T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1366
KARAR NO: 2022/1498
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/05/2022
NUMARASI: 2021/437 Esas - 2022/297 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 29/12/2022
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sigortalısı ... San. Ve Tic. A.Ş. tarafından "kabuklu ceviz" emtialarını Amerika'da mukim ... firmasından satın aldığını ve ... limanından Mersin Limanına taşımak üzere yüklendiğini, emtiaların Hamburg Limanında aktarmaya tabi tutularak ... isimli gemiye aktarıldığını ve Mersin'e getirildiğini, tahliye işlemleri esnasında emtiaların hasarlandığının tespit edildiğini, sigortalısının başvurusu üzerine 18.065EURO sigorta ödemesi yapıldığını, ...S.A. Nın Türkiye temsilcisi görevini ifa eden ... ..'nin halef olunan borcun ödenmemesi üzerine İstanbul .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini beyanla davalının İstanbul .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere irca inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; pasif husumet itirazlarının bulunduğunu, müvekkiline doğrudan husumet yöneltilemeyeceğini, milletlararası yetki itirazlarının bulunduğunu, davaya bakmada görevli mahkemelerin Londra Mahkemeleri olduğunu, TTK 1188/3 maddesi uyarınca hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, usulüne uygun bir hasar ihbarının ve müşterek yapılmış bir hasar tespitinin bulunmadığını, iddia edilen hasarın hangi aşamada gerçekleştiğinin belli olmadığını, hasarın neden oluştuğunun belli olmadığını beyanla, müvekkili ... yönünden davanın pasif husumet yönünden reddine, davanın yetkili mahkemede açılmaması sebebiyle davanın yetkisizlik nedeni ile reddine, hak düşürücü süre itirazlarının kabulü ile davanın reddine ve nihayetinde davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; "...Davalı vekili tarafından konişmentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle Milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerektiği, Türk acentenin yük teslimat formu düzenlediği görülmekle taşıyana izafeten dava yöneltilebileceği, bu suretle taraf teşkilinin sağlanmış olduğu, dava konusu taşımanın ... numaralı konişmento tahtında ... Limanından ... Limanına yapıldığı, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazının MÖHUK kurallarına göre belirleneceği, MÖHUK 47.maddesinde, "yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" düzenlemesinin bulunduğu, konişmentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartlarının düzenlendiği 10.maddesinde sözleşmeden doğan taleplerde İngiltere Londra Mahkemesinin yetkili olacağının belirtildiği, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun davalı taşıyan adına yabancı acentesi Korea tarafından imzalandığı, navlun faturasının taşıyan ... tarafından düzenlendiği, Türk acentenin taşıma sözleşmesini yaptığına ya da taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığı, bu nedenle münhasır yetkiden bahsedilemeyeceği, TTK'nun 1237.maddesinde taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağı, davacının sigortalısının yükü teslim aldığı anlaşıldığından, konişmentodaki yetki şartının gönderilen ve buna göre davacı açısından da bağlayıcı olduğu kabul edilmekle, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Marsilya Mahkemelerinin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; önceki beyanlarını tekrarla, dava konusu taşımaya esas konişmentonun ... x ... numaralı konişmento olduğunu, taşımanın Amerika'nın Oakland limanından Türkiye'nin Mersin limanına gerçekleştiğini, oysaki ilk derece mahkemesince taşımanın ... numaralı konişmentonun tahtında ... limanından Volos / Greece limanına gerçekleşmiş olduğu yönünde hatalı şekilde değerlendirme yapıldığını, yine ilk derece mahkemesince her ne kadar navlun faturasının taşıyan ... Sa tarafından düzenlendiği belirtilmek ise de söz konusu taşıma sürecinin tamamının davalı tarafından gerçekleştirildiğini, lk derece mahkemesinin davalı yanca yapılan yetki itirazını reddi gerektiğini, zira hem davalı tarafın yetki itirazının tercüme evraklarını dosya sunması gerektiğini, taşıtanın konşimentoda belirlenen gemi haricinde bir başka gemi ile taşıma gerçekleştirdiğini, 26 Kasım 2019 tarihinde ... isimli konteyner gemisine emtianın yüklendiğini ve 26.11.19 tarihli taşıma senedinin düzenlendiğini yükün Hamburg limanında aktarmaya tabi tutulduğunu ve başka bir gemi tarafından 30.12.19 tarihinde Mersin'e getirildiğini dava konusu yangın hadisesinin de bahsi geçen bu gemide meydana geldiğini, somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı şirketin Türkiye'deki acentesi ... AŞ aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesi ilişkin olduğunu, davalının yerleşim yeri yurt dışında olsa dahi Türkiye'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden düzenlenen konşimentoda düzenleme bulan yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olduğunu, dolayısıyla geçersiz sayılması gerektiğini, aynı şekilde konşimentoda yer alan yetki şartının TBK'nın 20 ve devamı maddelerinde düzenlenen genel işlem koşulları çerçevesinde geçersiz kabul edilmesi gerektiğini, yetki şartının Kanunen yetkili olmayan bir mahkemenin yetkili kabul edilmesinden ve karşı tarafa yerleşim yerinden başka bir yer mahkemesinde dava açmak zorunda bırakılmasından ötürü duruma ağırlaştırması nın dahi tek başına yetki şartının içerik denetimine takılmasına ve geçersiz sayılmasına yol açtığını, diğer taraftan yetkili acentenin halihazırda varma limanında konşimentonun arkasını imzalayarak kaşelediğini, dolayısıyla esasen sözleşmenin tarafı olduğunu, somut olayda Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinin bulunduğunu, bahsi geçen sebeplerde istinaf taleplerinin kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddi kararının kaldırılarak dosyanın esası üzerinde incelemeye geçilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, taşıma sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemi ile başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İlk derece mahkemesince yukarıdaki gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. HMK'nun 355. maddesi uyarınca, kararı istinaf eden davacı vekilinin istinaf nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır. Davalı vekili süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde milletlerarası yetki itirazında bulunmuştur. Davaya esas İstanbul ... İcra müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasının incelenmesinde alacaklının ... Sigorta., borçlunun ... gemisi donatanı .... S.A'ya ... Aş olduğunu, 18.065,00 USD asıl alacak ile 556,80 USD işlemiş faizi olmak üzere toplam 18,621,80 USD'nin takibe konu edildiği, takip sebebi olarak ... gemisi tarafından ilgili konşimentolar tahtında gerçekleştirilen taşıma neticesinde, emtiaların ıslak ve hasarlı tahliyesine ilişkin 18.065,00 USD tutarlı sigorta tazminat ödemesinin rücuen tahsilinin gösterildiği, itiraz eden borçlu vekili itirazında alacaklı görünenin müvekkilinden herhangi bir alacağının bulunmadığından borca takibe ve faize ve tüm ferilerine itiraz ettiğini bildirmiştir. dır. Gümrük beyannamesi 31/12/2019 tarihinde Mersin'de düzenlenmiştir. 20 Kasım 2019 tarihli fatura bulunmaktadır. Söz konusu faturanın ... tarafından 20 kasım 2019 tarihinde düzenlendiği, alıcının ... Tarım olarak görüldüğü, faturaya konu emtianın 800 adet çuval içindeki kabuklu ceviz emtiası olduğu görülmektedir. Fatura üzerinde, "nakliye şartları: CIF/ Mersin" şeklinde ibare olduğu anlaşılmaktadır. 12/02/2020 tarihli ekspertiz raporunun incelenmesinde; sigortalının ...tarım ürünleri olduğu, yükleme tarihinin 26/11/2019 tarihi olarak gösterildiği, poliçe üzerindeki teminat vade tarihinin 09/11/2011 - 09/11/2020 tarihleri arasında olduğu, hasar sebebinin ıslanma şeklinde gösterildiği, taşımaya konu konşimentonun 26/11/2019 tarihinde düzenlenen ... numaralı konşimento olduğu görülmektedir. 03/01/2020 tarihli tutanak bulunmakla; tutanak üzerinde antrepoya tahliyesi yapılan ... nolu konteyner kapaklarının açıldığı ve yağmur suyunun konteyner içerisine girdiği, kabuklu ceviz ürününün kısmen ıslandığı hususlarının yazılı olduğu anlaşılmaktadır. Dosyada mübrez Mersin Gümrük Müdürlüğü'nün mahkemeye hitaben yazdığı müzekkere cevabında ... numaralı konşimentonun liman sahasına geldiği transit refakat belgeleri ile Habur Gümrük Müdürlüğüne sevk edildiği tespitinin yapıldığı yazılıdır. ... numaralı konşimentonun incelenmesinde; ... S.A tarafından düzenlendiği, gönderenin ABD'de mukim ... olduğu geminin ... olarak belirtildiği, yükleme limanının ..., boşaltma limanının ise Mersin Türkiye olduğu 800 adet çuval içinde kabuklu ceviz emtiasının taşımaya konu edildiği, konşimentonun 36 Kasım 2019 tarihinde düzenlendiği taşıyıcı ... S.A acentesi tarafından imzalandığı anlaşılmaktadır. Konşimento da ilgili tacirin işbu belgenin gerek basılmış olan gerekse de mühürlenmiş olan veya gerekse de yazılı bulunan veya diğer türlü olarak buraya eklenmiş olan ve bu sayfa veya arka sayfa üzerinde olan bütün koşullarını, hükümlerini ve istisnalarını ve nakliyecinin yürürlükte bulunan tarife koşullarını sanki tacir tarafından imzalanmış gibi kabul etmiş sayılacaklarına ilişkin ibare mevcuttur. Söz konusu konişmentonun arka yüzünün 10.maddesinde yetki şartına yönelik düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. ... numaralı konşimentonun incelenmesinde; taşıyıcının Kore'de mukim ..., ihbar edilecek olanın Yunanistan'da mukim ... S.A olduğu görülmektedir. Dosyada 26 Aralık 2018 tarihli ticari satım faturası bulunmakla,keşideci ... şirketidir. Söz konusu satım fob satım niteliğindedir. Sözkonusu taşımaya konu edilen emtianın ''...'' şeklinde tabir edilen emtia olduğu anlaşılmaktadır.İlk derece mahkemesince, hükmün gerekçe kısmında ... numaralı konşimentonun esas alınarak sonuca ulaşıldığı anlaşılsa da, bahsi geçen konişmentonun dava dilekçesine konu edilmediği görülmektedir. Yani ... numaralı konşimentoya konu emtiataşımacılığının eldeki istinafa konu dava dilekçesindeki talep konusu ile bir bağlantısı yoktur. İlk derece mahkemesince dava konusu ile doğrudan bağlantılı dosyada mübrez az yukarıda bahsi geçen konişmento üzerindeki bilgiler , davalının yetki itirazı ile hukuki açıdan ilişkilendirilmek suretiyle gerekçeli şekilde yetki itirazı karşılanmalıdır. Hal böyleyken dava konusu olmayan ... numaralı konşimento esas alınarak yetki itirazının değerlendirilmesi değerlendirme yapılması doğru olmamıştır. Yukarıda bahsi geçen sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca usulden kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine, 3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 29/12/2022