T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/598
KARAR NO: 2025/1643
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/10/2024
NUMARASI: 2023/246 Esas - 2024/409 Karar
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/11/2025
Taraflar arasındaki Tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete 62480585 sayılı / 26.02.2022 - 26.02.2023 vadeli Nakliyat Emtea Sigortası Abonman Sözleşmesi, 68684038 sayılı Kati Nakliyat Emtea Sigortası ve ona tekaddüm eden ICC (A) Klozu hükümleri kapsamında, ... Bakır Mamulleri A.Ş. adına sigortalı ... tanıtıcı numaralı 1 x 20' DC konteynere yüklenmiş 10 metal palet / 14 makara / 6,750.40 kg.'dan oluşan bakır tel emtiası davalı akdi / fiili taşıyanın taşıma taahhüdü altında 10026202 numaralı 09.05.2022 tanzim tarihli deniz konşimentosu (...) tahtında "..." isimli gemiyle Aliağa /İzmir Limanından ... ... Terminal Elizabeth Limanı'na taşınmak üzere tam ve hasarsız teslim edildiğini, 28.05.2022 tarihinde varış/tahliye limanında konteynerin tahliye operasyonu esnasında düşürülmesi sonucu ambar kapak ve merdiven korkuluklarında asılı kalan konteynerin ağır hasar görmesi ve kapılarının açılması ile birlikte yaklaşık 3 mt den gemi güvertesine dökülen metal sehpalar parçalanırken, makara ve makaralara sarılı bükümlü bakır tellerin yer yer ezilmiş olduğunu, meydana gelen hasarla ilgili Liman Jurnaline not düşüldüğünü ve tanzim edilen foto tutanağının taraflarca imzalanmak suretiyle hasarın kayıt altına alındığını, ..., Amerika ofisi ithalat bölümünden Sn. ..., alıcı firma ...'a gönderdiği 31.05.2022 tarihli e-maille, sevkiyata konu ... tanıtıcı numaralı konteynerin operasyon esnasında düşürülerek içindeki emtiaların hasarlanmış olduğu hususunda bildirimde bulunulması ile birlikte hasara vakıf olunduğunu, hasar ihbarını müteakip yapılan ekspertiz çalışmasında konteynerden düşme sonucu ezilme-bükülme-darbeli vb. sebeple ürünlerin arz ettiği özellik ve hassasiyet ile havacılık sektöründe elektrik uygulamasında kullanılmak üzere üretilmiş olduğu nazara alınarak ürünlerin tamamı hasarlandığının tespit edildiğini, 05.05.2022 tarih ve 90266169 numaralı emtia faturası birim bedelleri, sigortalı firma talebi ve poliçe şartları, piyasa rayiç değerleri kapsamında hasar bedelinin 82,984.92 USD; bu tutarın TL karşılığının 82,984.92 TL olduğunu, şirketin hasar bedelini ödedikten sonra sigortalısının haklarına kanunen halef olduğunu, TBK temlik hükümlerine göre de alacağı temlik alarak temlik alan sıfatıyla aktif husumet ehliyetini kazandığını, hasarın meydana gelmesinden davalı akdi / fiili taşıyanın tam ve sağlam aldığı yükü tam ve sağlam teslim etmediğini, hasarın deniz taşıma kesitinde meydana geldiğini, bu nedenle deniz taşıması sırasında meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu belirterek 1.362.371,73 TL tazminatının 24.08.2022 ödeme tarihinden itibaren işleyecek TCM Bankası avans faizi ile birlikte, dava vekalet ücreti, yargılama, harç ve masraflarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın İstanbul 18. İcra Dairesi... esas sayılı dosya nezdinde ilamsız icra takibi başlattığını, takibe süresi içerisinde sunulan itiraz üzerine icra takibinin durduğunu, iddia edilen zarardan müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirketin zararın oluşmasında herhangi bir kusuru ve sorumluluğunun bulunmadığını, ... gemisi ile Türkiye'den Amerika'ya taşınan emtiaların taşıma sırasında bir zarara uğramadığını, hasarın deniz taşımasında meydana gelmediğini ve iddia edilen hasardan müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, liman işçilerinin kusurlu hareketinden müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, davacı yanın davasını ispat edemediğini, davacı tarafın sunduğu kendi sigorta eksperleri tarafından düzenlenen tek taraflı eksper raporunun bulunduğunu, dava konusu zıyanın tespitine ilişkin ileri sürülen ekspertiz raporunun alıcının kendi eksperi tarafından hazırlandığını, sözkonusu emtiaların taşımasına ilişkin taşıyanın sorumluluğunun TTK m.1186 uyarınca sınırlandırıldığını, davacı yük sigortacısı tarafından talep edilen %10 ilave bedelin müvekkili şirketten talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin iddia edilen zarardan sorumluluğunun bulunmadığını, tahliye esnasında Amerika'da gerçekleştiği iddia edilen hasara ilişkin ... ... TERMINAL ... işçilerinin kusurunun sözkonusu olduğunu, bu nedenle iddia edilen hasardan Terminalin sorumluluğunun bulunduğunu belirterek davanın tümden ve esastan reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI : İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ... Davacı şirketi, hasar bedelini ödedikten sonra TTK m. 1472 uyarınca sigortalısının haklarına kanunen halef olduğunu, TBK temlik hükümlerine göre de alacağı temlik alarak temlik alan sıfatıyla aktif husumet ehliyetini kazandığını ileri sürmektedir. Deniz aşırı satımlardan CIF esaslı satışta, eşyanın gemiye yüklenmesinden sonra yükte ortaya çıkan hasar ve yarar alıcıya ait olmakla birlikte, henüz mal bedeli tahsil edilmemiş ise bu durumda zarar satıcı üzerinde doğacaktır. Bu durumda yükteki ziya ve hasar nedeniyle satıcının taşıyana karşı dava açmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Aksi halde ise, yani satıcının mal bedelini tahsil ettiği durumda taşıyandan her hangi bir talepte bulunması söz konusu olamayacaktır. Şu halde, eldeki dosyada davacı sigorta şirketinin davalı taşıyana karşı TTK m 1472'deki halefiyet hükümlerine ya da TBK m. 183'deki alacağın temliki hükümlerine dava açma hakkını kazanması sigortalı şirketin zararının doğmuş olmasına bağlıdır. Aksi halde sigortalıya yapılan ödeme Ex Grate lütuf ödemesi sayılacağından, davacı sigortacının dava hakkını kazanması mümkün değildir. Sigortalı ...Elektronik Bakır Mamülleri AŞ'nin incelenen ticari defterlerinden, " ..." adına düzenlemiş olduğu 05/05/2022 tarihli 125.217,95 USD bedelli mal faturasının tahsil edildiği tespit edilmiş olup bunun aksi davacı vekili tarafından ortaya konulamamıştır. Böylece sigortalının zarara uğradığı ispatlanamadığından, davacı sigorta şirketinin aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı kanaatine varılarak, bu doğrultuda davanın usulden reddine," karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 05.05.2022 tarih ve 90266169 numaralı emtia faturasının birim bedelleri, sigortalı firma talebi ve poliçe şartları, piyasa rayiç değerleri kapsamında hasar hesabı yapıldığını davacı şirketçe sigortalısına hasar tazminatı ödendiğini, halefiyet ilkesi gereği rücuen işbu davanın açıldığını, dosyada alınan bilirkişi raporunun, davacı şirket adına davayı takip eden Av. ...'a tebliğ edildiğini, tebliğ tarihinde kendisinin hastanede tedavi altında olduğunu, 12.05.2024 tarihinde vefat ettiğini, bu nedenle rapora karşı itiraz edilemediğini, vekil olarak dosyaya girdikten sonra maalesef geç bilgi temin edilebildiğini ve beyanların dosyaya sunulamadığını, süre talebinde bulunulmasına rağmen, mahkemece istinabe yazısının cevabı dahi beklenmeden hızlıca karar verildiğini, oysa, ... firmasının, davacı şirket sigortalısı ...firmasının yurt dışı iştiraklerinden birisi olduğunu, ortak ve sahiplerinin aynı kişiler olduğunu ve cari hesap ilişkisi içerisinde olan firmalar olduğunu, söz konusu şirketlerin doğrudan organik bağı olup olmadığının araştırılması gerektiğini, sigortalı şirkete sorulmasını, söz konusu hasar bedelinin cari hesapta daha sonradan mahsuplaşılıp mahsuplaşılmadığının öğrenilmesini, detaylı bilgi istenilmesi sonrasında yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, Yerel Mahkeme'nin usul ve yasaya aykırı kararının kaldırılması gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE : Dava; davacı sigorta şirketince Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalanan emtianın davalı sorumluluğunda gemi ile taşınması sonucu gemiden tahliyesi aşamasında oluştuğu iddia edilen hasar nedeniyle sigortalısına ödenen hasar bedelinin davalıdan rücuen tahsili davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; davacanın aktif husumetinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.Dava dış ...A.Ş. Ye ait olup yine dava daşı "..." firmasına CIF satış yöntemi ile satılan emtialar 10026202 numaralı 09/05/2022 tarihli konşimento tahtında Aliağa-İzmir/Tükiye'den Newyok/ABD'ne taşıma işinin davalı yanca üstlenildiği, davacı tarafça da nakliyat emtea sigortası abonman sözlemesi ve kati nakliyat emtea sigorta poliçesi ile yükün sigorta örtüsü altına alındığı, 28.05.2022 tarihinde varış/tahliye limanında konteynerin tahliye operasyonu esnasında düşürülmesi sonucu yükün hasarlandığı davacı tarafça sigortalısına 82.984,92 USD karşılığı 1.362.371,73 TL tazminatın ödendiği, alacağın temlikine ilişkin belgenin alındığı, yapılan ödemeni 04.08.2022 ödeme tarihinden itibaren işleyecek TCM Bankası avans faizi ile birlikte davalıdan rücuen tahsili istendiği anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesince satışın CIF satış olduğu, yükün gemiye yüklenmesinden itibaren hasarın alıcıya geçtiği, bedelin tahsil edilememesi halinde göndericide kalacağı, davacı defterelinde yapılan incelemede mal bedelinin alıcıdan tahsil edilmiş olduğu, bu haliyle ödemenin ex grata olduğu gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.CIF teslim şeklinde, mallar nakliye aracına uygun şekilde yükletildikten ve taşımada oluşabilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigorta ettirilip ücreti ödendikten sonra aynı satış konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati kalmayacağından ilke olarak taşıma sırasında oluşacak hasarlardan dolayı satıcının talep hakkı bulunmamaktadır. Ancak, malların CIF satış yöntemi ile teslimi benimsenmiş olmakla birlikte, ödeme noktasında taraflar genel kuraldan ayrılarak ödemenin mal mukabilinde yapılmasını kararlaştırmış olabilirler. Mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedeli ödenmektedir. Bu tür bir satışta, satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde de sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır. Görüldüğü üzere mal mukabili ödemelerde mal teslimi ile ürün bedeli ödeneceğinden taşıma sırasındaki risk ihracatçı üzerindedir.Davacı taraf alıcı şirketin gönderen satıcı şirketin yurt dış iştiraklerinden birisi olduğu, ortak ve sahiplerinin aynı olduğunu, cari hesap ilişkisi içinde oldukları, bu hususun mahkemece araştırılmadan karar verildiği, söz konusu hasar bedelinin cari hesaptan daha sonradan mahsuplaşılıp mahsuplaşılmadığının araştırılması gerektiğinden bahisle istinaf isteminde bulunulmuştur.6100 sayılı HMK 119/1-f davacı dava dilekçesinde iddia ettiği vakıaları hangi delille ispat edeceğini bildirmek, davalı da cevap dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaları hangi delille ispatlayacağını aynı yasanın 129/1-e gereği bildirmek, yazılı yargılama usulünde cevaba cevap ve 2. Cevap dilekçeleri ile de bu dilekçe kapsamındaki delilerini HMK 136/2 ye dayanarak bildirmek durumundadırlar. 139/1-ç hükmünce ön inceleme duruşması için çıkarılacak davetiyede "Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde tarafların dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları, bu hususların verilen süre içinde yerine getirilmemesi hâlinde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacaklarına karar verileceği" ihtar edilir. 140/5 maddesinde de" (Değişik:22/7/2020-7251/14 md.) 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir' hükmü yer almaktadır. Sonradan delil gösterilmesi başlıklı 145 maddesi ' (1) Taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.' düzenlemesini içermektedir. Bu aşamadan sonra kural olarak delil bildirilemez ve sunulamaz. Mahkeme taraflarca getirilen bu delillere bağlı olarak yargılamayı yürütür. Islaha ilişkin hükümler saklıdır. Yine ödeme itirazı, sahtelik iddiası gibi her zaman ileri sürülebilen itirazlara ilişkin deliller bu süreçten sonra sunulabileceği gibi, Re’sen Araştırma İlkesinin uygulandığı davalarda mahkemece her zaman delil bildirilmesi istenebilir. Davacı taraf dava dilekçesinde dayanmadığı alıcı şirket ile gönderen sigortalı şirketin grup şirketi olup cari hesaplarda mahsuplaşma olabileceğine yönelik vakıayı ilk defa istinaf aşamasında ileri sürmektedir. Gönderen şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede bu hususta bir kayıt tespit edilmemiş olduğu, 03.03.2024 tarihli bilirkişi raporunun davacı vekili Av. ...'a 08.03.2024 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin rapora beyan için ek süre talep etmesi üzerine Mahkemece 22.03.2024 tarihli ara kararı ile davacı vekiline rapora beyan için 2 haftalık ek süre verildiği, süre uzatım kararının son günü 10.04.2025 tarihi olduğu, ...'ın 15.04.2024 tarihinde vekaletname sunulmasına rağmen bilirkişi raporuna karşı yargılamanın sonuna kadar herhangi bir beyan dilekçesi sunulmadığı anlaşılmaktadır. Davacının ödediği bedelin sigortalısı tarafından dava dışı alıcıdan tahsil ettiğini belirleyen bilirkişi raporuna karşı itiraz etmeyerek herhangi bir belge dahi sunulmadan mahsuplaşma olabileceğine dair iddiasını ilk kez istinaf aşamasında ileri sürmüş olmakla savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında ve HMK'nın 357/1. Maddesinin "Bölge Adliye Mahkemesince resen gözönünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz." düzenlemesi karışsında davacının bu talebi dinlenemeyeceğinden istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.17/11/2025