T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1425
KARAR NO: 2021/1704
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/03/2021
NUMARASI: 2020/98 Esas - 2021/144 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 31/12/2021
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının sorumluluk sigortacısı olduğu ... gemisinin 14/09/2007 tarihinde Trabzon-Soçi seferini yaparken battığını, gemide bulunan Müvekkiliine ait çekici ve dorselerin üzerindeki mallarla birlikte tam zayi olduğunu, meydana gelen hasarın tazmini için diğer sorumlularla birlikte davalı ile yapılan görüşmelerin neticesiz kaldığını, bu nedenle çekici, dorse ve üzerindeki mal bedellerine ilişkin zararların tahsili amacıyla İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... esas nolu dosyası ile ... gemisi donatanı/taşıyanı/işleteni/acentesi ve sigorta firması aleyhine icra takibinin başlatıldığını, davadışı ... AŞ’nin sigorta sözleşmesine tazminat görüşmelerine aracılık/acentelik etmesi nedeniyle davalı şirkete izafeten ... Sigortacılığa tebligat gönderildiğini, ilgili şirket tarafından tebligatın alınmadığını ve herhangi bir husumet itirazında da bulunulmadığını, icra işlemine devam edildiğini ancak firmanın Türkiye’de mal varlığının olmaması nedeniyle bir neticeye varılamadığını, ... S.A şirketinin ... S.A şirketi tarafından devralındığını, Türkiye’deki ... Sigorta AŞ şirketine haciz ihbarnamesinin gönderildiğini, davalı şirketin icra müdürlüğüne itirazda bulunulduğunu, itirazın süresinde olmadığı gerekçesiyle icra takibinin devamına karar verildiğini, davalı şirket tarafından icra mahkemesine usulsüz tebligatın tespiti için dava açıldığını, bunun üzerine verilen karar ile icra dosyasına yapılan itirazın geçerli hale geldiğini, malların zayi olmasında ilgili geminin sorumluluk sigortacısı olan davalı şirketin müteselsilen sorumlu olduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, davalı taraf aleyhine % 20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkiliinin Romanya’da mukim bir sigorta şirketi olduğunu, yetkili mahkemenin Romanya/Bükreş Mahkemeleri olduğunu, Müvekkilii şirketin sorumluluk sigortacısı olduğunu, üçüncü kişilerin kendisine doğrudan talep hakkının bulunmadığını, davacının taraf talebini öncelikle donatana karşı yönetilmediğini ve zamanaşımının geçtiğini, Müvekkilii şirketine karşı doğrudan doğruya dava hakkı bulunmadığını, davacı tarafın geminin batması olayında taleplerini ilk olarak gemi maliki ve donatana yöneltmekle yükümlü olduğunu, ... gemisinin karine olarak denize, yola ve yüke elverişli olduğunu, seferi gerçekleştiren geminin birçok limana giriş çıkış yaptığını, gerçekleştirdiği seferlerde geminin sıhhiyatı ve belgeler açısından hiçbir sorunla karşılaşmadığını, geminin sertifikalarının tam ve eksiksiz olduğunu, davacının iddia ettiği hasar tutarının haksız, yersiz ve fahiş olduğunu, taşıyanın sorumluluğunun sınırlı olduğunu, talep olunan alacağın likit olmadığını belirterek yetkisiz mahkemede açılmış bulunan davanın usulden reddine, husumet eksikliği yönünden reddine, zamaaşımı yönünden reddine, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "5718 sayılı MÖHUK 46.maddesinde "Bir davada ileri sürülen alacak talebi sigorta sözleşmesinden kaynaklanıyor ise davaya bakmaya yetkili olan mahkemenin sigortacının esas iş yeri veya sigorta sözleşmesini yapan şubenin yada acentesinin Türkiye'de bulunduğu yer mahkemesi" olduğu kabul edilmiştir. Davacı taraf davalıya karşı ileri sürdüğü tazminat talebini davalı ile donatan arasındaki sorumluluk sigortasına dayandırmış olduğundan yetkili mahkeme MÖHUK 46.maddesine göre belirlenmelidir. Sigorta poliçesini düzenleyen .... S.A ile bu şirketi devralan davalı ... S.A. yurt dışında mukim olduklarından dava konusu uyuşmazlık açısından mahkememizin yetkili hale gelmesi sigorta poliçesinin sigortacının Türkiye'de bulunan bir şubesi ya da acentesi tarafından düzenlenmiş olması koşuluna bağlıdır. ... gemisinin şuandaki sorumluluk sigortacısı olan davalı sigorta şirketi Romanya/Bükreşte bulunmakta olup sigorta poliçesininde yurt dışında düzenlendiği anlaşıldığından, MÖHUK 46.maddesine göre iş bu dava yönünden mahkememizin yetkisiz olduğu, yetkili mahkemenin davalının faaliyet merkezinin bulunduğu Romanya/Bükreş mahkemeleri olduğu kanaatine varıldığından davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine, ..." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Sorumluluk sigortacısının davalı S. C. ... S.A. (Eski unvan:... S.A. ... Co. S. A.) olduğu "..." gemisinin, Trabzon-Soçi seferini yaparken battığını, "..." gemisinde bulunan Müvekkilie ait çekici ve dorselerin üzerindeki mallarla birlikte tam zayi olduğunu, Türk Ticaret Kanunu 1478 maddesinde "Zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla, doğrudan sigortacıdan isteyebilir." hükmü mevcut olup, anılan madde hükümleri gereği Müvekkili şirketin uğradığı zararı doğrudan davalı sigorta şirketinden isteme hakkı mevcut olduğunu, "Deniz Alacaklarına İlişkin Gemilerin Sigortalandırılması ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik”, “Bayrak Devleti Uygulamaları Kapsamındaki İdari İşlemlerde Muteber Kabul Edilecek ...Klüpleri ve Sigorta Şirketlerine Dair Yönerge” ile anılan Yönetmelikten doğan yasal hakların doğrudan ...Klüplere karşı kullanılmasına olanak sağlayan “TTK’nın 1478. maddesinin” müdahaleci norm olduğunu, anılan Yönetmelik, Yönerge ve TTK'nın 1478. maddesinin müdahaleci norm niteliğinde olması sebebiyle uygulama alanı bulacağı göz önünde bulundurulduğunda davalı şirkete doğrudan ve Türkiye'de dava açılabileceğini, diğer yandan, davalı sigorta şirketi ile gemi donatanı/işletmecisi arasındaki sigorta sözleşmesinin müvekkilii şirket açısından üçüncü kişi yararına kurulmuş bir sözleşme olduğunu, müvekkili şirket ile gemi donatanı/ işleteni arasında taşıma sözleşmesi akdedildiğini, ilgili sözleşme çerçevesinde Müvekkilie ait malların Rusya'nın Soçi Limanı' na taşınmasının taahhüt edildiğini, ilgili sözleşme gereği ifa yeri Türkiye olduğu gibi batma hadisesinin de Türkiye karasularında meydana geldiğini, bu nedenlerle uygulanması gereken hukukun Türk Hukuku olup, yerel Mahkemenin yetkisizlik kararının yerinde olmadığını, hadise Türkiye karasularında meydana geldiği gibi, zarar gören olarak müvekkili şirket bakımından sözleşmenin ifa yerinin Türkiye olduğunu, davalı şirketin tabi olduğu Romanya Cumhuriyeti Ülkesi'nin Avrupa Birliği ülkesi olduğunu ve bu nedenle Romanya Cumhuriyeti'nin tarafı olduğu o tarihte yürürlükte olan Avrupa Birliği Komisyonu'nun 44/2001 Regülasyonu (Brüksel I tüzüğü) hem de bu regülasyonun yerine gelmiş ve cari olan Brüksel I Bıs tüzüğünün, zarar görene zararın meydana geldiği yerde dava açma hakkını tanımakta olduğunu, yani Romanya Cumhuriyeti Hukuku'nca da zarar gören müvekkili şirketin Türkiye'de dava açma hakkının açık bir şekilde mevcut olduğunu, yerel mahkemenin yetkisizlik kararının tüm bu yönleri ile dayanaksız olduğunu, huzurdaki itirazın iptali davasına konu alacağın nedeninin; sorumluluk sigortacısının davalı şirket olduğu "..." gemisinin, Trabzon-Soçi seferini yaparken batması, gemide bulunan müvekkiline ait çekici ve dorseler üzerindeki mallarla birlikte tam zayi olması nedeni ile oluşan zararın karşılanması için donatana, işletene ve sigorta kapsamında davalı sigorta şirketine icra takibi başlatılmış olması olduğunu, yerel Mahkemenin kararında her ne kadar Mahkemenin yetkili hale gelmesi için sigorta poliçesinin sigortacının Türkiye'de bulunan bir şubesi ya da acentesi tarafından düzenlenmiş olması koşuluna bağlı olduğu ancak sigorta poliçesinin yurt dışında düzenlendiği anlaşıldığından yetkisizlik kararı verilmişse de, hem dava dosya içeriği hem de icra dosyası içeriğinde açıkça görüleceği üzere; hem sigorta poliçesinin düzenlenmesinde hem da taraflar arasında tazminata ilişkin yapılan görüşmelerde dava dışı ... A.Ş.'nin aracılık ettiğini, ... Sigortacılık Aracılık Hizmetleri A.Ş.'nin sigorta sözleşmesine aracılık/acentelik etmesi nedeni ile ... S.A. Insurance And Reinsurance ye izafeten ... Sigortacılık Aracılık Hizmetleri A.Ş.' ye tebligat gönderildiği, ilgili şirket tarafından da tebligatların alındığı herhangi bir itirazda bulunulmadığını, dava dışı ... Sigortacılık Aracılık Hizmetleri A.Ş.' nin taraflar arasında sigorta sözleşmesinde imzası bulunmasa dahi sigorta sözleşmesinin imzalanmasında ve hasar sonrası tüm görüşmelerde aktif olarak yer aldığını, dava dilekçeleri ekinde yerel mahkemeye sunulan bir kısım evrak ve yazışmalarda ... Sigortacılık Aracılık Hizmetleri A.Ş.'nin, davacının acentesi gibi hareket ettiği ve davacı şirkete hasar ihbarında bulunduğu ve hasarla ilgili davacı şirket ve müvekkili şirket ile yazışmalar yaptığını, tüm bu hususlara rağmen yerel mahkeme tarafından bu hususlarda yeterince inceleme yapmadan karar verilmiş olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :Dava, gemi ile taşınan yükün zayii olması nedeniyle oluşan zararın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, eldeki uyuşmazlıkta Türk Mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunup bulunmadığı noktasındadır. ... ve acentesi ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olun ... isimli... gemisi 14/09/2007 tarihinde Trabzon-Soçi seferi sırasında Trabzon 39 mil açıkta batmıştır. Davacı takip alacaklısı tarafından, ... Gemisi Donatanı Sunny Start Maritime İnc'e izafeten işleteni/acentesi ... Nak. Turz. Serv. Hizm. Gemi San. Ve Tic. Ltd. Şti., .... S.A izafeten Türkiye temsilcisi/acentesi ... Hiz. A.Ş. ve ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. hakkında İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... esas nolu dosyasında plakaları verilen araçların tam zayi olması nedeniyle kasko sigorta bedellerine tekabül eden tazminatın tahsili istemiyle ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine davalı yönünden takip durmuştur. Davacı tarafından eldeki dava itirazın iptali istemiyle açılmış, davalının milletler arası yetki itirazında bulunması üzerine Mahkemece bu itiraz kabul edilerek dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 40. Maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin tayininde MÖHUK’un 40. maddesinde yer alan genel kuralın yanında 41 ilâ 46. Maddeleri arasındaki düzenlemeleri ile tamamlayıcı nitelikte yetki kuralları düzenlenmiştir. Yabancılık unsuru taşıyan bir uyuşmazlıkta Türk mahkemesinin milletlerarası yetkisi öncelikle MÖHUK’ta 41 ilâ 46. maddeler arasında düzenlenen Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisine ilişkin özel kuralları kapsamında kalıp kalmadığına göre belirlenir. Taraflar arasında davaya konu olan uyuşmazlık, MÖHUK’ta yer alan bu kuralların herhangi birinin kapsamına giriyorsa, Türk mahkemesinin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı münhasıran ilgili özel yetki kuralına göre tespit edilir. Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar bakımından Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, genel hüküm olan MÖHUK m. 40’a göre değil, “Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar”da Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini düzenleyen MÖHUK m. 46’deki özel olarak düzenlemeye göre tespit edilecektir. Eğer, MÖHUK m. 46 uyarınca yetkili bir Türk mahkemesi tespit edilemez ise, mevcut uyuşmazlık bakımından Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi olmayacaktır. MÖHUK 46. Maddesine göre, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda, sigortacının esas işyeri veya sigorta sözleşmesini yapan şubesinin ya da acentasının Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Ancak sigorta ettirene, sigortalıya veya lehdara karşı açılacak davalarda yetkili mahkeme, onların Türkiye'deki yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemesidir. Taşımada kullanılan ... gemisinin Panama bayraklı olması, geminin klüp sigortacısı olan davalı şirketinde Romanya'da faliyet göstermesi nedeniyle dava konusu uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazı 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanuna göre değerlendirilmelidir. Davalı hakkında başlatılan icra takibi ile işbu dava, davalı şirket tarafından düzenlenen sigorta poliçesine dayanmakta olup bu poliçe, taşımanın yapıldığı ... gemisinin sorumluluk sigortasına ilişkindir. Dosyaya sunulu bulunan sigorta poliçesi ile tercümesinden ... gemisinin .... S.A tarafından sigortalandığı, sigorta poliçesininde yurt dışında düzenlendiği anlaşılmaktadır. Sigorta poliçesinde davacı tarafın aracılık ettiğini beyan ettiği dava dışı ... Sigortacılık Aracılık Hizmetleri A.Ş.'nin imzası ise bulunmamaktadır.Davacı taraf, davalıya karşı ileri sürdüğü tazminat talebini davalı ile donatan arasındaki sorumluluk sigortasına dayandırmış olup, sigorta poliçesinin yurt dışında düzenlenmiş olması ve davalı sigortacının yabancı olması nedeniyle taraflar arasındaki uyuşmazlığa ilişkin olarak Türk Mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunup bulunmadığının MÖHUK 46. maddesine göre belirlenmesi gerekir. Sigorta poliçesini düzenleyen .... S.A ile bu şirketi devralan davalı ... S.A. yurt dışında mukim olduklarından dava konusu uyuşmazlık açısından mahkemenin yetkili hale gelmesi sigorta poliçesinin sigortacının Türkiye'de bulunan bir şubesi ya da acentesi tarafından düzenlenmiş olması koşuluna bağlıdır. ... gemisinin şuandaki sorumluluk sigortacısı olan davalı sigorta şirketi Romanya/Bükreşte bulunmakta olup sigorta poliçesininde yurt dışında düzenlendiği dosya kapsamı ile sabit olup, ... Sigortacılık Aracılık Hizmetleri A.Ş.'nin sigorta poliçesinin düzenlenmesine aracılık ettiği ve davalı şigorta şirketinin Türkiye acentesi olduğu davacı tarafça ispatlanamamıştır. Taraflar arasında Türk mahkemelerini yetkili kılan bir yetki sözleşmesi bulunmadığı gibi, MÖHUK'un 46. Maddesi uyarınca yetkili bir Türk mahkemesi de bulunmadığından davaya konu uyuşmazlık bakımından Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi bulunmamaktadır. HMK'nın 114. Maddesinde Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması dava şartı olarak düzenlenmiş olup, Mahkemece davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 31/12/2021