduğu iddiası, davalının bonoları iktisap ederken keşidecinin zararına hareket ettiğini ispata elverişli değildir. Ayrıca kambiyo senetleri illetten mücerret olup, hamile, kendinden önceki cirolara ilişkin temel ilişki ve alacağın olup olmadığını araştırma yükümlülüğü yüklenemez. Bunun gibi davalının bonoyu edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü bononun “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir. Davalının tacir olması da, mücerretlik ilkesinden yararlanmasına engel değildir. Bu nedenlerle, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 22/11/2023