T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/744
KARAR NO: 2025/1047
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
TARİHİ: 08/02/2024
NUMARASI: 2023/527 Esas - 2024/105 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Havale Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/07/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı-borçlunun ... plakalı aracın alımı konusunda anlaştığını, müvekkilinin davalı-borçluya 09/05/2023 tarihinde ''... plakalı araç alım bedeli'' olarak 2.000.000,00 TL tutarında EFT para transferi yaptığını fakat ... plakalı aracın tescil işlemlerinin müvekkili adına yapılmamış olup, davalı-borçlunun müvekkilinin iş bu araç ile alakalı kendisine göndermiş olduğu 2.000.000,00 TL tutarında ücretinde müvekkiline iade etmediğini, işbu durum üzerine borçlu aleyhine 08/06/2023 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası üzerinden icra takibine geçildiğini, borçlunun borca ve ferilerine itiraz etmiş olduğunu, devamında müvekkili şirketin borçlu olduğu İstanbul ...İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasından davalıya 89-1 haciz ihbarnamesi gönderildiğini ve davalı tarafından ihbarnameye cevaben iş bu dosyaya 2.000.000,00 TL ödeme yapıldığını, ayrıca bu dosyaya davalının vermiş olduğu 89-1 haciz ihbarnamesi cevap dilekçesi incelendiğinde davalı-borçlu tarafından borcun açıkça ikrar edildiğinin, müvekkilinin borcuna ilişkin ödeme yapılmış olduğunun görüleceğini, bu ikrara rağmen davalı tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. dosyasında görülen alacak kalemlerinin haksız, hukuka aykırı ve kötü niyetle ödenmemiş olduğunu beyan ederek davanın kabulüne, fazlaya ilişkin hak ve alacak talep etme hakkı saklı kalmak kaydı ile; asıl alacağın icra takibinden sonra ödenmiş olması sebebi ile icra dosyasının fer-ileri yönünden itirazın iptali ile takibin devamına ve takibin takip tarihi itibariyle işleyecek faiz, takip öncesi işlemiş faiz, vekalet ücreti ve tüm ferileri ile birlikte devamına, davalı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle davanın görevli Mahkemede açılmamış olduğunu, görevsizlik kararı verilmesini, davacının dava açmasında hukuki yararın bulunmadığını, müvekkili tarafından davacı tarafa ... plakalı aracın satışı konusunda herhangi bir taahhüt verilmediğini, müvekkili ile davacı arasında da araç satımına yönelik herhangi bir sözleşme bulunmadığını, İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde dosya borçlusunun işbu davanın davacısı olan ... İhracat Limited Şirketi olduğunun ve borçlu vekili olarak da davacı vekili olan Av. ...'nın yer aldığının tespit edileceğini, müvekkili şirkete davacının borçlu olduğu İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasından İİK 89/1 birinci haciz ihbarnamesinin tebliğ edilmiş müvekkili şirkete gelen birinci haciz ihbarnamesi sonrasında müvekkili şirketin davacının alacağı olan 2.000.000,00 TL (ikimilyontürklirası) tutarı İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra takip dosyasına ödemiş olduğunu, akabinde davacının müvekkili şirkette başkaca bir hak ve alacağı olmaması sebebiyle davacı tarafından başlatılan İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına süresi içerisinde itiraz edildiğini, davacı tarafın da dava dilekçesinde İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra takip dosyasına yapılan ödemeden haberdar olduğunu ikrar ettiğini, davacı tarafın kötüniyetli olarak alacağı olmadığını da bilmesine karşın işbu davayı açtığını, müvekkili davalı şirketin ticari defter ve belgeleri incelendiği takdirde itirazın yapıldığı ve davanın açıldığı tarihte müvekkilinin davacı tarafa herhangi bir borucunun olmadığının tespit edileceğini beyanla davacı tarafa davasını açıklattırmak ve eksik harcı yatırmak üzere 1 haftalık kesin süre verilmesini, verilen kesin sürede eksik harcın yatırılmaması halinde davanın usulden reddine karar verilmesini, görev itirazlarının kabulü ile görevsizlik kararı verilerek asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine, yapılacak yargılama sonrasında haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine, davacı-alacaklının %40'dan az olmamak kaydı ile tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu nihai kararı veren ilk derece mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından 09/05/2023 tarihinde araç alımı için banka havalesi ile davalıya 2.000.000,00-TL nakit ödeme yapıldığı, ancak taraflar arasındaki anlaşmaya konu araç devrinin gerçekleşmemesi sebebi ile davalının bu parayı davacıya iade borcunun doğduğu, davacı tarafından 08/06/2023 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibi ile bu alacağın işlemiş faiziyle davalıdan tahsilinin talep edildiği, davalı borçlunun bu icra dosyasına borcunu ödemek yerine itiraz süresinin son günü olan 20/06/2023 tarihinde İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına 3.kişi sıfatıyla sunduğu dilekçesi ile davacıya olan borcunu kabul ederek 2.000.000,00-TL ödeme yaptığı, iş bu davamıza konu icra dosyasına ise borca ve ferilerine yönelik itiraz dilekçesi sunduğu takibin durdurulduğu görülmüş, 08/06/2023 takip tarihi itibariyle davalının davacıya takip konusu 2.000.000,00-TL borçlu olduğu sabit olduğundan davacının, davamıza konu İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının faiz ve ferileri yönünden devam etmesi isteminde haklı olduğu kanaatine varılmış, davacının işlemiş faiz alacağı istemi yönünden Mahkememizce 2.000.000,00-TL asıl alacağın 09.05.2023 tarihinden 08.06.2023 takip tarihine kadar işlemiş reeskont avans faizi 17.916,00-TL olarak hesaplanmış olup, davacı vekilince takipte 17.671,23-TL istenmiş olduğu anlaşılmakla davanın kabulü ile davalı tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına işlemiş faiz yönünden yapılan itirazın iptaline karar verilerek, alacak likit ve belirli olduğundan davalı aleyhine 2.000.000,00-TL asıl alacağın %20'si oranında 200.000,00,-TL icra inkar tazminatına, ..." karar verilmiştir.İstinaf incelemesine konu hükmün tamamlanmasına ilişkin 26/03/2024 tarihli ek kararı veren ilk derece mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan değerlendirme sonunda, "Davacı vekilinin isteminin dava dilekçesi ile talep edilen ancak hüküm fıkrasında karşılanmayan istemin karşılanması amacıyla bir karar verilmesi mahiyetinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacının talebi dikkate alındığında, mahkememiz 2023/527 Esas, 2024/105 sayılı, 08/02/2024 tarihli kararında davanın kabulüne karar verilmiş olup, hüküm kısmında takibin ferileri yönünden devamına dair karar verilmediği anlaşıldığından, dosya kapsamına göre talep yerinde görülmekle, mahkememiz hükmünün, davacı vekilinin 06.03.2024 tarihli talebinin 6100 Sayılı HMK 305/A. Madde kapsamında kabulü ile;, Mahkememizin 2023/527 Esas, 2024/105 Karar, 08/02/2024 tarihli kararının hüküm bölümünün 1. Bendine ''işlemiş faiz '' ibaresinden sonra '' yönünden yaptığı '' ibaresinden önce olmak üzere ''ve asıl alacağın tüm ferileri '' ibaresinin devamında ''faiz alacağı üzerinden '' ibaresinden sonra gelmek üzere ''ve tüm feriler yönünden'' ibaresinin eklenmesine, hükmün 1.bendinin ''davanın kabulü ile, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına işlemiş faiz ve asıl alacağın tüm ferileri yönünden yaptığı itirazın iptali ile takibin 17.671.23-TL işlemiş faiz alacağı üzerinden ve tüm feriler yönünden devamına " şeklinde tamamlanmasına, ..." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının 2.017.671,23-TL takip çıkışı üzerinden harç yatırması gerektiğini, harç ikmali sağlanıp sadece bu tutar ve talep ile sınırlı olarak yargılamanın yapılması gerektiğini, mahkemenin görev itirazını değerlendirmediğini, davanın görevli Mahkemede açılmadığını, dava konusu auyuşmazlığın ticari nitelikte olmaması sebebiyle görevli Mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, mahkemenin hukuki yarar yokluğu yönünden herhangi bir inceleme yapmadığını, davacının dava açmada hukuki yararı bulunmadığını, davalı tarafından davacı tarafa ... plakalı aracın satışı konusunda herhangi bir taahhüt verilmediğini, taraflar arasında da araç satımına yönelik herhangi bir sözleşme bulunmadığını, Mahkemenin icra takip tarihi değil dava tarihi itibariyle borçlu olup olmadığı yönünde inceleme yapması gerektiğini ancak mahkemenin dava tarihini yok sayarak icra takip tarihini baz alarak inceleme yaptığını, dava tarihi itibariyle davalının davacı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını, Mahkeme tarafların defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapmış olsa idi dava tarihi itibariyle davacının alacağının olmadığını tespit edebilecek iken taraf defterleri üzerinde herhangi bir inceleme yapılmadan eksik inceleme ile karar verdiğini, İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra takip dosyası incelendiği takdirde dosya borçlusunun işbu davanın davacısı olan ... İhracat Limited Şirketi olduğu ve borçlu vekili olarak da davacı vekili olan Av. ...'nın yer aldığının tespit edileceğini, davalı şirket ticari defter ve belgeleri incelendiği takdirde itirazın yapıldığı ve davanın açıldığı tarihte müvekkil davalının davacı tarafa herhangi bir borucunun olmadığı tespit edileceğini, davalı şirketin davacı tarafa herhangi bir borcu olmaması sebebiyle ve bu husus da davacı tarafından bilinmesine karşın kötüniyetli olarak işbu dava açıldığından davanın reddi ile davacının %40'dan az olmamak kaydı ile tazminata mahkum edilmesi gerektiğini, davacının takipten önce talep ettiği 17.671,23 -TL faiz yönünden temerrüt koşulu gerçekleşmediğinden talebin reddine karar verilmesi gerektiğini, karar verilen 17.671,23 -TL faizin hangi tarihten itibaren hangi orandan hesaplandığı da belli olmadığını, bu yönden bilirkişi incelemesi yapılmadığını, ek karar ile hüküm kısmının değiştirilemeyeceğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen nihai ve ek kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle ödenen paranın iadesi istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının icra takibine konu faiz ile harç ve masraflardan sorumlu olup olmadığı noktasındadır.Dosya arasında bulunan ... Bankası dekontuna göre davacı tarafından, davalıya 09/05/2023 tarihinde ... araç alım bedeli açıklaması ile 2.000.000,00 TL gönderilmiştir.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "gönderilen paranın iadesi" sebebine dayalı olarak 2.000.000,00 TL asıl alacağın 17.671,23 TL işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 08/06/2023 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Bu arada, davacının borçlusu bulunduğu İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasından gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesi üzerine ... tarafından 20/06/2023 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü dosyasına 2.000.000,00 TL ödenmiştir. Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca asıl alacağın icra takibinden sonra ödenmiş olması sebebi ile icra dosyasının fer-ileri yönünden itirazın iptali ile takibin devamına ve takibin takip tarihi itibariyle işleyecek faiz, takip öncesi işlemiş faiz, vekalet ücreti ve tüm ferileri ile birlikte devamına, davalı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.Davacı tarafça ilk derece mahkemesi kararının kesin olduğu ileri sürülmüş ise de, ilk derece mahkemesince 2.000.000,00 TL üzerinden yargılama yapılıp icra inkar tazminatının bu tutar üzerinden belirlenmesi nedeniyle ilk derece mahkemesi kararı kesin olmayıp, davalının istinaf başvurusunun incelenmesi gerekir. İcra takibinden sonra ve itirazın iptali davası açılmadan önce borçlu tarafından ödeme yapılması halinde, yapılan bu ödeme düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden dava açılması gerekir. Dolayısıyla, takipten sonra, ancak dava açılmadan önce yapılmış olan ödeme yönünden dava açılmasında davacı tarafın hukuki yararının bulunmamaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.04.2007 gün ve 2007/19-159 E., 2007/220 K.; 04.07.2007 gün ve 2007/13-453 E., 2007/453 K; 19.10.2011 gün ve 2011/19-532 E., 2011/640 K.; 09.02.2011 gün ve 2011/13-29 E., 56 K.; 03.05.2017 gün ve 2017/11-80 E., 2017/889 K. sayılı kararları). Davadan sonra yapılan kısmi ödemelerin ise infazda dikkate alınması gerekmektedir(Yargıtay 19 HD'nin 24/01/2017 Tarih ve 2016/1656 E. - 2017/410 K. Sayılı kararı). Takip tarihi ile dava tarihi arasında 2.000.000,00 TL ödeme yapıldığı ihtilaf konusu değildir. O halde, davacı tarafından takipten sonra ve davadan önce ödenen bu tutarın takip konusu alacağın ödeme tarihine kadar işlemiş faizi ile birlikte ulaştığı tutardan düşülerek dava açılması gerekir. Takip konusu asıl alacak 2.000.000,00 TL'nin takip tarihinden(08.06.2023) ödeme tarihine(20.06.2023) kadar geçen 12 gün için10,5 oranında avans faizi 7.000,00 TL olup TBK 100 maddesi uyarınca yapılan ödeme önce faiz alacağından mahsup edildiğinde davacının ödeme tarihi itibariyle 7.000,00 TL asıl alacağı bulunmaktadır. İlk derece mahkemesince, asıl alacaktan kalan miktar itibariyle davanını kabulüne karar verilmesi gerekirken, asıl alacağın tamamının davadan önce ödendiği kabul edilerek karar verilmesi doğru görülmemiştir.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 117. maddesine göre, muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.Davaya konusu sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle ödenen paranın iadesine ilişkindir. Aksine bir sözleşme olduğu veya taraflarca vade belirlendiği iddia ve ispat edilmemiş olup, ayrıca icra takibinden önce davalı/takip borçlusu temerrüde düşürülmediğinden takip tarihine kadar işlemiş faiz talebi yerinde değildir. Bunun yanı sıra davalı borçlu, asıl alacağa ilişkin ödemede bulunduğu için itirazın iptali davasında ödenen kısım için aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesi de doğru değildir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince takibin faiz ve ferileri yönünden devamı gerektiğinden bahisle davanın kabulüne karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 1-Davanın kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE, 2-Davalı-takip borçlusunun, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında başlatılan icra takibine vaki itirazının 7.000,00 TL asıl alacak yönünden İPTALİNE, kabulüne karar verilen asıl alacağa ödeme tarihi olan 20/06/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 2/2. Maddesine göre avans faizi uygulanmasına, 3-Kabulüne karar verilen alacağın %20'si olan 1.400,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Başlangıçta peşin olarak alınan 269,85 TL harcın alınması gerekli olan 478,17 TL harçtan mahsubu ile bakiye 208,32 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 5-Arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucu ücreti 1.320,00 TL'nin, davacı yan davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 522,88 TL'sinin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 797,12 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 6-Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu başvuru harcı 269,85 TL, posta ve tebligat gideri 33,50 TL olmak üzere toplam 303,35 TL yargılama masrafının, davacı yan davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 120,16 TL yargılama masrafına peşin harç 269,85 TL eklenerek sonuç olarak 390,01 TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 183,19 TL yargılama masrafının davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 7.000,00 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 10.671,23 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 9-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacı tarafa; davalı tarafından yatırılan ve artan delil avansının kendisine iadesine, 10-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak; a-Davalı vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine, b-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 1.169,40 TL, posta gideri 160,00 TL olmak üzere toplam 1.329,40 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 11-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 14/07/2025