T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1674
KARAR NO: 2023/1371
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/04/2018
NUMARASI: 2015/102 Esas - 2018/294 Karar
DAVA: Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/12/2023
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı tarafça istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Müvekkili şirket ile davalı arasında tapuda ... Yolu ... Köyü Kırıkhan/HATAY adresinde kayıtlı tapuda ... pafta, ... Ada, ... Parsel No'da kayıtlı bulunan akaryakıt istasyonunun işleticiliği hususunda 14/07/2012 başlangıç tarihli 5 yıl süreli ... Bayilik Sözleşmesi ve Ek Sözleşme akdedildiğini, davalı bayii anılan Bayilik Sözleşmesi çerçevesinde müvekkili şirket ile bayisi olarak faaliyet göstermekte iken davalının istasyonunda bulunan otomasyon sisteminden veri alınamadığından, davalının istasyonuna denetime girildiğinde istasyonca, ofis binasının yıkılması da dahil olmak üzere kapsamlı bir tadilat yapıldığı, akaryakıt stok tanklarının yerlerinden çıkarıldığı ve bu kapsamda tadilat sebebiyle otomasyon sistem elemanlarının da sökümünün yapılarak istasyon alanında bir yere konulduğu tespit edildiğini, müvekkili şirketin, davalının otomasyon sistemi ile ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülüğünü müvekkili şirketin şifahen defalarca uyarılarda bulunmasına rağmen yerine getirmemesi nedeniyle sürekli şekilde idari yaptırım baskısı altında bulunduğundan, bayilik sözleşmesini haklı nedenle feshetmek zorunda kaldığını, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle müvekkili şirket tarafından keşide edilen Beyoğlu .... Noterliğinin 19/09/2014 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalı ile aralarında münakıt sözleşmeyi feshettiğini davalıya bildirdiğini, Beyoğlu ... Noterliğinin keşide ettiği 19/09/2014 tarih ve taraflar arasında imzalanmış davaya konu bayilik sözleşmesi 14/07/2012 tarihinde 5 yıl süre ile imzalandığını, sözleşmenin 14/07/2017 tarihinde sona erecek iken davalı tarafın söz konusu sözleşmenin süresinden önce sona erdirilmesine sebebiyet verdiğini, müvekkilinin, davalı tarafa keşide etmiş olduğu ihtarname ile; davalı ile akdetmiş olduğu bayilik sözleşmesinin süresinden önce feshine neden olması sebebiyle müvekkilinin uğramış olduğu 2.161,00-USD tutarındaki kar kaybı alacağının ihtarnamenin tebliğini müteakip 5 (beş) gün içerisinde ödenmesi hususlarını ihtaren bildirildiğini ifade ederek, müvekkili şirketin diğer hak ve alacaklarına ilişkin her türlü talep hakkı saklı kalmak kaydıyla; tahkikat sonucunda müvekkilinin alacağının değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere, Sözleşmenin başlangıç tarihinden, müvekkili şirket tarafından haklı nedenle feshi tarihine kadarki dönemde davalı tarafından alınan ürün miktarlarının tespiti ile, anılan ürün alım miktarları esas alınmak suretiyle hesaplanarak belirlenecek müvekkili şirketin uğramış olduğu kar kaybının fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.161,00-USD'sinin temerrüt (ihtarname) tarihinden itibaren yabancı paraya uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davanın ve kendisinin devamlı ikametgahı Kırıkhan Asliye Hukuk Mahkemesinde açılması gerektiğini, davanın davalının ikametgahında açılması gerekirken, İstanbul'dan açılmasının hukuka aykırı olduğundan, öncelikle davanın görev yeri Hatay İli Kırıkhan İlçesi Asliye Hukuk Mahkemesi bulunduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının alacak iddiasının tamamen gerçeğe aykırı ve kötü niyetin sonucu olduğu ve davacının önce Beyoğlu .... Noterliğinden 19/09/2014 tarih ve ... yevmiye sayı ile yine gerçeğe uymayan iddialarla, alacak iddia ederek, ihtarname gönderdiğini, bu ihtara Kırıkhan .... Noterliğinden 13/10/2014 tarih, ... yevmiye numaralı ile cevap verildiğini ve gerçekte bir alacağının olmadığını, petrol istasyonunun bir başkasına satıldığını, ayrıca bu satış ile devir işlemlerinde, tamamen davacı şirketin bilgisi ve muvafakati doğrultusunda yapıldığının belirtildiğini, Davacı şirketin dava dilekçesinde açıkladığı hususların, gerçekle bir ilgisi olmadığı, kendisinin maddi açıdan güç duruma düştüğünde, petrol istasyonunu bir başkasına, satacağını, devredeceğini davacı şirkete bildirdiği ve davacı şirketin muvakkati ile, şirketi 04/08/2014 tarihinde, sattığını, akabinde davacı taraftan 4.251,00-TL otomasyon, aylık servis ücreti borcunun olduğunu bildirdikleri ve bu parayı davacıya ödediğini ve davacıya hiçbir borcunun kalmadığını beyan ederek, Görev yönünden yetki bulunmadığından, yetkisizlik kararı ile davanın Kırıkhan Mahkemelerine gönderilmesini, ayrıca dava konusu talep edilen hiçbir alacak ve zarar söz konusu olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "... davacı, davalı ile aralarında 5 yıllık süreli bayilik sözleşmesi ve ek sözleşmenin taraflarınca 19/09/2014 tarihli ihtarname ile haklı sebeple feshedildiğini, sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi sebebiyle kar kaybından kaynaklanan zararlarının tazminini talep ettiği, davalı şirketin 04/08/2014 tarihinde davacının bilgi ve muvafakati ile akaryakıt istasyonunu 04/08/2014 tarihinde devrettiğini, 4.251,00 TL otomasyon aylık ücretini ödediğini, kurumsal kimlik, tank ve pompa otomasyonu ve malzemelerin firma elemanları tarafından alındığını, sözleşmede petrol istasyonunun başkasına devredilmeyeceği yönünde hüküm olmadığını, maddi sıkıntı içine düştüğü için bilgileri dahilinde bayiliği devrettiği, 14/07/2012 tarihli bayilik sözleşmesinin incelenmesinde; ... Bayisinin ... Köyü Kırıkhan hatay adresinde ... pafta, ... ada, ... parselde kayıtlı akaryakıt istasyonuna ilişkin olduğu ve sözleşmenin süresinin akaryakıt alımından itibaren 5 yıl süreye ilişkin olduğu, bayinin bu süre boyunca sadece ...'ten petrol ürünlerini almakla yükümlü olduğu, davacı tarafından davalı tarafa 19/09/2014 tarihinde keşide edilen ihtarname ile, ofis binasının yıkılması da dahil olmak üzere kapsamlı tadilat yapılması ve otomasyon sistem elemanlarının sökülmesi, idari yaptırım baskısı alında bulunulduğu, otomasyon yükümlülüğüne aykırı davranılmasından bahisle bayilik sözleşmesinin davacı tarafça feshedildiği, sözleşmenin 10.2,11. Maddesine göre davalı bayi satışları ...'e bildirmekle yükümlü olmakla beraber, ilgili sistemlerin kullanılmasının da bayi bakımından bir zorunluluk teşkil ettiği, sözleşmenin 21. Maddesine göre bayinin yazılı onay almaksızın istasyon binası vs. yerlerde onarım yapma hakkının da bulunmadığı, davalı tarafça petrol istasyonunun devri, sözleşme hükümlerinin ihlali bakımından gerekçelendirilmiş ise de, söz konusu devir işlemine ilişkin davacı tarafın bayilik sözleşmesini haklı sebeple feshettiği, davacının sözleşmeyi haklı sebeple feshetmekle beraber, bakiye süreye isabet eden kar mahrumiyetini müspet zarar kapsamında talep ettiği, sözleşmenin 27.1.maddesine göre bayinin bu sözleşmede yer alan hususlardan herhangi birisine uymaması halinde ...' in mal teslimatını bir süre için durdurmak, zarar, ziyan satış kaybından dolayı maruz kaldığı kar kaybını talep etmek, sözleşmeyi derhal ve süresinden önce feshetmek yaptırımlarından herhangi birini, birkaçını veya hepsini bayiye uygulamak hakkına ve bunları uygulayıp hem de bayiden akdin ifasına devam edilmesini talep etmeye yetkili olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşme ile, bayinin sözleşmeye aykırılığı halinde; ...'in sözleşmeyi fesih hakkı olduğu ve kar kaybını talep hakkı olduğunun düzenleniği, davalı bayinin 300 ton akaryakıt alımı bakımından bir taahhüdü olmadığı, davacı tarafın kar kaybını talep edebileceği, süre bakımından T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 1996/11-372 K. 1996/485 T. 12/6/1996 kararı doğrultusunda inceleme ve değerlendirme yapılması gerektiği, davacının 19/09/2014 - 14/07/2017 arası kar mahrumiyetinin 3.618,69-TL olarak hesaplandığı; bilirkişiler 28/04/2017 tarihli ek raporlarında ise; davacının 19/09/2014 - 14/07/2017 arası kar mahrumiyetinin 4.731,86-TL olarak hesaplandığını, hesaplanan 4.731,86-TL'nin temerrüt tarihi 30/09/2014 tarihi itibariyle USD karşılığının 2.079,39-USD buna da dava tarihine kadar uygulanan işlemiş faizin ise 68,36-USD olarak hesaplandığı anlaşılmakla, denetlemeye ve hükme dayanak etmeye elverişli bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı tarafça istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararı kesinlikle kabul etmediğini, verilen karar hatalı değerlendirmelere dayalı olduğunu, sözleşme feshedilmeden evvel dava konusu yeri ( petrol istasyonunu ) 04.08.2014 tarihinde davacının bilgisi ve muvafakati dahilinde devrettiğini, bu sözleşmenin feshedilmesinde kusurlu olmadığını, davacı bu sözleşmeyi feshetmekte haklı olmadığını, kusuru nedeniyle davacının herhangi bir zararı doğmuş olmadığını, dava haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, benim bu yeri devir etmem ile birlikte zaten ... ile olan ilişkisinin son bulduğunu ve benimle olan sözleşmesi son bulmuş kabul edildiğini, ben sözleşmenin feshedildiği tarihte, davacının bilgisi ve muvafakatı olduğunu, ve bu durumda sözleşme kendiliğinden son bulunmasını, zira yönetmediğin ve sahibi olmadığını, bir petrol istasyonunda davacıya ait, akaryakıtı satmaya nasıl devam edebildiğini, davacı da bunu bilerek ve kabul ederek devir etmesine muvafakat ettiğini, davacının dava etmeye hakkı olmadığını, davacıya hiçbir zarar verilmediğini, davacının davası haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu,|yukarıda izah edilen nedenlerden dolayı ve ayrıca inceleme esnasında tespit edilecek tüm usul ve yasaya aykırı nedenlerden dolayı, İstanbul 13. Asliye ticaret mahkemesinin 2018/294 karar sayılı 14.04.2018 karar tarihli davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının bozulmasına/ kaldırılmasına ve haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
GEREKÇE: Dava, bayilik sözleşmesinin süresinden önce davacı tarafından feshi nedeniyle kâr mahrumiyeti istemine ilişkindir.Akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca, kâr mahrumiyeti talep edilebilmesi için davalı bayinin borca aykırı davranması ve bu borca aykırı davranış nedeniyle davacı dağıtıcının sözleşmeyi feshetmesi veya davalının haklı sebep olmadan sözleşmeyi feshetmiş olması gerekmektedir.Taraflar arasında 14/07/2012 yılında imzalanan ''Bayilik Sözleşmesi'' ile 5 yıl süre boyunca davacı dağıtıcıya taahhütte bulunmuştur. Davacı, 19/09/2014 tarihli ihtarname ile davalının istasyonda tadilat yahut inşaat işlerine başlamadan kendilerine haber vermesi gerektiği yine otomasyon sistemini bulunduğu yerden söktüğü böylece taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen yükümlülüklerine aykırı davrandığı iddiasıyla tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetmiştir. Davalı cevap dilekçesinde davacının fesh ihtarnamesine Kırıkhan ... Noterliğinin 13/10/2014 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verdiğini, petrol istasyonunu davacının bilgisi ve muvafakatı ile 04/08/2014 tarihinde başkasına sattığını ve davacıya borcu bulunmadığını savunmuştur.Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 21. maddesinde ''bayi, ...'in yazılı onayı olmadıkça istasyon sahası içinde istasyon binasında, servis gözlerinde, pompa adaları ve otel, motel, lokanta, büfe, havuz, dükkan vesaire gibi diğer yerlerinde hiçbir onarım veya değişim yapamaz.'', 24/1. maddesinde; ''Bayi, iş bu sözleşmedeki hak, yükümlülük ve yetkilerini ...'in yazılı izni olmadıkça kısmen veya tamamen başkasına devir veya temlik edemez, ortak alamaz.'' düzenlemesi bulunmaktadır.Sözleşmenin 27/1. maddesinde ise, "Bayi'nin bu sözleşmede yer alan hususlardan herhangi birine uymaması halinde ...; mal teslimatını bir süre için durdurmak, zarar, ziyan satış kaybından dolayı maruz kaldığı kar kaybını talep etmek, sözleşmeyi derhal ve süresiden önce fehetmek, yaptırımlarından herhangi birini, bir kaçını veya hepsini BAYİ'e uygulamak hakkına veya hem bunları uygulayıp hem de BAYİ'den akdin ifasına devam edilmesini talep etmeye yetkilidir.'' düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.Somut olayda, davacı dağıtıcı firmanın davalının kendisinin izni olmaksızın istasyonda tadilat yaptığını böylece taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen yükümlülüklerine aykırı davrandığını iddia ettiği, davalının ise istasyonu davacının bilgisi ve muvafakatı ile başkasına devrettiğini savunduğu ancak davalının davacının beyanlarını inkar etmediği gibi istasyonu davalının yazılı izni ile devrettiğine dair belge de sunamadığı anlaşılmıştır. Bu durumda davacının haklı nedenle sözleşmeyi feshettiğinin kabulü gerekir. Buna göre mahkemece, davacının haklı nedenle sözleşmeyi feshettiği kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar vermesi doğrudur.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davalının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 83,90 TL harcın, alınması gerekli olan 335,77 TL harçtan mahsubu ile bakiye 251,87 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 07/12/2023