T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/904
KARAR NO: 2024/1367
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/03/2021
NUMARASI: 2020/613 Esas - 2021/273 Karar
DAVA: Tanıma Ve Tenfiz
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 26/09/2024
Taraflar arasındaki Tanıma Ve Tenfiz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari satım ilişkisinden kaynaklandığını, bu durumda tarafların tacir olmasına, uyuşmazlığın ticari işten kaynaklanmasına göre davaya bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davanın yabancı mahkeme ilamının tanınması ve tenfizi istemine ilişkin olduğunu, yabancı mahkemece, davacı bankanın davalının cari hesabı üzerinden tanzim ederek kredi kullandırdığı, kredi taksitlerinin süresinde ödenmediği için cari hesap sözleşmesinin feshedildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verdiğini, yabancı hakem kararlarının tenfizi davasında yetkili mahkemenin, MÖHUK 60 uyarınca, aleyhine karar verilen tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, yabancı hakem kararı ile aleyhine karar verilen taraf olan davalının Türkiye’deki yerleşim yerinin Büyükçekmce/İstanbul olduğunu, Almanya ile Türkiye arasında teminattan muafiyet konusunda çok taraflı ve iki taraflı anlaşmalar bulunduğunu, davalının, Alman Tahkim Kurumu (DIS) nezdinde dava açtığını, taraflar arasında tahkim şartının mevcut olduğunu, tahkimde davanın bizzat bu davanın davalısı olan ... İnşaat Ltd. tarafından açıldığını, hakem heyetinin davayı reddettiğini ve müvekkili lehine masraf ve vekalet ücretine hükmettiğini. işbu tenfiz talebinin, lehlerine hükmedilen masraf ve vekalet ücreti hakkındaki hakem kararının tenfizi için açıldığını, yabancı hakem kararının kesinleşmiş ve bağlayıcı hale gelmiş olduğunu, bu nedenle sunulan Alman Tahkim Kurumu’nun 20 Şubat 2018 tarihli ve ... Dava No’lu dosyasmda verdiği kararın ve tahkim şartının onaylı suretlerinin ve yeminli tercümelerinin dosyada muhafaza edilmeksizin, sayın mahkeme kasasına alınmasına, Alman Tahkim Kurumu’nun 20 Şubat 2018 tarihli ve ... Dava No’lu dosyasmda verdiği hakem kararının MÖHUK ve New York Sözleşmesi uyarınca tenfizine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmil edilmesine karar verilmesini istemiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkeme huzurunda açılan davada davacı tarafça nispi harç yatırılması gerekirken maktu harç yatırıldığını, davacı tarafın teminat göstermediğini, tenfizi istenen hakem kararının Türk kamu düzenine aykırı olduğunu, Hakem kurulunun adil bir yargılama yapmadığını, tenfiz talebinde bulunan davacı şirketin haklarına dayanaksız şekilde üstünlük tanındığını, bu nedenle mahkemece re'sen nazara alınacak sebeplerle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ..Hakem kararında "aşırı yetki" halinin söz konusu olmadığı gibi dosyasında davalının da bu yönde itirazının bulunmadığı, Türk mahkemelerinin münhasıran yetkili olmamasını öngören şart bağlamında ise Almanya 'da görülen davanın taraflar arsındaki sözleşme kapsamında tazminat talebine ilişkin olduğu ve bu nedenle de Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmediği, davalı tarafça hakem heyeti somut sorunu çözmede yetkili olmadığı, taraf temsilcilerinin tahkim sözleşmesi yapmak hususunda yetkili olmadıkları savunmasında bulunmuşsa da, taraflar arsındaki uyuşmazlığını çözümü için davalının kendisinin sözleşmedeki tahkim kaydına dayanarak tahkim yoluna başvurduğu, söz konusu hakem kararına karşı verildiği ülkede iptal davası açılmadığı düşünüldüğünde, davalı savunmasının yerinde bulunmadığı anlaşılmakla talebe konu kararın tenfizine.." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5718 sayılı MÖHUK’un 48. maddesine göre, tanıma ve tenfiz talebinde bulunan davacı yabancı ise Türkiye’de mutat meskeni bulunmayan Türk vatandaşı ise 6100 sayılı HMK’nun 84. maddesine göre teminat göstermek zorunda olduğunu, yabancı tüzel kişi olan davacının Türkiye'de taşınmaz mal varlığı bulunduğuna ilişkin dosyada bir kanıt yoktur bu nedenle teminat göstermesizin dava açılması usule aykırıdır ve davanın reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğunu, Yargılama konusu hakem kararının belirtildiği üzere bir alacağın tahsiline yönelik olmadığını, Bu nedenle davacı lehine nisbi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, New York Sözleşmesi m. V(a) hükmü uyarınca mahkeme, "Tahkim Sözleşmesi" yapmak bakımından tarafların ehliyetini re'sen incelenmesi gerektiğini, Tahkim sözleşmesinin taraf ehliyeti açısından geçerliliği ehliyete uygulanacak hukuka göre belirlendiğini, burada tenfiz hâkimi kendi kanunlar ihtilafı kurallarına göre tarafların ehil olup olmadığını inceleyeceğini, temsilci aracılığıyla yapılan tahkim sözleşmesinde temsilcinin tahkim sözleşmesi yapma konusunda özel bir yetkiye sahip olup olmaması meselesi temsil statüsü olarak vasıflandırılmalı ve buna göre uygulanacak hukukun belirlenmesi gerektiğini, taraflarınca yazılı ve sözlü olarak talep edilmiş olmasına rağmen mahkemece bu incelemenin yapılmadığını, açıklanan nedenlerle kamu düzenine de açıkça aykırı olan hakem kararının eksik inceleme sonucu tenfizine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olup kararın kaldırılması gerektiğini, Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/613 E., 2021/273 K. Sayılı 17.03.2021 tarihli kararının kaldırılmasına ve davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, yabancı hakem kararının tenfizi davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, tahkim yargılamasında eksik inceleme bulunup bulunmadığı, davacının teminat göstermesi gerekip gerekmediği, davanın nispi harca tabi olup olmadığı, davacı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olup olmadığı, tahkim sözleşmesinin yetkili kişilerce imzalanıp imzalanmadığının ileri sürülüp sürülemeyeceği, tahkim koşulunun hangi hukukun uygulanacağı hususunda sakat olup olmadığı ve tenfiz şartlarının bulunup bulunmadığı noktasındadır. Taraflar arasında, 12/11/2012 tarihli acentelik sözleşmesi imzalanmış olup sözleşmenin 12. maddesinde uyuşmazlıkların Alman Tahkim Kuralları müessesinin kurallarına uygun olarak üç hakem ile çözüleceği kararlaştırılmıştır. Davalı tarafça, sözleşmedeki tahkim şartı kapsamında hakeme başvurmuş ve anlaşmadan kaynaklanan uyuşmazlık hakkında Alman Tahkim Kurumu tarafından 20/02/2018 Tarih ve ... sayılı karar verilmiştir. Davacı tarafça, yabancı hakem kararının Türkiye'de icra edilebilmesi için tenfizine karar verilmesi istemiyle eldeki davayı açmıştır. Davalı taraf ise, davanın nispi harca tabi olduğunu, davacının teminat göstermediğini, tahkim sözleşmesinin yetkili kişilerce imzalanıp imzalanmadığının resen incelenmesi gerektiğini, hakem kararının kamu düzenine aykırı olduğunu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, sözleşmedeki tahkim şartının hukukun belirsiz olması nedeniyle geçersiz olduğunu tenfizinin mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi hakkında uygulanacak hükümler 5718 Sayılı MÖHUK'un 60-62 maddeleri ile Türkiye'nin de taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesidir. Yabancı bir hakem kararının tanınması ve tenfizi, New York Sözleşmesinin kapsamına girmesi halinde MÖHUK hükümleri uygulanmayacaktır. Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki New York Sözleşmesi onaylanmasına ilişkin 20877 Sayılı 21.05.1991 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 3731 Sayılı Kanunun 2. maddesideki ''Türkiye Cumhuriyeti sözleşmenin 1. maddesinin 3. paragrafına uygun olarak sözleşmeyi sadece karşılıklılık esasına göre bu sözleşmeye taraf olan bir devlet ülkesinde verilmiş olan hakem kararlarının tanınması ve tenfizi hakkında uygulayacağını, ayrıca sözleşmeyi yalnız akdi veya akit dışı hukuki münasebetlerden kaynaklanan ve kendi iç hukukuna göre ticari mahiyette sayılan uyuşmazlıklar hakkında uygulayacağını beyan eder.'' şeklinde ifade ile sözleşmeye çekince koymuş olup, bu çekince nedeniyle Türk Hukuku bakımından ticari olan uyuşmazlıklarda ve karşılıklılık esasına göre sözleşmeye taraf olan bir devlet ülkesinde verilmiş olan hakem kararları bakımından New York Sözleşmesi uygulama alanı bulacaktır. Tahkim sözleşmesine ve hakem kararına taraf olan davalı şirketin ticari işletmesinin bulunması nedeniyle 6102 sayılı TTK 16/1 maddesi gereği tacir olması ve TTK 19/2 maddesi hükmü uyarınca da, taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmelerin, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılması karşısında uyuşmazlığın ticari nitelikte bulunmasına ve hakem kararının New York Sözleşmesi'ne taraf olan Almanya/Köln'de verilmesine göre tenfiz şartları bakımından Türkiye’nin de taraf olduğu New York Sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Tenfiz yargılamasında davacı, New York Sözleşmesi’nin IV. maddesinde belirtildiği gibi Hakem kararının usulüne uygun onaylanmış aslı veya aslına uygunluğu onaylanmış örneğini, tahkim anlaşmasının aslı veya aslına uygunluğu onaylanmış bir örneğini ve ayrıca bu belgelerin onaylı tercümelerini sunmak zorundadır. MÖHUK 62/2 maddesi ve New York Sözleşmesinin V. maddeleri gereğince, hakem kararının kesinleşmediği veya icra kabiliyetini kazanmadığı ya da bağlayıcı olmadığı yahut iptal davası açıldığının aleyhine tenfiz isteminde bulunulan tarafça iddia ve ispat edilmesi gerekmekte olup, somut olayda, davalı tarafından, hakem kararının kesinleşmediği veya iptal davası açıldığı yönünde bir ispat vasıtası ibraz edilmediği gibi esasen bu yönde bir iddia dahi ileri sürülmediği dolayısıyla davaya konu Alman Tahkim Kurumu tarafından 20/02/2018 Tarih ve DIS-SV-JR-623/16 sayılı hakem kararına ilişkin süresi içerisinde başvuru yapılmadığından kararın nihai ve bağlayıcı hale gelmiştir. Hakem kararının tenfizi için mahkemeye başvuru yapıldığında, davalı, hakem kararının tanınması veya tenfizini engellemek için New York Sözleşmesi’nin V(1). maddesinde sınırlı olarak sayılan ret sebeplerinin varlığını ispat yükü altındadır. Tarafların ehliyetsizliği nedeniyle tahkim anlaşmasının geçersiz olması veya geçerli bir tahkim anlaşmasının bulunmaması; Davalının tahkim yargılamasından usulüne uygun olarak haberdar edilmemiş olması veya davalıya tahkim yargılamasının usule uygun yürütülmemesi nedeniyle delillerini ikame etme imkânını bulamamış olması; Hakem kararının tahkim anlaşmasının dışında kalan veya tahkim anlaşmasının kapsamını aşan bir konuda verilmiş olması; Hakem kurulunun oluşması veya tahkim yargılama usulünün tarafların anlaşmasına veya tarafların bu konuda bir anlaşması yoksa tahkim yeri hukukuna aykırı olması; Kararın bağlayıcı olmaması veya kararın verildiği ülke hukukunun yetkili mercii tarafından iptal edilmesi veya icrasının geri bırakılması, sözleşmedeki ret sebepleridir. Bunların yanı sıra, mahkeme uyuşmazlığın konusunun tenfiz talep edilen ülke hukukuna göre tahkime elverişli olmaması veya kararın tenfizinin, tenfiz talep edilen ülkenin kamu düzenine aykırı olması, sebepleriyle de tanıma ve tenfiz istemini kendiliğinden reddedebilir. Mahkemenin kendiliğinden inceleyeceği bu ret sebeplerinin, davalı tarafça da ileri sürülebilmesine bir engel bulunmamaktadır. Sözleşmede sayılan ret sebepleri dışında tanıma ve tenfizi isteminin reddedilmesi mümkün değildir. Davalı taraf, söz konusu ret sebeplerinden, tahkim sözleşmesinin yetkili temsilci ile yapılmadığından ve hukukun belirsizliği nedeniyle geçersizliğine dayanmıştır. New York Sözleşmesinde, taraf ehliyetine ve tahkim sözleşmesinin geçersizliğine hangi hukuk kurallarının uygulanacağı düzenlenmemiştir. Bu halde, taraf ehliyetine ve tahkim sözleşmesinin geçersizliğine ilişkin olarak tanıma ve tenfiz başvurusunun yapıldığı ülke kanunlar ihtilafı kuralları uygulanacak olup, dolayısıyla eldeki istem yönünden Türk kanunlar ihtilafı kuralları uygulanacaktır. MÖHUK'un 30/2. maddesine göre, temsilcinin bir fiilinin, temsil olunanı üçüncü kişiye karşı taahhüt altına sokabilmesi için aranan şartlara temsilcinin işyeri hukuku uygulanır. Davalının ticari merkezi Türkiye olduğuna göre, davalının yöneticilerinin temsil yetkisinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK) hükümlerine göre belirlenmesi gerekir. Ancak, tenfize konu tahkim yargılamasında tahkim şartının düzenlenmesinde ehliyet eksikliği bulunduğunun davalı tarafça ileri sürülmemiş olması ve tahkime de davalı tarafça başvurulmuş olması nedeniyle Yargıtay kararlarında da benimsendiği üzere tahkim anlaşmasının geçersizliğinin ilk defa tenfiz aşamasında ileri sürülmesinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunun kabulü gerekecektir. (Yargıtay 6. HD'nin 19/06/2023 Tarih ve 2023/1902 E. - 2023/2401 K. Sayılı kararı, Yargıtay 11. HD'nin 17/04/2007 Tarih ve 2005/14428 E. - 2007/6022 K. Sayılı kararı). Yine davalı tarafça tahkim yargılamasında tahkim heyetinin bu davaya ... onuncu cildinin mi yoksa HGB hükümlerinin uygulanacağı noktasında belirsizliğin olduğu bu durumun hukukun belirsizliği sonucunu doğurduğu iddiası bakımından ise; taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinde uygulanacak hukuka ilişkin hüküm bulunmamakla birlikte tahkim yargılamasında davalının(tahkimde davacı) tahkim işlemlerinin Alman Hukukuna tabi olduğunu beyan ettiği, bu hususa davacı(tahkimde davalı) tarafından da itiraz edilmediği kaldı ki hakem kararının süresinde iptalinin de istenmediği görülmekle davalının bu hususlara ilişkin istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir. Bu haliyle, davalı tarafça dayanılan ret sebepleri ispatlanamamış olup, uyuşmazlığın Türk hukukuna göre tahkime elverişli olması ve hakem kararında Türk kamu düzene aykırılık teşkil eden bir yön bulunmaması nedeniyle davayı konu hakem kararının tenfizi şartları oluşmuştur. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Eldeki dava, yabancı hakem kararının tenfizi istemine ilişkin olup, hakem kararlarının tenfizi davalarında nispi harç alınacağına dair bir düzenleme bulunmadığından, maktu harç alınması gerekir. İlk derece mahkemesince yargılama harcına nispi olarak hükmedilmesi isabetli olmamıştır. Yine Yerleşik hâle gelen Yargıtay içtihadı doğrultusunda karar harcı ile davacı yararına takdir edilen vekalet ücretinin nispi değil, maktu olarak belirlenmesi gereklidir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince, nispi harç ve davacı yararına nispi vekalet ücretine hükmedilmesi hukuka aykırı olduğundan kararın düzeltilmesine karar vermek gerekmiştir. Buna ilişkin davalı vekilinin istinaf istemi yerindedir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 33, 355 ve 353/1.b.2 maddeleri uyarınca uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davalı vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedenleri kısmen yerinde görülmekle birlikte, ilk derece mahkemesi kararının harç ve vekalet ücreti yönünden düzeltilmesi gerektiğinden, ilk derece mahkemesinin istinaf konu kararının kaldırılarak davanın esası hakkında yeniden hüküm verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; İstinafa konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK 353(1)b-2 uyarınca KALDIRILMASINA; 1-Davanın kabulü ile, Alman Tahkim Kurumu'nca görülen 20 Şubat 2018 tarihli ve ... Dava No'lu hakem kararının TENFİZİNE, 2-Alınması gerekli 427,60 TL karar harcından başlangıçta peşin olarak yatırılan 54,40 TL peşin harcın mahsubu ile eksik 373,20 TL karar harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yatırılan 54,40 TL başvurma harcı ile 54,40 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan 132,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,4-Davalı tarafından yapılan yargılama masrafı bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,5-Davacı yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/4 maddesi uyarınca takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca, artan gider avansının davacıya; davalının yatırdığı avanstan artan kısmın kendisine iadesine,8-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;a-Davalı vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,b-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 162,10 TL, posta ve tebligat gideri 48,50 TL olmak üzere toplam 210,60 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,9-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 26/09/2024